ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Έφεση Αρ. 325/2016)
11 Φεβρουαρίου, 2026
[ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, ΔΑΥΙΔ, Δ/στές]
ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ,
Εφεσείουσα/Ενάγουσα 1,
ΚΑΙ
ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,
Εφεσίβλητος/Εναγόμενος.
____________________
Στ. Σάββα για Παπαντωνίου & Παπαντωνίου ΔΕΠΕ, για την
Εφεσείουσα.
Π. Χαραλάμπους (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον
Εφεσίβλητο.
____________________
Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου
θα δοθεί από τη Σταματίου, Π.
____________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π.: Η Εφεσείουσα, με αγωγή της ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας αξίωσε δηλωτική απόφαση ότι είναι θύμα συνεχιζόμενης παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης που κατοχυρώνεται στο Άρθρο 28 του Συντάγματος και το Πρωτόκολλο 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και γενικές και ειδικές αποζημιώσεις συνεπεία της ισχυριζόμενης παραβίασης. Η αγωγή απορρίφθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο και με την παρούσα έφεση προσβάλλεται η ορθότητα της εν λόγω απόφασης.
Τα γεγονότα της υπόθεσης δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση και έχουν συνοπτικά ως ακολούθως:
Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 21.10.1977, εγκρίθηκε η πρόσληψη με σύμβαση τεσσάρων επιστημόνων εργαστηριακών λειτουργών με την ίδια μισθοδοσία των Χημικών 1ης και 2ης τάξης του Χημικού Εργαστηρίου, προς στελέχωση του Κέντρου Μεσογειακής Αναιμίας.
Στις 14.3.1978, η Εφεσείουσα, δυνάμει της πιο πάνω απόφασης, διορίστηκε με σύμβαση, ως έκτακτη εργαστηριακή λειτουργός για στελέχωση του Κέντρου Μεσογειακής Αναιμίας. Η εν λόγω σύμβαση ανανεωνόταν ετησίως μέχρι την 17.9.1987 οπόταν της προσφέρθηκε από την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας μόνιμη θέση Εργαστηριακού Λειτουργού, αναδρομικά από τις 8.11.1985, την οποία και αποδέχθηκε. Στην συνέχεια, η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας την προήγαγε στην μόνιμη θέση Εργαστηριακού Λειτουργού Θαλασσαιμίας Α από 15.8.2000.
Η Εφεσείουσα, διορίστηκε αρχικά το 1978, στην μισθολογική κλίμακα Α9-11-12 που ήταν η ίδια όπως και των υπολοίπων χημικών του Κρατικού Χημείου. Το 1981, οι χημικοί του Κρατικού Χημείου αναβαθμίστηκαν στην κλίμακα Α11-12 και μέχρι το 1995 στην κλίμακα Α13 ενώ οι χημικοί του Κέντρου Θαλασσαιμίας συμπεριλαμβανομένης και της Εφεσείουσας, παρέμειναν στις ίδιες κλίμακες μέχρι και το 2000 που αναβαθμίστηκαν στην κλίμακα Α11+2. Στην συνέχεια το 2009, τους δόθηκε απλή μισθολογική αναβάθμιση που αντιστοιχεί στον μισθό της κλίμακας Α13.
Η Εφεσείουσα, επανειλημμένα παραπονέθηκε για το γεγονός ότι δεν συμβάδιζε ο μισθός της με αυτόν των συναδέλφων της του Κρατικού Χημείου. Όταν διαπίστωσε απροθυμία της διοίκησης να ικανοποιήσει τα αιτήματα της, αποτάθηκε μαζί με άλλες συναδέλφους της, στην Επίτροπο Διοίκησης με επιστολή ημ. 1.2.2006 στην οποία απάντησε η Επίτροπος με επιστολή της ημ. 26.9.2007. Στην επιστολή αναφέρει ότι πήρε τις θέσεις του Υπουργείου Υγείας το οποίο μετά από μελέτη του θέματος, έκρινε ότι τα εξειδικευμένα εργαστήρια όπως αυτό της θαλασσαιμίας θα πρέπει να διαχωριστούν από τα γενικά νοσοκομειακά εργαστήρια για σκοπούς στελέχωσης και οργάνωσης. Αναφέρεται επίσης ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί η πιο πάνω απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ώστε το προσωπικό που προσλαμβάνεται να έχει τους ίδιους μισθοδοτικούς όρους με τους Χημικούς του Γενικού Χημείου του Κράτους και να δημιουργηθεί η ανάλογη οργανωτική πυραμίδα. Ετοιμάστηκε επί του προκειμένου σχετική πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο. Στην εν λόγω πρόταση λαμβανόταν πρόνοια για την δημιουργία ανελικτικών θέσεων, τις οποίες, κατά την Επίτροπο Διοίκησης, θα μπορούσε η Εφεσείουσα και οι υπόλοιποι συνάδελφοι της να διεκδικήσουν. Η πρόταση του Υπουργείου Υγείας τελικώς δεν προχώρησε και αντί αυτής, δόθηκε το 2009 η πιο πάνω αναφερόμενη μισθολογική αναβάθμιση. Η Εφεσείουσα αφυπηρέτησε από την Δημόσια Υπηρεσία τον Ιανουάριο του 2010 με τη διαφορά στον μισθό της για όλα τα χρόνια υπηρεσίας της, από τον μισθό που πήραν οι χημικοί του Κρατικού Χημείου που υπηρετούσαν την ίδια χρονική περίοδο, να ανέρχεται σε €202.717,18.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο αφού εξέτασε την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 21.10.1977 έκρινε ότι η υποχρέωση της Δημοκρατίας περιοριζόταν στο να προσλάβει το 1978 σε έκτακτη βάση την Εφεσείουσα με το μισθό του χημικού του Κρατικού Χημείου, υποχρέωση με την οποία η Δημοκρατία συμμορφώθηκε. Δεν επεκτεινόταν όμως η υποχρέωση «και στην μελλοντική ισότητα μισθών και ωφελημάτων μεταξύ των δύο». Έκρινε περαιτέρω ότι δεν υπήρχε άνιση μεταχείριση και δυσμενής διάκριση έναντι των χημικών που εργάζονταν στο Κρατικό Χημείο και απέρριψε την αγωγή.
Με έξι λόγους έφεσης αμφισβητείται η ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης. Η Εφεσείουσα ισχυρίζεται ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα έκρινε ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου περιοριζόταν στην υποχρέωση διορισμού της Εφεσείουσας με τον ίδιο μισθό όπως των χημικών του Κρατικού Χημείου και ότι η υποχρέωση δεν επεκτεινόταν στη μελλοντική ισότητα μισθών και ωφελημάτων (πρώτος λόγος), ότι λανθασμένα κρίθηκε ότι δεν απεδείχθη δυσμενής διάκριση σε βάρος της Εφεσείουσας σε σχέση με τους χημικούς του Κρατικού Χημείου (δεύτερος λόγος), ότι λανθασμένα απορρίφθηκε η δικογραφημένη θέση της περί παράβασης των Συνταγματικών της δικαιωμάτων (τρίτος λόγος), ότι λανθασμένα αξιολόγησε τη μαρτυρία του ΜΕ2, λογιστή στη Δημόσια Υπηρεσία (τέταρτος λόγος), ότι λανθασμένα έκρινε πως δεν είχε προσαχθεί μαρτυρία ότι τα καθήκοντα και ευθύνες του χημικού στο Κρατικό Χημείο είναι τα ίδια με αυτά του χημικού στο Τμήμα Θαλασσαιμίας (πέμπτος λόγος) και ότι λανθασμένα κατέληξε ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου δεν καθιερώνει υποχρέωση της Δημοκρατίας για συνεχή και μελλοντική μισθολογική ισότητα των χημικών του Κρατικού Χημείου με τους χημικούς στο Τμήμα Θαλασσαιμίας (έκτος λόγος).
Θα εξετάσουμε πρώτα τον τέταρτο λόγο έφεσης ο οποίος άπτεται της αξιολόγησης μαρτυρίας.
Ο ΜΕ2, με πείρα 37 χρόνων ως λογιστής στη Δημόσια Υπηρεσία, με μακρόχρονη υπηρεσία στον κλάδο μισθών και συντάξεων στο Γενικό Λογιστήριο, κρίθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονας για τα θέματα της ειδικότητας του. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία του όσον αφορά τη διαφορά στο μισθό και τα ωφελήματα της Εφεσείουσας με αυτή των χημικών του Κρατικού Χημείου κρίθηκε ότι παρείχε όλα τα επιστημονικά κριτήρια ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα ως προς το ζήτημα αυτό. Ωστόσο δεν αποδέχθηκε τη θέση του μάρτυρα περί παραβίασης των δικαιωμάτων της Εφεσείουσας, καθότι, ως υπέδειξε, επρόκειτο για νομικό ζήτημα και όχι μαρτυρία, για το οποίο θα έπρεπε να αποφασίσει αποκλειστικά το Δικαστήριο, στη βάση του συνόλου της μαρτυρίας.
Η αξιολόγηση του ΜΕ2 έγινε στη βάση των ορθών κριτηρίων και δεν υπάρχει πεδίο παρέμβασης μας. Το ζήτημα του κατά πόσο υπήρξε παραβίαση των δικαιωμάτων της Εφεσείουσας αποτελούσε το κύριο νομικό ζήτημα που καλείτο το Δικαστήριο να αποφασίσει και δεν εναπόκειτο στο μάρτυρα να το επιλύσει.
Ως εκ των ανωτέρω, ο τέταρτος λόγος έφεσης κρίνεται ανεδαφικός και απορρίπτεται.
Οι υπόλοιποι λόγοι έφεσης θα εξεταστούν σωρευτικά λόγω της συνάφειας τους.
Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 21.10.1977 έχει ως ακολούθως:
«Επάνδρωσις του Κέντρου Μεσογειακής Αναιμίας
Το Συμβούλιον απεφάσισεν όπως εγκρίνει την επί συμβάσει πρόσληψιν 4 Επιστημόνων Εργαστηριακών Λειτουργών με την αυτήν μισθοδοσίαν ως οι Χημικοί 1ης και 2ας Τάξεως του Χημικού Εργαστηρίου, προς επάνδρωσιν του Κέντρου Μεσογειακής Αναιμίας.»
Το Δικαστήριο ερμηνεύοντας το κείμενο της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ανέφερε τα εξής:
«………, προκύπτει μόνο η υποχρέωση της Δημοκρατίας να προσλάβει το 1978 σε έκτακτη βάση την ενάγουσα 1 με τον μισθό του χημικού του Κρατικού Χημείου. Υποχρέωση με την οποία η Δημοκρατία συμμορφώθηκε. Δεν επεκτείνεται όμως η ως άνω υποχρέωση και στην μελλοντική ισότητα μισθών και ωφελημάτων μεταξύ των δύο. Δεν αναφέρεται πχ ότι οι χημικοί στο Κέντρο Θαλασσαιμίας θα λειτουργούν πάντοτε με τον ίδιο μισθό και τους ιδίους όρους όπως οι συνάδελφοι τους του Κρατικού Χημείου. Απλά η απόφαση (τεκμ.1), περιορίζεται στην υποχρέωση «διορισμού» με τον ίδιο μισθό. Κατ' επέκταση, η Δημοκρατία θα μπορούσε σε μεταγενέστερο στάδιο να αναβαθμίσει την μισθοδοσία των χημικών του Κρατικού Χημείου όπως και έκανε, χωρίς να έχει υποχρέωση να συμβαδίζει αυτή η αναβάθμιση με την μισθοδοσία των χημικών του Κέντρου Θαλασσαιμίας.»
Είναι παραδεκτό από την Εφεσείουσα, ότι υπάρχει κενό στο κείμενο της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου αναφορικά με τη μελλοντική ισότητα στους μισθούς της Εφεσείουσας και ενός χημικού του Κρατικού Χημείου, θεωρεί όμως ότι «ο μέσος απλός αναγνώστης συμπεραίνει ότι η βούληση της Δημοκρατίας με την απόφαση της επιθυμούσε τον ουσιώδη χρόνο να θέσει στο ίδιο κάδρο τους Επιστήμονες Εργαστηριακών Λετουργών με τους Χημικούς 1ης και 2ης τάξης.» Θεωρεί επίσης ότι η επιλογή των λέξεων είναι ξεκάθαρη. Ακόμη όμως και σε περίπτωση που δεν είναι ξεκάθαρη, προβάλλει ότι τα κενά και οι αμφιβολίες έχουν εξαλειφθεί με τη μαρτυρία η οποία προσκομίστηκε από την Εφεσείουσα.
Με όλο το σεβασμό προς την θέση του ευπαιδεύτου συνηγόρου της Εφεσείουσας, δεν κρίνουμε ορθή την πιο πάνω ανάλυση. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, με βάση την συνήθη σημασία των λέξεων που περιλαμβάνονται στο κείμενο, αφορούσε και περιοριζόταν στην αρχική πρόσληψη 4 Επιστημόνων Εργαστηριακών Λειτουργών επί συμβάσει, καθορίζοντας ότι η μισθοδοσία τους θα ήταν η ίδια με τους Χημικούς 1ης και 2ας Τάξεως του Χημικού Εργαστηρίου. Ακολούθησε η υπογραφή της Σύμβαση Απασχολήσεως η οποία καθόριζε τους όρους εργοδότησης τους. Προκύπτει επίσης από τη μαρτυρία της ίδιας της Εφεσείουσας ότι η σύμβαση ανανεωνόταν ετησίως μέχρι την 17.9.1987, οπόταν της προσφέρθηκε από την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας μόνιμη θέση Εργαστηριακού Λειτουργού στο Κέντρο Θαλασσαιμίας, αναδρομικά από τις 8.11.1985, την οποία αποδέχτηκε. Μέχρι την αφυπηρέτηση της εργοδοτείτο με αυτό το καθεστώς. Συνεπώς, τόσο από το λεκτικό της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, όσο και από τις μετέπειτα ενέργειες, τις οποίες η Εφεσείουσα απεδέχθη, προκύπτει ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ως ήδη πιο πάνω επισημάνθηκε, αφορούσε την αρχική, επί σύμβαση εργοδότηση της Εφεσείουσας.
Αποτελεί αποδεκτό γεγονός ότι η Εφεσείουσα και άλλοι συνάδελφοι της προέβαιναν συνεχώς σε διαβήματα με στόχο την εξίσωση τους με τους χημικούς του Κρατικού Χημείου. Από τα όσα αναφέρονται στις εκθέσεις που παρουσιάστηκαν και την επιστολή της Επιτρόπου Διοικήσεως, αυτό που προκύπτει είναι εισήγηση δημιουργίας ανάλογης οργανωτικής πυραμίδας των εργαστηριακών λειτουργών Θαλασσαιμίας με αυτή των χημικών του Κρατικού Χημείου.
Για τους πιο πάνω λόγους η κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η υποχρέωση της Δημοκρατίας για εισοδηματική ισότητα με τους χημικούς του Κρατικού Χημείου, σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 21.10.1977, περιορίζετο στην αρχική επί συμβάσει εργοδότηση της Εφεσείουσας, είναι ορθή.
Η θέση της Εφεσείουσας περί άνισης μεταχείρισης και δυσμενούς διάκρισης έναντι των συναδέλφων της του Κρατικού Χημείου κατά παράβαση του Άρθρου 28 του Συντάγματος εξετάστηκε και απορρίφθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο.
Η κατάληξη του Δικαστηρίου ήταν ότι δεν υπήρχε μαρτυρία ότι τα καθήκοντα και οι ευθύνες του χημικού στο Κρατικό Χημείο ήταν τα ίδια με αυτά του χημικού στο Τμήμα Θαλασσαιμίας έτσι ώστε να αιτιολογηθεί ο ισχυρισμός περί δυσμενούς διάκρισης. Ανεξαρτήτως τούτου, έκρινε ότι ο διαχωρισμός που έγινε σε νοσοκομειακά εργαστήρια και εργαστήριο του Κρατικού Χημείου, υποδήλωνε διαφορετικό τομέα εργασίας, ενώ, καταλήγοντας ότι δεν είχε αποδειχθεί δυσμενής διάκριση σε βάρος της Εφεσείουσας, κατά παράβαση του Άρθρου 28 του Συντάγματος, ανέφερε:
«… ο πιο πάνω διαχωρισμός από μόνος του σε νοσοκομειακά εργαστήρια και εργαστήριο κρατικού χημείου, υποδηλώνει διαφορετικό τομέα εργασίας και η διαφορά στον μισθό, συνιστά κατά την γνώμη μου μια εύλογη διαφοροποίηση που δεν υπερβαίνει τα ακραία όρια της αρχής της ισότητας.
Διαφορετική θα ήταν η περίπτωση αν εδίδετο μισθολογική αναβάθμιση σε μερικούς μόνο από τους χημικούς του Κέντρου Θαλασσαιμίας, η οποίοι αποτελούν την ίδια ομάδα χημικών. Από την στιγμή όμως που η μισθολογική αναβάθμιση αφορά μόνο τους χημικούς του Κρατικού Χημείου δεν κρίνω ότι υπάρχει ανόμοια μεταχείριση αφού δεν αποδείχθηκε ότι πρόκειται για χημικούς της ίδιας τάξης.»
Στην Σεργίδης ν. Δημοκρατίας (1991) 1 Α.Α.Δ. 119 υποδεικνύεται ότι το Άρθρο 28 του Συντάγματος «έχει ως λόγο την ουσιαστική σε αντίθεση με τη φαινομενική ισότητα. Η δυναμική της αρχής της ισότητας επιβάλλει την ανίχνευση της φύσης, των υποκειμένων και αντικειμένων του δικαίου ώστε να αποδίδονται τα ίσα στα όμοια και τον αποκλεισμό της ταύτισης των ανομοίων.» (βλ. Mikromatis v. Republic 2 R.C.C. 125).
Αποτέλεσε θέση της Εφεσείουσας ότι η Δημοκρατία την έθεσε στο ίδιο πλαίσιο και σε ομοιογενή οικογένεια με τους Χημικούς 1ης και 2ης Τάξης, στη βάση της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, πιο πάνω, όχι μόνο κατά την πρόσληψη της αλλά και στην περαιτέρω ανέλιξη της. Πέραν των όσων έχουμε αναφέρει πιο πάνω ως προς το καθεστώς υπηρεσίας της Εφεσείουσας μετά την λήξη της επί συμβάσει εργοδότησης της, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το Σχέδιο Υπηρεσίας για τους Λειτουργούς του Εργαστηρίου Θαλασσαιμίας είναι ξεχωριστό από το Σχέδιο Υπηρεσίας των Λειτουργών του Κρατικού Χημείου. Πρόκειται για δύο διακριτές υπηρεσίες και δεν προσφέρθηκε μαρτυρία ότι εκτελούν τα ίδια καθήκοντα και ότι έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο καθοδηγήθηκε ορθά από τις νομολογιακές αρχές που διέπουν το ζήτημα, εξέτασε όλες τις παραμέτρους και αιτιολόγησε δεόντως την απόφαση του. Ως εκ τούτου, ορθά κρίθηκε ότι δεν έχει καταδειχθεί δυσμενής διάκριση εναντίον της Εφεσείουσας κατά παράβαση του Άρθρου 28 του Συντάγματος.
Η έφεση απορρίπτεται με €2.000 έξοδα εναντίον της Εφεσείουσας.
ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π.
ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.
ΔΑΥΙΔ, Δ.
/ΧΤΘ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο