ECLI:CY:EDPAF:2022:A68
ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ
Ενώπιον: Λ. Α. Παντελή, Α.Ε.Δ.
Αρ. Αγωγής: 3173/13
Μεταξύ:
1. Anatheo Enterprises Ltd
2. George & Kostas Tourist Enterprises Ltd
Ενάγουσες
και
1. Alpha Panareti Public Limited
2. Δήμος Πάφου
Εναγόμενοι
Ημερομηνία: 8 Απριλίου 2022
Εμφανίσεις:
Για τις ενάγουσες: κ. Χ. Φωτίου
Για την εναγόμενη 1: κα Στ. Φλωράκη
Για τον εναγόμενο 2: κ. Α. Πολυδώρου
--------------------------
ΑΠΟΦΑΣΗ
Οι έγγραφες προτάσεις αποκαλύπτουν εν προκειμένω πως οι ενάγουσες εταιρείες εγκαλούν τους δύο εναγόμενους για διάπραξη αριθμού αστικών αδικημάτων. Συγκεκριμένα τους αποδίδεται η διάπραξη του αδικήματος της οχληρίας, της αμέλειας και της παράβασης καθήκοντος που απορρέει από το νόμο και τους κανονισμούς. Βασική υπαίτιος παρουσιάζεται να είναι η εναγομένη 1 εταιρεία, ενώ ο εναγόμενος 2, που είναι ο Δήμος Πάφου και ως εκ τούτου στη συνέχεια θα καλείται τοιουτοτρόπως, κατηγορείται ότι αν και γνώριζε τη διάπραξη των ανωτέρω αδικημάτων από την εναγομένη 1, ουδέν έπραξε και ως εκ τούτου παραβίασε τις εκ του νόμου υποχρεώσεις του.
Επί της ουσίας οι ενάγουσες ισχυρίζονται πως σε διαδοχικές περιόδους στον χρόνο που αφορά η αγωγή, ήταν ιδιοκτήτριες του εστιατορίου Grazie (στη συνέχεια το εστιατόριο). Ποια εκ των δυο ήταν πρώτη και ποια ακολούθησε, αναλύεται πιο κάτω. Για την ώρα αρκεί να σημειωθεί πως ο χρόνος που αφορά η αγωγή αρχίζει από το 2008 και καταλήγει στο παρόν. Από τα ισχυριζόμενα στην έκθεση απαιτήσεως προκύπτει πως το 2008 η εναγομένη 1 άρχισε εργασίες ανακαίνισης και ανοικοδόμησης σε ακίνητο που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το εστιατόριο. Οι εν λόγω εργασίες τερματίστηκαν μερικούς μήνες μετά και έκτοτε το κτήριο παραμένει ημιτελές, γεγονός που σύμφωνα με τις ενάγουσες προκαλεί ακαλαισθησία και οχληρία. Συνεπεία τούτων επηρεάζεται δυσμενώς η επιχείρηση του εστιατορίου, με αποτέλεσμα να μειωθεί η πελατεία του. Οι λεπτομέρειες που παρατίθενται συναρτώνται με τα αδικήματα που ανωτέρω αναφέρθηκαν και έχουν ως ακολούθως:
«8. Λεπτομέρειες αμέλειας και/ή υπαιτιότητας και/ή παράβασης των καθηκόντων της εναγόμενης 1 οι οποίες απορρέουν από τον νόμο και τους κανονισμούς που ορίζουν και ρυθμίζουν την υποχρέωση τους να άρουν την ακαλαισθησία και οχληρία
Α. Έχουν αφαιρέσει την μπογιά με την οποία ήταν βαμμένο το κτίριο με αποτέλεσμα αυτό να προκαλεί ακαλαισθησία και οχληρία.
Β. Έχουν αφαιρέσει τα παράθυρα και πόρτες με αποτέλεσμα αυτό να προκαλεί ακαλαισθησία και οχληρία.
Γ. Έχουν περιφράξει το χώρο με χαμηλή πρόχειρη σιδερένια περίφραξη η οποία προκαλεί ακαλαισθησία και οχληρία.
Δ. Η ιδιοκτήτρια έχει εγκαταλείψει τις σκαλωσιές στημένες οι οποίες προκαλούν ακαλαισθησία και οχληρία.
Ε. Ο χώρος εντός του ακινήτου είναι εγκαταλειμμένος, γεμάτος σκουπίδια και σκόνες προκαλώντας οχληρία και ακαλαισθησία.
Στ. Οι εναγόμενοι δεν έλαβαν κανένα μέτρο αποφυγής πρόκλησης της πιο πάνω οχληρίας.
Ζ. Το αξίωμα «τα πράγματα ομιλούν αφ' εαυτών» ευρίσκει πλήρη εφαρμογή στην παρούσα περίπτωση».
Καίτοι δεν αναφέρεται στις πιο πάνω λεπτομέρειες, εντούτοις εκ της παραγράφου 13 της έκθεσης απαιτήσεως προκύπτει πως άλλο ένα στοιχείο προστίθεται στους λόγους δια τους οποίους οι ενάγουσες αιτιώνται οχληρία. Στην εν λόγω παράγραφο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι. «Η ακαλαισθησία, η οχληρία τα σκουπίδια και οι οσμές είναι αντιληπτές και αισθητές από όποιον καθίσει στο εστιατόριο των εναγουσών.». Εξ αυτών καθίσταται αντιληπτό πως πέραν των λεπτομερειών της παραγράφου 8 ανωτέρω, άλλος ένας ισχυρισμός που προτάσσουν οι ενάγουσες είναι και οι ισχυριζόμενες «οσμές», οι οποίες είναι αισθητές από το εστιατόριο, εξού και επηρεάζουν την πελατεία τούτου. Συμπεραίνεται λοιπόν πως και αυτή η λεπτομέρεια εντάσσεται στα παράπονα των εναγουσών και ως εκ τούτου καθίσταται επίδικη.
Σε ό,τι αφορά τον Δήμο Πάφου ειδικά, του καταλογίζεται πως υποχρέωσή του ήτο να λάβει μέτρα βάσει των άρθρων 91, 92 και 93 της σχετικής νομοθεσίας – Περί Δήμων Νόμο – και το γεγονός ότι δεν έπραξε τούτο, παρ’ ότι γνώριζε την οχληρία και επανειλημμένως κλήθηκε από τις ενάγουσες, τον καθιστά συνυπεύθυνο της διάπραξης του αδικήματος της οχληρίας.
Τέλος, οι ενάγουσες παραθέτουν λεπτομέρειες των εισοδημάτων τους για τα έτη 2005 μέχρι και 2012 και καταλήγουν πως η διαφορά του μέσου όρου των εισοδημάτων που είχαν πριν την έναρξη της οχληρίας (2005 έως 2008), με εκείνου μετά την έναρξη τούτης, ανέρχεται σε €203.088,75 ετησίως. Ως εκ τούτου καλούν το Δικαστήριο να επιδικάσει το εν λόγω ποσό για κάθε έτος μέχρι την άρση της οχληρίας, σε καθεμία εξ αυτών, για την περίοδο που έκαστη ήτο ιδιοκτήτρια της επιχείρησης. Επίσης, η ενάγουσα 1 αιτείται και έκδοση διατάγματος άρσης της οχληρίας.
Σημειώνεται ευθύς πως πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και με δεδομένο ότι η ανωτέρω δικογράφηση της αξίωσης τη φέρει να υπερβαίνει την κλίμακα Ανώτερου Επαρχιακού Δικαστή, τέθηκε το ζήτημα στην πλευρά των εναγουσών και ο συνήγορος τούτων δήλωσε ότι:
«κ. Φωτίου: Να δηλώσω το εξής προς διευκόλυνση των διαδικασιών. Μελετώντας τις τελευταίες μέρες μαζί με τον διευθυντή τον κύριο Σωτηρίου έχουμε δει ότι κατά τη σύνταξη της έκθεσης απαίτησης αποζητούνται ως αποζημιώσεις η μείωση του τζίρου κάτι το οποίο δεν ανταποκρίνεται στη ζημιά μας. Η ζημιά μας είναι η μείωση του κέρδους που στα εστιατόρια της κλάσης του επίδικου εστιατορίου είναι στο 15%, οπότε επί των ποσών που αναφέρονται στο παρακλητικό να έχουν υπ' όψιν τους οι συνάδελφοι ότι είναι το 15%. Θα το καταθέσει και με μαρτυρία βεβαίως ο διευθυντής.
Δικαστήριο (Προς κ. Φωτίου): Δηλαδή η ζημιά περιορίζεται στο 15% των ποσών που αναφέρονται στην παράγραφο Β;
κ. Φωτίου: Ναι, δεν μπορούμε να ζητούμε τον τζίρο, η ζημιά μας είναι η μείωση του κέρδους.».
Συνεπώς η εξέλιξη της διαδικασίας βρήκε την αξίωση να περιορίζεται στο 15% του ποσού που αρχικώς αξιώνετο. Το κατά πόσο η μείωση αυτή και δη ο συσχετισμός της με συγκεκριμένη ποσοστιαία μονάδα, ορθώς έγινε δια δηλώσεως και δεν ενσωματώθηκε στις έγγραφες προτάσεις, εξετάζεται στη συνέχεια, εφόσον ούτως ή άλλως ετέθη από τους συνηγόρους υπεράσπισης.
Στον αντίποδα οι δύο εναγόμενοι καταχώρισαν ξεχωριστό δικόγραφο υπεράσπισης. Παρ’ όλα ταύτα τα εκεί αναφερόμενα αποκαλύπτουν σύμπτωση ισχυρισμών και ως εκ τούτου σχολιάζονται ενιαία. Και οι δύο εναγόμενοι εξιστορούν την πορεία των εργασιών στο τεμάχιο της εναγομένης 1. Δεν συνοψίζονται λεπτομέρειες χάριν οικονομίας, εφόσον όπως θα φανεί στη συνέχεια αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων και ως εκ τούτου πιο κάτω παρατίθενται εν εκτάσει. Αμφότεροι οι εναγόμενοι αρνούνται τους ισχυρισμούς πρόκλησης οχληρίας, ακαλαισθησίας και οσμών και περαιτέρω αρνούνται πως οι ενάγουσες υπέστησαν οιαδήποτε ζημιά συνεπεία των δικών τους πράξεων ή παραλείψεων. Είναι δε η θέση τους ότι αν ήθελε διαπιστωθεί τέτοια ζημιά, αυτή οφείλεται στην οικονομική κρίση και όχι σε δικές τους ενέργειες. Εν κατακλείδι ο Δήμος Πάφου υποστηρίζει ότι έπραξε όλα όσα όφειλε και αναφέρει ότι απάντησε επιστολή ημερομηνίας 29/07/2013 που έλαβε από τον συνήγορο των εναγουσών και προέβη σε διαβήματα προς την εναγομένη 1 και συνεπεία τούτων άρχισαν οι οικοδομικές εργασίες για συμπλήρωση της οικοδομής.
Από πλευράς των εναγουσών η στοιχειοθέτηση της υπόθεσης επιχειρήθηκε με την κλήτευση ενός μάρτυρα. Τούτος είναι ο Γιώργος Σωτηρίου (στη συνέχεια ο ΜΕ1), διευθυντής και μέτοχος καθεμίας εκ των δύο εναγουσών. Και η εναγόμενη 1 κάλεσε ένα μάρτυρα, εν προκειμένω τον Γιώργο Ανδρέου (στη συνέχεια ο ΜΥ1), ενώ ο Δήμος Πάφου κάλεσε δύο λειτουργούς τούτου. Ο πρώτος εξ αυτών, ονόματι Πέτρος Πέτρου είναι ανώτερος υγειονομικός επιθεωρητής (στη συνέχεια ο υγειονομικός επιθεωρητής), ενώ ο δεύτερος, ονόματι Φίλιππος Φιλίππου είναι τεχνικός μηχανικός (στη συνέχεια ο τεχνικός μηχανικός).
Τώρα, τόσο οι έγγραφες προτάσεις όσο και η ακροαματική διαδικασία, αποκαλύπτουν ότι πλήθος ισχυρισμών δεν τελεί υπό αμφισβήτηση. Προέχει λοιπόν να προσδιοριστεί αυτό που συνιστά κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων, ώστε να αναδειχθεί τελικώς που έγκειται η διαφωνία τους.
Έχουμε και λέμε. συνιστά αναμφισβήτητο γεγονός ότι το ακίνητο με αριθμό τεμαχίου [ ] Φ/Σχ. [ ] στην Κάτω Πάφο, ανήκει στην εναγομένη 1 και εντός αυτού ανεγείρεται ξενοδοχείο με την ονομασία «Δήμητρα». Ο σχετικός τίτλος ιδιοκτησίας του εν λόγω ακινήτου είναι το τεκμήριο 11. Οι άδειες που εκδόθηκαν σε σχέση με το ακίνητο έχουν ως εξής: Την 30/11/2006 η εναγομένη 1 υπέβαλε την αίτηση 347/06 για πολεοδομική άδεια. Η αίτηση αυτή είναι το τεκμήριο 13. Η σχετική άδεια εκδόθηκε την 13/06/2007 και έλαβε τον αριθμό 4963. Είναι τούτη το τεκμήριο 14. Αντιληπτό είναι πως στη συνέχεια η εναγομένη 1 άρχισε εργασίες, εντούτοις διαπιστώθηκε από τον Δήμο ότι οι εν λόγω εργασίες διεξάγοντο κατά παράβαση της σχετικής άδειας και ως εκ τούτου την 29/07/2009 καταχώρισε την ποινική υπόθεση 14284/09 και αυθημερόν αιτήθηκε και εξασφάλισε προσωρινό διάταγμα απαγόρευσης περαιτέρω εργασιών στο εργοτάξιο. Αντίγραφο του κατηγορητηρίου είναι το τεκμήριο 15(α), ενώ αντίγραφο του εκδοθέντος διατάγματος είναι το τεκμήριο 15(β). Εν τω μεταξύ την 20/07/2009, δηλαδή σε χρόνο που προηγείται της καταχώρισης της ποινικής υπόθεσης, η εναγομένη 1 υπέβαλε την αίτηση 127/09 για πολεοδομική άδεια, εν προκειμένω τροποποίηση της πολεοδομικής άδειας που είχε εκδοθεί, δηλαδή της άδειας με αριθμό 4963. Η αίτηση αυτή είναι το τεκμήριο 16. Την 30/10/2009 εκδόθηκε η νέα πολεοδομική άδεια και έλαβε αριθμό 5540. Τούτη η άδεια είναι το τεκμήριο 17. Ακολούθως την 17/05/2010 η εναγομένη 1 υπέβαλε την αίτηση Α90/2010, βάσει της οποίας την 03/10/2010 εκδόθηκε η άδεια οικοδομής Κ6391. Αίτηση και άδεια είναι τα τεκμήρια 18 και 19 αντίστοιχα. Στη συνέχεια η εναγομένη 1 εκμεταλλεύτηκε χαλαρώσεις που ανακοίνωσε η πολιτεία και αιτήθηκε νέα πολεοδομική άδεια, η οποία εκδόθηκε την 21/01/2014 και έλαβε αριθμό 6193. Βάσει της νέας πολεοδομικής άδειας εκδόθηκε και νέα άδεια οικοδομής η οποία φέρει αριθμό Κ6940. Η τελευταία άδεια οικοδομής υφίσταται μέχρι σήμερα.
Ούτε ο χρόνος έναρξης και η διάρκεια των επίδικων εργασιών τίθενται υπό αμφισβήτηση. Από την προσκομισθείσα μαρτυρία προκύπτει ότι οι εργασίες ξεκίνησαν το 2008 με προπαρασκευαστικό χαρακτήρα, δηλαδή με τον καθαρισμό και την απομάκρυνση άχρηστων υλικών από το υφιστάμενο ξενοδοχείο. Επίσης κατεδαφίστηκε οικία που έκειτο απέναντι από το εστιατόριο και στη θέση της ανεγέρθη νέο κτήριο εφαπτόμενο του υπολοίπου που υφίστατο. Ακολούθως οι εργασίες που διεξήχθησαν αφορούσαν εκσκαφή, θεμελίωση, κατασκευή υπογείου και ράμπας, επιχωματώσεις υπογείου, σκελετό ισογείου και πρώτου ορόφου και έναρξη τοιχοποιίας. Οι εν λόγω εργασίες τερματίστηκαν το έτος 2009 με την έκδοση του απαγορευτικού διατάγματος, τεκμήριο 15(β). Περί τα τέλη του 2012 οι εργασίες επανήρχισαν, αυτή τη φορά με διαμόρφωση των δωματίων και διάφορες εργασίες σε ολόκληρο το τεμάχιο. Νέα διακοπή των εργασιών επήλθε το 2013, ένεκα της οικονομικής κρίσης και αλλαγών στη διαμόρφωση του συγκροτήματος. Εντέλει το 2016 οι εργασίες επανήρχισαν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Η γεωγραφική τοποθέτηση των εμπλεκόμενων ακινήτων, επίσης δεν έτυχε αμφισβήτησης. Εν προκειμένω τα μέρη ομονοούν ότι το τεκμήριο 6 ενώπιον του Δικαστηρίου είναι τοπογραφικό σχέδιο της περιοχής. Το μικρό ακίνητο που εμφαίνεται με χρώμα ροζ είναι το εστιατόριο, ενώ το μεγάλο ακίνητο που εμφαίνεται με κίτρινο χρώμα είναι το περί ου ο λόγος τεμάχιο της εναγομένης 1. Περιπλέον, κοινό τόπο αποτελεί και το περιεχόμενο του τεκμηρίου 7. Είναι τούτο αεροφωτογραφία της περιοχής. Οι διάδικοι συμφωνούν πως το ακίνητο που εκεί φαίνεται με το γράμμα ‘X’ είναι το εστιατόριο, ενώ το ακίνητο του οποίου το περίγραμμα δεικνύεται με κίτρινο χρώμα, είναι το επίδικο τεμάχιο της εναγομένης 1. Εντός του κίτρινου περιγράμματος φαίνεται νεόδμητο κτίσμα το οποίο φέρει τον ιδιόχειρο χαρακτηρισμό «Νέο». Η εν λόγω νεόδμητη οικοδομή είναι αυτή που η μαρτυρία τη θέλει να ανεγέρθηκε ακριβώς απέναντι από το εστιατόριο Grazie (ο χαρακτηρισμός ακριβώς απέναντι προκύπτει τόσο από τη μαρτυρία του ΜΕ1 όσο και του ΜΥ1 – βλ. παράγραφο 9 εγγράφου Γ). Δεχτό είναι πως η νεόδμητη οικοδομή αποτυπώνεται και στις φωτογραφίες των τεκμηρίων 1 και 2 και συγκεκριμένα όπου εμφαίνεται η λέξη «Νέο». Εν προκειμένω τούτες οι φωτογραφίες είναι αυτές που φέρουν τον αριθμό 11 και 12 στο τεκμήριο 1 και 1, 3, 4 και 5 στο τεκμήριο 2.
Εις επίμετρον, παραδεκτό είναι ότι για κάθε ουσιώδη χρόνο που αφορά η αγωγή, στο σημείο που στο τεκμήριο 7 αναγράφεται το χαρακτηριστικό ψηφίο ‘Γ’, εκεί βρίσκονταν τα γραφεία της εναγομένης 1. Τέλος, επί του τεκμηρίου 7 στο σημείο όπου φαίνονται δύο αντίθετα τόξα που έγιναν με ιδιόχειρη γραφή, εν προκειμένω παραπλεύρως του νέου κτηρίου που ανεγέρθη με κατεύθυνση προς την εκκλησία, βρίσκεται η είσοδος και έξοδος των οχημάτων προς το υπόγειο του ξενοδοχείου Δήμητρα. Το ίδιο σημείο φαίνεται και στο τεκμήριο 6, όπως και στη φωτογραφία στη σελίδα 28 του τεκμηρίου 12. Αυτό το σημείο είναι η είσοδος και έξοδος των οχημάτων στο εργοτάξιο. Είναι δε δεχτό ότι η ράμπα που εκεί κατασκευάστηκε είναι από μπετόν. Τέλος, τα μέρη ομονοούν ότι οι διευθύνσεις περιμετρικά των εμπλεκομένων τεμαχίων, έχουν ως φαίνεται στο τεκμήριο 6. Δηλώθηκε δε ως παραδεχτό γεγονός ότι η οδός Αλκμήνης καταλαμβάνει όλο το δρόμο που στο τεκμήριο 6 χαρακτηρίζεται τοιουτοτρόπως και καταλήγει μέχρι το αλτ απέναντι από το εστιατόριο Grazie. Περιπλέον, δέχονται οι διάδικοι πως με κατεύθυνση από το εστιατόριο προς τη θάλασσα, η οδός Αλκμήνης κατηφορίζει. Η φωτογραφία του τεκμηρίου 8 απεικονίζει την εξωτερική όψη του εστιατορίου Grazie.
Πέραν των ανωτέρω τα μέρη κατέθεσαν εκ συμφώνου και για την αλήθεια του περιεχομένου του το τεκμήριο 10, δηλαδή έντυπο που τιτλοφορείται «Υπηρεσία ΦΠΑ – Φορολογικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν». Επίσης, προσκόμισαν γραπτή δήλωση, της οποίας το κείμενο δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός. Είναι τούτο το έγγραφο Β που αναφέρει τα εξής:
«14/04/2021
Αμφότερες οι πλευρές έχουν αποφασίσει όπως κατατεθεί από κοινού έγγραφο ως Τεκμήριο, ήτοι Κατάσταση Λογαριασμοί της εταιρείας George & Costas Tourist Enterprises Ltd, το περιεχόμενο του οποίου αποτελεί παραδεκτό γεγονός, με τις εξής δηλώσεις οι οποίες αποτελούν επίσης παραδεκτά γεγονότα:
1. Τα ποσά που αναγράφονται σε κάθε στήλη της κατάστασης λογαριασμού, είναι οι εκροές, εισροές κλπ της εν λόγω εταιρείας για την κάθε περίοδο ξεχωριστά ως δηλώθηκαν από την ίδια την εταιρεία στον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας.
2. Στο ποσό των εισροών της εταιρείας δεν περιλαμβάνονται όλα τα έξοδα της εταιρείας για κάθε περίοδο, αλλά μόνο αυτά στα οποία επιβάλλεται ΦΠΑ και άρα δεν περιλαμβάνει για παράδειγμα μισθούς, εισφορές σε κοινωνικές ασφαλίσεις, φόρους και άλλα έξοδα.
3. Για την περίοδο από 01/04/2002 μέχρι 01/04/2006 έγινε έλεγχος από το τμήμα του ΦΠΑ στην εν λόγω εταιρεία και προέκυψε επιπρόσθετος φόρος, ως αυτός φαίνεται στην στήλη «ΦΠΑ μετά από έλεγχο».»
Το έντυπο που αναφέρεται στο έγγραφο Β είναι το τεκμήριο 10.
Τέλος, αναμφισβήτητα παραμένουν και τα έσοδα του εστιατορίου Grazie για τα έτη 2005 μέχρι και 2012. Τούτα έχουν ως φαίνεται στο τεκμήριο 4.
Όλα τα ανωτέρω προκύπτουν από παραδεχτή ή αναμφισβήτητη μαρτυρία. Ως εκ τούτου υιοθετούνται από το Δικαστήριο και καθίστανται ευρήματα που δεσμεύουν την πάρα πέρα πορεία της διαδικασίας.
Ας δούμε τώρα αυτό που ειπώθηκε από τους μάρτυρες. Νοείται ότι η σύνοψη που ακολουθεί δεν συμπεριλαμβάνει τα όσα έχουν ήδη διαπιστωθεί. Ο ΜΕ1 επανέλαβε τους ισχυρισμούς στην έκθεση απαιτήσεως και υποστήριξε περαιτέρω πως η οχληρία και ακαλαισθησία έχει επηρεάσει την επιχείρηση των εναγουσών, καθ’ ότι η πελατεία τους έχει μειωθεί στο ήμισυ, ιδίως για το μεσημέρι που η κατάσταση είναι ορατή. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του προσκόμισε στο Δικαστήριο φωτογραφικό υλικό που έλαβε ο ίδιος. Το εν λόγω μαρτυρικό υλικό είναι τα τεκμήρια 1 και 2, εν προκειμένω φωτογραφίες και το τεκμήριο 3, δηλαδή USB που περιέχει φωτογραφίες και videos. Επιπλέον ο ΜΕ1 ανέφερε τον ετήσιο τζίρο του εστιατορίου για τα έτη 2005 έως και 2018 και υποστήριξε ότι πριν την έναρξη των εργασιών ο μέσος όρος τούτου του τζίρου ανέρχετο στο ποσό των €457.090,75, ενώ μετά το 2008 ανέρχεται σε €254.002. Ήταν η θέση του πως από το 2009 οι ενάγουσες χάνουν ετησίως το ποσό των €203.088,75. Λαμβάνει δε ως δεδομένο ότι τα κέρδη ενός εστιατορίου της κλάσης του Grazie ανέρχονται, κατά μέσο όρο, στο 15% του τζίρου, με αποτέλεσμα να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ενάγουσες έχουν απωλέσει το ποσό των €30.463 για κάθε χρόνο που υφίσταται η οχληρία, εξου και αξιώνεται μέχρι την άρση τούτης.
Στην αντεξέταση ερωτήθηκε για τις εργασίες και ανέφερε ότι είναι από το 2006 που ξεκίνησαν. Παραπονέθηκε για τα μεγάλα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν και εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται, η χρήση των οποίων προκαλεί έντονο θόρυβο και δονήσεις. Το ίδιο συμβαίνει και με φορτηγά που εισέρχονται στο ακίνητο της εναγομένης 1 μέχρι και η ώρα 9:00 το βράδυ και κάνουν θόρυβο, ενίοτε σκοπίμως. Αν και δέχθηκε ότι η οδός Αλκμήνης κατηφορίζει από το εστιατόριο προς τη θάλασσα, αρνήθηκε ότι αυτό εμποδίζει την ορατότητα των όσων διενεργούνται εντός του εργοταξίου και επικαλέστηκε τις σκαλωσιές που παραμένουν ακάλυπτες και είναι ορατές. Αναφορικά με τη σκόνη υποστήριξε ότι πολλές φορές παραπονέθηκε τόσο στον Δήμο όσο και στον εργολάβο. Αρνήθηκε ότι η σκόνη οφείλεται στο σχολείο που βρίσκεται στην άλλη πλευρά απέναντι από το εστιατόριο και υποστήριξε ότι η αυλή του σχολείου είναι καλυμμένη από χαλίκια. Απέδωσε τις οσμές στους εργάτες του εργοταξίου και σε άστεγους που διέμεναν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίσης υποστήριξε ότι τα όμβρια ύδατα λιμνάζουν στο υπόγειο και παράγουν περαιτέρω οσμές. Ήταν η θέση του ότι είδε εργάτες, αλλά και άστεγους, να ουρούν και να αφοδεύσουν εντός του ακινήτου. Επίσης είδε τους εργάτες του εργοταξίου να πετάνε σκουπίδια. Δεν γνωρίζει κατά πόσο ελέγχετο το εργοτάξιο από το τμήμα επιθεώρησης εργασίας, ούτε εάν έχει τουαλέτα. Εντέλει ερωτήθηκε για τους διάφορους μετόχους που είχαν οι δύο ενάγουσες εταιρείες και δέχθηκε ότι απεχώρησαν. Εντούτοις αρνήθηκε ότι η μείωση του τζίρου οφείλεται στην αποχώρηση συνεταίρων.
Ο ΜΥ1 ανέφερε ότι είναι απόφοιτος ανώτερου τεχνολογικού ινστιτούτου ως μηχανικός εργοταξίου και υπό αυτή την ιδιότητα εργάζεται στην εναγομένη 1 από το 2007 μέχρι σήμερα, με ένα διάλειμμα εννέα μηνών από την 01/11/2010, καθ’ ον χρόνο εργαζόταν κοντά της μόνο τα απογεύματα. Καθήκοντα του είναι, μεταξύ άλλων, η μέριμνα για πιστή εκτέλεση των αρχιτεκτονικών σχεδίων και αδειών, ο συντονισμός των οικοδομικών εργασιών στα εργοτάξια και η επιθεώρηση της προόδου των εργασιών αυτών. Τις δύο φορές που ανεστάλησαν οι εργασίες στο εργοτάξιο, απομακρύνθηκαν τα υλικά που μπορούσαν να κλαπούν και όλα τα αδρανή υλικά και αφότου καθαρίστηκε ο χώρος, το εργοτάξιο σφραγίστηκε. Επειδή ο χώρος βρίσκεται πολύ κοντά στα γραφεία της εναγομένης 1, είχαν συχνή οπτική επαφή και όταν κρίνετο αναγκαίο δίδοντο οδηγίες καθαρισμού του εργοταξίου. Ανάμεσα στα καθήκοντα του ήταν και η τήρηση των μέτρων ασφαλείας και υγείας, δηλαδή ως αναφέρεται στο τεκμήριο 12. Υποστήριξε ότι από το 2009 το εργοτάξιο ήταν περιφραγμένο περιμετρικά, σε κάποιο σημείο από τοίχο που στην εξωτερική πλευρά έχει ύψος 1,20 μ. ενώ από τη μέσα πλευρά είναι ύψους 6 μ., ενώ το υπόλοιπο τμήμα φέρει περίφραξη ύψους 2 μ. από πράσινο δίχτυ. Η δε είσοδος του εργοταξίου φέρει κινητό κιγκλίδωμα. Οι σκαλωσιές, υποστήριξε, τοποθετήθηκαν το 2009 και μόνο εκείνες που βρίσκονται στο νοτιοανατολικό τμήμα του κτηρίου επενδύθηκαν με δίχτυ, καθ’ ότι βάσει των κανονισμών μόνο αυτές βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από το πεζοδρόμιο. Οι λοιπές σκαλωσιές παρέμειναν χωρίς δίχτυ. Η καθαριότητα του εργοταξίου είναι βασικός κανόνας και τόσο ο ίδιος όσο και άλλο ένα άτομο που κατονόμασε, μεριμνούσαν γι’ αυτό. Εντούτοις το εργοτάξιο είναι μεγάλο (5800 τμ) και ενίοτε για μεγάλα διαστήματα δεν εργάζονταν σε κάποιους χώρους. Επίσης είναι εύκολο για πεζούς να ρυπαίνουν τον χώρο. Όπως υποστήριξε, οι φωτογραφίες 3 και 4 του τεκμηρίου 2 είναι μεμονωμένα περιστατικά και δεν αντιπροσωπεύουν τη συνεχή κατάσταση του εργοταξίου. Η περίφραξη του εργοταξίου αφαιρείτο μόνο για λόγους εργασίας και ακολούθως επανατοποθετείτο. Αρνήθηκε τον ισχυρισμό σκόνης και ανέφερε ότι οι οικοδομικές εργασίες αφορούσαν κυρίως προσθηκομετατροπές, που εκ της φύσεως τους δεν παράγουν σκόνη. Ανυπόστατους χαρακτήρισε και τους ισχυρισμούς περί οσμών, υποδεικνύοντας ότι στο υπόγειο αλλά και στα καταστήματα υπάρχουν τουαλέτες σε πλήρη λειτουργία. Τόσο ο ίδιος αλλά και άλλος που επιτηρούσε, δεν επέτρεπαν στους εργαζομένους να ουρούν και να αφοδεύουν ελεύθερα στο εργοτάξιο. Επίσης, επειδή το 2016 τοποθετήθηκε γάντζος στο εργοτάξιο, έκτοτε το εργοτάξιο παρακολουθείται από τους λειτουργούς του τμήματος επιθεώρησης εργασίας και αν δεν υπήρχαν τουαλέτες ή τιθέτο θέμα καθαριότητας, θα καταγγέλετο η εναγομένη 1, πράγμα που δεν έγινε. Τέλος και οι λειτουργοί του Δήμου επισκέπτονται κατά καιρούς το εργοτάξιο και κάνουν παρατηρήσεις για θέματα καθαριότητας. Εντούτοις το συγκεκριμένο εργοτάξιο ουδέποτε καταγγέλθηκε.
Στην αντεξέταση ο ΜΥ1 ανέφερε ότι δεν έχει σχέση με την έκδοση των αδειών και ως εκ τούτου δεν γνωρίζει. Υποστήριξε ότι είναι λογικότατο η ανέγερση μιας οικοδομής να διαρκεί για 13 χρόνια και πρόσθεσε ότι για να συμβεί αυτό σημαίνει ότι κάποιοι λόγοι υπάρχουν. Του υπεδείχθη η φωτογραφία υπ’ αριθμό 1 του τεκμηρίου 1 και του υπεβλήθη ότι δεν τοποθετήθηκε περίφραξη. Απάντησε πως ο τοίχος είναι η περίφραξη, ύψους 1,20 μ. στην εξωτερική πλευρά και 6 μ. στην εσωτερική. Ερωτήθηκε κατά πόσο είναι τυχαίο γεγονός τα σκουπίδια που φαίνονται στη φωτογραφία υπ’ αριθμό 3 στο τεκμήριο 1 και απάντησε αρνητικά, προσθέτοντας ότι η περιοχή Αγίου Αντωνίου είναι υποβαθμισμένη και συχνά έχουν τέτοια κρούσματα. Μάλιστα στην ίδια περιοχή μεθυσμένοι δημιουργούν προβλήματα και κατέστρεψαν περιφράξεις. Δέχθηκε την παρουσία του εκσκαφέα, ήταν όμως η θέση του ότι αυτός βρίσκετο στην περιουσία τους και όχι επί του πεζοδρομίου. Πρόσθεσε ότι η περίφραξη αφαιρείται για σκοπούς εργασίας και με την αποπεράτωση επανατοποθετείται. Αρνήθηκε ότι καθ’ ον χρόνο ουδείς εργάζετο στο εργοτάξιο εντός αυτού διέμεναν άστεγοι και πρόσθεσε ότι τα γραφεία της εναγομένης 1 είναι στον ευρύτερο χώρο και κάθε απόγευμα πηγαίνουν γραφείο. Στάθμευαν το αυτοκίνητο στον χώρο στάθμευσης στο υπόγειο και συχνά, όχι όμως καθημερινά, ανέβαιναν στο εργοτάξιο και ήλεγχαν για τυχόν κλοπή υλικών, όπως σύρματα που βρίσκονται διακλαδωμένα και χαλκοσωλήνες. Αν υπήρχαν ακαθαρσίες θα τις καθάριζαν και εν πάση περιπτώσει δεν υπήρχαν άνθρωποι. Του υποβλήθηκε ότι οι εργασίες προκαλούν θόρυβο και σκόνες, ισχυρισμό που και πάλιν απέρριψε προσθέτοντας ότι ο σκελετός είναι μεταλλικός και τοποθετούν γυψοσανίδα, δηλαδή οι εργασίες στις οποίες προβαίνουν δεν παράγουν σκόνη. Όσο δε για τον εκσκαφέα αυτός χρησιμοποιήθηκε κατά την περίοδο της καραντίνας που το εστιατόριο ήταν κλειστό. Δέχθηκε εντούτοις ότι το σημείο εκεί εξακολουθεί να είναι όπως απεικονίζεται στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 2, υποστήριξε όμως ότι η εργασία θα εκτελεστεί. Κατά τα λοιπά ανέφερε ότι η όψη του μέρους είναι αυτή που έχει ένα εργοτάξιο.
Ο υγειονομικός επιθεωρητής υποστήριξε ότι μεταξύ των καθηκόντων του είναι η εξέταση γραπτών παραπόνων και καταγγελιών, για να προσθέσει όμως πως στην υπό κρίση περίπτωση ουδέποτε στάλθηκε επιστολή ή υποβλήθηκε οποιοδήποτε επίσημο παράπονο στην υπηρεσία του για οχληρία ή ακαλαισθησία. Ερωτήθηκε συγκεκριμένα για επιστολή ημερομηνίας 29/07/2013 και απάντησε πως ο ίδιος ουδεμία σχέση έχει με τέτοια επιστολή και ούτε πληροφορήθηκε γι’ αυτήν. Υποστήριξε ότι σε αρκετές περιπτώσεις επισκέφθηκε την περιοχή και αντιλήφθηκε πως ο χώρος είναι περιφραγμένος με πράσινο δίχτυ και κατά περιόδους εσωτερικά διεξάγοντο οικοδομικές εργασίες. Εντούτοις δεν εμπίπτει στον έλεγχο του το εσωτερικό μέρος του ακινήτου, δηλαδή ο περιφραγμένος χώρος. Είναι υποχρέωση του ιδιοκτήτη και του εργολάβου να καθαρίσει τούτον. Όσο δε για το πεζοδρόμιο και την κατάσταση που αποτυπώνεται στη φωτογραφία 1 του τεκμηρίου 2, δέχθηκε ότι δεν ενημέρωσε οιονδήποτε, εφόσον δεν είναι δική του ευθύνη. Δέχθηκε επίσης ότι όταν ένα τρακτέρ τεθεί σε λειτουργία δημιουργούνται σκόνες και πρόσθεσε ότι είναι γι’ αυτόν τον λόγο που στους όρους της άδειας οικοδομής γίνονται συστάσεις. Δεν είναι όμως δική του υποχρέωση να καταγγείλει σε περίπτωση που παραβιάζονται τούτοι οι όροι. Όσο για τον χαρακτήρα της ευρύτερης περιοχής, δέχθηκε ότι είναι πολυσύχναστο μέρος και στην γειτνιάζουσα εκκλησία πραγματοποιούνται γάμοι, βαφτίσεις και λειτουργίες.
Το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του τεχνικού μηχανικού αφορούσε τις άδειες που εκδόθηκαν σε σχέση με το ακίνητο και εφόσον δεν έτυχε αμφισβήτησης, έχει ήδη ενσωματωθεί στα ευρήματα του Δικαστηρίου. Πέραν τούτου όμως ο τεχνικός μηχανικός ανέφερε πως και ο ίδιος επιθεώρησε το κτήριο και δεν έφερε δίχτυ. Τοποθετήθηκε τέτοιο κατόπιν απαίτησής του. Αυτό έγινε μετά τον Ιούλιο του 2013. Τα τελευταία δύο περίπου έτη, δεν επισκέφθηκε το ακίνητο λόγω άλλων καθηκόντων. Συμφώνησε πως στις οικοδομές πάντοτε υπάρχει κάποιο πρόβλημα, υποστήριξε όμως ότι η αρμόδια αρχή επιβάλλει όρους και εξαναγκάζει τους ιδιοκτήτες να λάβουν τα λεγόμενα μέτρα προστασίας των ανέσεων των περιοίκων, κάτι που εδώ έπραξαν εφόσον ήλεγξαν το ακίνητο. Δεν απεκόμισε την εντύπωση ότι προκαλείτο οχληρία στις άλλες οικοδομές, δέχθηκε όμως ότι συγκεκριμένες εργασίες, φερ’ ειπείν σπάσιμο πεζοδρομίων, προκαλούν σκόνη. Είναι γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ανέφερε, που ζητούν και εξαναγκάζουν την τοποθέτηση προστατευτικού διχτύου. Σε αυτή την περίπτωση το εργοτάξιο είναι χρονίζων, ανέφερε, έλαβαν όμως μέτρα και δεν το άφησαν. Σε άλλη επιθεώρηση στην οποία προέβη το κτήριο έφερε δίχτυ από πάνω μέχρι κάτω, στην εξωτερική πλευρά της σκαλωσιάς.
Μετά και από τη σύνοψη της προσκομισθείσας μαρτυρίας, το πρώτο που οφείλει να απασχολήσει, πριν ακόμη και αυτή την αξιολόγηση, είναι η διαπίστωση πως η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι μέρος τούτης δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα. Έχει αναλυθεί εκτενώς η αξίωση των εναγουσών. Απ’ όποια σκοπιά και αν εξετάσει κανείς το δικόγραφο τούτων, θα διαπιστώσει ότι δεν εμπεριέχει ισχυρισμό θορύβου. Εν ολίγοις, οι αιτιάσεις των εναγουσών δεν συναρτώνται με θόρυβο. Περιπλέον, ουδέν αναφέρει είτε για πεζοδρόμιο είτε για διαμονή αστέγων στον χώρο του εργοταξίου. Εδώ η αναφορά σε άστεγους απασχολεί αφ’ εαυτού, δηλαδή η παρουσία τους και μόνο και όχι ως αιτία πρόκλησης δυσοσμίας, ως παρεμφερώς ισχυρίστηκε η πλευρά των εναγουσών και σε αυτή την έκταση η μαρτυρία της επετράπη. Επίσης, το δικόγραφο των εναγουσών ουδέν αναφέρει για χόρτα που βλασταίνουν στο πεζοδρόμιο.
Η σημασία των ανωτέρω έγκειται στη διαπίστωση ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί κείτονται εκτός δικογράφων. Εντούτοις συνιστά βασική αρχή του δικαιικού μας συστήματος ότι η δίκη κινείται στις ράγες των δικογραφημένων ισχυρισμών (βλ. Παπαγεωργίου ν. Κλάππας (1990) 1 Α.Α.Δ. 24). Αν και μέρος των καινοφανών τούτων ισχυρισμών διαγράφηκαν από τη δήλωση του ΜΕ1, έγγραφο Α, εντούτοις σε κάθε περίπτωση επανέφερε τούτους, αλλοιώνοντας τελικώς τη δικογραφημένη θέση των εναγουσών. Ενόψει των ανωτέρω σε τούτο το στάδιο το Δικαστήριο δεν έχει παρά να δηλώσει ρητά και απερίφραστα ότι η μαρτυρία που άπτεται τα όσα ανωτέρω υπεδείχθησαν, δεν μπορεί παρά να αγνοηθεί (βλ. Isthmos Trading Ltd κ.ά. ν. Βαρδάρης Σνακ Λίμιτεδ, Πολ. Έφ. 506/12, ημερ. 30/09/2019, ECLI:CY:AD:2019:A403).
Η εξωδικογραφική επέλαση ισχυρισμών από μέρους του μάρτυρα για τις ενάγουσες, δεν περιορίζεται απλώς σε αυτό που κατά τη θέση τους έλαβε χώρα και συνιστά οχληρία. Στο ίδιο πλαίσιο εμπίπτει και ο ισχυρισμός ζημιάς που ισούται με το 15% του τζίρου που διατείνονται ότι απώλεσαν. Έχει παρατεθεί η δικογραφημένη εκδοχή των εναγουσών περί της ζημίας που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν και ως εκ τούτου δεν επαναλαμβάνεται. Παρ’ όλα ταύτα, ο δικογραφημένος ισχυρισμός τους δεν ήταν αυτός που τελικώς προέβαλαν στη δίκη. Αντ’ αυτού ισχυρίστηκαν ότι η ζημία που υπέστησαν ισούται με το 15% του τζίρου που απώλεσαν, δηλαδή του ποσού που αρχικώς αξίωναν ως ετήσια ζημία. Κατατάσσεται όμως η ισχυριζόμενη τούτη ζημία στην κατηγορία που η νομολογία χαρακτηρίζει ως ειδική. Προστίθεται προσέτι πως στην περίπτωση ειδικής ζημίας είναι υποχρέωση του αιτιωμένου ταύτην να την καταγράψει στην έκθεση απαιτήσεως με την απαραίτητη λεπτομέρεια. Αν δε παραλείψει να πράξει τούτο, δεν έχει το δικαίωμα παροχής μαρτυρίας προς απόδειξη τέτοιας ζημίας (βλ. Kayat Trading Limited v. Genzyme Corporation (2012) 1B Α.Α.Δ. 1855, 1858). Στην προκείμενη περίπτωση η ποσοστιαία μονάδα του 15% ζημίας επί του συνολικού τζίρου, δεν αναφύεται μέσα από τις δικογραφημένες θέσεις των εναγουσών. Ως εκ τούτου, η σχετική μαρτυρία που προσκομίσθηκε δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ότι αντίκειται τούτων και συνεπώς πρέπει να αγνοηθεί.
Υπό το φως όλων των ανωτέρω στρέφομαι στην αξιολόγηση της μαρτυρίας. Οι αρχές αξιολόγησης είναι ευρέως γνωστές εφόσον πολλάκις απασχόλησαν τη νομολογία του Δικαστηρίου. Όπως υπεδείχθη στην υπόθεση Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου (2009) 1 Α.Α.Δ. 339, επιβάλλεται η μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο ουσιαστικής αξιολόγησης, δηλαδή από απόψεως περιεχομένου και να μην υιοθετείται ή απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας. Ωσαύτως στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου Μ/V Mary John κ.α. (2002) 1 Α.Α.Δ. 661, υπεδείχθη ότι η αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρα έχει δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά το περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας, με τα εκεί αναφερόμενα να υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως να συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Επί του προκειμένου σχετικά είναι και τα νομολογηθέντα στις υποθέσεις Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας (1992) 1 Α.Α.Δ. 1056 και Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, Πολ. Έφ. 185/12, 19/04/2018, ECLI:CY:AD:2018:A179 όπου υποδείχθηκε ότι οι προβαλλόμενοι ισχυρισμοί δεν αξιολογούνται απομονωμένα, αλλά αντιπαραβάλλονται και συσχετίζονται στην αντικειμενική τους υπόσταση με κάθε άλλη μαρτυρία, γραπτή ή προφορική, με σκοπό την επιβεβαίωση των αξιολογικών ευρημάτων. Το άλλο στοιχείο αξιολόγησης ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, κατά πόσο λέγει την αλήθεια. Κατά πώς υπεδείχθη στην υπόθεση Νίκου Ανδρέου Γιάννη Κασιή ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά., Πολ. Έφ. 384/11, ημερομηνίας 07/02/2018, ECLI:CY:AD:2018:A62:
«Η αξιολόγηση μαρτυρίας είναι ένα από τα σημαντικότερα καθήκοντα του Δικαστηρίου στη δικαστική του αποστολή. ΄Εργο που χαρακτηρίστηκε πολυσύνθετο και δύσκολο, που επιτελείται υπό το πρίσμα της πείρας που διαθέτει ο δικαστής καθώς και της γνώσης του της ανθρώπινης φύσης ώστε να διαγνώσει την αλήθεια.
Το έργο αυτό ανήκει κατ΄εξοχήν στο πρωτόδικο Δικαστήριο, επειδή ακριβώς ο πρωτόδικος δικαστής βρίσκεται σε μοναδική θέση να παρακολουθήσει ένα μάρτυρα να καταθέτει μη περιοριζόμενος στο λόγο αλλά και στην εν γένει συμπεριφορά του στο εδώλιο.».
Στοχοπροσήλωση του Δικαστηρίου παραμένει η εξεύρεση της αλήθειας, όπως βεβαίως αυτή διαμορφώνεται από τη δικογραφία και την προσκομισθείσα μαρτυρία. Εργαλεία που εξυπηρετούν τούτο τον στόχο είναι, μεταξύ άλλων, τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της κρινόμενης μαρτυρίας, όπως πηγή γνώσεως, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, ακεραιότητα και προκατάληψη, ανιδιοτέλεια, αληθοφάνεια (βλ. Phipson on Evidence,16 η έκδοση, σελίδα 333).
Οι μάρτυρες της υπεράσπισης άφησαν θετικές εντυπώσεις. Η μαρτυρία τους δεν ήτο απλώς δομημένη στη λογική, είχε συνοχή, ειρμό και συνάφεια. Το σύνολο τούτης της μαρτυρίας συνάδει με τα λοιπά τεκμήρια που προσκομίστηκαν, ως επίσης τις μέχρι στιγμής διαπιστώσεις του Δικαστηρίου. Λόγου χάριν, η μαρτυρία του τεχνικού μηχανικού, στην έκταση που αφορά τις άδειες που εκδόθηκαν από το Δήμο και τις εν γένει ενέργειες του εναγομένου 2, δεν έτυχε αμφισβήτησης και ως εκ τούτου κατέστη μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Περιπλέον, τόσο ο τεχνικός μηχανικός όσο και ο υγειονομικός επιθεωρητής, καθηκόντως ενεπλάκησαν στην όλη υπόθεση. Δεν έχουν προσωπικό συμφέρον στην έκβαση τούτης και η όποια εμπλοκή τους οφείλεται απλώς και μόνο στο γεγονός ότι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ήτο εργοδοτούμενοι του Δήμου και προέβησαν σε ενέργειες που ενέπιπταν στα καθήκοντά τους. Εις επίμετρον, η μαρτυρία αποκαλύπτει πως το απαρασάλευτο γεγονός της εργοδότησης των εν λόγω μαρτύρων από τον Δήμο, δεν τους στέρησε την αναγκαία ανεξαρτησία και ακεραιότητα που οφείλει να έχει ένας μάρτυρας της αλήθειας. Σε κρίσιμες ερωτήσεις διατυμπανίστηκε η φιλαλήθεια και η ειλικρίνεια τούτων. Για παράδειγμα. ο τεχνικός μηχανικός ανέφερε ότι επισκέφθηκε το ακίνητο και διαπίστωσε ότι δεν έφερε δίχτυ. Ακολούθως ο Δήμος εξανάγκασε την ιδιοκτήτρια εταιρεία να τοποθετήσει τέτοιο. Ο μάρτυρας δεν δίστασε ακόμη να χαρακτηρίσει το εργοτάξιο χρονίζων και να δηλώσει πως ένα εργοτάξιο προκαλεί σκόνη. Με ανάλογο ύφος και σοβαρότητα παρουσιάστηκε και ο υγειονομικός επιθεωρητής, ο οποίος αποκάλυψε το χαλασμένο πεζοδρόμιο που εξακολουθεί να υφίσταται μπροστά από το ακίνητο της εναγομένης 1, αν και όμως υποστήριξε ότι δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες του τμήματός του. Όπως ο τεχνικός μηχανικός έτσι και ο υγειονομικός επιθεωρητής, δέχθηκε ότι ένα εργοτάξιο παράγει σκόνη. Το γεγονός και μόνο ότι ο υγειονομικός επιθεωρητής δεν είχε υπόψη του την επιστολή που βάσει της δικογραφημένης υπεράσπισης του Δήμου συνιστά γεγονός ότι το 2013 στάλθηκε από τις ενάγουσες στον Δήμο, δεν επιδρά στη θετική εικόνα του μάρτυρα. Άλλωστε η εν λόγω επιστολή δεν προσκομίστηκε στο Δικαστήριο, ώστε να λάβει γνώση του περιεχομένου της και ούτε υπεδείχθη στον μάρτυρα, ώστε να διαφωτίσει το Δικαστήριο κατά πόσο το περιεχόμενο τούτης εμπίπτει στις δικές του αρμοδιότητες ή όχι.
Όλα τα ανωτέρω καταδεικνύουν τη θετική εικόνα των μαρτύρων που κλήθηκαν από τον Δήμο, οι οποίοι δεν επηρεάστηκαν από το γεγονός της εργοδότησής τους και η μαρτυρία τους παρέμεινε καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ισορροπημένη και απαλλαγμένη αντιφάσεων και σκοπιμοτήτων.
Θετική όμως εικόνα άφησε και ο ΜΥ1, που όπως θα φανεί πιο κάτω η μαρτυρία του ήτο απαλλαγμένη αντιφάσεων και καθ’ όλα αιτιολογημένη. Εν προκειμένω ο μάρτυρας δεν αρκέστηκε σε αφοριστικές απαντήσεις, φειδωλές λεπτομερειών και σε κάθε περίπτωση αιτιολογούσε τη σχετική τοποθέτησή του. Δείγμα της θετικής του εικόνας δεν είναι απλώς η ευλογοφανής επεξήγηση των όσων ισχυρίστηκε, αλλά και ο έκδηλος αυθορμητισμός του σε σχέση με την παραδοχή ότι η όψη του ακινήτου της εναγομένης 1 είναι αυτή του εργοταξίου και η απερίφραστη τοποθέτηση ότι το πεζοδρόμιο εξακολουθεί να είναι κατεστραμμένο, δηλώνοντας συνάμα ότι θα κατασκευαστεί και πως ο εκσκαφέας αποχώρησε από το μέρος.
Αντιθέτως η μαρτυρία του ΜΕ1 ήτο συγκεχυμένη και αντιφατική. Επί της ουσίας δεν είναι παρά ένας συρφετός αόριστων και ασαφών ισχυρισμών, οι οποίοι δεν υποστηρίζονται από το λοιπό μαρτυρικό υλικό και εκπίπτουν στη θέα της κοινής λογικής. Ακόμη και στις περιπτώσεις που οι ισχυρισμοί τούτου ήτο αληθείς, τους προσάρμοσε στα μέτρα του, με αποτέλεσμα η αποκάλυψη της αλήθειας να αποδοθεί λειψή και επιτηδευμένη. Και εξηγώ. καθ’ ον χρόνο αντεξεταζόταν από τη συνήγορο της εναγομένης 1, ήτο λαλίστατος και γνώριζε τα γεγονότα. Όπως ανέφερε. «δεν είχαν ούτε άδεια οικοδομής για να αρχίσουν και την έχασαν και τις δυο φορές και νομίζω έχουν από το Δήμο Πάφου λαπόρτο, κάτι τους κατάγγειλε, δεν είμαι σίγουρος, μετά το 2013». Ακολούθως ισχυρίστηκε ότι είναι σίγουρος πως δεν είχαν άδεια και μάλιστα παρέπεμψε στον συνήγορο του Δήμου και δήλωσε ότι «Ξέρει ο κ. Πολυδώρου να σας πει». Όλως παραδόξως όταν την επόμενη δικάσιμο αντεξετάζεται από τον συνήγορο του Δήμου, η μνήμη του τον εγκαταλείπει. Ερωτάται κατά πόσο γνωρίζει γιατί σταμάτησαν οι εργασίες στο εργοτάξιο και δηλώνει άγνοια. Ερωτάται ειδικά κατά πόσο συμφωνεί ότι ο λόγος ήταν επειδή ο Δήμος τους οδήγησε στο Δικαστήριο και όλως παραδόξως δηλώνει άγνοια γι’ αυτό που την προηγούμενη δικάσιμο ο ίδιος ήταν που με στόμφο ισχυρίστηκε. Σε άλλη περίπτωση ερωτάται αν γνωρίζει από ποιον ζητήθηκε η τοποθέτηση της περίφραξης και απαντά. «Οϊ, δεν μπορώ να γνωρίζω κύριε Πολυδώρου μου, λυπούμαι», για να προσθέσει όμως αμέσως μετά «Ποια περίφραξη;». Και απαντώ. μα αυτή δια την οποία μόλις ενωρίτερα ο ίδιος τοποθετήθηκε. Όταν του υποδεικνύεται η περίφραξη που φαίνεται στις φωτογραφίες τις οποίες ο ίδιος προσκόμισε στο Δικαστήριο, αντί απάντησης σχολιάζει «τζίεινο το χάλι». Ζητούμενο βεβαίως της μαρτυρίας του και στην εν λόγω περίπτωση της ερώτησης που του υποβλήθηκε, δεν ήτο ο βαθμός ικανοποίησης της περίφραξης, αλλά κατά πόσο είχε τοποθετηθεί τέτοια. Τα ανωτέρω αποκαλύπτουν όμως την απροθυμία του ΜΕ1 να δηλώσει οτιδήποτε, που στο δικό του μυαλό είχε εκτιμηθεί ως επιζήμιο για την υπόθεση των εναγουσών.
Έτι χειρότερη όμως είναι η ουσία της μαρτυρίας του. Υποστηρίζει ότι τα σκουπίδια που φαίνονται στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 1 είναι εμφανή από το εστιατόριο του. Εντούτοις καμία μαρτυρία δεν υποστηρίζει κάτι τέτοιο και πολύ δε περισσότερο το φωτογραφικό υλικό που ο ίδιος προσκόμισε. Συλλογική εκτίμηση του συνόλου των φωτογραφιών που προσκομίστηκαν αποκαλύπτει ότι η λήψη τούτων στο σημείο που φαίνονται τα άδεια πλαστικά και τα χάρτινα κουτιά, απεικονίζει την κάτοψη του εν λόγω χώρου. Τα videos που περιέχει το τεκμήριο 3 και λήφθηκαν από το εστιατόριο με κατεύθυνση το εργοτάξιο, καθώς και οι φωτογραφίες 6, 11 και 13 του τεκμηρίου 1, δεν αφήνουν περιθώριο αμφιβολίας ότι επί του προκειμένου ορθή είναι η θέση του ΜΥ1 και όχι εκείνη του ΜΕ1, δηλαδή ότι το έδαφος του εργοταξίου στο σημείο που απεικονίζεται αριθμός σκουπιδών, δεν είναι ορατό από το εστιατόριο. Υποστηρίζεται τούτο και από αυτό που υπεβλήθη στον ΜΕ1 και δεν το αμφισβήτησε, δηλαδή ότι η εσωτερική πλευρά της περίφραξης του εργοταξίου, ως φαίνεται στη φωτογραφία 1 του τεκμηρίου 1, είναι ύψους 6 μ., απότοκο της κατηφορικής κλήσης της οδού Αλκμήνης. Ασχέτως ότι ο ΜΕ1 δεν απάντησε την υποβολή και έστρεψε τα πυρά του σε άλλο ζήτημα, όπως ότι οι σκαλωσιές είναι ακάλυπτες, δείγμα του παραπειστικού χαρακτήρα της μαρτυρίας του, με οδηγό τη λογική επιβεβαιώνεται ότι τα σκουπίδια που κείτονται στα σκαλιά και στο έδαφος, δεν είναι ορατά από το εστιατόριο που σε σχέση με αυτά είναι τοποθετημένο μακριά και σε υπερυψωμένη θέση.
Πλέον όμως σημαντικό είναι η γενεσιουργός αιτία των οσμών και οι ενέργειες του ΜΕ1 για καταπολέμηση τούτων. Ας σημειωθεί εν παρόδω πως η έκθεση απαιτήσεως δεν φανερώνει τη γενεσιουργό αιτία τούτων. Εντούτοις εφόσον δεν ζητήθηκαν λεπτομέρειες από την υπεράσπιση, κατά την ακροαματική διαδικασία κρίθηκε πως ο ισχυρισμός ότι οι οσμές προκαλούνται μεταξύ άλλων από πρόσωπα που ουρούν και αφοδεύουν, όπως οι εργάτες του εργοταξίου αλλά και άστεγοι που βρήκαν σε αυτό καταφύγιο, καλύπτετο από τα δικόγραφα. Παρ’ όλα ταύτα, επί της ουσίας έχουμε εδώ τον ΜΕ1, ο οποίος είναι διευθυντής και μέτοχος κάθε μιας εκ των εναγουσών. Το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια να παρακολουθήσει τούτον σε τρεις διαφορετικές δικασίμους. Πρόκειται για άτομο που καθιστά την παρουσία του αισθητή ευθύς μόλις εισέλθει στο χώρο. Είναι δραστήριος, ομιλητικός και ανήσυχος. Αρκεί μια ανάγνωση των πρακτικών για να διαπιστωθούν τα χαρακτηριστικά αυτά. Πρόκειται για έξυπνο άνθρωπο και επιτυχημένο επιχειρηματία. Το φωτογραφικό υλικό, τεκμήρια 1, 2 και 3, καθώς και η περισυλλογή των οικονομικών καταστάσεων που προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο ως τεκμήρια, είναι δικό του έργο. Εντούτοις ο ισχυρισμός περί οσμών, καθώς επίσης άστεγων και εργατών που ουρούσαν και αφόδευαν στον ευρύτερο χώρο προκαλώντας έτσι δυσοσμία, παρέμεινε έωλος και καθ’ όλα αόριστος και ασαφής. Τα τεκμήρια 1 και 2 αριθμούν 20 στο σύνολο φωτογραφίες. Το τεκμήριο 3 περιέχει τουλάχιστον τρία videos και περί τις 10 φωτογραφίες. Εντούτοις ουδεμία απεικονίζει οτιδήποτε σχετικό. Δεν εννοώ βεβαίως ότι αναμένετο να αποθανατίσει τη σκηνή που πρόσωπο ουρεί ή αφοδεύει, σίγουρα όμως θα συνελάμβανε την εκεί παρουσία αστέγων ή τη στιγμή που άστεγοι ή εργάτες ρυπαίνουν τον χώρο με σκουπίδια ή έστω περιττώματα στον χώρο, όπως δηλαδή φωτογράφισε είτε τα διερχόμενα φορτηγά είτε τα σκουπίδια. Εντούτοις ουδέν έπραξε και περιορίστηκε απλώς στον προφορικό τούτο ισχυρισμό.
Πέραν των ανωτέρω πλέον σημαντικό είναι και το εξής. έχουμε εδώ έναν άνθρωπο (τον ΜΕ1) στέλεχο μιας εταιρείας, ο οποίος αισθάνεται τόσο έντονα, όπως πολλάκις δήλωσε στη μαρτυρία του και συνεπεία τούτου καταχωρεί αγωγή και επίσης αξιώνει έκδοση προνομιακού εντάλματος (mandamus). Εντούτοις ερωτώμενος κατά πόσο παραπονέθηκε στους δυο εναγόμενους, αοριστολογεί και κενολογεί. Ερωτάται σχετικά από τη συνήγορο της εναγομένης 1 και απαντά ότι:
«Ε. Για τη σκόνη έχετε παραπονεθεί σε οποιοδήποτε αρμόδιο φορέα;
Α. Στο Δημαρχείο πάρα πολλές φορές και στον ίδιο τον εργολάβο, τον κύριο Γιώργο, που ήταν υπεύθυνος εκεί και στον κύριο Παναρέτη, όχι μόνο για τη σκόνη, για όλα, για όλα παραπονεθήκαμε, πάμπολλες φορές.
Ε. Έχετε κάτι γραπτώς; Έχετε στείλει κάποια επιστολή;
Α. Έστειλε ο δικηγόρος μου μετά από δική μου παρότρυνση.
Ε. Όσον αφορά τις οσμές κύριε μάρτυς;
Α. Μάλιστα.».
Όταν όμως την επόμενη δικάσιμο ερωτάται συναφώς από τον συνήγορο του Δήμου, απαντά ως εξής:
«Ε. Λέεις στην παράγραφο 12 της γραπτής σου δήλωσης ότι κάλεσες τον εναγόμενο 2 πολλές φορές και διαμαρτυρήθηκες. Όταν λέεις «κάλεσες τον και διαμαρτυρήθηκες», προφορικά ή γραπτά;
Α. Κοιτάξετε και προφορικά και γραπτά, για τον Δήμο Πάφου;
Ε. Ναι, για τον Δήμο Πάφου.
Α. Και προφορικά και γραπτά και πολλά, παρά πολλά μηνύματα στον ίδιο τον Δήμαρχο και στους προηγούμενους και στον τωρινό.
Ε. Εάν σου πω ότι γραπτώς μόνο μια επιστολή έστειλες και αυτήν το 2013 θα συμφωνήσεις μαζί μου;
Α. Είναι αρκετή νομίζω και μια επιστολή είναι αρκετή, αλλά τα μηνύματα μου εμένα προς τον Δήμαρχο εν πάρα πολλά και ο καινούργιος Δήμαρχος, γιατί ήταν να εν διευθυντής της εταιρείας τούτης, γιατί γνωρίζει τον εναγόμενο 1, ήντα που ένει, ή 2, τον κύριο Παναρέτη και ο κύριος Δήμαρχος λέει μου «εγώ χαίρομαι να τον καταγγέλλεις, σε παρακαλώ πιάσε και την Αστυνομία».
Ε. Όταν κατάγγελλες έρχονταν επιτόπου;
Α. Πολλές φορές.
Ε. Ο Δήμος έρχετουν επιτόπου;
Α. Όι, όι, η Αστυνομία, ο Δήμος ποτέ του δεν ήρθε ούτε ενδιαφέρθηκε κανένας, το μόνο πράγματα που μου είπε ο καινούργιος Δήμαρχος «κατάγγελλε τον, εγώ χαίρομαι που τον καταγγέλλεις».».
(και πιο κάτω)
«Ε. Κατάγγειλες τον---
Α. Αυτές τις μέρες---
Ε. Δώστε μας στοιχεία---
Α. Σας λέω ότι τα τελευταία χρόνια, 12-14, αυτό συμβαίνει καθημερινά και εγώ σας λέω αυτά τα πράγματα που λυπούμαι πάρα πολλά, λυπούμαι, δεν συμβαίνει τίποτε, σας προκαλώ ξανά να πάμε να τα δούμε, σας προκαλώ τώρα να πάμε, τώρα.».
Εντέλει ποια είναι η αλήθεια, ότι περιορίστηκε σε μια μόνο επιστολή γιατί ήταν αρκετή, ή ότι έστειλε πάρα πολλές επιστολές. Και αν ισχύει το δεύτερο γιατί δεν προσκόμισε κάποια επιστολή ή έστω την απόδειξη του παραπόνου που υπέβαλε; Είναι όμως ασύλληπτο ότι πρόσωπο που αισθάνεται τόσο έντονα και υποβάλλεται σε τέτοιου είδους εμπειρία, που δεν είναι απλώς αντιαισθητική, αλλά και ανθυγιεινή και βεβαίως άκρως αντικοινωνική και συνάμα έκνομη, θα ανέμενε κανείς ότι καθημερινά θα οχλούσε τις αρμόδιες υπηρεσίες και θα απέστελλε σωρεία επιστολών και θα υπέβαλλε αριθμό παραπόνων. Πολύ δε περισσότερο ο δραστήριος ΜΕ1, ο οποίος θέλει τούτη τη συμπεριφορά να επηρεάζει το εστιατόριο και την εργασία του, θέματα για τα οποία δικαίως καμαρώνει και αισθάνεται έντονα.
Υπό το φως των ανωτέρω η επί του προκειμένου μαρτυρία του ΜΕ1 απολήγει να εκπίπτει της κοινής λογικής και να υπολείπεται σοβαρού ερείσματος. Ομολογώ ότι αδυνατώ να αντιληφθώ τη λογική ότι σε ένα εργοτάξιο 5800 τ.μ., όπως ανέφερε ο ΜΥ1, άστεγοι ή εργάτες ουρούν και αφοδεύουν σε δημόσια θέα. Και όλα αυτά τη στιγμή που στα πάρα πάνω απαντά η λογικοφανής μαρτυρία του ΜΥ1, δηλαδή ότι συχνά επισκέπτοντο το ακίνητο καθ’ ότι τα γραφεία της εναγομένης 1 βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή. Ο μάρτυρας ήταν καθ’ όλα ειλικρινής και αφοπλιστικός. δεν επισκέπτετο το εργοτάξιο καθημερινά και δεν το επισκέπτετο για να διώξει τυχόν άστεγους, αλλά για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της εναγομένης 1, δηλαδή να διαπιστώσει μη τυχόν κλάπηκε οτιδήποτε, όπως σύρματα που ήτο διακλαδωμένα και χαλκοσωλήνες. Εξίσου όμως σημαντικός είναι και ο αναμφισβήτητος ισχυρισμός του ΜΥ1, ότι το εργοτάξιο έχει ουκ ολίγες τουαλέτες. Ακόμη και απ’ αυτού ο ΜΥ1 απαρίθμησε τις τουαλέτες και εξήγησε που βρίσκονται. Και ερωτώ. προς τί τότε να μην χρησιμοποιηθούν οι τουαλέτες ή έστω ένα απόμερο σημείο του εργοταξίου και αντ’ αυτών να ουρήσει ή αφοδεύσει κανείς σε δημόσια θέα, μπροστά μάλιστα από ένα εστιατόριο με προσωπικό και θαμώνες. Εν προκειμένω, η μαρτυρία του ΜΥ1 είναι καθ’ όλα πειστική και σε συνδυασμό με την υπό τις περιστάσεις εκκωφαντική σιωπή του ΜΕ1, προκύπτουσα από το ότι ουδέν παράπονο υπέβαλε πλην της επιστολής ημερομηνίας 29/07/2013, δεν μπορεί να καρποφορήσει ο ισχυρισμός του τελευταίου.
Ούτε όμως και η μαρτυρία του σε ό,τι αφορά τη σκόνη είναι πειστική. Μπορεί μεν η αγωγή να ακούστηκε 8 έτη μετά την καταχώρισή της και δυστυχώς το εργοτάξιο εξακολουθεί να υφίσταται, δεν λησμονείται εντούτοις ότι η έκθεση απαιτήσεως καταχωρίστηκε το 2013 και αιτιάτο και εκεί σκόνη. Ποια όμως σκόνη υπήρχε όταν το σύνολο, σχεδόν, των βαριών εργασιών εκτελέστηκε μεταξύ 2008 με 2009 και τον Ιούλιο του 2009 εκδόθηκε το διάταγμα απαγόρευσης των εργασιών (τεκμήριο 15(β)) και γι’ αυτό σταμάτησαν μέχρι τα τέλη του 2012 ότε και επανήρχισαν, για να διακοπούν εκ νέου το 2013. Όσο δε για το πρόσφατο παρελθόν, δεν αμφισβητήθηκε ο ΜΥ1 πως ο εκσκαφέας παρέμεινε εκεί για μικρό χρονικό διάστημα και καθ’ ον χρόνο το εστιατόριο ήτο κλειστό λόγω της πανδημίας. Υπό το φως των ανωτέρω ανυπόστατος διαπιστώνεται και ο ισχυρισμός πρόκλησης σκόνης, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζεται ότι ακόμη και άνευ οιασδήποτε εργασίας η εικόνα του κατεστραμμένου πεζοδρομίου ως φαίνεται στο τεκμήριο 2, είναι ικανή να προκαλέσει σκόνη.
Αν και έχει ήδη αναφερθεί ότι η μαρτυρία του ΜΕ1 στην έκταση που άπτεται του ισχυρισμού πως η ζημία των εναγουσών ανέρχεται σε 15% του τζίρου, τελεί εκτός εγγράφων προτάσεων και συνεπώς δεν μπορεί παρά να αγνοηθεί, κρίνω ότι δύο λόγια επιβάλλεται να ειπωθούν και γι’ αυτό. Η αντεξέταση ανέδειξε την επί του προκειμένου ανικανότητα του ΜΕ1 να απαντήσει, γεγονός που τελικώς τον οδήγησε σε προσβολές και πυρά κατά των συνηγόρων, όπως για παράδειγμα όταν κάλεσε τη συνήγορο της εναγομένης 1 να μην αλλάξει λειτούργημα και να μην επιχειρήσει να γίνει λογιστής. Επίσης, στην αντεξέταση από τον συνήγορο του εναγόμενου 2 αιτιολόγησε το ποσοστό 15% ως εξής:
«Α. Και βέβαια τα λαμβάνω υπόψη, αφού γράφω τα ποσά ακριβώς που το 2005 και μετά μέχρι το 2018, τι σημαίνουν τα ποσά; Βλέπεις τα ποσά και κρίνεις, εγώ έκαμνα τόσα το 2005, το 2007, το 2008, το 2009, το 2010, το 2011, το 2012 ως το 2018 και γίνεται να μην κρίνεις όταν βλέπεις τις αυξομειώσεις των ποσών; Κύριε ελέησον, εγώ που δεν είμαι λογιστής το καταλάβω, είναι απλό το θέμα, εμείς ζητούμε το minimum για να καταλάβεις, το 15%. Ξέρετε πόσο κέρδος έχει ένα εστιατόριο; 30% με 40% της τάξης του δικού μου, αλλά επειδή εγώ αγοράζω πολλά ακριβά πράγματα και είμαι τίμιος άνθρωπος και ήρτα και είπα του λογιστή μου, «πες μου ακριβώς το cross και πες μου ακριβώς το κέρδος μου που φκάλλω» και σας το έφερα σύμφωνα με τα λογιστικά στοιχεία, δεν είναι μόνος μου που τα φκάλλω, αλλά τα γνωρίζω κιόλας.».
Παρ’ όλα ταύτα όταν στην συνέχεια ερωτήθηκε κατά πόσο στηρίζει τούτο το ποσοστό σε κάποια μελέτη, απάντησε. «Μα τώρα σοβαρομιλούμε; Είμαι εμπειρογνώμονας; … Σας είπα το πιο απλό παράδειγμα κύριε Πολυδώρου και σας είπα ότι έπιασα το πιο χαμηλό και σας προκαλώ, ρωτάτε οποιονδήποτε εμπειρογνώμονα λογιστή να σας πει τούτα τα αποτελέσματα, δεν είναι που εμένα που φκαίνουν, εν που τους λογιστές.».
Είναι με αυτό τον επιπόλαιο και πρόχειρο τρόπο που επιχείρησε να πείσει, άλλοτε παραδεχόμενος ότι δεν είναι εμπειρογνώμονας και άλλοτε αναπτύσσοντας οικονομικές θεωρίες, εντούτοις χωρίς οιονδήποτε υπόβαθρο, είτε πραγματικό είτε επιστημονικό. Και όλα αυτά τη στιγμή που παραδέχθηκε ότι τόσο η κρίση όσο και η πανδημία επηρέασαν την πελατεία του εστιατορίου. Πόσο όμως την επηρέασαν και γιατί πεισματικά επιμένει στο 15%, δεν εξηγείται. Γιατί καταλήγει στο ποσό των €203.088,75 και εντέλει στο ποσοστό 15%, δεν εξηγείται από τη μαρτυρία του και ούτε μπορεί να αιτιολογηθεί από τα τεκμήρια 4 και 5. Άλλωστε το τεκμήριο 5 δεικνύει ότι τα τελευταία χρόνια τα έσοδα του εστιατορίου ανέβηκαν πολύ περισσότερο συγκριτικά με τα έτη 2008 έως 2012, ως αποτυπώνονται στο τεκμήριο 4. Συνεπώς και γι’ αυτούς τους λόγους η σχετική πτυχή της μαρτυρίας του ΜΕ1 δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Καταλήγω ότι και επ’ αυτού η μαρτυρία του ΜΕ1 δεν τελεί απλώς εκτός δικογράφων, είναι και ανίκανη να πείσει για οτιδήποτε εφόσον δεν στηρίζεται σε επιστημονικά κριτήρια και είναι μόνο η προσωπική άποψη του μάρτυρα η οποία όμως δεν τεκμηριώνεται με τον δέοντα τρόπο.
Καίτοι η μαρτυρία του ΜΕ1 κρίνεται αναληθής στο μεγαλύτερο μέρος της και συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά τις οσμές και τα σκουπίδια, δεν απορρίπτεται συλλήβδην. Διαπιστώνεται εν προκειμένω ότι άλλες πτυχές της μαρτυρίας τούτου επικουρούνται ουσιωδώς από τη μαρτυρία του ΜΥ1, των μαρτύρων του Δήμου, καθώς και το φωτογραφικό υλικό. Συγκεκριμένα ο ΜΥ1 δέχθηκε ότι μόνο στην νοτιοανατολική πλευρά του εργοταξίου οι σκαλωσιές σκεπάστηκαν με δίχτυ, εφόσον, όπως ανέφερε, αυτοί ήταν οι όροι της άδειας, λόγω του ότι το υπόλοιπο μέρος του κτηρίου δεν έχει εγγύτητα με τον δρόμο και η περίφραξη στο σύνορο, δηλαδή το τοιχαράκι ύψους 1,20 μ., θεωρείται αρκούντως ικανοποιητική απόσταση ασφαλείας. Και οι μάρτυρες του Δήμου όμως επισκέφτηκαν το ακίνητο και βρήκαν τούτο ακάλυπτο κατά περιόδους. Εντέλει οι φωτογραφίες του τεκμηρίου 2, καθώς και η μαρτυρία τόσο του ΜΥ1, όσο και του υγειονομικού επιθεωρητή, καταμαρτυρεί την εικόνα του πεζοδρομίου, δηλαδή ότι είναι αυτή που φαίνεται στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 2, χωρίς όμως την παρουσία του εκσκαφέα. Τέλος, το καθεστώς κατοχής του εστιατορίου από τις δύο ενάγουσες, επίσης αποδίδει την ορθή εικόνα. Και εξηγώ. η πλευρά της υπεράσπισης εισηγήθηκε πως και επ’ αυτού η μαρτυρία του ΜΕ1 είναι αντίθετη με τη δικογραφημένη θέση των εναγουσών. Είναι ορθό ότι το δικόγραφο των εναγουσών παρουσιάζει την εξής προβληματική εικόνα. στην παράγραφο 1Α και 1Β αναφέρονται οι αξιώσεις και προκύπτει πως η ενάγουσα 1 είναι η σημερινή κάτοχος του ακινήτου, εξ ου και αιτιάται διάταγμα για άρση της οχληρίας, ενώ η ενάγουσα 2 αξιώνει αποζημιώσεις για τα έτη 2009 έως 2011. Αυτή είναι η δικογράφηση και στην παράγραφο 15Α και 15Β της έκθεσης απαιτήσεως. Εντούτοις στην παράγραφο 2 της έκθεσης απαιτήσεως οι όροι αυτοί αντιστρέφονται. Παρ’ όλα ταύτα η υπεράσπιση δεν ζήτησε τυχόν λεπτομέρειες που θα αποσαφήνιζαν το μπέρδεμα. Περαιτέρω, η υπεράσπιση υποστηρίζει πως κατά την ακρόαση και ο ΜΕ1 αντέστρεψε την κατοχή και επιπλέον δεν προσκόμισε οιοδήποτε αποδειχτικό έγγραφο. Είναι γεγονός ότι στην αντεξέταση από τη συνήγορο της εναγομένης 1, σε ερώτηση που τέθηκε με βάση τον αριθμό των εναγουσών, ο ΜΕ1 αντέστρεψε τον χρόνο κατοχής καθεμίας εξ’ αυτών. Ακολούθως όμως απαντώντας ονομαστικά, δήλωσε ότι η Anatheo Enterprises Ltd έχει σήμερα τη λειτουργία. Επιπλέον κατά την αντεξέταση από τον συνήγορο του εναγόμενου 2 δήλωσε ότι δεν γνωρίζει τον αριθμό κάθε ενάγουσας και απάντησε ονομαστικά. Επίσης δήλωσε ότι έχει τα συμβόλαια κατοχής του υποστατικού μαζί του και παρουσιάστηκε πρόθυμος να τα καταθέσει. Εντούτοις δεν του ζητήθηκε κάτι τέτοιο. Είμαι της γνώμης πως η πάρα πάνω μαρτυρία του ΜΕ1 απηχεί την πραγματική εικόνα και συμβαδίζει με τα δικόγραφα. Ως εκ τούτου και αυτή η μαρτυρία υιοθετείται από το Δικαστήριο.
Ενόψει της αποδεχτής μαρτυρίας καταλήγω ότι. σημερινός κάτοχος του χώρου όπου στεγάζεται το εστιατόριο Grazie είναι η ενάγουσα 1, η οποία κατέχει τούτο από το 2012. Μεταξύ των ετών 2008 και 2011, κάτοχος ήτο η ενάγουσα 2. Αρχικώς το εργοτάξιο δεν ήτο καλυμμένο με δίχτυ. Μετά από παρατηρήσεις του Δήμου καλύφθηκε όμως κατά πώς εξήγησαν ο τεχνικός μηχανικός, αλλά και ο ΜΥ1. Συγκεκριμένα η νοτιοανατολική πλευρά του εργοταξίου ουδέποτε καλύφθηκε για τον λόγο που εξήγησε ο ΜΥ1. Εντούτοις, το λοιπό μέρος του εργοταξίου ήτο καλυμμένο τόσο από περίφραξη όσο και από δίχτυ, όπως άλλωστε φαίνεται και στις φωτογραφίες του τεκμηρίου 1, αλλά και στο τεκμήριο 7. Το δίχτυ ή ακόμη και η περίφραξη, ενίοτε αφαιρείτο ώστε να εκτελεστούν διάφορες εργασίες και με την ολοκλήρωση τούτων επανατοποθετείτο. Οι φωτογραφίες των τεκμηρίων 1 και 7 φανερώνουν ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα το εργοτάξιο και πολύ περισσότερο το ακίνητο απέναντι από το εστιατόριο, δηλαδή αυτό που χαρακτηρίζεται ως νέο κτήριο, παρέμεινε χωρίς μπογιά, παράθυρα και πόρτες. Το εν λόγω κτήριο μπογιατίστηκε περί το 2020, εξακολουθεί όμως να είναι χωρίς παράθυρα και πόρτες. Περαιτέρω, σκαλωσιές εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στο νοτιοανατολικό τμήμα του κτηρίου, όπως απεικονίζεται στο τεκμήριο 2. Η πάρα πάνω εικόνα, δηλαδή η ημιτελής κατάσταση στην οποία ευρίσκεται το κτήριο, καθώς και οι σκαλωσιές που είναι τοποθετημένες, αλλά και το κατεστραμμένο πεζοδρόμιο, είναι ευδιάκριτη από το εστιατόριο Grazie. Στο ακίνητο της εναγομένης 1 ουδέποτε έμειναν άστεγοι, ως η εισήγηση των εναγουσών και ούτε προκαλούνται οσμές ένεκα ούρων, περιττωμάτων ή σκουπιδιών. Μικρός αριθμός σκουπιδιών, ως φαίνεται στις φωτογραφίες 3, 4, 6 και 7 του τεκμηρίου 1, οι οποίες απεικονίζουν το ίδιο σημείο, ενίοτε εντοπίζονται στο ακίνητο, δεν είναι όμως ευδιάκριτα από το εστιατόριο της εναγομένης, εφόσον το δάπεδο στο οποίο αφέθηκαν βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο και περαιτέρω, καλύπτεται από τοίχο 6 μέτρων. Ούτε βεβαίως και είναι αυτά τα σκουπίδια ικανά να προκαλέσουν οσμές, εφόσον πρόκειται για άδεια πλαστικά και ένα χάρτινο κουτί πίτσας. Η δε περίφραξη του εργοταξίου δεν κρύβει το κτήριο το οποίο στέκεται υψηλότερα. Εν κατακλείδι, η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι οι ενάγουσες δεν υπέστησαν οιαδήποτε πραγματική ζημιά.
Τώρα, το αστικό αδίκημα της οχληρίας είναι ένα ιδιαίτερο αδίκημα. Τέτοια είναι η εμβέλειά του που στην υπόθεση Sedleigh – Denfield v. O’ Callayhan (1940) AC 880, ο Λόρδος Wright του απέδωσε τον χαρακτηρισμό πρωτεϊκό. (The Forms which nuisance may take are protean. Certain classifications are possible, but many reported cases are no more that illustrations of particular matters of fact which have been held to be nuisances). Και είναι τωόντι τέτοιο, εφόσον οι μορφές που δυνατόν να προσλάβει η διάπραξή του ποικίλουν (βλ. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ζιπιτή κ.ά. (2003) 1Β Α.Α.Δ. 749). Επί του προκειμένου χρήσιμη είναι η ομιλία του Λόρδου Hoffmann στην υπόθεση Hunter ν. Ganary Wharf Ltd (1997) 2 WLR 684, 708 όπου ανέφερε ότι:
“But there has been, I think, some inclination to treat it as having divided nuisance into two torts, one of causing “material injury to the property,” such as flooding or depositing poisonous substances on crops, and the other of causing “sensible personal discomfort” such as excessive noise or smells. In cases in the first category, there has never been any doubt that the remedy, whether by way of injunction or damages, is for causing damage to the land. It is plain that in such a case only a person with an interest in the land can sue. But there has been a tendency to regard cases in the second category as actions in respect of the discomfort or even personal injury which the plaintiff has suffered or is likely to suffer. On this view, the plaintiff's interest in the land becomes no more than a qualifying condition or springboard which entitles him to sue for injury to himself.
If this were the case, the need for the plaintiff to have an interest in land would indeed be hard to justify. The passage I have quoted from Dillon L.J. (Khorasandjian v. Bush [1993] Q.B. 727, 734) is an eloquent statement of the reasons. But the premise is quite mistaken. In the case of nuisances “productive of sensible personal discomfort,” the action is not for causing discomfort to the person but, as in the case of the first category, for causing injury to the land. True it is that the land has not suffered “sensible” injury, but its utility has been diminished by the existence of the nuisance. It is for an unlawful threat to the utility of his land that the possessor or occupier is entitled to an injunction and it is for the diminution in such utility that he is entitled to compensation.
I cannot therefore agree with Stephenson L.J. in Bone v. Seale [1975] 1 W.L.R. 797, 803–804 when he said that damages in an action for nuisance caused by smells from a pig farm should be fixed by analogy with damages for loss of amenity in an action for personal injury. In that case it was said that “efforts to prove diminution in the value of the property as a result of this persistent smell over the years failed.” I take this to mean that it had not been shown that the property would sell for less. But diminution in capital value is not the only measure of loss. It seems to me that the value of the right to occupy a house which smells of pigs must be less than the value of the occupation of an equivalent house which does not. In the case of a transitory nuisance, the capital value of the property will seldom be reduced. But the owner or occupier is entitled to compensation for the diminution in the amenity value of the property during the period for which the nuisance persisted. To some extent this involves placing a value upon intangibles. But estates agents do this all the time. The law of damages is sufficiently flexible to be able to do justice in such a case: compare Ruxley Electronics and Construction Ltd. v. Forsyth [1996] A.C. 344.
There may of course be cases in which, in addition to damages for injury to his land, the owner or occupier is able to recover damages for consequential loss. He will, for example, be entitled to loss of profits which are the result of inability to use the land for the purposes of his business. Or if the land is flooded, he may also be able to recover damages[1997] 2 WLR 684 at 709for chattels or livestock lost as a result. But inconvenience, annoyance or even illness suffered by persons on land as a result of smells or dust are not damage consequential upon the injury to the land. It is rather the other way about: the injury to the amenity of the land consists in the fact that the persons upon it are liable to suffer inconvenience, annoyance or illness.
It follows that damages for nuisance recoverable by the possessor or occupier may be affected by the size, commodiousness and value of his property but cannot be increased merely because more people are in occupation and therefore suffer greater collective discomfort. If more than one person has an interest in the property, the damages will have to be divided among them. If there are joint owners, they will be jointly entitled to the damages. If there is a reversioner and the nuisance has caused damage of a permanent character which affects the reversion, he will be entitled to damages according to his interest. But the damages cannot be increased by the fact that the interests in the land are divided; still less according to the number of persons residing on the premises. As Cotton L.J. said in Rust v. Victoria Graving Dock Co., 36 Ch.D. 113, 130:
“where there are divided interests in land the amount of damages to be paid by the defendants must not be increased in consequence of that subdivision of interests.””
Ανάλογη όμως είναι η προσέγγιση και της ημεδαπής νομολογίας. Στην Καλότυχος ν. Cypsun Holidays Co Ltd (2002) 1 Α.Α.Δ. 1681 υπεδείχθη ότι:
«Εν πρώτοις, ούτε το άρθρο 46 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφάλαιο 148, ούτε οι αυθεντίες, στα οποία αναφέρθηκε, επιτρέπουν την αντίληψη ότι η πρόκληση ζημιάς είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ιδιωτικής οχληρίας. Το άρθρο 46, στον ορισμό της οχληρίας, δεν περιλαμβάνει αναφορά σε ζημιά παρά μόνο στην επιφύλαξη προνοεί ότι “ο ενάγοντας δεν τυγχάνει αποζημίωσης σε σχέση με ιδιωτική οχληρία εκτός αν εξαιτίας αυτής υπέστη ζημιά”. Η προϋπόθεση ζημιάς συναρτάται έτσι προς απαίτηση για αποζημίωση παρά προς την ύπαρξη της οχληρίας αυτής καθ΄αυτής και περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας που συνίσταται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Υπάρχει όμως και το άλλο είδος της ιδιωτικής οχληρίας που δεν συνίσταται στην πρόκληση φυσικής ζημιάς αλλά στην παρέμβαση με την άνετη χρήση και απόλαυση της περιουσίας και που περιλαμβάνει τέτοιας μορφής περιπτώσεις όπως ο θόρυβος, η οσμή και η σκόνη. Αυτή είναι και η θέση στο κοινοδίκαιο. Ο ευπαίδευτος Δικαστής, θεωρώντας ότι η περίπτωση ενώπιον του μπορούσε να εμπίπτει μόνο στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας που συνίσταται σε φυσική ζημιά, παρέλειψε να εξετάσει την άλλη παράμετρο του πράγματος.».
Η σημασία των ανωτέρω καταλήγει σε αυτό που εύγλωττα υπεδείχθη από τον Λόρδο Hoffmann στην υπόθεση Hunter ανωτέρω, δηλαδή ότι “Nuisance is a tort against land, including interests in land such as easements and profits.”. Το ίδιο λέχθηκε και στην Medcon Construction Ltd v. Ευαγγέλου (1997) 1A A.A.Δ.565, 571 όπου η οχληρία ορίστηκε ως παράνομη επέμβαση στη χρήση ή απόλαυση ακίνητης ιδιοκτησίας κάποιου προσώπου ή κάποιου δικαιώματος επί ή σε σχέση με αυτή. Η δε προστασία του κέρδους που προκύπτει από πάσης φύσεως εκμετάλλευση τέτοιας περιουσίας από οχληρές πράξεις, αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης της πρόσφατης υπόθεσης Ανθούλλης & Αγαμέμνων Αντωνίου Λτδ ν. Nemesis Constructions Public Ltd, Πολ. Εφ. 157/14, ημερ. 06/12/2021.
Η κάθε υπόθεση αποφασίζεται επί των ιδίων τούτης δεδομένων και σημασία έχει η περιπτωσιολογία (βλ. Παπά v. Οικονομίδου κ.α. (2012) 1Β Α.Α.Δ. 928). Συγγράμματα και νομολογία εντοπίζουν τρεις κατηγορίες στις οποίες δυνατό να υπαχθούν διάφορες οχληρές παρεμβάσεις (βλ. Clerk and Lindsell on Torts, 16th ed, para 24-03). Τούτες είναι∙
(α) causing an enchroachment on his neighbour’s land when it closely ressembles trespass,
(β) causing physical damage to his neighbour’s land or building or works or vegetation upon it, or
(γ) Unduly interfering with his neighbor in the comfortable and convenient enjoyment of his land.
Η διαπίστωση του κατά πόσο μια πράξη ή ενέργεια συνιστά μη εύλογη (unreasonable) παρέμβαση στη χρήση και απόλαυση της περιουσίας του τρίτου, δεν περιορίζεται από άκαμπτους και απόλυτους κανόνες. Είναι πάντοτε ζήτημα βαθμού το κατά πόσο η παρέμβαση, η οποία πρέπει να είναι συνήθης (habitual), είναι υπολογίσιμης έκτασης, δηλαδή όχι απλώς μηδαμινή ή φανταστική που ένας μέσος και λογικός άνθρωπος αποδέχεται (βλ. Παπά, πιο πάνω, Σαββιτζιηκκης-Καρπασίας v. Σιόκουρου (2002) 1Α Α.Α.Δ.472 και Clerk & Lindsell πιο πάνω στις παραγ. 24-05 και 06). Ο βαθμός δυσφορίας ελέγχεται από την αντίληψη του μέσου και συνετού γείτονα, ενώ στοιχεία τα οποία λαμβάνονται υπόψη είναι ο χαρακτήρας της περιοχής και όλες οι περιβάλλουσες περιστάσεις (βλ. Palantzi v. Agrotis (1968) 1 CLR 448). Όπως αναφέρεται στον Halsbury’s Laws of England, 3rd ed. para 162, τέτοιες περιστάσεις είναι ο χρόνος και ο χώρος διενέργειας της πράξης, ο τρόπος με τον οποίο διενεργείται, δηλαδή κατά πόσο διενεργήθηκε ακούσια ή κατά την ενάσκηση δικαιώματος, καθώς και τα αποτελέσματα τούτης, δηλαδή εάν είναι μόνιμα, περιστασιακά ή συνεχιζόμενα. Σκοπός του νόμου είναι η προσπάθεια διατήρησης ενός δίκαιου και εύλογου ισοζυγίου μεταξύ αντικρουόμενων δικαιωμάτων, αφενός εκείνο του ιδιοκτήτη του τεμαχίου της γης από το να χρησιμοποιεί την ιδιοκτησία του όπως ο ίδιος νομίζει καλύτερα, και αφετέρου του δικαιώματος του γείτονα για εύλογη απόλαυση της δικής του ιδιοκτησίας (βλ. Χριστοδουλίδου v. Γεν. Εισαγγελέα κ.α. (2008) 1Β Α.Α.Δ.746, 755).
Στην προκείμενη περίπτωση ότι τελικώς απεδείχθη δεν έχει να κάνει με συνήθεις οχληρές περιστάσεις, λόγου χάριν θόρυβο, οσμή, δόνηση και σκόνη. Τέτοια ζητήματα είτε δεν αποτέλεσαν αντικείμενο της αγωγής, είτε δεν αποδείχθηκαν. Ειδικά για τη σκόνη, αποτελεί διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι ήτο σε πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα, δηλαδή μία με δύο ημέρες ανά περίπτωση, δηλαδή σε δύο διαφορετικές περιόδους, το 2008 και το 2020. Εντέλει οι διαπιστώσεις του Δικαστηρίου έχουν να κάνουν με αυτό ακριβώς που αναφέρεται στην έκθεση απαιτήσεως, δηλαδή ότι το ακίνητο της εναγομένης 1 παραμένει ως εργοτάξιο για 13 τόσα έτη και περιπλέον, ότι το κτήριο εντός του εν λόγω ακινήτου παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα άβαφτο, χωρίς παράθυρα και πόρτες και μεγάλο μέρος του περιβάλλετο από σκαλωσιές.
Και εγείρεται το ερώτημα κατά πόσο αυτή η εικόνα, εν πολλοίς η εικόνα ενός εργοταξίου, για τόσο όμως μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι τέτοια που να επιδρά στις ανέσεις των κατόχων του απέναντι εστιατορίου, εν προκειμένω των δύο εναγουσών εταιρειών που ήτο ιδιοκτήτριες του εστιατορίου Grazie και συνεπώς κάτοχοι του ακινήτου καθ’ ον χρόνο υφίστατο η διαπιστωθείσα κατάσταση πραγμάτων σε σχέση με το ακίνητο της εναγομένης 1.
Παρεμβάλλεται εδώ ότι σύμφωνα με τη μαρτυρία, κυρίως του ΜΕ1 αλλά και τις υποβολές του συνηγόρου του στους μάρτυρες των εναγομένων, καθώς και των μαρτύρων του Δήμου, προκύπτει πως η ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκονται τα περί ων ο λόγος ακίνητα, είναι τουριστική περιοχή, με ανάπτυξη, με εκκλησία και σχολείο στις δύο αντίθετες πλευρές του εστιατορίου και ξενοδοχείο που προσφάτως ανεγέρθη στην πίσω πλευρά τούτου. Η δε αεροφωτογραφία, τεκμήριο 7, ομιλεί αφ’ εαυτής και είναι αποκαλυπτική του ύφους της περιοχής, καθώς και της ανάπτυξης και της δραστηριότητας σε αυτήν, στοιχεία τα οποία προφανώς και οδήγησαν την εναγομένη 1 στην ανέγερση του επίδικου ξενοδοχείου.
Δεν είναι πρόθεσή μου να θέσω άκαμπτο κανόνα σε σχέση με εργοτάξια ανεγειρόμενων οικοδομών και δη εργοτάξια που διαρκούν σε βάθος χρόνου, όπως είναι η υπό κρίση περίπτωση. Άλλωστε όπως υπεδείχθη κάθε υπόθεση κρίνεται στη βάση των δικών της δεδομένων. Εντούτοις στην εν λόγω περίπτωση η περιοχή στην οποία βρίσκονται τα δύο ακίνητα είναι άκρως αστική. Λογικό είναι πως απότοκο της αστικοποίησης είναι και η ανέγερση οικοδομών, ενίοτε ταυτοχρόνως σε πολλαπλά ακίνητα και πολύ περισσότερο σε τουριστικές περιοχές όπως είναι η υπό κρίση. Εδώ τούτη η ανέγερση είναι εντός των πλαισίων των αδειών που εκδόθηκαν από το Δήμο τμηματικά ένεκα των αλλαγών στο νομοθετικό πλαίσιο και οι εργασίες που διεξάγονται δεν προκάλεσαν πραγματική ζημιά στις ενάγουσες.
Δεν παραγνωρίζω ότι η νομολογία έχει αναγνωρίσει περιπτώσεις που η απλή και μόνο παρουσία πράγματος ή κατάστασης δυνατό να θεωρηθεί οχληρία, υπό την έννοια επηρεασμού της άνετης χρήσης της περιουσίας. Τέτοια ήταν η περίπτωση στην υπόθεση Carnegie v. Raleigh [2020] EWHC 1893 (Ch) που η σκόπιμη τοποθέτηση ακινητοποιημένων και παλαιών οχημάτων παραπλεύρως περάσματος, για σκοπούς εκδίκησης, κρίθηκε οχληρία ως ακαλαισθησία (eye-sore). Βεβαίως εκεί η διαπίστωση συσχετίστηκε και με άλλους λόγους. Επίσης στην υπόθεση Thompson-Schwab v. Costaki [1956] 1 WLR 335 η χρησιμοποίηση γειτνιάζοντος υποστατικού ως χαμαιτυπείου, εντούτοις σε πλαίσιο νομιμότητος, ήτο αρκετό ώστε να κριθεί πως επιδρούσε αρνητικά στις ανέσεις του απέναντι υποστατικού, ώστε να εκδοθεί ενδιάμεσο διάταγμα απαγόρευσης τέτοιας χρήσης. Βεβαίως και σε αυτή την περίπτωση επρόκειτο για ενδιάμεσο προσωρινό διάταγμα και όχι τελική απόφαση.
Επανέρχομαι όμως στην υπό κρίση περίπτωση. Είναι η κατάσταση πραγμάτων που ανωτέρω περιγράφηκε, τέτοια ώστε να αναδεικνύει ακαλαισθησία που δεν αρμόζει στην ευρύτερη περιοχή και υπό τις περιστάσεις θεωρείται ότι επιδρά αρνητικά στην άνετη χρήση και απόλαυση του εστιατορίου από τις ιδιοκτήτριες τούτου. Κατόπιν περισσού προβληματισμού καταλήγω πως η απάντηση είναι αρνητική. Η σημερινή εποχή, η αστικοποίηση, η ανάπτυξη και η οικονομία γενικότερα, ιδιαίτερα σε μια τουριστική περιοχή ως η υπό κρίση και ο σύγχρονος τρόπος ζωής στα αστικά κέντρα, δεν μπορούν να κατατάξουν τούτη την κατάσταση πραγμάτων, η οποία περιορίζεται αυστηρά στο ακίνητο της εναγομένης 1 και δεν συνδυάζεται με οτιδήποτε άλλο, φερ’ ειπείν θόρυβο, σκόνη, δονήσεις ή οσμές, στην κατηγορία της οχληρίας. Προς υποστήριξη τούτου υποδεικνύεται ότι στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 20η έκδοση, στην παράγραφο 20-15, κάτω από τον τίτλο Demolition and rebuilding, αναφέρεται ότι:
“Noise and dust caused by demolition and rebuilding will not be actionable if the operations are reasonably carried on, and all reasonable and proper steps are taken to ensure that no undue inconvenience is caused to neighbours. In considering what is reasonable, account must be taken of modern methods. The damages awarded will only be in respect of losses caused by the acts of the defendants which are in excess of what is permissible.”.
Και εδώ η εναγόμενη 1 λειτούργησε εντός των αδειών που έλαβε, ουδεμία φυσική ζημιά αποδεικνύεται να υπέστησαν οι ενάγουσες και το μόνο παράπονο έγκειται στο ότι το εργοτάξιο είναι χρονίζων και προκαλεί ακαλαισθησία. Υπό τις περιστάσεις που ανωτέρω έχουν σκιαγραφηθεί κρίνω πως η σύγχρονη εποχή δεν μπορεί να κατατάξει τούτη την περίπτωση ως οχληρία. Ως εκ τούτου αποτελεί διαπίστωσή μου πως όλα όσα ανωτέρω αναφέρονται ως πραγματικές διαπιστώσεις σε σχέση με τα επίδικα ακίνητα, δεν συνιστούν, υπό τις περιστάσεις πάντα, ιδιωτική οχληρία εν τη εννοία του νόμου.
Είναι βεβαίως αντιληπτό ότι η αξίωση των εναγουσών σε βάρος του Δήμου είναι αυστηρά συναρτημένη με αυτή τούτη την ισχυριζόμενη οχληρία. Άλλωστε προκύπτει τούτο και από τα αναφερόμενα του συνηγόρου των εναγουσών στην γραπτή αγόρευση τούτου, ο οποίος περιορίστηκε στο αδίκημα της οχληρίας και μόνο. Εντούτοις η ανωτέρω κατάληξη σε σχέση με το κατά πόσο η διαπιστωθείσα κατάσταση πραγμάτων συνιστά οχληρία και η αρνητική απάντηση που δόθηκε, δεν αφήνει περιθώριο επιτυχίας ούτε και αυτής της πτυχής της αξίωσης.
Για όλους τους λόγους που πιο πάνω επιχείρησα να εξηγήσω, καταλήγω ότι οι ενάγουσες απέτυχαν να αποδείξουν την αξίωσή τους και ως εκ τούτου απορρίπτεται. Έξοδα διαδικασίας, ως θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων 1 και 2 και σε βάρος των εναγουσών κεχωρισμένως και/ή αλληλεγγύως.
(Υπ.) ...................................
Λ. Α. Παντελή Α.Ε.Δ.
Πιστόν αντίγραφο
Πρωτοκολλητής