ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 1155/2024)
12 Φεβρουαρίου 2026
[ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Πρόεδρος]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
MOHAMED AL SHBIB
Αιτητής
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ
1. ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΛΟΥ
2. ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ
3. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Καθ’ ων η Αίτηση
Ν. Στυλιανού (κα), για Αιτητή
Ρ. Χαραλάμπους (κα), για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για Καθ’ ων η Αίτηση
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Π.Δ.Δ.: Με την υπό εξέταση προσφυγή, καταχωρηθείσα στις 22.8.2024, ο αιτητής προσβάλλει ως άκυρη και παράνομη την απόφαση των καθ’ ων η αίτηση, που περιέχεται σε σχετική επιστολή του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης («το Τμήμα»), ημερομηνίας 11.6.2024 (Παράρτημα Α στην αίτηση ακυρώσεως) και σύμφωνα με την οποία αποφασίστηκε η λήψη εναλλακτικών της κράτησής του μέτρων και δη όπως αυτός εμφανίζεται κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή μεταξύ 8:00 π.μ. και 12:00 μ.μ. ενώπιον του Γραφείου της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης (ΥΑΜ), στην Επαρχία διαμονής του.
Ο αιτητής είναι υπήκοος Συρίας και κάτοχος καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας από το έτος 2020.
Την 31.8.2023, ο αιτητής κηρύχθηκε ως απαγορευμένος μετανάστης δυνάμει του άρθρου 6(1)(ζ) του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου (Κεφ. 105), ως αυτός ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο («Κεφ. 105») και εναντίον του εκδόθηκαν διατάγματα απέλασης και κράτησης δυνάμει του άρθρου 14 του Κεφ. 105 και του άρθρου 29 του περί Προσφύγων Νόμου, αντίστοιχα.
Περαιτέρω, με αποφάσεις της Διευθύντριας του Τμήματος, ημερομηνίας 1.11.2023 και 8.1.2024, εγκρίθηκε η συνέχιση της κράτησης του αιτητή.
Στις 11.6.2024, με απόφαση της Διευθύντριας, ο αιτητής αφέθηκε ελεύθερος, με τους όρους όπως εμφανίζεται κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή μεταξύ των ωρών 8:00 π.μ. και 12:00 μ.μ. ενώπιον του γραφείου της ΥΑΜ, στην Επαρχία διαμονής του και, ως εκ τούτου, στις 11.6.2024, το διάταγμα κράτησης ημερομηνίας 31.8.2023, ακυρώθηκε λόγω εφαρμογής εναλλακτικών της κράτησης μέτρων.
Παρατίθεται αυτολεξεί το κείμενο της απόφασης της Διευθύντριας του Τμήματος, που αποτελεί και την προσβαλλόμενη δια της παρούσας προσφυγής απόφαση:
«I wish to inform you that, after re-examining your case, I have decided to release you on the following terms:
1. You are obliged to report to the Office of the Aliens and Immigration Police of the District of your residence every Monday, Wednesday and Friday between 8:00 a.m. to 12:00 p.m.
2. You are obliged to report a residence address to the Office of the Aliens and Immigration Police of the District of your residence. Before you change your residence, you are obliged to immediately report the new address to the Office of the Aliens and Immigration Police to the District of your residence.
Be informed that in case you fail to follow any of these terms, further actions will be taken and another detention order will be issued against you.».
Η ευπαίδευτη συνήγορος για τον αιτητή διατείνεται πως η προσβαλλόμενη διοικητική απόφαση της επιβολής εναλλακτικών της κράτησης μέτρων στερείται νομιμότητας, λόγω του ότι δεν έχει οποιοδήποτε νομικό έρεισμα. Υποβάλλει πως, ούτε σε ενωσιακό, αλλ’ ούτε και σε εθνικό επίπεδο υπάρχει οποιαδήποτε πρόβλεψη για επιβολή εναλλακτικών της κράτησης μέτρων, σε πρόσωπο που είναι δικαιούχος συμπληρωματικής προστασίας, ως ο αιτητής. Η δε απουσία αναφοράς στο ίδιο το κείμενο της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης της νομικής της βάσης, συνιστά έλλειψη αιτιολογίας, αλλά και νομική πλάνη που οδηγούν σε ακύρωση της προσβαλλόμενη απόφαση, ως ληφθείσας καθ' υπέρβαση των άκρων ορίων ευχέρειας του διοικητικού οργάνου.
Υποβάλλεται, πρόσθετα, η εισήγηση πως η προσβαλλόμενη πράξη, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας, αφού δεν διαφαίνεται ποιος είναι ο σκοπός της λήψης του επίδικου μέτρου, ο δε αιτητής κρατείται πέραν των 8 μηνών για σκοπούς απέλασης, ως επικίνδυνος για την δημόσια τάξη και εθνική ασφάλεια, χωρίς να λαμβάνεται καμία ενέργεια για την απέλασή του, κατά παράβαση του δικαιώματός του στην ελεύθερη διακίνηση.
Προς επίρρωση της επιχειρηματολογίας της, η συνήγορος του αιτητή παραπέμπει στην απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου στην M.S. v. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. Ειδ. Μ. 2/2025, ημερ. 4.7.2025, υπόθεση όπου τα γεγονότα, πράγματι, προσομοιάζουν με αυτά της παρούσας.
Προωθούνται, επίσης, ισχυρισμοί περί κατάχρησης εξουσίας και παραβίασης των κανόνων της χρηστής διοίκησης και της φυσικής δικαιοσύνης.
Από την πλευρά τους, οι καθ’ ων η αίτηση, υπεραμυνόμενοι της νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, ισχυρίζονται ότι τα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα συνιστούν παρεπόμενη ενέργεια της ακύρωσης του διατάγματος κράτησης ημερομηνίας 31.8.2023 και πως έχουν ως νομικό υπόβαθρο τις διατάξεις του Κεφ. 105 και ειδικότερα τις διατάξεις του άρθρου 14. Καμία δε παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας δεν υφίσταται με την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης, αλλ’ ούτε και στοιχειοθετούνται οι ισχυρισμοί περί κατάχρησης εξουσίας και παραβίασης των κανόνων της χρηστής διοίκησης και της φυσικής δικαιοσύνης.
Εισηγείται η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ’ ων η αίτηση ότι η επίδικη απόφαση αποτελεί περαιτέρω απόφαση και/ή απόφαση μετά από επανεξέταση της υπόθεσης του αιτητή, προκύπτει δε εναργώς από την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά και από το ίδιο το διάταγμα κράτησης, στο οποίο αυτή παραπέμπει, όπως και από το σύνολο του διοικητικού φακέλου, ότι σκοπός της επιβολής των εναλλακτικών της κράτησης μέτρων, ήταν η διαφύλαξη της εκτέλεσης του διατάγματος απέλασης του αιτητή και αυτή είναι και η αιτιολογία της επιβολής τους. Κατά την κα Χαραλάμπους, τα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα επιβλήθηκαν στη βάση του άρθρου 14 του Κεφ.105, η δε πραγματική και νομική αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξης έχει ήδη κοινοποιηθεί στον αιτητή δια της απόφασης έκδοσης του διατάγματος κράτησής του, ημερομηνίας 31.8.2023, η οποία και τεκμαίρεται νόμιμη και θα πρέπει να διαβάζεται συνδυαστικά και/ή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εδώ προσβαλλόμενη πράξη.
Επιπρόσθετα, οι καθ’ ων η αίτηση ήγειραν, για πρώτη φορά δια της γραπτής τους αγόρευσης, δυο προδικαστικές ενστάσεις, ισχυριζόμενοι ότι (α) ο αιτητής απαραδέκτως προβάλλει ισχυρισμούς και/ή επιχειρεί, έστω και εμμέσως, τον έλεγχο της προσβαλλόμενης πράξης υπό το φως του άρθρου 9ΣΤ(8) του περί Προσφύγων Νόμου, δεδομένου ότι η εξέταση της νόμιμης εφαρμογής των διατάξεων του περί Προσφύγων Νόμου εμπίπτει στη δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας και το παρόν Δικαστήριο δεν δύναται να εξετάσει και εφαρμόσει τις πρόνοιες του εν λόγω Νόμου και (β) ο αιτητής απαραδέκτως προσβάλει την απόφαση κράτησης και τη διάρκεια της κράτησής του δια της γραπτής του αγόρευσης, καθότι αυτά τα ζητήματα εκφεύγουν της δικαιοδοτικής κρίσης του παρόντος Δικαστηρίου και εξετάζονται από το Ανώτατο Δικαστήριο στο πλαίσιο προνομιακού εντάλματος habeas corpus.
Ξεκινώντας από τους, εν είδει προδικαστικής ενστάσεως προβαλλόμενους, ισχυρισμούς, θα πρέπει εξ’ αρχής να επισημανθεί ότι μοναδικό αντικείμενο εξέτασης της υπό κρίση προσφυγής, είναι η νομιμότητα και εγκυρότητα της απόφασης έκδοσης εναλλακτικών της κράτησης μέτρων κράτησης εναντίον του αιτητή, η οποία περιέχεται στην προεκτεθείσα επιστολή του Τμήματος, ημερομηνίας 11.6.2024. Με αυτό ως δεδομένο, κρίνεται ορθή η θέση της κας Χαραλάμπους ότι απαραδέκτως ο αιτητής προσβάλει δια της γραπτής του αγόρευσης την απόφαση έκδοσης διατάγματος κράτησης και τη διάρκεια της κράτησής του, εφόσον τα ζητήματα αυτά εκφεύγουν της εμβέλειας εξέτασης της παρούσας προσφυγής, αλλά και, όσον αφορά τη διάρκεια της κράτησης, της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου. Συνεπώς, δεν θα τύχει περαιτέρω εξέτασης και απορρίπτεται η περιεχόμενη στο αιτητικό Β της αίτησης ακυρώσεως αιτούμενη θεραπεία, δια του οποίου προσβάλλεται η νομιμότητα και εγκυρότητα της απόφασης των καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 11.6.2024 (Παράρτημα Β στην αίτηση ακυρώσεως): στο εν λόγω Παράρτημα, περιέχεται το διάταγμα κράτησης του αιτητή, ημερομηνίας 31.8.2023 καθώς και, στο κάτω μέρος του εν λόγω διατάγματος, η, διατυπωμένη χειρόγραφα, απόφαση της Διευθύντριας του Τμήματος, ημερομηνίας 11.6.2024, σύμφωνα με την οποία «Το διάταγμα ακυρώνεται λόγω εφαρμογής εναλλακτικών της κράτησης μέτρων».
Με βάση τα πιο πάνω, προχωρώ να εξετάσω τη νομιμότητα και εγκυρότητα της απόφασης έκδοσης εναλλακτικών της κράτησης μέτρων εναντίον του αιτητή, ως αυτή περιέχεται στην προαναφερθείσα επιστολή του Τμήματος, ημερομηνίας 11.6.2024.
Το πρώτο που αβίαστα προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, είναι η παντελής έλλειψη αναφοράς στη νομική βάση λήψης αυτής. Πράγματι, από το σώμα της επίδικης απόφασης, ως αυτή περιέχεται στην επιστολή της Διευθύντριας, ημερομηνίας 11.6.2024, απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε αναφορά στη νομική βάση λήψης της προσβαλλόμενης απόφασης. Εύλογα λοιπόν προκύπτει το ερώτημα ποια είναι η σχετική νομική διάταξη, στη βάση της οποίας ενήργησαν εν προκειμένω οι καθ' ων η αίτηση και αποφάσισαν την επιβολή περιοριστικών όρων στον αιτητή. Η συμπερίληψη της νομικής βάσης στο σώμα της επίδικης απόφασης, καθίστατο επιτακτική, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διενέργεια του απαιτούμενου δικαστικού ελέγχου της προσβαλλόμενης απόφασης, ως η νομολογία πάγια και διαχρονικά επιτάσσει (L.A.S. BOATING LTD, ν. Δημοκρατίας, ΕΔΔ 37/2017, ημερ. 26.10.2023, Στέφανος Φράγκου ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270). Αυτή η απουσία αναφοράς σε οποιαδήποτε διάταξη νόμου, δυνάμει της οποίας λήφθηκε η επίδικη απόφαση, στοιχειοθετεί λόγο ακύρωσης περί έλλειψης επαρκούς και/ή της δέουσας αιτιολογίας της προσβαλλόμενης πράξης (βλ. και την απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου στην ROYAL RIS RESTAURANTS LTD ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 316/2021, ημερ. 6.3.2024).
Δεν παραγνωρίζω ότι η συνήγορος για τους καθ' ων η αίτηση, προκειμένου να επιχειρηματολογήσει υπέρ της νομιμότητας των ενεργειών της Διοίκησης, αναφέρεται στην γραπτή της αγόρευση, τόσο στο περιεχόμενο του προηγηθέντος διατάγματος κράτησης, ημερομηνίας 31.8.2023, όσο και στο άρθρο 14 του Κεφ. 105, ισχυριζόμενη ότι η επίδικη απόφαση «αποτελεί περαιτέρω απόφαση και/ή απόφαση μετά από επανεξέταση της υπόθεσης του Αιτητή. Έτσι, οποιεσδήποτε ενέργειες έγιναν και/ή σκέψεις και/ή γεγονότα λήφθηκαν υπόψη εκ μέρους των Καθ’ ων η Αίτηση προκειμένου να επιβάλλουν στον Αιτητή την κράτησή του, δεν μπορούν παρά να διαβάζονται συνδυαστικά με την παρούσα ως άρρηκτα συνδεδεμένα στοιχεία και μέρος της παρούσας προσβαλλόμενης απόφασης».
Ωστόσο, οι πιο πάνω αναφορές και/ή η αμέσως πιο πάνω επιχειρηματολογία συνιστούν απόπειρα εισαγωγής αιτιολογίας εκ των υστέρων, η οποία βεβαίως και είναι ανεπίτρεπτη. Κατά πάγια νομολογία, η αιτιολογία της διοικητικής πράξης θα πρέπει να δίδεται κατά το χρόνο λήψης και/ή έκδοσης της εν λόγω πράξης από το αρμόδιο διοικητικό όργανο και ισχυρισμοί που προβάλλονται εκ των υστέρων από τους δικηγόρους δεν μπορούν να αποτελέσουν μέρος της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης (βλ. Στέφανος Φράγκου, ανωτέρω, Ελπινίκη Γεωργίου ν. Δημοκρατίας (1991) 4 Α.Α.Δ. 4104, Μαρούλλα Αχιλλέως ν. Δημοκρατίας (1992) 3 Α.Α.Δ. 565 και Χριστίνα Τσιαντή κ.α. ν. Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως (2008) 4 Α.Α.Δ. 824, καθώς και τις αποφάσεις του παρόντος Δικαστηρίου στην Ε.Τ. ν. Συμβούλιο Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Κύπρου, Υποθ. Αρ. 864/2021, ημερ. 13.6.2024, C. LIASIDES EXHIBITIONWISE LTD ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 230/2018, ημερ. 9.9.2022 και MENDEL CENTER FOR BIOMEDICAL SCIENCES ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 412/2018, ημερ. 10.5.2022).
Έχει κατ' επανάληψη νομολογηθεί η ανάγκη για σαφή αιτιολόγηση της διοικητικής πράξης, ούτως ώστε να μην αφήνονται αμφιβολίες ως προς το ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος που οδήγησε το διοικητικό όργανο στη λήψη της απόφασης (βλ. και άρθρο 28(1) του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου, Ν.158(Ι)/1999). Θα πρέπει, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει εν προκειμένω, να παρατίθενται όχι μόνο οι πραγματικοί, αλλά και οι νομικοί λόγοι που αποτέλεσαν το έρεισμα της διοικητικής απόφασης (Φράγκου, ανωτέρω). Αντίθετα, αιτιολογία που διατυπώνεται κατά τρόπο γενικό και αόριστο, ούτως ώστε να μην προκύπτει πως και στη βάση ποίων νομοθετικών/κανονιστικών διατάξεων διαμορφώθηκε η κρίση της Διοίκησης, είναι αόριστη και ελλιπής, εφόσον το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του συγκεκριμένα στοιχεία επιδεκτικά δικαστικής εκτίμησης και άσκησης δικαστικού ελέγχου (Χρίστος Πετρώνδας ν. Δημοκρατίας (1969) 3 Α.Α.Δ. 214, Παπαγεωργίου ν. Δημοκρατίας (1984) 3 Α.Α.Δ. 1348). Απαιτείτο, εν προκειμένω, στο σώμα της επίδικης απόφασης, ρητή και σαφής συμπερίληψη των νομοθετικών διατάξεων, στη βάση των οποίων ενήργησαν οι καθ' ων η αίτηση και έλαβαν την επίδικη απόφαση, προκειμένου να διαπιστωθεί η ορθή υπαγωγή σε αυτές των γεγονότων της παρούσας υπόθεσης και να καταστεί αντιληπτό το σκεπτικό και/ή ο συλλογισμός της Διοίκησης, επιτρέποντας ωσαύτως τη διενέργεια του απαιτούμενου δικαστικού ελέγχου.
Τα όσα αναφέρονται στην επιστολή ημερομηνίας 11.6.2024, όπου και περιέχεται η επίδικη απόφαση, δεν ανταποκρίνονται στις πιο πάνω επιταγές περί δέουσας αιτιολογίας, με αποτέλεσμα να παρατηρείται κενό αιτιολόγησης της προσβαλλόμενης πράξης, το οποίο δεν μπορεί να συμπληρωθεί από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι κατά πάγια νομολογία, η συμπλήρωση της αιτιολογίας από το διοικητικό φάκελο, επιτρέπεται μόνον όταν τα απαιτούμενα στοιχεία προκύπτουν από το φάκελο κατά τρόπο βέβαιο και αναντίλεκτο (Χρίστος Παναγιωτίδης ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 342). Ούτε, βεβαίως, και συνιστά έργο του Δικαστηρίου η πρωτογενής αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου για να εντοπίσει τη νομική βάση της προσβαλλόμενης απόφασης και/ή να κρίνει αν η απόφαση της Διοίκησης είναι επαρκώς αιτιολογημένη (Συμεωνίδου κ.α. ν. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ. 145, Κ.A. Preston v. Υπουργείου Εσωτερικών, Ε.Δ.Δ. αρ.189/19, ημερ. 10.12.2020).
Άμεσα σχετική με τα εδώ επίδικα ζητήματα είναι η ακυρωτική απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου στην M.S. v. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. Ειδ. Μ. 2/2025, ημερ. 4.7.2025, υπόθεση, της οποίας τα γεγονότα προσομοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με αυτά της παρούσας. Έφεση κατά της εν λόγω απόφασης, δεν ασκήθηκε (βλ. και την ακυρωτική απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου στην A.S. v. Δημοκρατίας, Υπόθεση με αρ. Ε.Μ. 1/2025, ημερ. 16.6.2025, όπου επίσης εξετάστηκαν παρόμοια θέματα).
Τα όσα λέχθηκαν στις πιο πάνω ακυρωτικές αποφάσεις ως προς την παντελή έλλειψη νομικής βάσης της επίδικης απόφασης, ισχύουν και εν προκειμένω και η απουσία από το σώμα της επίδικης απόφασης, οποιασδήποτε αναφοράς σε νομοθετική διάταξη, καθιστά ανέφικτη τη διενέργεια του απαιτούμενου δικαστικού ελέγχου και επιδρά καταλυτικά στη νομιμότητα και εγκυρότητα της επίδικης απόφασης.
Κατά συνέπεια, στοιχειοθετείται λόγος ακύρωσης, εφόσον η προσβαλλόμενη απόφαση της επιβολής εναλλακτικών της κράτησης μέτρων στον αιτητή, στερείται νομιμότητας, ως μη έχουσα οποιοδήποτε νομικό έρεισμα και/ή ως παντελώς αναιτιολόγητη.
Με τις πιο πάνω διαπιστώσεις σφραγίζεται η τύχη της παρούσας και παρέλκει η εξέταση άλλων ζητημάτων που έχουν εγερθεί.
Η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται. Επιδικάζονται €2000 έξοδα υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση.
Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Π.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο