|
Προσφυγή Αρ. 26/2025
|
Μεταξύ:
ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ «ZOSIMOS» CONSORTIUM ΜΕΤΑΞΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ ΚΑΙ TEAM E-M CONSULTING ENGINEERS S.A
Αιτητών
ν.
ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Αναθέτουσας Αρχής
Αναθεωρητική Αρχή
Προσφορών: Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος
Κάριν Γεωργιάδου, Μέλος
Ανδρέας Καρύδης, Μέλος
Πάρις Κωνσταντινίδης, Μέλος
Αιτητές: ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ «ZOSIMOS» CONSORTIUM ΜΕΤΑΞΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ ΚΑΙ TEAM E-M CONSULTING ENGINEERS S.A
Αντιπροσωπεύθηκαν από τους:
1. Αγγέλικα Αχιλλέως, Δικηγόρο διά Μάρκος Π. Σπανός & Σία ΔΕΠΕ
2. Άντρεα Ιωάννου, Ασκούμενη Δικηγόρο διά Μάρκος Π. Σπανός & Σία ΔΕΠΕ
3. Μιλτιάδη Κατσαρό, Εκπρόσωπο Κοινοπραξίας
Αναθέτουσα Αρχή: ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ
Αντιπροσωπεύθηκε από τις:
1. Ηλιάνα Νικολαΐδου, Δικηγόρο της Δημοκρατίας
2. Έλενα Ιωαννίδου, Αν. Επιμετρητή Ποσοτήτων
3. Σύλβια Νεοφύτου, Εκτελεστικό Μηχανικό ΤΔΕ
4. Ελεάνα Μαλακτού, Αρχιτέκτονα ΤΔΕ
Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 16 Ιανουαρίου 2026
ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής είναι η απόφαση του Τμήματος Δημοσίων Έργων (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή») ημερ. 18.09.2025, με την οποίαν απέρριψε την προσφορά της ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ «ZOSIMOS» CONSORTIUM ΜΕΤΑΞΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ ΚΑΙ TEAM E-M CONSULTING ENGINEERS S.A (στο εξής «οι Αιτητές») στον Διαγωνισμό με αρ. Α/7/2024(Υ) και τίτλο «Consultancy services of the New State General Laboratory of the Republic of Cyprus» (στο εξής «ο Διαγωνισμός») και αποφάσισε το άνοιγμα των Οικονομικών Προσφορών μόνο για τους οικονομικούς φορείς ARUP INTERNATIONAL PROJECTS LTD και HAWKINS BROWN ARCHITECTS LTD.
Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων, στις 31.01.2025 το Τμήμα Δημοσίων Έργων προκήρυξε τον πιο πάνω Διαγωνισμό, με εκτιμώμενη αξία της Σύμβασης το ποσό των €4.500.000,00 πλέον Φ.Π.Α.. Καταληκτική ημερομηνία προσφορών μετά από παράταση, καθορίστηκε η 02.05.2025. Κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής - ποιότητας δηλ. αξιολόγηση σε δύο στάδια. Υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα πέντε (5) προσφορές από ισάριθμους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς, περιλαμβανομένων και των Αιτητών.
Ακολούθησε αριθμός συνεδριάσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης κατά τις οποίες η Επιτροπή αξιολόγησε αρχικά τις προσφορές ως προς την πληρότητα και συμμόρφωση τους με τις Προϋποθέσεις Συμμετοχής οι οποίες αφορούσαν τον έλεγχο σε δύο υποκατηγορίες δηλ. τις Προϋποθέσεις Συμμετοχής και τις Τεχνικές και Επαγγελματικές Ικανότητες των φορέων. Ετοίμασε δε την Έκθεση της την οποία προώθησε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Προσφορών, με την οποία εισηγείτο την απόρριψη των προσφορών εκείνων των φορέων που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις συμμετοχής και τον αποκλεισμό τους από την περαιτέρω διαδικασία ενώ για όσους πληρούσαν τις προϋποθέσεις συμμετοχής το άνοιγμα της οικονομικής προσφοράς τους.
Το Συμβούλιο Προσφορών κατά την συνεδρία του ημερομηνίας 18.09.2025 υιοθετώντας την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης απέρριψε, μεταξύ άλλων, την προσφορά των Αιτητών ως μη πληρούσας τις Προϋποθέσεις Συμμετοχής για τους λόγους που παρατίθενται στην επιστολή του ημερ. 24.09.2025 προς τον Διευθυντή του Τμήματος Δημοσίων Έργων και αναλύονται στην Έκθεση Αξιολόγησης. Με την επιστολή της ημερ. 25.09.2025, η Αναθέτουσα Αρχή ενημέρωσε τους πέντε οικονομικούς φορείς για τα αποτελέσματα του ελέγχου των προϋποθέσεων συμμετοχής και των τεχνικών ικανοτήτων τους με αποτέλεσμα την καταχώρηση από πλευράς Αιτητών της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών με την οποία βάλλουν κατά του αποκλεισμού τους από το Διαγωνισμό προβάλλοντας πέντε λόγους ακύρωσης.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου τους, οι Αιτητές εισηγούνται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν προϊόν νομικής και πραγματικής πλάνης (πρώτος λόγος), έλλειψης δέουσας έρευνας (δεύτερος λόγος), παραβίασης νόμων και έλλειψης αιτιολογίας (τρίτος λόγος) και τέλος παραβίασης αρχών του Διοικητικού Δικαίου δηλ. της καλής πίστης και της αμεροληψίας (τέταρτος λόγος) και της αναλογικότητας (πέμπτος λόγος).
Από την άλλη η Αναθέτουσα Αρχή μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της υπεραμύνθηκε της νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, παραπέμποντας σε νομολογία, δίνοντας τη δική της εκδοχή ως προς τα εγερθέντα θέματα από πλευράς Αιτητών. Ιδιαίτερη αναφορά στις επί μέρους εισηγήσεις των μερών, τις οποίες είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν και κατά την ακρόαση, θα γίνει αμέσως πιο κάτω, ξεκινώντας από τον πρώτο λόγο ακύρωσης που αναφέρεται στην εμφιλοχώρηση πλάνης περί το Νόμο και τα πράγματα κατά τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης.
Ειδικότερα, με τον πρώτο λόγο ακύρωσης, οι Αιτητές προβάλλουν ότι η διαπίστωση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι οι Key Consultants Αρ. 2, Αρ. 4 και Αρ. 5 που πρότειναν οι Αιτητές δεν πληρούσαν τους όρους 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii και 6.3.2.5ii αντίστοιχα του Τόμου Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού δεν ισχύει στην πραγματικότητα εξ ου και η εμφιλοχώρηση πλάνης κατά τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης. Όπως διευκρίνισαν δε κατά την ακρόαση, τα όσα δήλωσαν για το έργο προς ικανοποίηση των πιο πάνω όρων συνιστούσαν σχεδιασμό κατόπιν εκπόνησης της απαραίτητης μελέτης. Τα ίδια ισχύουν, όπως προσθέτουν, και για την άλλη διαπίστωση που αφορά τον Επιμετρητή Ποσοτήτων (Key Consultant Αρ. 6), ότι δηλ. υπέβαλε μόνο ένα έργο αντί δύο κατά παράβαση του όρου 6.3.2.6ii του Τόμου A των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Είναι η θέση τους ότι σε καμία περίπτωση υφίστανται πολλαπλές αποκλίσεις από τις απαιτήσεις των Εγγράφων του Διαγωνισμού σ΄ ό,τι αφορά τις τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες των πιο πάνω Key Consultants. Συμπληρώνουν σ΄ ό,τι αφορά τον Αρ. 6 με παραπομπή σε νομολογία (βλ. Υπόθεση αρ. 867/2020 του Διοικητικού Δικαστηρίου, Lella Kentonis Investment Co Ltd -v- Κυπριακή Δημοκρατία ημερ. 19.01.2024 κ.ά.) ότι ουσιαστικά η κατ’ ισχυρισμό απόκλιση της προσφοράς τους συνίστατο στην εσφαλμένη θεώρηση της Αναθέτουσας Αρχής ότι η προσφορά αφορούσε σε ένα μόνο κτίριο. Εν πάση περιπτώσει, εισηγούνται ότι η τυχόν απόκλιση θα μπορούσε να αρθεί με την αναζήτηση διευκρινίσεων, ενέργεια επιτρεπτή στη βάση του όρου 9.4.2 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και τη νομολογία.
Αντίθετη ήταν η προσέγγιση της Αναθέτουσας Αρχής η οποία επέμενε στην παραβίαση από πλευράς Αιτητών των όρων 6.3.1 και 6.3.2 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που αναφέρονται στις Τεχνικές και Επαγγελματικές απαιτήσεις, ειδικά σ΄ ό,τι αφορά τους προτεινόμενους Βασικούς Συμβούλους. Συγκεκριμένα ισχυρίζεται ότι ο αρ. 2 (Laboratory Expert), ο αρ. 4 (Mechanical and Plumbing Engineer) και ο αρ. 5 (Electrical Engineer) έπρεπε να έχουν συμπληρώσει τα τελευταία επτά (7) χρόνια τον εργαστηριακό σχεδιασμό ενός οικοδομικού έργου ελάχιστης έκτασης 4.000 τετραγωνικών μέτρων σύμφωνα με τον όρο 6.3.2.2.ii, τον μηχανικό και υδραυλικό σχεδιασμό ενός οικοδομικού έργου έκτασης 4.000 τετραγωνικών μέτρων σύμφωνα με τον όρο 6.3.2.4ii και τον ηλεκτρολογικό σχεδιασμό του έργου σύμφωνα με τον όρο 6.3.2.5ii, αντίστοιχα. Με τα δεδομένα, όμως, του έργου που παρουσίασε η εταιρεία TEAM E-M Consulting Engineers S.A, που υποδείχθηκε από τους Αιτητές ως Βασικός Σύμβουλος Αρ. 2, 4 και 5, δεν πληρούντο οι πιο πάνω όροι.
Επιπρόσθετα ο Βασικός Σύμβουλος αρ. 6 (Quantity Surveyor) έπρεπε, κατά την άποψη της, σύμφωνα με τον όρο 6.3.2.6 αφενός να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον τα τελευταία δεκαπέντε (15) χρόνια την παροχή υπηρεσιών επιμέτρησης ενός συμπληρωμένου οικοδομικού έργου έκτασης τουλάχιστον 7.000 τετραγωνικών μέτρων «of Laboratory Spaces» και αφετέρου τα τελευταία επτά (7) χρόνια να έχει παράσχει υπηρεσίες επιμέτρησης τουλάχιστον ενός οικοδομικού έργου έκτασης 4.000 τετραγωνικών μέτρων «of Laboratory Spaces». Είναι εισήγησή της ότι οι ίδιοι οι Αιτητές κατά την συμπλήρωση των Εντύπων 2.3, 2.5 και 2.6 στο πεδίο «Services provided for the Project» σ’ ό,τι αφορά τους όρους 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii και 6.3.2.5ii αντίστοιχα αναφέρουν για το έργο που πρότειναν ότι «The scope of work was surveying to record deviations and drafting the necessary study to comply with the applicable legislation for all the existing buildings», εργασίες που δεν συνιστούν ολοκληρωμένο σχεδιασμό εργαστηριακής, μηχανολογικής και ηλεκτρολογικής μελέτης. Συνεπώς, ορθά, κατά την άποψή της, η προσφορά των Αιτητών απορρίφθηκε λόγω παραβίασης των πιο πάνω όρων. Υποβάλλει στη συνέχεια ότι εκτός των πιο πάνω παραβιάσεων, ούτε ο Βασικός Σύμβουλος αρ. 6 πληρούσε τον όρο 6.3.2.6 εφόσον οι Αιτητές υπέβαλαν μόνο ένα οικοδομικό έργο και όχι δύο ξεχωριστά όπως προνοούσε ο όρος και συγκεκριμένα οι παράγραφοι i και ii αυτού. Η διαπίστωση αυτή της Επιτροπής Αξιολόγησης μεταφέρθηκε και στην Έκθεσή της που, όπως υποστηρίζει, δίνει και την απαραίτητη αιτιολογία. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, δεν έκρινε σκόπιμο την αναζήτηση διευκρινίσεων λόγω της σαφήνειας των όρων, που δεν της επέτρεπαν διευκρίνιση.
Έχουμε διεξέλθει με προσοχή των εκατέρωθεν εισηγήσεων ως προς τον πρώτο λόγο ακύρωσης, οι οποίες αναπτύχθηκαν ενώπιον μας και προφορικά, υπό το φως της νομολογίας και των γεγονότων της υπόθεσης, όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φάκελους στους οποίους έχουμε ανατρέξει. Σημειώνουμε ότι όλοι οι λόγοι ακύρωσης είναι συναφείς με κοινά επιχειρήματα υποστήριξής τους. Έχουν δε ως κύριο άξονα τη λανθασμένη ερμηνεία από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής συγκεκριμένων όρων του Διαγωνισμού σε συνάρτηση με τον μη ενδεδειγμένο τρόπο διαμόρφωσής τους.
Βασικός πυλώνας των εισηγήσεων των Αιτητών προς υποστήριξη του πρώτου λόγου ακύρωσης συνιστά η εμφιλοχώρηση πλάνης στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης με την θεώρηση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής ότι η προτεινόμενη εταιρεία ως Βασικός Σύμβουλος Αρ. 2, 4, 5 και η άλλη εταιρεία ως Βασικός Σύμβουλος Αρ. 6 δεν πληρούσαν τους όρους 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii, 6.3.2.5ii και 6.3.2.6ii, αντίστοιχα.
Είναι νομολογικά γνωστό (βλ. Μολέσκη -v- Δημοκρατίας, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 118/14 ημερ. 02.06.2020) ότι το βάρος απόδειξης ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν προϊόν πλάνης το φέρει εκείνος που ισχυρίζεται την ύπαρξη της. Επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία, η Διοίκηση τεκμαίρεται πως λειτουργεί σύμφωνα με το Νόμο, οι αποφάσεις της οποίας διέπονται από το τεκμήριο της κανονικότητας, εκτός όπου καθαρά αποδεικνύεται πως τούτο δεν συμβαίνει. Έχει δε περαιτέρω αποφασιστεί κατ’ επανάληψη, ότι η κρίση της διοίκησης επί θεμάτων τεχνικής φύσεως ή ειδικών γνώσεων «χαρακτηρίζεται ως ανέλεγκτος» εφόσον δεν συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή δεν προκύπτει έλλειψη αιτιολογίας (βλ. Ράφτης -v- Δημοκρατίας κ.ά. (2002) 3 ΑΑΔ 345 και Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρικής Ασφαλιστικής Εταιρείας Λτδ (2017) 3 ΑΑΔ 353).
Θα πρέπει να τονιστεί επίσης ότι σύμφωνα με την πάγια νομολογία η εξουσία μας περιορίζεται σε έλεγχο της νομιμότητας της απόφασης ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου (βλ. Georgiades -v- Republic (1982) 3 CLR 659).
Το Δικαστήριο δεν ασκεί πρωτογενή έλεγχο και δεν υποκαθιστά με τη δική του εκτίμηση την κρίση της διοίκησης έστω και εάν θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικά αποτελέσματα (βλ. Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών -v- Π.Κ. Ιωάννου & Υιοί Λτδ κ.ά. (2016) 3 ΑΑΔ 727 και First Elements Euroconsultants Ltd -ν- Κυπριακής Δημοκρατίας (2017) 3(Β) ΑΑΔ 936). Στην τελευταία υπόθεση τονίστηκαν τα εξής για το θέμα στη σελίδα 944:
«Η αξιολόγηση του υλικού όμως, όχι μόνο δεν υποχρεώνει το διοικητικό Δικαστή να λάβει θέση επί των τεχνικών διχογνωμιών, αλλά, όπως σχολιάζεται στο σύγγραμμα της καθηγήτριας Ευαγγελίας Κουτούπα-Ρεγκάκου, Αόριστες και Τεχνικές Έννοιες στο Δημόσιο Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα, 1997, σ. 116: «…δεν είναι και σε θέση να προβαίνει σε ιδίαν κρίση. Λόγω συνεπώς του προβαδίσματος της διοίκησης σε ειδικές τεχνικές γνώσεις, ο δικαστής θεωρεί τις τεχνικές κρίσεις καταρχήν αποδεκτές. Ο στόχος αυτού του δικαστικού αυτοπεριορισμού είναι να μην παρεμποδίζεται η διαδικασία` έγκρισης τεχνικών εγκαταστάσεων αφενός και αφετέρου να μην καθίσταται ο διοικητικός δικαστής ιεραρχικός προϊστάμενος της εγκρίνουσας διοικητικής αρχής.».
Ούτε και βεβαίως το δικαστήριο υποκαθιστά τις αποφάσεις της διοίκησης ή προβαίνει σε επανεκτίμηση πρωτογενών γεγονότων, εφόσον κρίνει ότι η έρευνα ήταν επαρκής (βλ. Χατζηαράπης -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 64, 69).
Όπως τονίστηκε από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην πολύ πρόσφατη υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία -v- Iceline (Cyprus) Ltd, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 103/17, ημερ. 22.04.2024, το Διοικητικό Δικαστήριο δεν μπορεί να επέμβει με δικές του πράξεις και υπολογισμούς σε ζητήματα τεχνικά, αλλά ελέγχει αν όντως πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος των εμπειρογνωμόνων που κατέληξε στα συμπεράσματα της Αναθέτουσας Αρχής, καθώς και αν καταγράφηκαν τα στοιχεία που κατέληξαν στο συμπέρασμα του ελέγχου αυτού και αν η καταγραφή τους αποτελεί μέρος του Διοικητικού Φακέλου.
Ο όρος «πλάνη περί τα πράγματα» σημαίνει πλήρως εσφαλμένη αντίληψη για την ύπαρξη ή μη ύπαρξη των πραγματικών προϋποθέσεων της διοικητικής πράξης, είτε αυτές απαιτούνται αμέσως από το Νόμο, είτε στήριξε σ’ αυτές η διοίκηση την άσκηση της διακριτικής της ευχέρειας (βλ. Βενετία Ζήνωνος Παπασάββα -v- Επάρχου Πάφου (1990) 3 ΑΑΔ 504). Αν δε η διαπιστωθείσα πλάνη έχει επηρεάσει την απόφαση του διοικητικού οργάνου, θεωρείται ουσιώδης και καθιστά την πράξη παράνομη (βλ. Χαράλαμπος Νικόλας -v- Δημοκρατίας (2011) 3Β ΑΑΔ 583).
Στο σημείο αυτό παραθέτουμε αυτούσιους τους όρους 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii, 6.3.2.5ii και 6.3.2.6ii του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που μας ενδιαφέρουν, για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«6.3.2.2 KEY CONSULTANT 2- LABORATORY EXPERT:
The Laboratory Expert (“Laboratory Expert”: the natural or legal entity or a consortium of natural and/or legal entities as specified in 6.1, e.g. Laboratory Expert Company) of the Consultants Design Team who will prepare the deliverables pertaining to the Laboratory design as described in Part C, should:
i. […]
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the laboratory design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and
iii. […]».
«6.3.2.4 KEY CONSULTANT 4 - MECHANICAL AND PLUMBING ENGINEER:
The Mechanical and Plumbing Engineer (“Mechanical and Plumbing Engineer”: the natural or legal entity or a consortium of natural and/or legal entities as specified in 6.1, e.g. Mechanical and Plumbing Engineer Company) of the Consultants Design Team who will prepare the deliverables pertaining to the Mechanical and Plumbing design as described in Part C, should:
i. [….]
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Mechanical and Plumbing Design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and
iii. […]».
«6.3.2.5 KEY CONSULTANT 5- ELECTRICAL ENGINEER:
The Electrical Engineer (“Electrical Engineer”: the natural or legal entity or a consortium of natural and/or legal entities as specified in 6.1, e.g. Electrical Engineer Company) of the Consultants Design Team who will prepare the deliverables pertaining to the Electrical design as described in Part C, should:
i. […]
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Electrical design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces” The term "completed" shall mean that the implementation of the project is at least 80% of the total construction cost, and,
iii. […]».
«6.3.2.6 KEY CONSULTANT 6 - QUANTITY SURVEYOR:
The Quantity Surveyor (The “Quantity Surveyor”: the natural or legal entity or a consortium of natural and/or legal entities as specified in 6.1, e.g. Quantity Surveyor Company) of the Consultants Design Team who will prepare the deliverables pertaining to the to the quantity surveying services as described in Part C, should:
i. have successfully completed in the last 15 years (01/01/2010-31/12/2024) the Quantity Surveying services of one (1) completed building project with a minimum area of 7.000m2 of “Laboratory Spaces” The term “completed” shall mean that the implementation of the project is at least 80% of the total construction cost, and,
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Quantity Surveying services of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and
iii. […]».
Χρήσιμη, επίσης, θεωρούμε την παράθεση, παρά την μεγάλη έκταση που καταλαμβάνει, και του σχετικού αποσπάσματος από την Έκθεση Αξιολόγησης σε σχέση με τον έλεγχο από πλευράς Επιτροπής Αξιολόγησης των Προϋποθέσεων Συμμετοχής και των Τεχνικών Ικανοτήτων των Βασικών Συμβούλων της προσφοράς των Αιτητών για να διαφανεί ο τρόπος χειρισμού από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής των αποκλίσεων που είχε επισημάνει από όρους των Εγγράφων του Διαγωνισμού:
«Α. J & A PHILIPPOU ARCHITECTS AND ENGINEERS LLC (1/5)
Ο προσφέρων J & A PHILIPPOU ARCHITECTS AND ENGINEERS LLC παρουσιάζει τις πιο κάτω αποκλίσεις και δεν πληροί τις απαιτήσεις των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων σύμφωνα με τα έγγραφα διαγωνισμού με αποτέλεσμα να αποκλείεται από την περαιτέρω διαδικασία αξιολόγησης. Συνεπώς, η αξιολόγηση του Τεχνικού Φακέλου της προσφοράς δεν θα προχωρήσει και ο Οικονομικός Φάκελος δεν θα ανοιχθεί, όπως προβλέπεται στα άρθρα 9.1 και 9.2 του Τόμου Α.
Οι λόγοι απόρριψης απαριθμούνται πιο κάτω:
[…]
Β. “ZOSIMOS” CONSORTIUM”(2/5)
Ο προσφέρων κοινοπραξία “ZOSIMOS” CONSORTIUM” παρουσιάζει τις πιο κάτω αποκλίσεις και δεν πληροί τις απαιτήσεις των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων σύμφωνα με τα έγγραφα διαγωνισμού με αποτέλεσμα να αποκλείεται από την περαιτέρω διαδικασία αξιολόγησης. Συνεπώς, η αξιολόγηση του Τεχνικού Φακέλου της προσφοράς δεν θα προχωρήσει και ο Οικονομικός Φάκελος δεν θα ανοιχθεί, όπως προβλέπεται στα άρθρα 9.1 και 9.2 του Τόμου Α.
Οι λόγοι απόρριψης απαριθμούνται πιο κάτω:
1 Η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.2 ii του Τόμου Α για τον Laboratory Expert (Key Consultant 2), δεν πληρείται
Σύμφωνα με την παράγραφο 6.3.2.2 ii του Τόμου Α ο Laboratory Expert θα έπρεπε να:
The Laboratory Expert (“Laboratory Expert”: the natural or legal entity or a consortium of natural and/or legal entities as specified in 6.1, e.g. Laboratory Expert Company) of the Consultants Design Team who will prepare the deliverables pertaining to the Laboratory design as described in Part C, should:
i. …
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the laboratory design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and …
Ο προσφέρων “ZOSIMOS” Consortium όρισε ως Laboratory Expert την εταιρεία TEAM E-M Consulting Engineers S.Α, η οποία, προς κάλυψη της ανωτέρω προϋπόθεσης, υπέβαλε έργο για το οποίο δήλωσε ότι: “The scope of work was surveying to record deviations and drafting the necessary study to comply with the applicable legislation for all the existing buildings…”. Ωστόσο, οι υπηρεσίες αυτές περιορίζονται μόνο στην αποτύπωση αποκλίσεων και την εκπόνηση μελέτης συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για υφιστάμενα κτήρια και δεν συνιστά ολοκληρωμένη μελέτη εργαστηριακού σχεδιασμού (“laboratory design”), όπως απαιτείται από τα έγγραφα του διαγωνισμού.
Συνεπώς, η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.2 ii του Τόμου Α δεν καλύπτεται:
2 Η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.4 ii Τόμου Α για τον Mechanical and Plumbing Engineer (Key Consultant 4), δεν πληρείται
Σύμφωνα με την παράγραφο 6.3.2.4 ii του Τόμου Α ο Mechanical and Plumbing Engineer θα έπρεπε να:
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Mechanical and Plumbing Design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and…
Ο προσφέρων “ZOSIMOS” Consortium όρισε ως Mechanical and Plumbing Engineer (Key Consultant 4) την εταιρεία TEAM E-M Consulting Engineers S.Α, η οποία, προς κάλυψη της ανωτέρω προϋπόθεσης, υπέβαλε έργο για το οποίο δήλωσε ότι: “The scope of work was surveying to record deviations and drafting the necessary study to comply with the applicable legislation for all the existing buildings…”. Ωστόσο, οι υπηρεσίες αυτές περιορίζονται μόνο στην αποτύπωση αποκλίσεων και την εκπόνηση μελέτης συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για υφιστάμενα κτήρια και δεν συνιστά ολοκληρωμένη μελέτη και σχεδιασμό μηχανολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων (“Mechanical and Plumbing Design”), όπως απαιτείται από τα έγγραφα του διαγωνισμού.
Συνεπώς, η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.4 ii του Τόμου Α δεν καλύπτεται.
3 Η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.5 ii του Τόμου Α για τον Electrical Engineer (Key Consultant 5), δεν πληρείται
Σύμφωνα με την παράγραφο 6.3.2.5 ii του Τόμου Α ο Electrical Engineer θα έπρεπε να:
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Electrical design of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces” The term "completed" shall mean that the implementation of the project is at least 80% of the total construction cost, and ...
Ο προσφέρων “ZOSIMOS” Consortium όρισε ως Electrical Engineer (Key Consultant 5) την εταιρεία TEAM E-M Consulting Engineers S.Α, η οποία, προς κάλυψη της ανωτέρω προϋπόθεσης, υπέβαλε έργο για το οποίο δήλωσε ότι: “The scope of work was surveying to record deviations and drafting the necessary study to comply with the applicable legislation for all the existing buildings…”. Ωστόσο, οι υπηρεσίες αυτές περιορίζονται μόνο στην αποτύπωση αποκλίσεων και την εκπόνηση μελέτης συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για υφιστάμενα κτήρια και δεν συνιστά ολοκληρωμένη μελέτη και σχεδιασμό ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων (“Electrical Design”), όπως απαιτείται από τα έγγραφα του διαγωνισμού.
Συνεπώς, η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.5 ii του Τόμου Α δεν καλύπτεται.
4 Η πρόνοια της παραγράφου 6.3.2.6 ii του Τόμου Α για τον Quantity Surveyor (Key Consultant 6), δεν πληρείται
Σύμφωνα με την παράγραφο 6.3.2.6 i και ii του Τόμου Α ο Quantity Surveyor θα έπρεπε να:
i. have successfully completed in the last 15 years (01/01/2010-31/12/2024) the Quantity Surveying services of one (1) completed building project with a minimum area of 7.000m2 of “Laboratory Spaces” The term "completed" shall mean that the implementation of the project is at least 80% of the total construction cost, and,
ii. have successfully completed in the last 7 years (01/01/2018-31/12/2024) the Quantity Surveying services of one (1) building project with a minimum area of 4.000m2 of “Laboratory Spaces”, and …
Ο προσφέρων “ZOSIMOS” Consortium όρισε ως Quantity Surveyor (Key Consultant 6) την εταιρεία JMV QS SERVICES, η οποία, προς κάλυψη των ανωτέρω προϋποθέσεων, υπέβαλε ένα μόνο έργο και για τις δύο προϋποθέσεις αντί για δύο διαφορετικά,
Ως εκ τούτου η προϋπόθεση 6.3.2.6 ii του Τόμου Α δεν καλύπτεται.
2.3.3 Για τις δύο προσφορές, τις οποίες η Επιτροπή Αξιολόγησης αποφάσισε να απορρίψει, διαπιστώνεται ότι υφίστανται πολλαπλές αποκλίσεις από τις απαιτήσεις των Εγγράφων του Διαγωνισμού, σε ό,τι αφορά τις τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες των Key Consultants, οι οποίοι – σύμφωνα με την παράγραφο 6.3.1 του Τόμου Α – έχουν «crucial role in the execution of the Contract».
Οποιαδήποτε άλλη ενέργεια της Επιτροπής Αξιολόγησης, όπως η αναζήτηση ή αποδοχή συμπληρωματικών στοιχείων, θα ισοδυναμούσε με τροποποίηση της προσφοράς, κάτι που αντίκειται στη νομολογία και στις θεμελιώδεις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Αναθέτουσα Αρχή δεν μπορεί να επέμβει για να διορθώσει λάθη ή παραλείψεις ενός προσφέροντος.
Η υποβολή στοιχείων εκ των υστέρων σε αυτό το εύρος, παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και την αρχή της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων. Στην παρούσα περίπτωση, μάλιστα, όπου σε επόμενο στάδιο της διαδικασίας προβλέπεται και βαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών, η εκ των υστέρων υποβολή νέων έργων, αντικατάσταση φορέων ή λοιπών νέων στοιχείων θα επηρέαζε άμεσα και θα τροποποιούσε την αρχική βαθμολογία των κριτηρίων αξιολόγησης, γεγονός που θα αλλοίωνε εκ βάθρων, δηλαδή ουσιωδώς το περιεχόμενο των υποβληθεισών προσφορών».
Κατ’ αρχάς θα πρέπει να σημειωθεί ότι για την εξέταση του θέματος κατά πόσο οι προτεινόμενοι Βασικοί Σύμβουλοι ικανοποιούσαν ή όχι τις Τεχνικές και Επαγγελματικές προϋποθέσεις των Εγγράφων του Διαγωνισμού χρειάζονται ειδικές γνώσεις, εφόσον αφορά σε τεχνικό ζήτημα. Στην παρούσα περίπτωση, η διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών προκύπτει από τη διαφορετική προσέγγιση ως προς την ερμηνεία των συγκεκριμένων όρων του Διαγωνισμού για την οποία τα δύο μέρη προβάλλουν εκ διαμέτρου αντίθετες εκδοχές. Από την μία οι Αιτητές σ’ ό,τι αφορά τους Βασικούς Συμβούλους αρ. 2, 4 και 5, προβάλλουν ότι το έργο που δήλωσε η εταιρεία TEAM για πλήρωση των όρων 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii και 6.3.2.5ii αφορούσε σε «surveying to record deviations and drafting the necessary study» που περιλαμβάνεται στον όρο design (σχεδιασμό) που προνοούν οι όροι 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii και 6.3.2.5ii και από την άλλη είναι η θέση της Αναθέτουσας Αρχής ότι το έργο δεν αφορούσε σε σχεδιασμό.
Το λεκτικό των πιο πάνω όρων είναι σαφές ότι δηλ. οι προτεινόμενοι Βασικοί Σύμβουλοι αρ. 2, 4 και 5 θα πρέπει να έχουν επιτυχώς συμπληρώσει τον «σχεδιασμό» εργαστηρίου (laboratory design) του έργου, τον «σχεδιασμό» μιας μηχανολογικής και υδραυλικής μελέτης (mechanical and plumbing design) και τον «σχεδιασμό» της ηλεκτρολογικής μελέτης (electrical design) του έργου αντίστοιχα.
Σύμφωνα με το «HYPER LEXICON ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ», Εκδόσεις Σταφυλίδη, 7η Έκδοση Συμπληρωμένη και Βελτιωμένη, σελ. 224 η λέξη «design» σημαίνει «σχεδιάζω, κάνω τα σχέδια/μελέτη/σχεδιασμό».
Ο δε «σχεδιασμός» σύμφωνα με το «ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ» του Γ. Μπαμπινιώτη Ε’ Έκδοση, σελ. 1993 σημαίνει «1. το προσχέδιο, 2. η κατάρτιση προγραμμάτων σε ένα τομέα δραστηριότητας επιχειρησιακός/ βιομηχανικός.».
Η Επιτροπή Αξιολόγησης έκρινε ότι η εταιρεία TEAM που δηλώθηκε ότι θα αποτελέσει τους Βασικούς Συμβούλους Αρ. 2, 4 και 5 των Αιτητών, δεν πληρούσε τους σχετικούς όρους και ότι το έργο που δήλωσε δεν επρόκειτο για σχεδιασμό εργαστηρίου, μηχανολογικής και υδραυλικής μελέτης ή ηλεκτρολογικής μελέτης. Βρίσκουμε τη διαπίστωση αυτή της Αναθέτουσας Αρχής ότι αναφέρεται σε τεχνικό ζήτημα για το οποίο η κρίση της διοίκησης είναι ανέλεγκτη και δεν είναι απλά θέμα γραμματικής ερμηνείας.
Επίσης και ο όρος 6.3.2.6ii είναι σαφής ότι ο προτεινόμενος Quantity Surveyor (Key Expert Αρ. 6) θα έπρεπε να έχει συμπληρώσει τα τελευταία 15 χρόνια τις εργασίες επιμέτρησης ενός έργου τουλάχιστο έκτασης 7.000 τ.μ. και («and») ενός άλλου τουλάχιστον έκτασης 4.000 τ.μ. τα τελευταία 7 χρόνια. Σίγουρα δεν μπορούμε να μιλούμε για ένα έργο όπως εξέλαβαν οι Αιτητές, αλλά και η προτεινόμενη εταιρεία JMV QS SERVICES ως Βασικός Σύμβουλος Αρ. 6, που υπέβαλε ένα έργο για ικανοποίηση του όρου 6.3.2.6i και ii.
Είναι νομολογικά γνωστή η αρχή ότι οι κανόνες ερμηνείας εγγράφων στόχο έχουν τη γραμματική ερμηνεία συμπληρωμένη από την αντίληψη που δημιουργείται σ’ ένα κοινό άνθρωπο, η δε πρόθεση των μερών εξάγεται από τη γλωσσική διατύπωση (βλ. Transnatco Ltd -v- Superclima Engineering Ltd (2010) 1(Α) ΑΑΔ 643, Καρατσιώλης -v- Royal Sports Betting Ltd (2008) 1(Α) ΑΑΔ 669 και Μελίνα Αλκιβιάδη -v- The Philips College, Πολ. Εφ. Αρ. 310/11, ημερ. 21.03.2017). Ειδικά σ’ ό,τι αφορά τους όρους προσφορών, αυτοί ερμηνεύονται στενά και αυστηρά χωρίς να επιτρέπονται παρεκκλίσεις, ώστε όλοι οι προσφοροδότες να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης (βλ. Χαράλαμπος Νικόλας -v- Δημοκρατίας (ανωτέρω)).
Στην πρόσφατη υπόθεση Logicom Solutions Ltd -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου, Υπ. Αρ. 23/2018, ημερ. 11.01.2024, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο τόνισε τα εξής ως προς την ερμηνεία όρων διαγωνισμού:
«Όπου επιχειρείται η ερμηνεία όρου διαγωνισμού, όπως και στην περίπτωση όπου επιχειρείται ερμηνεία όρων της σύμβασης, το κριτήριο είναι η έννοια την οποία μεταδίδει το κείμενο του διαγωνισμού ή και της σύμβασης, ανάλογα με την περίπτωση, στον μέσο λογικό άνθρωπο (βλ. Amethyst Distributors – v – Ιεράς Μονής Κύκκου (2011) 1 ΑΑΔ 199). Συνεπώς είναι η εξεύρεση της πραγματικής πρόθεσης του συντάξαντα των όρων του διαγωνισμού ή των συμβαλλόμενων.
Αποτελεί βασική ερμηνευτική αρχή ότι όπου το λεκτικό του όρου του διαγωνισμού είναι καθαρό και σαφές, πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τη φυσική και συνηθισμένη του έννοια γιατί αυτό το λεκτικό εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο την αληθινή βούληση του συντάξαντα. Όπως έχει υποδειχθεί στην Αντωνίου – v- Συμβουλίου Κεντρικού Σφαγείου Κοφίνου (2001) 3 ΑΑΔ 164 «το Δικαστήριο έχει υποχρέωση να αναζητήσει το νόημα των όρων του διαγωνισμού χωρίς απόλυτη και δογματική προσήλωση στις λέξεις. Αλλά να δώσει «ερμηνεία – όπου γεννιέται αμφιβολία και υπάρχουν ανοικτές δύο ερμηνείες – η οποία συνάδει με τη λογική».».
Το λεκτικό του όρου 6.3.1 και 6.3.2 είναι σαφές ότι οι Βασικοί Σύμβουλοι θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στον όρο 6.3.2. Παραθέτουμε αυτούσιους τους όρους:
«6.3 Technical and Professional Requirements
6.3.1 To participate in the Tender Procedure, Interested Economic Operators must meet the following requirements concerning their Technical and Professional Requirements, and in particular they must include in the proposed Design Team for the implementation of the Scope of the Contract the Key Consultant who will have a crucial role in the execution of the Contract.
6.3.2 Tenderers must be able to demonstrate that the Key Consultants cover the required expertise qualifications and experience (Form 2) and meet the requirements as listed below:
|
|
Consultant Discipline |
|
|
Head of the Consultant Design Team* |
|
Key Consultant 1: |
Architect |
|
Key Consultant 2: |
Laboratory Expert |
|
Key Consultant 3: |
Structural Engineer |
|
Key Consultant 4: |
Mechanical and Plumbing Engineer |
|
Key Consultant 5: |
Electrical Engineer |
|
Key Consultant 6: |
Quantity Surveyor |
* The Head of the Consultant Design Team should be designated by the Consultant (see Form 2) and can either Key Consultant 1 (Architect) or Key Consultant 2 (Laboratory Expert). Details of Head of the Consultant Design Team duties are described in paragraph 3, Part B.».
Η αναφορά «To participate in the Tender Procedure, Interested Economic Operators must meet the following requirements», «Tenderers must be able to demonstrate that the Key Consultants cover the required expertise qualifications and experience and meet the requirements as listed below» και η λέξη «should» στους όρους 6.3.2.2ii, 6.3.2.4ii, 6.3.2.5ii και 6.3.2.6ii καταδεικνύουν το ουσιώδες των όρων, παραβίαση των οποίων καθιστά άκυρη την προσφορά.
Όπως έχει αποφασιστεί από νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου μόνο προσφορά που δεν πληροί ουσιώδη όρο του Διαγωνισμού είναι άκυρη. Ουσιώδεις δε όροι σε δημόσιες προσφορές πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά ως θέμα ευρύτερης δημόσιας τάξης και συνέπειας (βλ. G.P. Iron and Wood Makers Ltd -v- Δημοκρατίας (2008) 3 ΑΑΔ 155). Το κριτήριο για να καθοριστεί κατά πόσο ο όρος της προσφοράς είναι ουσιώδης ή όχι είναι η σημασία που ενέχει η συμμόρφωση με αυτό τον όρο για να αποφασιστεί η κατακύρωση της προσφοράς. Ουσιώδης δηλαδή είναι ο όρος του οποίου η τήρηση είναι αποφασιστικής σημασίας για τη λήψη και το περιεχόμενο της απόφασης (βλ. Tamassos Tobacco Suppliers -v- Δημοκρατίας (1992) 3 ΑΑΔ 60). Η προκήρυξη είναι πράξη κανονιστικού περιεχομένου που δεσμεύει τους διαγωνιζόμενους και τη διοίκηση. Παράβαση ουσιώδους όρου της προκήρυξης συνιστά παράβαση νόμου (βλ. Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ (ανωτέρω)).
Η κρίση κατά πόσο ο όρος ο οποίος παραβιάζεται αποτελεί ουσιώδη ή επουσιώδη πρόνοια, ανήκει στο δικαστή (βλ. υπόθεση Tamassos Tobacco Suppliers and Co -v- Δημοκρατίας (ανωτέρω), Φιλίππου Λτδ -v- Δημοκρατίας (2004) 3 ΑΑΔ 389) και Χαράλαμπος Νικόλας -v- Δημοκρατίας (ανωτέρω).
Οι Αιτητές παραπονούνται ότι δεν ζητήθηκαν διευκρινίσεις από την Αναθέτουσα Αρχή ως προς το θέμα των προτεινόμενων Βασικών Συμβούλων που προέκυψε. Στην Έκθεση Αξιολόγησης (ανωτέρω) υπάρχει σαφής εξήγηση γιατί δεν ζητήθηκαν διευκρινίσεις ότι δηλ. η υποβολή στοιχείων εκ των υστέρων σε αυτό το εύρος εκτός του ότι παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και της ίσης μεταχείρισης θα αλλοίωνε εκ βάθρων την προσφορά ουσιωδώς. Δεν βρίσκουμε την κρίση αυτή της Αναθέτουσας Αρχής να ενέχει οτιδήποτε το μεμπτό στη βάση της σχετικής νομολογίας.
Όπως έχει νομολογηθεί, η διοίκηση δεν μπορεί να επεμβαίνει για να διορθώνει λάθη ή παραλείψεις ενός προσφοροδότη όταν μια τέτοια ενέργεια δεν δικαιολογείται από τους όρους της προσφοράς (βλ. Medcon Construction and Others -v- The Republic (1968) 3 ΑΑΔ 535). Η υποβολή στοιχείων εκ των υστέρων παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και την αρχή της ισότητας (βλ. ΑΗΚ -v- Hydrotech Water and Environmental Eng. Ltd (1999) 3 AAΔ 333). Δεν είναι επομένως εφικτή η υποβολή εγγράφων ή τροποποίηση των υποβληθέντων εγγράφων ώστε να θεραπεύεται η απόκλιση από ουσιώδη όρο, μέσα από την άσκηση του δικαιώματος της διοίκησης για παροχή διευκρινίσεων (βλ. Σύγγραμμα «Κυπριακό Δίκαιο των Δημοσίων Συμβάσεων» του Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη, σελ. 299).
Στην υπό κρίση περίπτωση δεν προβλήθηκε κανένα ικανό στοιχείο από πλευράς Αιτητών που να καθιστά την κατάληξη αυτή της Επιτροπής Αξιολόγησης τρωτή.
Θα πρέπει να λεχθεί επίσης ότι δεν μπορούν οι Αιτητές να προσβάλλουν για πρώτη φορά την εγκυρότητα των πιο πάνω όρων ή τον τρόπο που τέθηκαν στο στάδιο αυτό της διαδικασίας, εφόσον ανεπιφύλακτα υπέβαλαν την προσφορά τους. Τέτοια αντιμετώπιση από πλευράς Αιτητών φέρνει στο προσκήνιο και την εφαρμογή του δόγματος περί του ανεπίτρεπτου της ταυτόχρονης επιδοκιμασίας και αποδοκιμασίας της νομιμότητας διαδικασίας (βλ. Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού -v- Α. Kaminarides Ltd (2006) 3 AAΔ 197, Έλλη Χριστοφίδου -ν- Κυπριακής Δημοκρατίας (2010) 3 ΑΑΔ 80 και Κυπριακή Δημοκρατία -ν- VANCINI COOP S.C.A.R.L. (2010) 3 ΑΑΔ 555).
Ενόψει όλων των πιο πάνω, η εισήγηση για την εμφιλοχώρηση πλάνης που αφορά ο πρώτος λόγος ακύρωσης δεν μπορεί να γίνει δεκτή και απορρίπτεται.
Η αιτιολογία, για την έλλειψη της οποίας παραπονούνται οι Αιτητές με τον τρίτο λόγο ακύρωσης, προκύπτει κυρίως από την ίδια την προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά και το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων, ιδιαίτερα την Έκθεση Αξιολόγησης, το περιεχόμενο της οποίας είναι τέτοιο που παρέχει όλα τα εχέγγυα για άσκηση του αναθεωρητικού ελέγχου (βλ. Κοινοπραξία A.D.T. - ΩΜΕΓΑ Α.Τ.Ε. κ.ά. -v- Κυπριακής Δημοκρατίας, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 42/2015, ημερ. 12.01.2022). Συνεπώς και αυτή η εισήγηση είναι έκθετη σε απόρριψη.
Με το δεύτερο λόγο ακύρωσης οι Αιτητές προβάλλουν θέμα έλλειψης δέουσας έρευνας. Ειδικότερα ισχυρίζονται ότι η έλλειψη δέουσας έρευνας διαπιστώνεται σε τρία διακριτά στάδια της διαδικασίας δηλ. στον τρόπο που τέθηκαν οι προϋποθέσεις συμμετοχής και στην απόφαση απόρριψης της προσφοράς τους χωρίς να αναζητηθούν προηγουμένως διευκρινίσεις. Προσθέτουν ότι από την μελέτη του Διοικητικού Φακέλου δεν προκύπτει να διεξήχθηκε η δέουσα έρευνα προς διασφάλιση του ανταγωνισμού.
Από την άλλη η Αναθέτουσα Αρχή προς αντίκρουση των θέσεων των Αιτητών σ’ ό,τι αφορά το πρώτο στάδιο προβάλλει ότι οι Αιτητές κωλύονται στην προσβολή των προϋποθέσεων συμμετοχής εφόσον τις έχουν αποδεχθεί με την υποβολή της προσφοράς τους ανεπιφύλακτα. Ειδικά για τον Quantity Surveyor (Βασικό Σύμβουλο Αρ. 6) οι Αιτητές υποβάλαν στον κατάλληλο χρόνο το ερώτημα κατά πόσο το ίδιο προτεινόμενο έργο μπορεί να καλύψει την απαίτηση και η Αναθέτουσα Αρχή προς απάντηση επισήμανε ότι «the official language of the procedure is English and all communication, including questions and responses, must be conducted in English. Therefore, resubmit, your clarification request in English». Δεν επανήλθαν όμως και προχώρησαν με την υποβολή της προσφοράς τους ανεπιφύλακτα, δηλώνοντας μόνο ένα έργο.
Για το θέμα της έλλειψης δέουσας έρευνας, η Αναθέτουσα Αρχή ισχυρίζεται περαιτέρω ότι πριν την προκήρυξη του Διαγωνισμού η Αναθέτουσα Αρχή προέβη αφενός σε διαδικασία «Προκαταρκτικής Διαβούλευσης της Αγοράς» μέσω του e-procurement του Γενικού Λογιστηρίου και αφετέρου σε επίσημη ανακοίνωση για δημόσια διαβούλευση με την αγορά μέσω διαφόρων Πρεσβειών της Κυπριακής Δημοκρατίας στο εξωτερικό. Τα Έντυπα των διαβουλεύσεων περιλαμβάνουν την συμπλήρωση στοιχείων που αφορούσαν στο πεδίο εμπειρογνωμοσύνης/ εξειδίκευσης των ενδιαφερόμενων συμβούλων καθώς και στοιχεία για έργα παρόμοιου τύπου που έχουν υλοποιηθεί από τους συμβούλους. Αριθμός δε ενδιαφερόμενων συμβούλων ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση για προκαταρτική διαβούλευση. Όλα δε τα συλλεγέντα στοιχεία της προκαταρτικής διαβούλευσης αξιολογήθηκαν, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, από την Αναθέτουσα Αρχή. Οι ενέργειες αυτές της Αναθέτουσας Αρχής διαπιστώνονται, προσθέτουν, και από το Ενημερωτικό Σημείωμα προς τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων που υπάρχει στο Διοικητικό Φάκελο. Σε σχέση με την ερμηνεία των όρων προβάλλει την σαφήνεια των όρων, ενώ για την αναζήτηση διευκρινίσεων τονίζει ότι δεν ήταν επιτρεπτή τέτοια ενέργεια από πλευράς της.
Εξετάζοντας την εισήγηση είναι φανερή η συνάφεια της με τον πρώτο λόγο ακύρωσης.
Από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους εντοπίσαμε τόσο το ερώτημα των Αιτητών σε σχέση με το Βασικό Σύμβουλο Αρ. 6 όσο και την απάντηση της Αναθέτουσας Αρχής στο ερώτημα αυτό. Από το ερώτημα καθίσταται σαφές ότι και οι Αιτητές αναγνωρίζουν ότι ο όρος απαιτούσε την υποβολή δύο έργων. Γεγονός παραμένει ότι δεν υποβλήθηκε εκ νέου το ερώτημα στην αγγλική γλώσσα, αλλ’ ούτε και προσβλήθηκε η προϋπόθεση αυτή Συμμετοχής από πλευράς Αιτητών, με αποτέλεσμα, επαναλαμβάνουμε, να κωλύονται οι Αιτητές στην παρούσα διαδικασία να εγείρουν τέτοιο θέμα (βλ. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών -ν- PHARMENT LTD (2011) 3(Α) ΑΑΔ 1).
Εντοπίσαμε επίσης από την αναδρομή μας στους Διοικητικούς Φακέλους και τα διάφορα άλλα έγγραφα στα οποία κάνει αναφορά η δικηγόρος της Αναθέτουσας Αρχής στη γραπτή αγόρευση της και αφορούν στη διενέργεια από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής προκαταρκτικής διαβούλευσης.
Συνεπώς για τους πιο πάνω λόγους τα παράπονα των Αιτητών, σ’ ό,τι αφορά την έλλειψη δέουσας έρευνας κατά τον έλεγχο των προϋποθέσεων συμμετοχής ή κατά το χρόνο διαμόρφωσης των όρων του Διαγωνισμού προς διασφάλιση του ανταγωνισμού, δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Οι Αιτητές δεν προσκόμισαν κανένα ικανό στοιχείο που να καθιστούν τρωτή την απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής από άποψη διεξαγωγής δέουσας έρευνας. Επαναλαμβάνουμε ότι το λεκτικό των όρων σε σχέση με τους Βασικούς Συμβούλους Αρ. 2, 4, 5, και 6 ήταν σαφές, γεγονός που εμπόδιζε την Αναθέτουσα Αρχή στην αναζήτηση διευκρινίσεων, ενόψει του ουσιώδους των όρων που τους αφορούν.
Είναι νομολογιακά γνωστό ότι η έκταση και η μορφή της έρευνας είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Το κριτήριο για την επάρκεια και πληρότητα της έρευνας έγκειται στη συλλογή και διερεύνηση του συνόλου των ουσιωδών στοιχείων, τα οποία περιέχουν βάση για ασφαλή συμπεράσματα (βλ. Χωματένος -v- Δημοκρατίας κ.ά. (2013) 3 ΑΑΔ 120). Επαρκής έρευνα θεωρείται εκείνη που επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού γεγονότος (βλ. Motorways Ltd -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 447). Όπως η αρχή αυτή τέθηκε στην πρόσφατη υπόθεση Δημοκρατία -v- Στάλως Στεφάνου κ.ά., Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 87/19 και 89/19, ημερ. 27.05.2024, με αναφορά στη Νικολαΐδης κ.α. -ν- Μηνά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 321, «Το ερώτημα σε κάθε περίπτωση που εξετάζεται το πρέπον και η επάρκεια της έρευνας, είναι κατά πόσο έχει ερευνηθεί κάθε πτυχή του θέματος που τείνει να αποκαλύψει το διερευνούμενο γεγονός. Εφόσον τα στοιχεία που έχουν συλλεγεί φωτίζουν κάθε πτυχή του διερευνούμενου θέματος, η αξιολόγηση τους ανάγεται στην αρμοδιότητα της Διοίκησης. Το κριτήριο για την αξιολόγηση εγγράφων από το αρμόδιο διοικητικό όργανο είναι η αυθεντικότητα της προέλευσής τους, αφενός και η σχετικότητα του περιεχομένου τους προς το επίμαχο θέμα, αφετέρου».
Ενόψει όλων των πιο πάνω, βρίσκουμε ότι η Αναθέτουσα Αρχή και στην δέουσα έρευνα προέβη κατά τον έλεγχο των προϋποθέσεων συμμετοχής της προσφοράς των Αιτητών, αλλά και η απόφασή της για αποκλεισμό της προσφοράς τους είναι πλήρως αιτιολογημένη.
Παρέμεινε να εξεταστούν οι λόγοι ακύρωσης 4 και 5 που αναφέρονται στην παραβίαση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής των αρχών της καλής πίστης και αμεροληψίας (τέταρτος) και αναλογικότητας (πέμπτος). Ούτε οι λόγοι αυτοί μας βρίσκουν σύμφωνους ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεών μας.
Δεν παρουσιάστηκε κανένα ικανό στοιχείο από πλευράς Αιτητών ότι υπήρξε παραβίαση των πιο πάνω αρχών του Διοικητικού Δικαίου ως η εισήγησή τους, η οποία σημειωτέον τέθηκε γενικά και αόριστα.
Θα πρέπει να λεχθεί ότι η προσφορά των Αιτητών αποκλείστηκε για το λόγο ότι τέσσερις Βασικοί Σύμβουλοι με τις δύο εταιρείες που πρότειναν οι Αιτητές και τα έργα που παρουσίασαν δεν πληρούσαν ουσιώδους όρους του Διαγωνισμού.
Το κατά πόσο οι όροι παραβιάζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό εφόσον δεν έγινε, κατά την άποψη των Αιτητών, οποιαδήποτε έρευνα αγοράς που συνδέουν με την κατ’ ισχυρισμό λανθασμένη ερμηνεία των όρων έχουν ήδη απαντηθεί ανωτέρω κατά την ενασχόλησή μας με τους άλλους λόγους ακύρωσης. Επαναλαμβάνουμε ότι το λεκτικό των όρων ήταν σαφές και δεν χρειάζετο οποιασδήποτε διευκρίνισης.
Ως προς την Σημείωση στο τέλος της γραπτής αγόρευσης του δικηγόρου των Αιτητών, ότι δηλ. κατά την επιθεώρηση των Διοικητικών Φακέλων διαφάνηκε ακαταστασία εφόσον δεν περιείχαν ευρετήριο και ούτε ήταν αριθμημένοι δεν έχουμε εντοπίσει αλλ’ ούτε και μας υποδείχθηκε οτιδήποτε που να κατατείνει σε δυσμενή επηρεασμό των δικαιωμάτων των Αιτητών, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία ελεύθερης πρόσβασης στους Φακέλους.
Συνεπώς ούτε η Σημείωση μας βρίσκει σύμφωνους. Όπως ισχυρίζεται η Αναθέτουσα Αρχή όλα τα απαραίτητα στοιχεία βρίσκοντο στους Φακέλους, φέρουν ημερομηνία και διατηρούνται σε χρονολογική σειρά, γεγονός που διαπιστώσαμε από τη δική μας αναδρομή στους Διοικητικούς Φακέλους.
Συνεπώς βρίσκουμε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν ευλόγως επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής. Δεν παραβιάζει περαιτέρω οποιαδήποτε αρχή του Διοικητικού Δικαίου.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους η Προσφυγή δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
........................................... ............................................
Ανδρούλα Πούγιουρου Κάριν Γεωργιάδου
Πρόεδρος Μέλος
............................................. ...........................................
Ανδρέας Καρύδης Πάρις Κωνσταντινίδης
Μέλος Μέλος