ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολ. Έφεση Αρ. 23/2026)
(Σχετική με Πολ. Έφεση Αρ. 27/2026)
3 Νοεμβρίου, 2026
[ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΕΦΡΑΙΜ, Δ/στές]
ΕΦΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΔΙΚΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ ΑΡ. 247/2025.
ΥΠΟ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ:
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΩΝ ΤΟΥ 1964 ΕΩΣ (ΑΡ.3) ΤΟΥ 2022
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ 2018 ΚΑΙ 2023
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ TΩΝ 1. Χ. Τ., 2. Κ. Τ., 3. Χ. Τ., ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ CERTIORARI
KAI
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΛΗΨΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 10/07/2025 ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΑΡ. 170/2025
....................
(Πολ. Έφεση Αρ. 27/2026)
(Σχετική με Πολ. Έφεση Αρ. 23/2026)
ΕΦΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΔΙΚΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ ΑΡ. 247/2025.
ΥΠΟ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ:
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΩΝ ΤΟΥ 1964
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ 2018
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ TΩΝ 1. Χ. Τ., 2. Κ. Τ., 3. Χ. Τ., ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ CERTIORARI
KAI
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΛΗΨΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 10/07/2025 ΤΟY ΕΠΑΡΧΙΑΚΟY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟY ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΜΕ ΑΡ. 170/2025
......................
Β. Μπίσσας, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α’ με Μ. Φωτιάδου (κα), Δικηγόρο της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τον Γενικό Εισαγγελέα – Εφεσείοντα στην Πολ. Έφεση Αρ. 23/2026 και για τον Γενικό Εισαγγελέα – Εφεσίβλητο στην Πολ. Έφεση Αρ. 27/2026.
Η. Στεφάνου με Γ. Νεάρχου και Φ. Μαλά (κα), για Ηλίας Α. Στεφάνου Δ.Ε.Π.Ε., για τους Εφεσίβλητους στην Πολ. Έφεση Αρ. 23/2026 και Εφεσείοντες στην Πολ. Έφεση Αρ. 27/2026.
____________________
ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από την Εφραίμ, Δ.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΕΦΡΑΙΜ, Δ.: Στις 3.4.2026 Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην πρωτόδικη του δικαιοδοσία, (εφεξής «το πρωτόδικο Δικαστήριο»), εξέδωσε προνομιακό ένταλμα Certiorari με το οποίο ακυρώθηκε το διάταγμα ημερ. 10.7.2025 για τη λήψη από τους Αιτητές παρειακού επιχρίσματος (σάλιου).
Το διάταγμα εξεδόθη από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας (το κατώτερο Δικαστήριο) στο πλαίσιο της Αίτησης 170/2025 στη βάση ένορκης δήλωσης του Λοχ. 3515 Μ. Νικολάου. Σε αυτή αναφερόταν ότι η Αστυνομία διερευνούσε υπόθεση διάπραξης των αδικημάτων της συνωμοσίας προς διάπραξη κακουργήματος και της συνωμοσίας προς διάπραξη πλημμελήματος, αδικημάτων κατά παράβαση του περί Πρόληψης Διαφθοράς Νόμου, Κεφ. 161, παράνομης κατοχής περιουσίας και αδικημάτων κατά παράβαση του περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμου του 2007, Ν.188(Ι)/2007, στα οποία υπήρχαν εύλογες υπόνοιες ότι εμπλέκονται συνολικά πέντε πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των Αιτητών ως υπόπτων 2-4. Κατόπιν περιγραφής της μαρτυρίας η οποία φέρεται να εμπλέκει τους υπόπτους στα υπό διερεύνηση αδικήματα, στην ένορκη δήλωση αναφερόταν ότι είχαν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης αυτών και εντάλματα έρευνας της οικίας και των υποστατικών τους. Αναφερόταν ακόμη ότι είχε ζητηθεί από τα εν λόγω πρόσωπα να δώσουν δείγματα γενετικού υλικού και αρνήθηκαν. Σύμφωνα πάντα με την ένορκη δήλωση, κατά την εκτέλεση εντάλματος έρευνας σε τραπεζική θυρίδα που διατηρούσε η πρώτη ύποπτη, εντοπίστηκαν σε φάκελο που περιείχε χρήματα, γενετικό προφίλ με κύρια δότρια άγνωστη γυναίκα, σε άλλο φάκελο με χρήματα, μείγμα με κύριο δότη άγνωστο άνδρα και σε τρίτο φάκελο με χρήματα γενετικό προφίλ άγνωστου άνδρα. Στην ένορκη δήλωση αναφερόταν ότι «Λόγω του ότι οι εξετάσεις της Αστυνομίας δεν έχουν συμπληρωθεί ακόμα και στα πλαίσια των εξετάσεων έχουν εντοπιστεί τεκμήρια που σχετίζονται με την υπόθεση, και η λήψη δειγμάτων γενετικού υλικού από τους υπόπτους είναι απαραίτητη για τους σκοπούς της διερεύνησης της πιο πάνω υπόθεσης», ζητείτο η έκδοση δικαστικού διατάγματος για λήψη δειγμάτων γενετικού υλικού από τα εν λόγω πρόσωπα.
Το κατώτερο Δικαστήριο κατέγραψε ότι ανέγνωσε την ένορκη δήλωση και με βάση αυτή, ικανοποιήθηκε «για την αναγκαιότητα έκδοσης του αιτούμενου διατάγματος, καθώς επίσης ότι ο επιδιωκόμενος σκοπός δεν μπορεί εύλογα να επιτευχθεί κατά τρόπο εξίσου αποτελεσματικό με άλλα μέσα τα οποία θίγουν λιγότερο τα θεμελιώδη δικαιώματα των υπόπτων». Αναφέρθηκε στον εντοπισμό γενετικού υλικού στα τεκμήρια και στο ότι οι ύποπτοι, σύμφωνα με την ένορκη δήλωση, ενεργούσαν ως ομάδα για τη διάπραξη των υπό διερεύνηση αδικημάτων. Ως εκ τούτου, εξέδωσε το αιτούμενο διάταγμα λήψης παρειακών επιχρισμάτων (σάλιου) από αυτούς «για σκοπούς σύγκρισης, αναγνώρισης και διερεύνησης των αδικημάτων που περιλαμβάνονται στην παρούσα αίτηση».
Σημειώνεται ότι διάταγμα για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων αναφορικά με τους ίδιους υπόπτους εξεδόθη την επόμενη μέρα, 11.7.2025, στο πλαίσιο της Αίτησης 171/2025.
Οι Αιτητές είχαν καταχωρίσει δύο αιτήσεις για τη χορήγηση άδειας για την καταχώριση αίτησης δια κλήσεως για την έκδοση προνομιακού εντάλματος Certiorari, σε σχέση με το κάθε διάταγμα ξεχωριστά και το πρωτόδικο Δικαστήριο χορήγησε την αιτούμενη άδεια και στις δύο αιτήσεις. Στο πλαίσιο των αιτήσεων δια κλήσεως, το πρωτόδικο Δικαστήριο εξέδωσε μιαν απόφαση με την οποία εξέδωσε ένταλμα Certiorari στην καθεμιά ακυρώνοντας τα διατάγματα.
Ο Γενικός Εισαγγελέας καταχώρισε την Έφεση 23/2026 σε σχέση με το διάταγμα λήψης σάλιου και την Έφεση 24/2026 σε σχέση με το διάταγμα λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων. Ακολούθησε η καταχώριση από τους Εφεσίβλητους στις Εφέσεις 23/2026 και 27/2026, της Έφεσης 27/2026 σε σχέση με το διάταγμα λήψης σάλιου και της Έφεσης 28/2026 σε σχέση με το διάταγμα λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων.
Οι Εφέσεις 24/2026 και 28/2026, οι οποίες αφορούσαν στο διάταγμα λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων, αποσύρθηκαν. Επομένως, παρέμειναν προς εκδίκαση οι Εφέσεις 23/2026 και 27/2026 οι οποίες αφορούν στο διάταγμα λήψης σάλιου.
Στην αίτηση για χορήγηση άδειας αναφορικά με το διάταγμα λήψης σάλιου, το πρωτόδικο Δικαστήριο έδωσε άδεια και για τους τέσσερις λόγους στους οποίους στηριζόταν η αίτηση. Οι δύο πρώτοι λόγοι αφορούσαν στο ότι το διάταγμα πάσχει καθότι το άρθρο 25 του περί Αστυνομίας Νόμου του 2004, Ν.73(Ι)/2004 παραβιάζει την Οδηγία 2016/680 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016, στη βάση του ότι σε αυτό δεν προβλέπονται κριτήρια αναφορικά με την αναγκαιότητα και αναλογικότητα της εξουσίας των Αρχών για τη λήψη και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Ο τρίτος λόγος αφορούσε στο ότι το διάταγμα πάσχει καθότι το άρθρο 25 αντιβαίνει την Οδηγία εφόσον δεν τίθεται προθεσμία διαγραφής των δεδομένων και ο τέταρτος λόγος αφορούσε στο ότι το διάταγμα εξεδόθη χωρίς να είχε εξεταστεί από το κατώτερο Δικαστήριο το κατά πόσο πληρούνται οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας,
Στο πλαίσιο της δια κλήσεως αίτησης, το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε πως το άρθρο 25 του Ν.73(Ι)/2004 παραβιάζει την Οδηγία, και ειδικότερα τα άρθρα 8 και 10 αυτής, καθότι σε αυτό δεν προνοείται «η ανάγκη για διατύπωση στο σχετικό αίτημα των σκοπών για τους οποίους απαιτείται η επεξεργασία της εν λόγω πραγματικής μαρτυρίας καθώς, επίσης, ότι αυτή είναι απολύτως αναγκαία, όπως προνοείται στο άρθρο 10 της Οδηγίας 2016/680». Περαιτέρω έκρινε ότι το άρθρο 25 παραβιάζει το άρθρο 52 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «αφού απουσιάζει από αυτό, αναφορά σε απαίτηση για εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας κατά την εξέταση σχετικής αίτησης» και ότι η αναφορά από το κατώτερο Δικαστήριο «τείνουσα να δώσει την εντύπωση ότι η έκδοση των διαταγμάτων βασιζόταν στις πιο πάνω αρχές της Οδηγίας 2016/680 και του Χάρτη, δεν διόρθωνε την πρόνοια του άρθρου 25, ως αυτή έχει». Ως εκ τούτου, χωρίς να προχωρήσει στην εξέταση των υπόλοιπων λόγων, κατέληξε ότι η αίτηση επιτυγχάνει και εξέδωσε ένταλμα Certiorari με το οποίο ακυρώθηκε το διάταγμα λήψης σάλιου.
Στο πλαίσιο της Έφεσης 23/2026, με τέσσερις λόγους έφεσης προβάλλεται ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα εξέτασε γενικά κατά πόσο το άρθρο 25 παραβιάζει την Οδηγία και τον Χάρτη και δεν εξέτασε κατά πόσο η αρχή της αναγκαιότητας και αναλογικότητας ικανοποιείτο στην συγκεκριμένη περίπτωση, ότι εσφαλμένα παρέλειψε να εξετάσει κατά πόσο η έκδοση του αιτούμενου διατάγματος ήταν ή όχι δικαιολογημένη και ανάλογη του επιδιωκόμενου σκοπού, και ότι εσφαλμένα κατέληξε πως το άρθρο 25 δεν προβλέπει τους σκοπούς λήψης γενετικού υλικού και πως αυτό παραβιάζει το άρθρο 52 του Χάρτη.
Με την Έφεση 27/2026, εγείρεται ένας λόγος έφεσης, ήτοι ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο παρέλειψε να εξετάσει όλους τους λόγους για τους οποίους είχε παραχωρήσει άδεια για την καταχώριση αίτησης δια κλήσεως. Συγκεκριμένα, αποδίδεται στο πρωτόδικο Δικαστήριο ότι εξέτασε μόνο τους δύο πρώτους λόγους ενώ παρέλειψε να εξετάσει τους άλλους δύο, οι οποίοι προωθήθηκαν από τους Εφεσείοντες και οι οποίοι, ως ισχυρίζονται, αποτελούν αυτοτελείς λόγους για ακύρωση του προσβαλλόμενου διατάγματος. Υπενθυμίζεται ότι αυτοί συνίστανται στο ότι το άρθρο 25 δεν θέτει προθεσμία για τη διατήρηση και διαγραφή των προσωπικών δεδομένων ενός υπόπτου και επομένως είναι αντίθετο με το άρθρο 4 της Οδηγίας και στο κατά πόσο κατά την έκδοση του προσβαλλόμενου διατάγματος εξετάστηκαν ουσιαστικά οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας.
Θα προχωρήσουμε στην εξέταση της Έφεσης 23/2026, το αποτέλεσμα της οποίας καθορίζει την περαιτέρω πορεία της Έφεσης 27/2026.
Το πρώτο ζήτημα που τίθεται προς εξέταση είναι η εισήγηση των Εφεσίβλητων ότι η Έφεση έχει καταστεί αλυσιτελής επειδή το ένταλμα έρευνας στο πλαίσιο εκτέλεσης του οποίου εντοπίστηκαν γενετικά προφίλ σε τραπεζικές θυρίδες που διατηρούσε η πρώτη ύποπτη, ακυρώθηκε με απόφαση Δικαστηρίου η οποία επικυρώθηκε κατ’ έφεση (βλ. Αναφορικά με την Αίτηση της Ν.Τ., Πολ. Αίτηση Αρ. 180/2025, ημερ. 27.2.2026 και Αναφορικά με την Αίτηση της Ν.Τ., Πολ. Έφεση Αρ. 9/2026 ημερ. 17.7.2026).
Όπως υπεδείχθη στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση της Α. & Π. ΦΩΚΑΣ ΛΤΔ, Πολ. Έφεση Αρ. 314/2017, ημερ. 01/11/2018, ECLI:CY:AD:2018:A474:
«….Απαιτείται δε, το ακυρωτικό αποτέλεσμα να έχει πρακτική αξία. Ένα διάταγμα certiorari δεν εκδίδεται για σκοπούς αναγνώρισης νομικού σφάλματος και μόνο. Ακόμα και αν καταδειχθεί καλός λόγος, η έκδοση του δεν μπορεί να είναι αλυσιτελής, χωρίς συγκεκριμένη πρακτική συνέπεια.»
Αντικείμενο της υπό κρίση δικαιοδοσίας αποτελεί η ορθότητα της απόφασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου κατά τον χρόνο έκδοσης αυτής. Κατά τον χρόνο εκδίκασης της ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου αίτησης και έκδοσης της πρωτόδικης απόφασης, δεν είχε ακυρωθεί το ένταλμα έρευνας της θυρίδας. Η ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης θα κριθεί με δεδομένο ότι το κατώτερο Δικαστήριο είχε ενώπιον του μαρτυρία πως η Αστυνομία είχε εντοπίσει σε φακέλους γενετικό υλικό και ζητούσε τη λήψη γενετικού υλικού των υπόπτων για σκοπούς σύγκρισης.
Το κατά πόσο το γενετικό υλικό το οποίο λήφθηκε από τους υπόπτους συνεπεία του διατάγματος θα συνιστά μαρτυρία σε τυχόν δίκη εναντίον τους, δεν αφορά το παρόν Δικαστήριο αλλά είναι ζήτημα δεκτότητας μαρτυρίας που θα αποφασιστεί από το εκδικάζον Δικαστήριο.
Επομένως, η Έφεση με την οποία επιδιώκεται ο παραμερισμός της πρωτόδικης απόφασης δεν είναι αλυσιτελής.
Ως εκ τούτου η εισήγηση των Εφεσίβλητων δεν κρίνεται βάσιμη και απορρίπτεται.
Λόγω της συνάφειας των λόγων έφεσης, αυτοί θα εξεταστούν μαζί.
Στην προσβαλλόμενη απόφαση το πρωτόδικο Δικαστήριο παρέθεσε αυτούσιο το άρθρο 25 του Ν.73(Ι)/2004. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το εδάφιο (1) επιτρέπει σε μέλος της Αστυνομίας, με βαθμό λοχία ή ανώτερου, να λάβει ή μεριμνήσει ώστε να ληφθούν από οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο τελεί υπό νόμιμη κράτηση, «για σκοπούς καταχώρισης, σύγκρισης, αναγνώρισης και γενικά για σκοπούς διερεύνησης οποιουδήποτε αδικήματος», ανάμεσα σε άλλα, δείγματα γενετικού υλικού, δακτυλικών αποτυπωμάτων και σάλιου. Το εδάφιο (2) προβλέπει πως σε περίπτωση λήψης στοιχείων δυνάμει του εδαφίου (1) και το πρόσωπο που το αφορούν δεν κατηγορηθεί ή απολυθεί χωρίς να διατυπωθούν κατηγορίες ή αθωωθεί από το Δικαστήριο και δεν βαρύνεται με προηγούμενη καταδίκη, τότε όλες οι καταχωρίσεις των στοιχείων «καταστρέφονται αμέσως ή παραδίδονται στο πρόσωπο στο οποίο αφορούν». Σε περίπτωση που το εν λόγω πρόσωπο αρνείται ή παρεμποδίζει τη λήψη, το εδάφιο (3) προβλέπει τα εξής:
«(3) Πρόσωπο που τελεί υπό νόμιμη κράτηση ή το οποίο υπόκειται σε αστυνομική επιτήρηση και αρνείται ή παρεμποδίζει ή δεν επιτρέπει να ληφθούν τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (1) είναι ένοχο αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες ή σε χρηματική ποινή μέχρι τετρακόσιες πενήντα λίρες ή και στις δυο αυτές ποινές.»
Τα άρθρα 8 και 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 έχουν ως εξής:
«Άρθρο 8
Νομιμότητα της επεξεργασίας
1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι η επεξεργασία είναι σύννομη μόνον εάν και στον βαθμό που είναι απαραίτητη για την εκτέλεση καθήκοντος που ασκείται από αρχή αρμόδια για τους σκοπούς που προβλέπονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 και βασίζεται στο δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών.
2. Το δίκαιο κράτους μέλους που ρυθμίζει την επεξεργασία στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας καθορίζει τουλάχιστον τους στόχους της επεξεργασίας, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία και τους σκοπούς της επεξεργασίας.
……………………………………………..........................................
Άρθρο 10
Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αποκαλύπτουν τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, ή τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, καθώς και η επεξεργασία γενετικών δεδομένων, βιομετρικών δεδομένων για την αποκλειστική ταυτοποίηση ενός φυσικού προσώπου ή δεδομένων που αφορούν στην υγεία ή τη σεξουαλική ζωή ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό επιτρέπονται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαίες, με την επιφύλαξη των κατάλληλων διασφαλίσεων για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων και εφόσον:
α) επιτρέπονται από το δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών·
β) επιβάλλονται για την προστασία των ζωτικών συμφερόντων του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλου φυσικού προσώπου· ή
γ) η επεξεργασία αφορά σε δεδομένα τα οποία έχουν προδήλως δημοσιοποιηθεί από το υποκείμενο των δεδομένων.»
Είναι προφανές ότι το ίδιο το άρθρο 25 προνοεί για τη γενική και χωρίς διάκριση λήψη από κρατούμενο μετρήσεων, φωτογραφιών, δακτυλικών αποτυπωμάτων κ.ά., με μόνη προϋπόθεση το να τελεί το πρόσωπο αυτό υπό νόμιμη κράτηση. Ο σκοπός δε της λήψης προσδιορίζεται ότι είναι η καταχώριση, σύγκριση, αναγνώριση και «γενικά για σκοπούς διερεύνησης οποιουδήποτε αδικήματος», χωρίς να απαιτείται η διασύνδεση της κράτησης με τα αδικήματα για τα οποία το πρόσωπο τελεί υπό τέτοια κράτηση. Σε περίπτωση δε άρνησης συμμόρφωσης του προσώπου με το διάταγμα, θεωρείται ένοχο αδικήματος το οποίο τιμωρείται με ποινή φυλάκισης και ή χρηματική ποινή.
Σε αυτές τις διαπιστώσεις προέβη ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο. Δεν αμφισβητείται από τις δύο πλευρές η απουσία αναφοράς στο ίδιο το άρθρο 25 για την απαίτηση αναγκαιότητας και εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας αναφορικά με την έκδοση τέτοιων διαταγμάτων. Υπό αυτή την έννοια, είναι προφανές ότι το άρθρο 25, ως είναι διατυπωμένο, δεν συνάδει με τις πρόνοιες της Οδηγίας 2016/680. Αυτό άλλωστε αποτέλεσε διαπίστωση του Δικαστηρίου στις υποθέσεις Αναφορικά με την Αίτηση του Γ.Π., Πολ. Αίτηση Αρ. 44/2025, ημερ. 26.5.2025 και Αναφορικά με την Αίτηση του J.J.R., Πολ. Αίτηση Αρ. 66/2025, ημερ. 2.6.2025, στις οποίες παρέπεμψε ο Εφεσείων. Σημειώνεται ότι παρόμοια ήταν και η απόφαση στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Χ.Ε., Πολ. Αίτηση αρ. 77/2025, ημερ. 7.11.2025.
Το τι απαιτείται από την εθνική νομοθεσία για να είναι συμβατή με την Οδηγία έχει απασχολήσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και ειδικότερα στις υποθέσεις C-205/21, V.S., ημερ. 26.1.2023, C-188/22, NG v. Direktor na Glavna direktsia «Natsionalna politsia» pri MVR, ημερ. 30.1.2024 και C-80/23, V.S., ημερ. 28.11.2024.
Στην υπόθεση C-205-21 (ανωτέρω), η οποία αφορούσε σε συλλογή βιομετρικών και γενετικών δεδομένων προσώπου που κατηγορείτο για την τέλεση αδικήματος προς τον σκοπό καταγραφής τους, λέχθηκαν τα εξής:
«110. Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680 καθώς και τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι, σε περίπτωση που πρόσωπο το οποίο κατηγορείται για την εκ προθέσεως τέλεση αυτεπαγγέλτως διωκόμενου αδικήματος αρνείται να συνεργαστεί αυτοβούλως στη συλλογή των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων που το αφορούν, προς τον σκοπό της καταγραφής τους, το αρμόδιο ποινικό δικαστήριο οφείλει να διατάξει την καταναγκαστική συλλογή των δεδομένων αυτών, χωρίς να έχει την εξουσία να εκτιμήσει αν συντρέχουν σοβαροί λόγοι για να θεωρηθεί ότι το υποκείμενο των δεδομένων τέλεσε το αδίκημα για το οποίο κατηγορείται, υπό τον όρο ότι το εθνικό δίκαιο διασφαλίζει μεταγενεστέρως τον αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο των προϋποθέσεων επί των οποίων στηρίζεται η απαγγελία κατηγορίας βάσει της οποίας χορηγήθηκε η άδεια για τη διενέργεια της συλλογής των δεδομένων.
………………………………………………………………………………
132 … η πιθανότητα τα βιομετρικά και γενετικά δεδομένα κατηγορουμένου να είναι απολύτως αναγκαία στο πλαίσιο άλλων διαδικασιών πλην εκείνης στο πλαίσιο της οποίας απαγγέλθηκαν οι κατηγορίες μπορεί να προσδιοριστεί μόνο βάσει του συνόλου των κρίσιμων στοιχείων, όπως είναι μεταξύ άλλων, η φύση και η σοβαρότητα της πιθανολογούμενης παράβασης για την οποία κατηγορείται, οι ειδικές περιστάσεις της παράβασης, η ενδεχόμενη σύνδεση της εν λόγω παράβασης με άλλες εκκρεμείς διαδικασίες, το ποινικό του μητρώο ή το ατομικό προφίλ του οικείου προσώπου.
133 Υπό τις συνθήκες αυτές, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του άρθρου 10 της οδηγίας 2016/680, είναι δυνατή η ερμηνεία της εθνικής νομοθεσίας που προβλέπει το εν λόγω μέτρο καταναγκασμού κατά τρόπο σύμφωνο προς το δίκαιο της Ένωσης. Eιδικότερα, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξακριβώσει αν το εθνικό δίκαιο επιτρέπει να εκτιμηθεί η «απόλυτη αναγκαιότητα» της συλλογής τόσο των βιομετρικών όσο και των γενετικών δεδομένων του υποκειμένου των δεδομένων προς τον σκοπό της καταγραφής τους. Μεταξύ άλλων, πρέπει, για τον λόγο αυτόν, να μπορεί να εξακριβωθεί αν η φύση και η σοβαρότητα του αδικήματος για το οποίο είναι ύποπτο το υποκείμενο των δεδομένων στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας της κύριας δίκης, ή αν άλλα κρίσιμα στοιχεία, όπως αυτά περί των οποίων γίνεται λόγος στη σκέψη 132 της παρούσας απόφασης, μπορούν να αποτελέσουν περιστάσεις ικανές να στοιχειοθετήσουν τέτοια «απόλυτη ανάγκη».
134 Σε περίπτωση που το εθνικό δίκαιο δεν εγγυάται τέτοιο έλεγχο του μέτρου της συλλογής βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διασφαλίσει την πλήρη αποτελεσματικότητα του άρθρου 10 απορρίπτοντας την αίτηση των αστυνομικών αρχών περί χορήγησης αδείας για την καταναγκαστική συλλογή των δεδομένων αυτών
135 Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, καθώς και με το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας αυτής, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει τη συστηματική συλλογή βιομετρικών και γενετικών δεδομένων από κάθε πρόσωπο που κατηγορείται για την εκ προθέσεως τέλεση αυτεπαγγέλτως διωκόμενου αδικήματος προς τον σκοπό της καταγραφής τους, χωρίς να προβλέπει ότι η αρμόδια αρχή οφείλει να διαπιστώσει και να καταδείξει, αφενός, κατά πόσον η συλλογή αυτή είναι απολύτως αναγκαία για την εκπλήρωση των συγκεκριμένων σκοπών που επιδιώκονται και, αφετέρου, ότι δεν είναι δυνατή η επίτευξη των σκοπών αυτών με μέτρα που συνιστούν λιγότερο σοβαρή επέμβαση στα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων..»
Οι πιο πάνω νομικές αρχές επαναλήφθηκαν στις άλλες δύο υποθέσεις, C-188/22 και C-80/23 (ανωτέρω). Η πρώτη αφορούσε στην αποθήκευση των δεδομένων και η δεύτερη αφορούσε στο ποιος τελικώς είχε υποχρέωση να διαπιστώσει την αναγκαιότητα της συλλογής των δεδομένων. Στην τελευταία υπόθεση, στην οποία στηρίχθηκαν οι Εφεσίβλητοι, το ΔΕΕ, υιοθετώντας τα όσα ανέφερε στην υπόθεση C-205/21, απεφάσισε ως εξής:
«61 … το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, καθώς και με το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας, έχει την έννοια ότι, όταν εθνική νομοθεσία προβλέπει τη συστηματική συλλογή των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων κάθε προσώπου το οποίο κατηγορείται για την εκ προθέσεως τέλεση αυτεπαγγέλτως διωκόμενου αδικήματος προς τον σκοπό της καταγραφής τους, χωρίς να προβλέπει ότι η αρμόδια αρχή, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 7, της οδηγίας, υπέχει υποχρέωση να διαπιστώσει και να καταδείξει την απόλυτη αναγκαιότητα της συλλογής αυτής, σύμφωνα με το άρθρο 10 της ίδιας οδηγίας, η τήρηση της εν λόγω υποχρεώσεως δεν μπορεί να διασφαλιστεί από το δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αρμόδια αρχή προς τον σκοπό της μέσω καταναγκασμού διενέργειας της συλλογής των δεδομένων, καθόσον η εν λόγω αρμόδια αρχή είναι εκείνη στην οποία εναπόκειται να προβεί στην απαιτούμενη δυνάμει του άρθρου 10 εκτίμηση.»
Οι εν λόγω αποφάσεις καθιερώνουν ότι η εθνική νομοθεσία δεν συνάδει με την Οδηγία στον βαθμό που αυτή δεν απαιτεί ρητώς όπως η αρμόδια αρχή διαπιστώσει την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα αναφορικά με την έκδοση του προβλεπόμενου διατάγματος, ανεξαρτήτως τέτοιας διαπίστωσης από το Δικαστήριο στο οποίο η αρμόδια αρχή απευθύνεται για την έκδοση του.
Πέραν από το άρθρο 25, η ημεδαπή νομοθεσία περιλαμβάνει τον περί της Προστασίας των Φυσικών Προσώπων Έναντι της Επεξεργασίας των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα από Αρμόδιες Αρχές για τους Σκοπούς της Πρόληψης, Διερεύνησης, Ανίχνευσης ή Δίωξης Ποινικών Αδικημάτων ή της Εκτέλεσης Ποινικών Κυρώσεων και για την Ελεύθερη Κυκλοφορία των Δεδομένων αυτών Νόμο του 2019, Ν.44(Ι)/2019, στο προοίμιο του οποίου αναφέρεται ρητώς ότι αυτός θεσπίστηκε για σκοπούς εναρμόνισης με την Οδηγία. Με βάση το ερμηνευτικό άρθρο 2 του Νόμου, αρμόδια αρχή περιλαμβάνει και την Αστυνομία Κύπρου η οποία είναι και «υπεύθυνος επεξεργασίας» δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και με βάση το άρθρο 4, ο Νόμος εφαρμόζεται στις δραστηριότητες της Αστυνομίας Κύπρου, εκτός στον βαθμό που αφορούν σε υποθέσεις σχετικές με την προστασία της εθνικής ασφάλειας (που δεν αφορά στην υπό κρίση περίπτωση). Το άρθρο 5 προνοεί ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας διασφαλίζει, μεταξύ άλλων, για την αναγκαιότητα και αναλογικότητα της συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Επομένως το άρθρο 25 δεν μπορεί να εξετάζεται και εφαρμόζεται απομονωμένο από τον Ν.44(Ι)/2019, αλλά σε συνδυασμό με αυτόν. Από τη στιγμή που υπάρχει ημεδαπή νομοθεσία, εναρμονιστική με την Οδηγία, η οποία περιέχει πρόνοια για την υποχρέωση της αρμόδιας αρχής να διασφαλίζει τη λήψη και επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με βάση τις αρχές της αναγκαιότητας και αναλογικότητας, τότε δεν μπορεί να λεχθεί ότι η εθνική νομοθεσία παραβιάζει την Οδηγία. Αντιθέτως, με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 25 και του Ν.44(Ι)/2019, διαφαίνεται ότι στο πλαίσιο αίτησης δυνάμει του άρθρου 25, η αρμόδια αρχή θα πρέπει, δυνάμει του Ν.44(Ι)/2019, να διασφαλίζει την αναγκαιότητα και αναλογικότητα έκδοσης διατάγματος λήψης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Είναι χρήσιμο να λεχθεί ότι, στην υπό κρίση περίπτωση, η αίτηση στηριζόταν στο άρθρο 25 του Ν.73(Ι)/2004, καθότι αυτό παρέχει την εξουσία λήψης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Στην ένορκη δήλωση που συνόδευε την αίτηση για την έκδοση του διατάγματος, γινόταν περιγραφή της διάπραξης σοβαρότατων αδικημάτων με την εμπλοκή των Αιτητών και άλλων προσώπων, συμπεριλαμβανομένου προσώπου που τελούσε υπό κράτηση και τα οποία κατ’ ισχυρισμόν απέφεραν σημαντικά χρηματικά πόσα σε όλα τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Η Αστυνομία αιτήθηκε το διάταγμα, θεωρώντας «τη λήψη δειγμάτων γενετικού υλικού από τους υπόπτους … απαραίτητα για τους σκοπούς της διερεύνησης της … υπόθεσης». Ακολούθησε η εξέταση της αίτησης από το κατώτερο Δικαστήριο το οποίο και προέβη στην έκδοση του αιτούμενου διατάγματος.
Στο σημείο αυτό χρήσιμη παραπομπή γίνεται στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Κ.Λ., Πολ. Έφεση Αρ. 3/2026, ημερ. 20.5.2026, στην οποία αναφέρθηκε ότι εναπόκειται στο Δικαστήριο το οποίο εξετάζει την αίτηση να διαπιστώσει κατά πόσο το εκδοθησομένο διάταγμα ικανοποιεί τις προϋποθέσεις της Οδηγίας. Η εν λόγω υπόθεση αφορούσε σε διάταγμα για την υποχρεωτική λήψη δειγμάτων για σκοπούς απομόνωσης γενετικού υλικού του εκεί αιτητή. Το κατώτερο Δικαστήριο έκρινε δικαιολογημένο το αίτημα με βάση τον Ν.73(Ι)/2004, αφού έλαβε υπόψη το περιεχόμενο της αίτησης και της ένορκης δήλωσης που τη συνοδεύει,. Στην εν λόγω υπόθεση δεν αμφισβητείτο ότι το τεθέν ενώπιον του κατώτερου Δικαστηρίου μαρτυρικό υλικό δικαιολογούσε την αναγκαιότητα και αναλογικότητα του διατάγματος. Ο εκεί αιτητής ισχυριζόταν ότι το κατώτερο Δικαστήριο δεν είχε εξετάσει την αναγκαιότητα έκδοσης του διατάγματος και δεν παρέπεμψε κατ’ ελάχιστον στις πρόνοιες της Οδηγίας. Κατ’ έφεση προβλήθηκαν δύο λόγοι, ήτοι πως το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα κατέληξε ότι το κατώτερο Δικαστήριο εξέτασε την αναγκαιότητα έκδοσης του διατάγματος και ή τις πρόνοιες της Οδηγίας και πως έσφαλε με το να προβεί το ίδιο σε εκ των υστέρων αναζήτηση μαρτυρία για να διαπιστώσει κατά πόσο πληρούνταν οι προϋποθέσεις της Οδηγίας για την έκδοση αυτού και ή η προϋπόθεση της αναλογικότητας. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, αναφέροντας ότι το κατώτερο Δικαστήριο είχε κρίνει δικαιολογημένο το αίτημα στη βάση του μαρτυρικού υλικού που είχε τεθεί ενώπιον του, και το οποίο αδιαμφισβήτητα ικανοποιούσε την προϋπόθεση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Από τη στιγμή που το κατώτερο Δικαστήριο κατέγραψε ρητώς στην απόφαση του πως έκρινε δικαιολογημένο το αίτημα, υπό το φως του μαρτυρικού υλικού που το υποστήριζε, το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε πως το διάταγμα δεν εξεδόθη καθ’ υπέρβαση εξουσίας και απέρριψε την έφεση.
Συνεπώς, η διαπίστωση ότι η εθνική νομοθεσία είναι συμβατή με την Οδηγία, δεν είναι αρκετή αφ’ εαυτής να καταδείξει τη νομιμότητα του εκδοθέντος διατάγματος. Το Δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται της αίτησης έχει την υποχρέωση να εξετάσει κατά πόσο το αιτούμενο διάταγμα πληροί τις προϋποθέσεις της Οδηγίας.
Με βάση τα ανωτέρω, η κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η διαπίστωση πως τα «άκαμπτα και ανεπαρκή» κριτήρια του άρθρου 25 δεν το καθιστούν συμβατό με την Οδηγία και πως το άρθρο 25 παραβιάζει επίσης το άρθρο 52 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οδηγεί, δίχως άλλο, στην επιτυχία των αιτήσεων, κρίνεται εσφαλμένη. Οι προϋποθέσεις που τίθενται στην ημεδαπή νομοθεσία συνάδουν με την Οδηγία και τον Χάρτη, με αποτέλεσμα το ζητούμενο να ήταν κατά πόσο το συγκεκριμένο διάταγμα ικανοποιούσε τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας, προϋποθέσεις που τίθενται από την Οδηγία και τον Χάρτη.
Στην υπό εξέταση περίπτωση, το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν προέβη σε αυτή τη διεργασία και επομένως η πρωτόδικη απόφαση θα πρέπει να παραμεριστεί.
Η Έφεση 23/2026 επιτυγχάνει και η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται. Καθίσταται επιβεβλημένη και διατάσσεται η επανεκδίκαση της δια κλήσεως αίτησης για την εξέταση των υπόλοιπων ζητημάτων που απομένουν, ήτοι του ζητήματος της χρονικής προθεσμίας διαγραφής των δεδομένων και του κατά πόσο πληρούνταν οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας για την έκδοση του διατάγματος.
Με βάση την πιο πάνω κατάληξη μας, παρέλκει η εξέταση της Έφεσης 27/2026, η οποία και απορρίπτεται.
Ως εκ τούτου η Έφεση 23/2026 επιτυγχάνει ως ανωτέρω.
Η Έφεση 27/2026 απορρίπτεται.
Ενόψει της επιτυχίας της Έφεσης 23/2026, €3.000 έξοδα Έφεσης επιδικάζονται υπέρ του Εφεσείοντα και εναντίον των Εφεσίβλητων.
Δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα στην Έφεση 27/2026.
Χ. ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.
Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.
Ε. ΕΦΡΑΙΜ, Δ.
/κβπ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο