ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Άρθρο 23(3)(γ) του Ν.33/64 – Μεταβατικές Διατάξεις)
(Έφεση κατά απόφασης Διοικητικού Δ/ρίου Αρ.195/20)
9 Σεπτεμβρίου, 2026
[ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ, ΣΑΝΤΗΣ, ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, Δ/στές]
ΧΑΡΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΒΙΩΣΑΣΑΣ ΘΕΟΔΩΡΑΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ,
Εφεσείων,
ν.
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
1. ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
2. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,
Εφεσίβλητων.
_________________
Ο Εφεσείων εμφανίζεται προσωπικά.
Θ. Χατζηλούκας, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για Εφεσίβλητους/Καθ’ ων η Αίτηση.
__________________
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τη Δικαστή Ψαρά-Μιλτιάδου.
_________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ, Δ.: Η Αιτήτρια στην Προσφυγή 485/15 είναι η αποβιώσασα μητέρα του Εφεσείοντα/Διαχειριστή της περιουσίας της για περιορισμένο σκοπό.
Το αντικείμενο της προσφυγής εναντίον των Εφεσίβλητων/Καθ’ ων η Αίτηση στρεφόταν κατά απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου να εγκρίνει την τροποποίηση του τοπικού σχεδίου Κόλπου Χρυσοχούς, ως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 31.5.13 με γνωστοποίηση ημερ.30.1.15. Η Αιτήτρια ήταν η ιδιοκτήτρια αριθμού τεμαχίων στον Δήμο Πόλης Χρυσοχούς, τα οποία επηρεάζοντο από την ως άνω πράξη.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο προέβη σε μια μακροσκελή και λεπτομερή αναφορά στο ιστορικό της υπόθεσης με αφετηρία παλαιότερο (και τροποποιηθέν) τοπικό σχέδιο της περιοχής το οποίο και ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο (βλ. Cyprus Sulphar and Copper Co. Ltd v. Δημοκρατίας (2003) 4 Α.Α.Δ.47). Είχε ακολουθήσει το 2003 εκπόνηση Δήλωσης Πολιτικής, χωρίς μεταβολή του πολεοδομικού καθεστώτος των τεμαχίων της Αιτήτριας, αφού τα τεμάχια της παρέμειναν αγροτικά (αρ.146, 163-169), πλην των τεμαχίων αρ.170 και 144, τμήματα των οποίων εντάχθησαν σε Ζώνη Προστασίας, ενώ το τεμάχιο 151 παρέμεινε στην Τουριστική Ζώνη.
Στη συνέχεια συνετελέσθη διαδικασία εκπόνησης του Τοπικού Σχεδίου Κόλπου Πόλης Χρυσοχούς 2013 (το Τοπικό Σχέδιο) και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, ημερ.31.5.13, η Α.Δ.Π.305, με γνωστοποίηση της εκπόνησης του ως άνω Τοπικού Σχεδίου. Σύμφωνα με την εν λόγω Α.Δ.Π., τα τεμάχια της Αιτήτριας με αρ.146, 147, 163, 164, 165, 166, 167, 168 και 169 ενέπιπταν στην Αγροτική Ζώνη Γα4, το δε τεμάχιο με αρ.170 στην Αγροτική Ζώνη Γα4 και τη Ζώνη Προστασίας Δα1, ενώ το τεμάχιο 144 στην Αγροτική Ζώνη Γα4 και τις Ζώνες Προστασίας Δα1 και Δα2. Όπως δε περαιτέρω αναφέρεται στην ένσταση των Εφεσίβλητων, όλα τα προαναφερθέντα τεμάχια εμπίπτουν σε περιοχή Εξειδικευμένων Αναπτύξεων. Εξαίρεση αποτελεί το τεμάχιο αρ.151, το οποίο εμπίπτει στην Τουριστική Ζώνη Τ3δ2α.
Η Αιτήτρια αντέδρασε και υπέβαλε ένσταση, με αρ.43/13 και ημερομηνία 30.9.13, κατά των προνοιών του Τοπικού Σχεδίου Κόλπου Χρυσοχούς 2013. Με την ένστασή της παραπονείτο για τη μη ένταξη του παραθαλάσσιου τεμαχίου της με αρ.144 στην Τουριστική Ζώνη, απόφαση την οποία χαρακτηρίζει άδικη, παραθέτοντας σειρά λόγων και επιχειρημάτων που, κατά την θέση της, συνηγορούσαν υπέρ της ένταξης του εν λόγω τεμαχίου στη συγκεκριμένη Ζώνη. Ταυτόχρονα, στην υπό αναφορά ένσταση περιλήφθηκαν διάφορα αιτήματα της Αιτήτριας σχετικά με καθορισμένο τεμάχιο, όπως, μεταξύ άλλων, η ένταξή του σε Τουριστική Ζώνη με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, η διατήρηση των υφιστάμενων συντελεστών δόμησης και κάλυψης των δέκα οικοπέδων που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο τεμάχιο και ο μη επηρεασμός τους από μελλοντική διαπλάτυνση του δρόμου.
Μετά την εξέταση όλων των ενστάσεων (περιλαμβανομένης και αυτής της Αιτήτριας) από την τετραμελή Επιτροπή Μελέτης Ενστάσεων (Ε.Μ.Ε.), υποβλήθηκε σχετική πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο, με την απόφασή του ημερομηνίας 10.12.14, ενέκρινε το Τοπικό Σχέδιο, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ημερομηνίας 30.1.15. Η εν λόγω Γνωστοποίηση δεν επέφερε οποιαδήποτε διαφοροποίηση στα προαναφερθέντα τεμάχια της Αιτήτριας.
Η Προσφυγή της Αιτήτριας η οποία επακολούθησε είχε σωρεία λόγων ακύρωσης. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο θεώρησε πως προηγούμενη απόφαση ομόβαθμου του Δικαστηρίου (βλ. Δημητριάδου-Χρίστου ν. Δημοκρατίας, Υπόθ. Αρ.425/15, 4.11.20) παρήγαγε δεδικασμένο έναντι πάντων και ότι είχε ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της πράξης αναδρομικά από τον χρόνο έκδοσής της. Εφόσον η απόφαση αφορούσε τη νομιμότητα και εγκυρότητα του ιδίου Τοπικού Σχεδίου, η υπό εκδίκαση προσφυγή θεωρήθηκε ότι δεν είχε πλέον αντικείμενο και ως εκ τούτου απορρίφθηκε.
Ο ευπαίδευτος πρωτόδικος Διοικητικός Δικαστής ανέφερε τα ακόλουθα:
«Είναι καλά γνωστό ότι η ακυρωτική απόφαση ισχύει έναντι πάντων και έχει ισχύ δεδικασμένου (βλ. άρθρο 59(1) του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου (Ν.158(Ι)/1999). Παράγει απόλυτο και ουσιαστικό δεδικασμένο ως προς το αποτέλεσμά της (erga omnes) και δεσμεύει κάθε όργανο η Αρχή, σε αντίθεση με την απορριπτική απόφαση που ισχύει inter partes (βλ. Α.ΤΗ.Κ. ν. Μιχαηλίδης κ.α., ECLI:CY:AD:2020:C238, Α.Ε. 115/13, ημερ. 9.7.2020, ECLI:CY:AD:2020:C238 και Παπαδόπουλος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2018:C552, Α.Ε. 213/2012, ημερ. 20.12.2018, ECLI:CY:AD:2018:C552).
Σύμφωνα με τον Δαγτόγλου (βλ. «Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο», 6η έκδοση (2014), σελ. 634 επ.) -
«Ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως σημαίνει τη νομική της εξαφάνιση, την κατάργησή της δηλαδή έναντι πάντων (ιδιωτών-διαδίκων ή μη - διοικητικών αρχών και δικαστηρίων οποιασδήποτε δικαιοδοσίας), ανεξαρτήτως αν πρόκειται για ατομική ή κανονιστική πράξη.
[.]
Η ακύρωση είναι αναδρομική, ανατρέχει δηλαδή στον χρόνο εκδόσεως της ακυρούμενης πράξεως και επαναφέρει τους διαδίκους στην κατάσταση στον οποία βρίσκονταν πριν εκδοθεί η πράξη (status quo ante).».
Συνεπώς, η ακυρωτική απόφαση παράγει δεδικασμένο έναντι πάντων και έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της πράξης αναδρομικά, από το χρόνο της έκδοσής της (βλ. και Μαίρη Ζηντίλη ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2015:D372, Υποθ. Αρ. 509/2013, ημερ. 26.5.2015, ECLI:CY:AD:2015:D372).
Στην Παναγιώτης Γεωργίου κ.α. ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2016:C574, Αναθεωρητικές Εφέσεις Αρ. 65/2011 και 69/2011, ημερ. 22.12.2016, λέχθηκε ότι, «Όπου προσβάλλεται μια διοικητική πράξη με δύο προσφυγές, η ακύρωση της στην πρώτη προσφυγή καθιστά τη δεύτερη χωρίς αντικείμενο, (Kyriakos Kikos and Others v. The Cyprus Broadcasting Corporation and Other (1984) 3 C.L.R. 852, και Νίκου Χαραλάμπους: «Εγχειρίδιο Κυπριακού Διοικητικού Δικαίου» 2η Έκδ. σε. 27 και Σ.Ε. 1217/1978). Έπεται ότι προσφυγές οι οποίες στρέφονται κατά όμοιας ήδη ακυρωθείσας πράξεως καθίστανται άνευ αντικειμένου».
Συνακόλουθα, ως εκ των πιο πάνω και υπό το φως της προεκτεθείσας νομολογίας, στην υπό κρίση υπόθεση, η ακύρωση της ίδιας διοικητικής πράξης με την απόφαση στην Δημητριάδου-Χρίστου, ανωτέρω, η οποία ακυρωτική απόφαση επενεργεί erga omnes, δηλαδή έναντι πάντων, έχει ως αποτέλεσμα ότι η προσβαλλόμενη πράξη έχει εξαφανιστεί και η παρούσα προσφυγή υπόκειται σε απόρριψη.
Κατά συνέπεια, η προσφυγή, έχοντας πλέον απωλέσει το αντικείμενό της, απορρίπτεται.
Η αιτήτρια όμως δικαιούται στα έξοδά της (βλ. Μαίρη Ζηντίλη, ανωτέρω). Επιδικάζονται λοιπόν €350 έξοδα υπέρ της αιτήτριας και εναντίον των καθ' ων η αίτηση.»
Η Έφεση
Παρά το ότι βασικά παρήχθη το αποτέλεσμα που διά της Προσφυγής επιδίωκε η Αιτήτρια, δηλαδή η ακύρωση της επίδικης Διοικητικής Πράξης, η έφεση προωθήθηκε – μάλιστα με 10 μακροσκελείς λόγους – από τον υιόν της Αιτήτριας και νυν Εφεσείοντα, ο οποίος πρωτοδίκως και ενώπιον μας χειρίσθηκε την υπόθεση προσωπικά.
Μας απασχόλησε καθηκόντως και πρωτίστως – και πριν από ο,τιδήποτε τέθηκε από τις δύο πλευρές – το θέμα της πιθανής αλυσιτέλειας της έφεσης. Το θέμα προκύπτει άμεσα και καταλυτικά – ανεξαρτήτως εισηγήσεων των μερών – ως ζήτημα εγκυρότητας της έφεσης.
Παρατηρούμε πως ο πυρήνας όλων των λόγων έφεσης (οι οποίοι εν πολλοίς είναι επάλληλοι και επαναλαμβανόμενοι) μπορεί να εστιασθεί στο παράπονο ότι η προσφυγή δεν εξετάσθηκε σ’ όλη της την εμβέλεια (νομική και πραγματική), με έντονη τη θέση ότι η προσφυγή δεν είναι άνευ αντικειμένου.
Έχουμε μελετήσει τους λόγους έφεσης, εκ των οποίων οκτώ τελικά προωθήθηκαν, καθώς και την εκτενή τους αιτιολογία. Δεν έχουμε διαπιστώσει, σε κανένα σημείο της έφεσης, ισχυρισμό ή θέση που να πλήττει το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου πως υφίσταται ακυρωτικό αποτέλεσμα ισχύος δεδικασμένου έναντι παντός σε σχέση με την ακύρωση του επίδικου Τοπικού Σχεδίου που ευθέως αφορούσε την Προσφυγή της Αιτήτριας.
Η κρίση αυτή αποτελεί το πρωτογενές και ουσιαστικό εύρημα στο οποίο βασίσθηκε η θέση πως πλέον η Προσφυγή δεν είχε αντικείμενο.
Η τελευταία αυτή διαπίστωση δεν έχει αυτόνομη ισχύ, αλλά στηρίζεται στην προηγούμενη διαπίστωση για το δεσμευτικό προηγούμενο της ακύρωσης του τοπικού σχεδίου. Ευλόγως δε τίθεται το ερώτημα που αγγίζει τη ρίζα της έφεσης: Πώς είναι δυνατόν να εξετασθούν λόγοι ακύρωσης σε ένα αναδρομικά ακυρωθέν τοπικό σχέδιο;
Χωρίς έφεση επί του σημείου της δεσμευτικότητας δυνάμει δεδικασμένου και επί της παρούσας υπόθεσης, αντιμετωπίζουμε κλασική περίπτωση αλυσιτελούς έφεσης, στην οποία τα τεθέντα ζητήματα μόνον ακαδημαϊκό ενδιαφέρον έχουν. Και ως εκ τούτου δεν θα μπορούσαν να μας απασχολήσουν (βλ. Δημοκρατία ν. Philips College Ltd, Ε.Δ.Δ.77/18, 10.4.24 και Δημοκρατία ν. Είκοσι κ.ά., Ε.Δ.Δ.218/19, 15.11.24).
Όπως επανειλημμένως έχει λεχθεί, τα Δικαστήρια δεν απασχολούνται επί ματαίω ούτε υφίστανται για να επιλύουν ακαδημαϊκά θέματα (βλ. Παντελής ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ.360, Ertalu v. Υπουργείο Οικονομικών (2011) 3 Α.Α.Δ.831, όπου ελέχθη: «τα Δικαστήρια δεν χορηγούν γνωμοδοτήσεις, αλλά επιλύουν διαφορές» και Χριστοφόρου κ.ά. ν. Δημοκρατία, Α.Ε.32/14, 30.11.20).
Η έφεση κρίνεται αλυσιτελής και απορρίπτεται.
Ενόψει των δεδομένων, ουδεμία διαταγή για έξοδα.
Τ. ΨΑΡΑ-ΜΙΛΤΙΑΔΟΥ, Δ.
Ν. Γ. ΣΑΝΤΗΣ, Δ.
ΣΤ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗ, Δ.
/Σ.Θ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο