ΕΦΕΤΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ‑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Έφεση Αρ.: 203/2020)
15 Ιουλίου 2026
[Δ. ΚΙΤΣΙΟΣ, Μ.Γ. ΠΙΚΗΣ, Μ. ΔΡΟΥΣΙΩΤΗΣ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΑΚΚΑ,
Εφεσείοντας,
v.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΚΡΟΜΑΛΛΗ,
Εφεσίβλητος.
___________________
Θ. Παυλήμπεης για Θεοφάνης Παυλήμπεης Δ.Ε.Π.Ε., για τον Εφεσείοντα.
Δρ Ανδρέας Π. Ποιητής & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για τον Εφεσίβλητο.
ΚΙΤΣΙΟΣ, Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από τον δικαστή Δρουσιώτη.
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΔΡΟΥΣΙΩΤΗΣ, Δ.: Αντικείμενο της παρούσας έφεσης είναι η απόφαση Επαρχιακού Δικαστηρίου, - το οποίο στο εξής θα αναφέρεται ως το πρωτόδικο Δικαστήριο -, με την οποία επιδικάστηκε, ως γενικές αποζημιώσεις, το συνολικό ποσό των €13.000,00 (€5.000,00 για τραύμα στον αυχένα και οσφυϊκή μοίρα + €8.000,00 για πτώση στην ακοή), πλέον νόμιμο τόκο, το ποσό των €1.419,00 ως ειδικές αποζημιώσεις για ιατρικά έξοδα και φάρμακα, πλέον νόμιμο τόκο, μειωμένο κατά το ήμισυ, μέχρι την ημέρα της απόφασης και το ποσό των €1.971,11 (το οποίο δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός) για ζημιές στο όχημα του εφεσίβλητου, πλέον νόμιμο τόκο μειωμένο κατά το ήμισυ μέχρι την ημέρα της απόφασης, υπέρ του εφεσίβλητου και εναντίον του εφεσείοντα, συνεπεία τροχαίου ατυχήματος το οποίο επεσυνέβη στις 23.10.2012 με ενεχόμενα τα οχήματα που οδηγούσαν ο εφεσείοντας και ο εφεσίβλητος. Δηλώθηκε, επίσης, ως παραδεκτό γεγονός ότι για το δυστύχημα την αποκλειστική ευθύνη φέρει ο εφεσείοντας και, ως εκ τούτου, παρέμεινε προς εκδίκαση το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που θα δικαιούται ο εφεσίβλητος και από τις ειδικές αποζημιώσεις τα ιατρικά έξοδα και η απώλεια ημερομισθίων του εφεσίβλητου.
Ο εφεσείοντας διαφώνησε ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν στον εφεσίβλητο καθώς και για ένα ποσό που αφορά τα ιατρικά έξοδα του εφεσίβλητου και καταχώρησε την υπό κρίση έφεση, προβάλλοντας τους ακόλουθους λόγους έφεσης: (1) ότι το ποσό των €5.000,00 που επεδίκασε το πρωτόδικο Δικαστήριο ως γενικές αποζημιώσεις για τον τραυματισμό του εφεσίβλητου στον αυχένα, είναι έκδηλα υπερβολικό, (2) ότι είναι λανθασμένα τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την πτώση και μείωση ακοής του εφεσίβλητου, (3) ότι λανθασμένα κατέληξε πως η μείωση και η πτώση ακοής του εφεσίβλητου δεν οφειλόταν στην ηλικία του και/ή ότι προϋπήρχαν του δυστυχήματος, (4) ότι λανθασμένα κατέληξε πως οι τραυματισμοί του εφεσίβλητου στον αυχένα δεν προϋπήρχαν του δυστυχήματος, (5) ότι λανθασμένα επιδίκασε ως ειδικές αποζημιώσεις ποσό ύψους €650,00 δυνάμει του εγγράφου Ζ, (6) ότι λανθασμένα έκρινε τον εφεσίβλητο αξιόπιστο, (7) ότι δεν μπορούν να εξαχθούν τα ευρήματα για την μείωση και πτώση της ακοής του εφεσίβλητου από την μαρτυρία του ΜΕ2 και (8) ότι εσφαλμένα επιδίκασε το ποσό των €8.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις για την μείωση και την πτώση ακοής του εφεσίβλητου, ποσό το οποίο είναι έκδηλα υπερβολικό.
Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα, στο περίγραμμα της αγόρευσης του, αναφέρει ότι ο εφεσείοντας διαφωνεί ως προς το ύψος των επιδικασθέντων γενικών και ειδικών αποζημιώσεων, τις οποίες θεωρεί ως έκδηλα υπερβολικές, καθότι αυτό ήταν αποτέλεσμα αντιφατικών ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Αντίθετη άποψη έχει ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσίβλητου, ο οποίος, αν και θεωρεί ανορθόδοξη την πρακτική που εφάρμοσε το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδικάζοντας δύο διαφορετικά ποσά, αφού διαχώρισε τους τραυματισμούς του εφεσίβλητου, καταλήγει στο ότι το συνολικό ποσό το οποίο επιδικάστηκε υπέρ του εφεσίβλητου δεν είναι υπερβολικό.
Οι λόγοι έφεσης δεν θα εξετασθούν κατά αριθμητική σειρά καθ’ ότι θα πρέπει να εξετασθούν, κατ’ αρχάς, οι λόγοι έφεσης που σχετίζονται με την αξιολόγηση και τα συμπεράσματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου και στην συνέχεια οι λόγοι που αφορούν το ύψος των αποζημιώσεων.
Με τον έκτο λόγο έφεσης ο εφεσείοντας αιτιάται ότι λανθασμένα κρίθηκε αξιόπιστος μάρτυρας ο εφεσίβλητος και το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η απόκρυψη της προϋπάρχουσας κατάστασης του δεν θεωρείται ουσιώδης παράλειψη.
Ως έχει αναφερθεί στην υπόθεση Χριστοδουλίδου v. Mocassino Shoes Ltd (2006) 1 Α.Α.Δ. 294 «Το ζήτημα της αξιολόγησης της μαρτυρίας και της αξιοπιστίας των μαρτύρων ανήκει στο πρωτόδικο Δικαστήριο ― Το Εφετείο επεμβαίνει μόνο όταν τα ευρήματα ή τα συμπεράσματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι αντίθετα με την κοινή λογική ή δεν υποστηρίζονται από τη μαρτυρία που αυτό έχει αποδεχτεί ως αξιόπιστη.». Σχετική είναι και η πρόσφατη απόφαση Χρ. Χ’’Χριστοφή (Αθηαινίτης) Λίμιτεδ v. Technoplastics Limited, Πολιτική Έφεση 278/2019, ημερομηνίας 15.05.2025.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε αξιόπιστο τον εφεσείοντα αφού έλαβε υπόψιν το σύνολο της μαρτυρίας του και, ως συγκεκριμένα επεξήγησε στην απόφαση του, η μαρτυρία του στα ουσιώδη σημεία δεν αντιστρατεύεται αυτά που οι γιατροί διέγνωσαν για την κατάσταση του αμέσως μετά το δυστύχημα και δεν υπήρξε προσπάθεια από τον εφεσίβλητο να εισάξει στοιχεία υπερβολής στη μαρτυρία του.
Εξετάσαμε στο σύνολο την μαρτυρία του εφεσίβλητου και δεν διαπιστώνουμε λάθος εκ μέρους του πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την αξιολόγηση της μαρτυρίας του. Το πρωτόδικο Δικαστήριο εξέτασε την μαρτυρία του εφεσίβλητου έχοντας υπόψη την μαρτυρία που τέθηκε στο σύνολο της ενώπιον του. Η μη αναφορά του εφεσίβλητου σε επέμβαση που υπεβλήθη χρόνια πριν (35 χρόνια περίπου) από το δυστύχημα, δεν μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό στοιχείο για την αξιοπιστία του καθότι καθοριστικής σημασίας για το Δικαστήριο, ως προς τους τραυματισμούς του εφεσίβλητου, αποτέλεσε η μαρτυρία των ιατρών.
Συνεπώς, κρίνουμε ότι ο έκτος λόγος δεν μπορεί να επιτύχει.
Με τον τέταρτο λόγο έφεσης, ο εφεσείοντας αιτιάται ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε πως οι τραυματισμοί του εφεσίβλητου στον αυχένα δεν προϋπήρχαν του δυστυχήματος και τούτο γιατί στην ιατρική έκθεση του Δρος Κωνσταντινίδη, την οποία έλαβε υπόψη, αναφέρεται ότι «τόσο τα ευρήματα της αυχενικής μοίρας όσο και τα ευρήματα της οσφυϊκής μοίρας είναι εκφυλιστικής και όχι τραυματικής αιτιολογίας».
Εξετάσαμε με ιδιαίτερη προσοχή την πρωτόδικη απόφαση, την ιατρική έκθεση του Δρος Κωνσταντινίδη, «Έγγραφο Β», και την μαρτυρία των ιατρών ΜΕ3 και ΜΥ1 και αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι όλοι οι μάρτυρες αναφέρουν πως ο τραυματισμός του εφεσίβλητου προκλήθηκε από τροχαίο δυστύχημα. Αυτό δε που αναφέρει ο Δρ Κωνσταντινίδης στην έκθεση του ως συμπέρασμα, το οποίο υιοθετείται από τους ιατρούς μάρτυρες ΜΕ3 και ΜΥ1, είναι ότι ο εφεσίβλητος υπέστη, λόγω τροχαίου ατυχήματος στις 23.10.2012, «κλειστό τραύμα αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας υπερεκτατικού μηχανισμού» και εξηγεί ότι η παρουσία συμπτωμάτων πέραν των 6 εβδομάδων οφείλεται σε προϋπάρχουσες προτραυματικές εκφυλιστικές αλλαγές της αυχενικής και σπονδυλικής οσφυϊκής μοίρας. Η αναφορά στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρος Κωνσταντινίδη, Έγγραφο Β, περί εκφυλιστικής αιτιολογίας και όχι τραυματικής, αφορά στα συγκεκριμένα ζητήματα που αναφέρεται και δεν ανατρέπει το πιο πάνω συμπέρασμα του.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφαση του για το συγκεκριμένο θέμα ανέφερε:
«…ο Ενάγων ήταν ηλικίας 67 ετών και από το οποίο δυστύχημα αυτός υπέστη «Κλειστό τραύμα αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας υπερεκτατικού μηχανισμού», με παρουσία συμπτωμάτων αυχεναλγίας και οσφυαλγίας ιατρικά επιβεβαιωμένων για περίοδο 6 εβδομάδων μετά τον τραυματισμό, αλλά και συνεχιζόμενων ενοχλήσεων πέραν της περιόδου αυτής και μέχρι τη δίκη, λόγω προϋπαρχουσών προτραυματικών εκφυλιστικών αλλαγών της αυχενικής και σπονδυλικής οσφυϊκής μοίρας, η οποία προϋπάρχουσα κατάσταση επιδεινώθηκε εξαιτίας του τραυματισμού από το δυστύχημα».
Από τα πιο πάνω δεν διαπιστώνουμε πως το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε σε λανθασμένο συμπέρασμα, καθότι δεν έχει υιοθετήσει οτιδήποτε άλλον πέραν από αυτά που οι ιατροί ανέφεραν για τον εφεσίβλητο.
Συνεπώς, ο τέταρτος λόγος έφεσης δεν μπορεί να επιτύχει.
Ο δεύτερος, τρίτος και έβδομος λόγος έφεσης θα πρέπει να συνεξετασθούν καθότι αυτοί αφορούν τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου σε σχέση με την πτώση και/ή μείωση ακοής του εφεσίβλητου και συγκεκριμένα ότι:
- τα ευρήματα αναφορικά με την πτώση και/ή μείωση ακοής του εφεσίβλητου είναι αντιφατικά, λανθασμένα και αδιευκρίνιστα (2ος λόγος),
- ότι λανθασμένα κατέληξε πως η πτώση και μείωση της ακοής του εφεσίβλητου δεν οφείλεται στην ηλικία ή ότι προϋπήρχαν του δυστυχήματος (3ος λόγος),
- ότι τα συμπεράσματα για μόνιμη μείωση και πτώση της ακοής του εφεσίβλητου δεν μπορούν να εξαχθούν από την μαρτυρία του ΜΕ2 (7ος λόγος).
Το πρωτόδικο Δικαστήριο αφού αξιολόγησε την μαρτυρία του ΜΕ2 κατέληξε στο συμπέρασμα, όπως αυτό παρουσιάζεται και στην ιατρική έκθεση του ΜΕ2 «έγγραφο Δ», ότι «ο εφεσίβλητος υπέστη (α) ελαφρά πτώση ακοής στις χαμηλές συχνότητες, (β) σοβαρή πτώση της ακοής στις ψιλές συχνότητες». Όπως αναφέρεται περαιτέρω στο «έγγραφο Δ» «Τα συμπτώματα αυτά προήλθαν μετά από αυτοκινητικό δυστύχημα στις 23/10/2012.». Ο ΜΕ2, καταθέτοντας τόσο στην κυρίως εξέταση όσο και στην αντεξέταση, ανέφερε ότι το πρόβλημα στον εφεσίβλητο προήλθε από τη διάσειση του λαβύρινθου η οποία προκλήθηκε μετά από δυναμικό χτύπημα ή από αλλαγή της ταχύτητας από δυστύχημα. Η ηλικία δεν μπορεί να προκαλέσει διάσειση λαβυρίνθου μπορεί όμως να προκαλέσει διάφορα προβλήματα στην ακοή και στις εμβοές. Δεν υπάρχει λόγος έφεσης ως προς την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΕ2 και το πρωτόδικο Δικαστήριο έκανε στο σύνολο της δεκτή την μαρτυρία του. Περαιτέρω δεν διαπιστώνουμε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο προέβηκε σε λανθασμένο συμπέρασμα και αυτό που έκανε είναι να υιοθετήσει τα συμπεράσματα του ΜΕ2.
Συνεπώς, διαπιστώνουμε ότι οι λόγοι έφεσης δύο, τρία και επτά, δεν κρίνονται επιτυχείς.
Οι λόγοι έφεσης ένα και οκτώ αφορούν το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που επιδίκασε το πρωτόδικο Δικαστήριο για τους τραυματισμούς που ο εφεσίβλητος υπέστη. Ο εφεσείοντας θεωρεί ότι και τα δύο ποσά (€5.000,00 για τον τραυματισμό της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας – πρώτος λόγος και €8.000,00 για τη μείωση και/ή πτώση ακοής του εφεσίβλητου – όγδοος λόγος) είναι έκδηλα υπερβολικά.
Έχει καθιερωθεί από τη νομολογία πως το Εφετείο δεν επεμβαίνει στη διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου σ’ ότι αφορά στον καθορισμό του ύψους των αποζημιώσεων, εκτός αν η αποζημίωση που δόθηκε βασίστηκε σε λανθασμένες νομικές αρχές, ή είναι έκδηλα υπερβολική ή έκδηλα ανεπαρκής (βλέπε Βενιαμίν v. Μιχαήλ, Πολιτική Έφεση Αρ. 335/2016, ημερομηνίας 20.02.2025 και Trust International Insurance Company Cyprus Ltd v. Καπιτανή, Πολιτική Έφεση Αρ. 89/2019, ημερομηνίας 26.09.2025).
Στην υπόθεση Βενιαμίν (ανωτέρω) αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Όπως έχει επανειλημμένα τονιστεί στη νομολογία, ο υπολογισμός των αποζημιώσεων συνιστά πρωταρχικό καθήκον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Το Εφετείο δεν επεμβαίνει στα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου όσον αφορά τις αποζημιώσεις, εκτός στην περίπτωση όπου πεισθεί ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο ενήργησε στη βάση λανθασμένων νομικών αρχών ή το ποσό των αποζημιώσεων είναι έκδηλα υπερβολικό ή έκδηλα ανεπαρκές, ούτως ώστε να καθίσταται εντελώς λανθασμένος ο υπολογισμός των αποζημιώσεων, στις οποίες δικαιούται ο Ενάγων (βλ. Ioannou v. Howard (1966) 1 C.L.R. 45, Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά. (1991) 1 Α.Α.Δ. 475 και Ζένιου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολιτική Έφεση Αρ. 356/2012, ημερ. 7/11/2018, ECLI:CY:AD:2018:A482, ECLI:CY:AD:2018:A482). Το Εφετείο δεν επεμβαίνει ούτε και στην περίπτωση διαφωνίας του ως προς το ύψος του ποσού που επιδικάσθηκε κρίνοντας τούτο ως πρωτόδικο Δικαστήριο (βλ. Constantinou v. Evlambiou (1982) 1 C.L.R. 824 και Αποστολίδης ν. Ζουλή (2001) 1 Α.Α.Δ. 1695). Δεν είναι αρκετό να υπάρχει διαφορά γνώμης ή εκτίμησης. Για να επέμβει το Εφετείο η πλάστιγγα θα πρέπει να κλίνει βαριά κατά του ποσού που αμφισβητείται, είτε λόγω υπερβολής, είτε λόγω ανεπάρκειας.»
Μέσα από την αγόρευση του ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα ανέφερε ότι οι αποφάσεις που στηρίχθηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο, ήτοι η Νεοκλέους v. Worley (2001) 1 Α.Α.Δ. 652 και η Κεζαρίδης v. Κωνσταντίνου (2007) 1 Α.Α.Δ. 1373, αφορούν σοβαρότερα περιστατικά. Αυτός με την σειρά του παρέπεμψε στην υπόθεση Δημητρίου v. Ιωάννου (2003) 1Α Α.Α.Δ. 274 στην οποία ο ενάγων, ηλικίας 60 ετών, υπέστη διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας, βίωσε ταλαιπωρία, πόνο, ζάλη, κεφαλαλγία και περιορισμό των κινήσεων για 10 εβδομάδες, όπου επικυρώθηκε το ποσό των ΛΚ800,00 (€1.381,00) για γενικές αποζημιώσεις. Παρέπεμψε, επίσης, στην υπόθεση Κωνσταντινίδη v. Παπαμιλτιάδους κ.α. (2007) 1 Α.Α.Δ. 733 σε σχέση με την εφεσίβλητη Δ. Ζαχαρίου όπου το Εφετείο επικύρωσε το ποσό των ΛΚ1.000,00 (€1.700,00) για γενικές αποζημιώσεις για πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία έπαιρνε για αρκετό καιρό φάρμακα. Εισηγήθηκε ότι το ποσό των €2.500,00 σε σχέση με τους τραυματισμούς στον αυχένα είναι ικανοποιητικό ποσό.
Όσον αφορά την μείωση και την πτώση ακοής του εφεσίβλητου, ο συνήγορος του εφεσείοντα, εισηγήθηκε ότι δεν δικαιολογείται ποσό πέραν των €3.000,00. Αναφέρθηκε στην υπόθεση Κυριάκου v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1991) 1 Α.Α.Δ. 1065 στην οποία επιδικάστηκε ποσό ΛΚ8.000,00 όπου, μεταξύ άλλων σοβαρών τραυματισμών, υπήρχε και απώλεια ακοής κατά 50% στο αριστερό αυτί.
Αντίθετη είναι η θέση του ευπαίδευτου δικηγόρου του εφεσίβλητου ο οποίος ανέφερε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο ορθά έκρινε πως τα γεγονότα που αναφέρονται στις υποθέσεις Κεζαρίδη και Νεοκλέους (ανωτέρω) είναι παραπλήσια με την υπό αναφορά υπόθεση σε σχέση με τους τραυματισμούς στον αυχένα. Συνεχίζοντας πρόσθεσε ότι ορθά επιδικάστηκε το ποσό των €8.000,00 για την διάσειση λαβυρίνθου την οποία υπέστη ο εφεσίβλητος και οι αποφάσεις στις οποίες βασίζεται ο εφεσείοντας καταρρίπτουν τον ισχυρισμό ότι το ποσό το οποίο επιδικάσθη είναι υπερβολικό. Παρέπεμψε δε το Δικαστήριο σε τρεις άλλες αποφάσεις.
Κρίνουμε, κατ’ αρχάς, ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα, χωρίς έρεισμα στη νομολογία, επιδίκασε διαφορετικό ποσό για το κάθε τραύμα ξεχωριστά χωρίς να υπολογίσει από κοινού τα τραύματα και την ταλαιπωρία την οποία ο εφεσίβλητος υπέστη από το συγκεκριμένο δυστύχημα. Επειδή, ο πόνος και η ταλαιπωρία που προκλήθηκαν στον εφεσίβλητο είναι προερχόμενη από το ίδιο δυστύχημα, κρίνουμε ορθό και εύλογο όπως εξετάσουμε από κοινού τα δύο ποσά τα οποία συμποσούνται σε €13.000,00, και αν αυτό το ποσό είναι δίκαιο ή όχι ή κατά πόσο είναι υπερβολικό.
Σύμφωνα με το πρωτόδικο Δικαστήριο ο εφεσίβλητος υπέστη «κλειστό τραύμα αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας υπερεκτατικού μηχανισμού» «με παρουσία συμπτωμάτων αυχεναλγίας και οσφυαλγίας ιατρικά επιβεβαιωμένη για περίοδο 6 εβδομάδων μετά τον τραυματισμό». Η συνέχιση των ενοχλήσεων οφείλεται στις προϋπάρχουσες προτραυματικές εκφυλιστικές αλλαγές της αυχενικής και σπονδυλικής οσφυϊκής μοίρας. Σε σχέση με το πρόβλημα της ακοής ο εφεσίβλητος υπέστη «ελαφρά πτώση ακοής στις χαμηλές συχνότητες και σοβαρή πτώση της ακοής στις ψηλές συχνότητες».
Στην Χριστοφίνης v. Φραντζή, Πολιτική Έφεση Αρ. 328/2011, ημερομηνίας 31.05.2017, ECLI:CY:AD:2017:A202, η εφεσίβλητη είχε υποστεί διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και αιμωδίες άνω άκρων, θλάση προσθίου θωρακικού τοιχώματος και μώλωπες στην περιοχή στέρνου. Έγινε θεραπεία με τοποθέτηση αυχενικού κολλάρου για 15 μέρες, χορήγηση αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Οι ενοχλήσεις που παρουσιάζονταν κατά το χρόνο της δίκης ήταν άλγος, δυσκαμψία του αυχένα και αιμωδίες άνω άκρων και μόνο κατά τις αλλαγές του καιρού ή όταν κουραζόταν αρκετά. Οι γενικές αποζημιώσεις μειώθηκαν στις €7.000,00. Στη L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά. (2009) 1(Α) Α.Α.Δ. 304, επιδικάσθηκαν Λ.Κ.2.500,00 (€4.275,00 περίπου) σε άντρα ηλικίας 37 ετών ως γενικές αποζημιώσεις για αιμάτωμα περιοφθαλμικά του αριστερού ματιού και βλεφάρου, εγκεφαλική διάσειση και διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, εξαιτίας των οποίων παρέμεινε για περίπου δύο μήνες εκτός εργασίας.
Στην Κυριάκου (ανωτέρω) η εφεσείουσα υπέστη κλειστή κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάταγμα του δεξιού λιθοειδούς με βλάβη του αριστερού τριδύμου, τραυματισμό όπισθεν του αριστερού αυτιού μήκους 8 εκατοστών. Αποτέλεσμα των πιο πάνω τραυμάτων ήταν η παράλυση του αριστερού απαγωγού, ο επηρεασμός της ακοής αριστερά, υπαισθησία του προσώπου αριστερά και παράλυση του προσωπικού νεύρου. Παρέμεινε επί δύο μήνες ως εσωτερική ασθενής στο Νοσοκομείο. Μετά την απόλυση της παρακολουθείτο για μεγάλο χρονικό διάστημα από νευρολόγους. Ανέπτυξε σοβαρό μεταδειασιστικό σύνδρομο το οποίο την ταλαιπώρησε για πολύ χρόνο μέχρι τη δίκη. Η ταλαιπωρία αυτή συνέτεινε στην ανάπτυξη αγχώδους κατάστασης με υστερικές και νευρωτικές προσμίξεις. Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα υπέφερε περιοδικά από πονοκεφάλους και ζαλάδες οι οποίες επετείνοντο με την έκθεση της στον ήλιο. Ένεκα του κατάγματος του δεξιού λιθοειδούς με βλάβη του αριστερού τριδύμου και ακουστικού νεύρου παρέμεινε στην ενάγουσα ως μόνιμη κατάσταση η μείωση της ακοής του αριστερού αυτιού κατά το ήμισυ του κανονικού. Το πρωτοδίκως επιδικασθέν ποσό των Λ.Κ.5.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκε κατ' έφεση σε Λ.Κ.8.000,00. Θεωρούμε πως αν και η εν λόγω υπόθεση εκδικάστηκε το 2009, οι τραυματισμοί ήταν αρκετά σοβαρότεροι από τους τραυματισμούς του, ενώπιον μας, εφεσίβλητου.
Εξετάζοντας με ιδιαίτερη προσοχή το σκεπτικό του πρωτόδικου Δικαστηρίου σε σχέση με τους τραυματισμούς του εφεσίβλητου και τα ποσά τα οποία επιδίκασε, καταλήγουμε ότι αυτό έλαβε υπόψη νομολογία με σοβαρότερους τραυματισμούς από αυτούς που ο εφεσίβλητος υπέστη, με αποτέλεσμα να καταλήξει σ’ ένα υπερβολικό ποσό. Στην παρούσα υπόθεση κρίνουμε ότι η νομολογία που μας έχει παραπέμψει ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα, είναι πολύ πιο κοντά στους τραυματισμούς που ο εφεσίβλητος έπαθε, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη, από τη μια, την ηλικία του, και, από την άλλη, την αναγκαία αναπροσαρμογή ως προς τον χρόνο.
Συνεπώς, το ποσό που αποδόθηκε στον εφεσίβλητο δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αναφορά στη σοβαρότητα των βλαβών, τον πόνο και την ταλαιπωρία του αλλά και τον χρόνο αποθεραπείας του, τόσο για το τραύμα στον αυχένα, καθότι τα επιβεβαιωμένα συμπτώματα (αυχεναλγία και οσφυαλγία) είχαν διάρκεια έξι εβδομάδων, και αυτό λόγω και της προϋπάρχουσας κατάστασης. Όσον αφορά στο πρόβλημα στην ακοή, ο Δρ Πηλαβάκης ανέφερε ότι ο εφεσίβλητος υπέστη ελαφριά πτώση ακοής στις χαμηλές και σοβαρή πτώση της ακοής στις ψηλές συχνότητες και ότι αυτά τα συμπτώματα μπορούν να θεωρηθούν μόνιμα τρεις μήνες μετά το δυστύχημα. Σε σχέση δε με την καθημερινότητα του εφεσίβλητου, ο Δρ Πηλαβάκης ανέφερε, στην μαρτυρία του, ότι το πρόβλημα στην ακοή σε χαμηλές συχνότητες δημιουργείται όταν υπάρχει θόρυβος και όχι όταν μιλούν δύο άτομα μεταξύ τους, για δε τις ψηλές συχνότητες καθόρισε ότι είναι στο αριστερό αυτί που υπάρχει το πρόβλημα. Με αυτά τα δεδομένα η επέμβαση καθίσταται αναγκαία και κρίνουμε ότι οι γενικές αποζημιώσεις δεν θα έπρεπε να υπερβαίνουν το συνολικό ποσό των €10.000,00 και για τους δύο τραυματισμούς του εφεσίβλητου, επί πλήρους ευθύνης.
Συνεπώς οι πρώτος και όγδοος λόγοι έφεσης επιτυγχάνουν.
Με τον πέμπτο λόγο έφεσης, ο εφεσείοντας ισχυρίζεται ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα επιδίκασε ως ειδικές αποζημιώσεις ποσό ύψους €650,00, δυνάμει του εγγράφου Ζ.
Το έγγραφο Ζ, το οποίο κατέθεσε ο εφεσίβλητος, αποτελείται από τρεις αποδείξεις (10394, 10483, 10536) των €50,00 έκαστη, μία απόδειξη (10541) των €100,00 και μία βεβαίωση στην οποία αναφέρεται το ποσό των €400,00 για νευροχειρουργικές εξετάσεις, μελέτη της υπόθεσης και έκδοση νευροχειρουργικού πιστοποιητικού.
Η βεβαίωση είναι ημερομηνίας 05.02.2013 και οι αποδείξεις είναι ημερομηνίας 03.12.2012, 13.12.2013, 07.01.2013 και 11.02.2013. Όλα αφορούν το τροχαίο δυστύχημα ημερομηνίας 23.10.2012. Η κατάθεση της δέσμης εγγράφων Ζ έγινε χωρίς ένσταση, χωρίς να υπάρξει αμφισβήτηση των εν λόγω ποσών και χωρίς ο εφεσίβλητος να αντεξετασθεί για το περιεχόμενο των συγκεκριμένων αποδείξεων και της βεβαίωσης. Εντελώς ακροσφαλής είναι η ερμηνεία που δίδεται από τον ευπαίδευτο δικηγόρο του εφεσείοντα, στο περίγραμμα αγόρευσης του, ότι τα ποσά των αποδείξεων περιλαμβάνονται στην βεβαίωση και θα έπρεπε να επιδικασθεί μόνο το ποσό των €250,00, συμπέρασμα το οποίο δεν μπορεί να διαπιστωθεί από την συγκεκριμένη δέσμη εγγράφων. Συνεπώς, η επιδίκαση του εν λόγω κονδυλιού υπό τις προαναφερόμενες περιστάσεις, προβάλλει ορθή και δικαιολογημένη.
Ως εκ τούτου ο πέμπτος λόγος έφεσης κρίνεται αβάσιμος.
Ενόψει του ότι οι πρώτος και όγδοος λόγοι έφεσης κρίθηκαν βάσιμοι, η πρωτόδικη απόφαση σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις παραμερίζεται (ειδικότερα τα ποσά των €5.000,00 και €8.000,00) και εκδίδεται απόφαση υπέρ του εφεσίβλητου και εναντίον του εφεσείοντα για το ποσό των €10.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις. Κατά τα λοιπά η πρωτόδικη απόφαση επικυρώνεται.
Σε σχέση με τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας, ενόψει της μερικής επιτυχίας της έφεσης, επιδικάζουμε έξοδα υπέρ του εφεσείοντα και εναντίον του εφεσίβλητου στο ½ του ποσού που δικαιούται, δηλαδή €1.250,00, πλέον Φ.Π.Α., αν υπάρχει.
Δ. ΚΙΤΣΙΟΣ, Δ.
Μ.Γ. ΠΙΚΗΣ, Δ.
Μ. ΔΡΟΥΣΙΩΤΗΣ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο