ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Άρθρο 23(3)(δ) του Ν.33/64 – Μεταβατικές Διατάξεις)
(Έφεση Κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 122/21)
18 Φεβρουαρίου, 2026
[ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ,
Εφεσείοντες,
ν.
ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΟΥΧΛΗ
Εφεσίβλητου, .
_________________
Τ. Ιακωβίδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους Εφεσείοντες.
Α. Χρίστου (κα), για Ιωαννίδης Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε., για τον Εφεσίβλητο.
_______________
ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Δ.: Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από την ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.
_________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.: Η Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, με επιστολή της ημερομηνίας 4.06.2018, ζήτησε από την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, στο εξής «Επιτροπή», να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για την πλήρωση εννέα θέσεων Δασικού Λειτουργού, 1ης Τάξης, στο Τμήμα Δασών, ως θέσεις προαγωγής.
Η Επιτροπή, κατά τη συνεδρία της ημερομηνίας 25.06.2018, αποφάσισε να επιληφθεί του θέματος πλήρωσης των πιο πάνω θέσεων σε ημερομηνία που θα καθοριζόταν αργότερα, στην οποία θα καλείτο για να παρίσταται και ο Διευθυντής του Τμήματος Δασών.
Η συνεδρία ορίσθηκε την 29.11.2018. Την ημέρα εκείνη η Ε.Δ.Υ. εξέτασε τα ουσιώδη στοιχεία από το φάκελο πλήρωσης της θέσης, τους προσωπικούς φακέλους και τους φακέλους των Ετήσιων Υπηρεσιακών Εκθέσεων των υποψηφίων και επέλεξε τα πρόσωπα που, με βάση την κρίση της, κατείχαν τα απαιτούμενα από το Σχέδιο Υπηρεσίας προσόντα. Στη συνέχεια, αφού αξιολόγησε τα ενώπιόν της στοιχεία επέλεξε τους υποψηφίους που κατά την άποψή της κατείχαν το πλεονέκτημα που προβλεπόταν στο Σχέδιο Υπηρεσίας.
Στα πλαίσια της πιο πάνω εξέτασης αξιολόγησε το προσόν «Professional Diploma Agricultural Agribusiness», που διέθεταν τέσσερις εκ των υποψηφίων, και κατέληξε ότι αυτό δεν αποτελούσε πλεονέκτημα, με βάση το Σχέδιο Υπηρεσίας, καθότι δεν ήταν σχετικό με τις αρμοδιότητες του Τμήματος Δασών. Για τον ίδιο λόγο, το εν λόγω προσόν, σύμφωνα πάντα με την κρίση της, δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη ως «επιπρόσθετο προσόν». Εξέτασε και αξιολόγησε και το προσόν στη δημοσιογραφία που κατείχε ένας εκ των υποψηφίων και κατέληξε ότι παρόλο που δεν αποτελούσε πλεονέκτημα ή πρόσθετο προσόν με βάση το Σχέδιο Υπηρεσίας, ήταν σχετικό με τα καθήκοντα της υπό πλήρωση θέσης και ως εκ τούτου θα αποδίδετο σ’ αυτό η ανάλογη βαρύτητα.
Στη συνέχεια, προσήλθε στη συνεδρία ο Διευθυντής του Τμήματος Δασών, ο οποίος κατέθεσε στοιχεία σε σχέση με τους υποψηφίους και ακολούθως προέβη στη σύστασή του. Η σύστασή του καταγράφεται στα πρακτικά της συνεδρίας. Η περαιτέρω εξέταση του θέματος αναβλήθηκε λόγω έλλειψης χρόνου.
Παρόντες κατά την πιο πάνω συνεδρία ήταν οι Γ. Π., Πρόεδρος, Α. Β. και Α. Γ., μέλη. Τα υπόλοιπα μέλη, οι Δ. Η. και Α. Π., απουσίαζαν με άδεια ανάπαυσης.
Η εξέταση του θέματος συνεχίστηκε και κατά την επομένη συνεδρία της Επιτροπής, την 30.11.2018. Κατά την τελευταία συνεδρία, η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη όλα τα ενώπιόν της στοιχεία, επέλεξε τους εννέα πιο κατάλληλους υποψηφίους και αποφάσισε να προσφέρει σε αυτούς προαγωγή, στην επίδικη θέση, από την 1.06.2018. Παρών κατά τη συνεδρία ήταν, πέραν των προσώπων που συμμετείχαν στη συνεδρία ημερομηνίας 29.11.2018, και ο Α. Π.. Ο Δ. Η. απουσίαζε με άδεια ανάπαυσης. Ο Α.Π., σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίας, δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση καθότι απουσίαζε κατά την προηγούμενη εξέταση των εν λόγω θεμάτων, κατά την οποία ο Διευθυντής προέβη στις συστάσεις του.
Ο Αιτητής, εφεσίβλητος στην παρούσα υπόθεση, προσέβαλε την πιο πάνω απόφαση με την προσφυγή 1889/2018. Στα πλαίσια της προσφυγής του ο εφεσίβλητος προώθησε, μεταξύ άλλων, τη θέση ότι η προσβαλλομένη απόφαση εκδόθηκε κατά παράβαση του άρθρου 22 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, Ν.158(Ι)/1999, το οποίο ρυθμίζει τα ζητήματα αλλαγής της σύνθεσης του συλλογικού διοικητικού οργάνου, κατά τη διαδικασία συζήτησης και λήψης απόφασης, για ορισμένο θέμα.
Το Διοικητικό Δικαστήριο εξέτασε τον ισχυρισμό περί πάσχουσας σύνθεσης και λειτουργίας της Επιτροπής, κατά προτεραιότητα, εφόσον αφορούσε ζήτημα δημόσιας τάξεως, η εκδίκαση του οποίου προείχε και μπορούσε να γίνει και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας.
Το Δικαστήριο αντλώντας καθοδήγηση από την απόφαση στην ΑΝΤΕΝΝΑ ΛΙΜΙΤΕΔ ν. Αρχής Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου (Αρ. 1) (2013) 3 Α.Α.Δ. 242, αποφάνθηκε ότι η σύνθεση της Επιτροπής, κατά τη συνεδρία της, ημερομηνίας 30.11.2018, ήταν παράνομη, εφόσον υπήρξε πλάνη ως προς τη δυνατότητα συμμετοχής του Α.Π. στην εν λόγω συνεδρία, με αποτέλεσμα να στοιχειοθετείται λόγος ακυρότητας που ανέτρεξε «στη ρίζα της διοικητικής διαδικασίας».
Η Δημοκρατία προσβάλλει την πιο πάνω κατάληξη με δύο λόγους έφεσης, αμφότεροι έχουν ως αντικείμενο τη σύνθεση της Επιτροπής.
Αμφισβητεί την κρίση του Δικαστηρίου, λόγος έφεσης 1, ότι ήταν εφικτή η ενημέρωση του μέλους που απουσίαζε από τη συνεδρία, η οποία «… θα καθιστούσε δυνατή την, ούτως ή άλλως επιβεβλημένη, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες νομολογιακές κατευθυντήριες, συμμετοχή και, συνακόλουθα, διαμόρφωση κρίσης του συγκεκριμένου μέλους της Ε.Δ.Υ., στην καθοριστική συνεδρία της 30.11.2018».
Αμφισβητείται επίσης, λόγος έφεσης 2, η κρίση του Δικαστηρίου ότι η ύπαρξη απαρτίας κατά τη συνεδρία, ημερομηνίας 30.11.2018, δεν «…επιλύει το πρόβλημα και ούτε θεραπεύει την προεκτεθείσα παρανομία, δεδομένου ότι, κατά πάγια νομολογία, η επιταγή της νόμιμης σύνθεσης και νόμιμης συνεδρίας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να εξεταστεί, σε δεύτερο στάδιο, η απαρτία».
Το θέμα που καλούμαστε να εξετάσουμε, ήτοι την αλλαγή στη σύνθεση του διοικητικού οργάνου κατά τη λήψη απόφασης, διέπεται από το άρθρο 22 του περί Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, Ν.158(Ι)/1999. Το παραθέτουμε:
«22. Η διαδικασία συζήτησης και λήψης απόφασης για ορισμένο θέμα πρέπει να διεξάγεται από την αρχή μέχρι το τέλος από τα ίδια μέλη του συλλογικού οργάνου. Αν η διαδικασία παρατείνεται σε περισσότερες συνεδρίες και η σύνθεση του οργάνου μετά την πρώτη συνεδρία αλλάξει με τη συμμετοχή μελών που ήταν απόντα στις προηγούμενες συνεδρίες, το συλλογικό όργανο δεν μπορεί να λάβει έγκυρη απόφαση στην τελευταία συνεδρία, εκτός αν στη συνεδρία αυτή επαναληφθεί από την αρχή η διαδικασία και η συζήτηση που προηγήθηκε. Αυτό δεν απαιτείται, όταν πρόκειται για απουσία από συνεδρία που ασχολήθηκε με προκαταρκτικά θέματα ή όταν τα μέλη τα οποία λαμβάνουν την τελική απόφαση είναι πλήρως ενημερωμένα σχετικά με όλα τα στοιχεία που είναι αναγκαία για τη λήψη απόφασης.»
Αρχίζοντας από το δεύτερο λόγο έφεσης, παρατηρούμε ότι η κρίση του Δικαστηρίου επί του συγκεκριμένου θέματος, ότι η απαρτία δεν θεραπεύει τυχόν παρανομία στη σύνθεση του Συμβουλίου, είναι ευθυγραμμισμένη με τη νομολογία. Η έννοια της απαρτίας διακρίνεται από την έννοια της νομίμου σύνθεσης του διοικητικού οργάνου. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην απόφαση, Στυλιανός Αγαθοκλέους ν. Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας, (2016) 3 ΑΑΔ 359:
«Η απαρτία δεν επιλύει το πρόβλημα. Η επιταγή της νόμιμης σύνθεσης και νόμιμης συνεδρίας αποτελεί προϋπόθεση για να εξετάσει κάποιος, σε δεύτερο στάδιο την απαρτία».
Καθοδηγητικό επί του θέματος είναι το απόσπασμα, που παραθέτουμε αμέσως πιο κάτω, από το Σύγγραμμα του Μ. Δ. Στασινόπουλου, Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων, ανατύπωση 1982, σελίδα 204:
«Από της έννοιας της απαρτίας διακρίνεται η έννοια της νομίμου συγκροτήσεως του οργάνου. Η παρουσία των αναγκαίων προς απαρτίαν μελών δεν καθιστά το όργανον ικανόν προς άσκησιν της εαυτού αρμοδιότητος εάν μη προηγουμένως νομίμως συνεκροτήθη, ήτοι εάν μη διωρίσθησαν πάντα τα μέλη, έστω και αν τα ήδη διωρισμένα θα ήσαν αριθμητικώς επαρκή δια την απαρτίαν. Διότι δεν είναι βέβαιον, τίς θα ήτο η απόφασις του οργάνου, εάν και τα μήπω διορισμένα μέλη είχον συμμετάσχει. Ώστε, μόνον μετά την εξάντλησιν του σταδίου της νομίμου συγκροτήσεως, είναι δυνατόν να λειτουργήση το συλλογικόν όργανον και τότε μόνον είναι εξεταστέον εάν επαρκής παρέστη κατά την ειδικήν περίπτωσιν αριθμός μελών.»
Ο λόγος έφεσης 2 απορρίπτεται. Προχωρούμε να εξετάσουμε το λόγο έφεσης 1.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο, ως προαναφέραμε, αποφάνθηκε ότι η μη συμμετοχή του Α.Π., στη συζήτηση για λήψη της προσβαλλομένης απόφασης, ημερομηνίας 30.11.2018, δεν ήταν, υπό τις περιστάσεις, δικαιολογημένη καθότι θα ήταν εφικτό, εφόσον ήταν παρών κατά τη συνεδρία, να ενημερωθεί, για τα όσα είχαν διαμειφθεί, στη συνεδρία της Επιτροπής που προηγήθηκε, ημερομηνίας 29.11.2018, κατά την οποία αυτός απουσίαζε. Η ενημέρωση, σύμφωνα πάντα με το σκεπτικό της απόφασης, «… προφανώς θα περιελάμβανε και τις υπό του Διευθυντή υποβληθείσες συστάσεις».
Καταρχάς επισημαίνουμε ότι κατά τη συνεδρία, ημερομηνίας 29.11.2018, η Επιτροπή δεν περιορίσθηκε να ακούσει τις συστάσεις του Διευθυντή, αλλά προέβη στην εξέταση όλων των στοιχείων που αφορούσαν τους υποψηφίους, τα αξιολόγησε και ασκώντας την κρίση της αποφάσισε σωρεία άλλων θεμάτων. Προτού καν ακουσθούν οι συστάσεις του Διευθυντή, λήφθηκαν από την Επιτροπή σημαντικές αποφάσεις, για τη λήψη των οποίων αυτή άσκησε τη βούληση της. Υπενθυμίζουμε ότι η Επιτροπή, κατά την εν λόγω συνεδρία, εξέτασε όλα τα ενώπιόν της στοιχεία και επέλεξε τους υποψηφίους που κατείχαν τα προσόντα που απαιτούνταν από το Σχέδιο Υπηρεσίας. Στη συνέχεια, εξέτασε και αξιολόγησε τα επιπρόσθετα προσόντα που κατείχαν οι υποψήφιοι και αποφάνθηκε ποια εξ αυτών προβλέπονταν στο Σχέδιο Υπηρεσίας, σε ποια θα έπρεπε να αποδοθεί βαρύτητα και ποια θα έπρεπε να αγνοηθούν.
Επισημαίνουμε ότι ο Α.Π. απουσίαζε από τη συνεδρία της 29.11.2018, κατά την οποία λήφθηκαν οι πιο πάνω αποφάσεις. Ο λόγος της απουσίας του καταγράφεται στα πρακτικά της συνεδρίας. Η νομιμότητα του λόγου της απουσίας του δεν αποτελεί επίδικο θέμα. Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί την παρούσα υπόθεση από την υπόθεση ΑΝΤΕΝΝΑ ΛΙΜΙΤΕΔ (ανωτέρω), στην οποία η προσβαλλομένη απόφαση ακυρώθηκε καθότι δεν καταγράφηκε ο λόγος αποχώρησης μέλους από την κρίσιμη συνεδρία του συλλογικού οργάνου, κατά την οποία λήφθηκε η απόφαση.
Οι αποφάσεις που λήφθηκαν, κατά τη συνεδρία της Επιτροπής, την 29.11.2018, δεν αποτελούν τυπικά προεισαγωγικά θέματα αλλά είναι μέρος των διαδοχικών πράξεων που έπρεπε να συντελεσθούν ως μέρος της διαδικασίας επιλογής των καταλληλότερων υποψηφίων. Προτού η Επιτροπή επιλέξει τους καταλληλότερους υποψηφίους έπρεπε, μεταξύ άλλων, να αξιολογήσει και να σταθμίσει τα προσόντα των υποψηφίων και να προβεί στις ενέργειες που περιγράφουμε ανωτέρω. Πρόκειται για μια αλυσίδα ενεργειών, οι οποίες οδήγησαν στη τελική κρίση. Το κύρος της καθεμίας ενέργειας συνιστά προϋπόθεση για το κύρος της επόμενης, μέχρι την τελική πράξη, στην οποία ενσωματώνονται όλες οι προηγούμενες.
Εφόσον το μέλος. Α.Π., δεν ήταν παρών στη συνεδρία, ημερομηνίας 29.11.2018, δεν συζήτησε και κατ’ επέκταση δεν συνέδραμε στη λήψη των αποφάσεων που πάρθηκαν τότε, η απλή ενημέρωση του ως προς τα τεκταινόμενα, δεν ικανοποιεί την πρόνοια που επιβάλλει το άρθρο 22 του Νόμου ότι, “ Η διαδικασία συζήτησης και λήψης απόφασης για ορισμένο θέμα πρέπει να διεξάγεται από την αρχή μέχρι το τέλος από τα ίδια μέλη του συλλογικού οργάνου”. Ενόψει της απουσίας του, στις 29.11.2018, τυχόν συμμετοχή του στη συζήτηση για τη λήψη της επίδικης απόφασης, κατά την τελική συνεδρία, στις 30.11.2018, θα καθιστούσε την όλη σύνθετη διοικητική ενέργεια, ακυρωτέα. (Βλέπετε Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, Π. Δ. Δαγτόγλου, 6η έκδοση, παρ. 574-577 και ΣτΕ 1308/54).
Η κρίση του Δικαστηρίου ότι υπήρξε πλάνη ως προς τη δυνατότητα συμμετοχής του Α.Π. στη συζήτηση κατά την τελευταία συνεδρία και κατ’ επέκταση ότι η σύνθεση της Επιτροπής, λόγω της μη συμμετοχής του στη λήψη της προσβαλλομένης απόφασης ήταν παράνομη, δεν μας βρίσκει σύμφωνους.
Ο λόγος έφεσης 1 γίνεται δεκτός.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η έφεση επιτυγχάνει και η πρωτόδικη απόφαση, συμπεριλαμβανομένης της διαταγής ως προς τα έξοδα, παραμερίζεται.
Η προσφυγή παραπέμπεται στο Διοικητικό Δικαστήριο προς εκδίκαση των υπολοίπων λόγων που αφορούν την ουσία της υπόθεσης. Επιδικάζονται €3.500 έξοδα υπέρ των εφεσειόντων και κατά του εφεσίβλητου, πλέον Φ.Π.Α., αν υπάρχει. Τα έξοδα της πρωτόδικης διαδικασίας να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα.
Τ. Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Δ.
ΣΤ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, Δ.
Τ. ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.
/ΓΓ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο