Υπόθεση Αρ. 1209/2021
3 Απριλίου, 2026
[ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Ιωάννης Σαββιτζίκης
Αιτητής
και
Κυπριακή Δημοκρατίας, μέσω της Υπουργού Εργασίας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Καθ’ ων η Αίτηση
Νικόλας Θωμά, δικηγόρος για τον Αιτητή.
Παντελής Κωνσταντίνου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.: Με την υπό κρίση προσφυγή, ο Αιτητής αιτείται από το Δικαστήριο ακύρωση της απόφασης των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 04/08/2021, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση του αιτητή για την παροχή Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος λόγω Αναπηρίας.
Όπως φαίνεται στην Ένσταση των Καθ’ ων η αίτηση και προκύπτει από τα έγγραφα τα οποία αποτελούν μέρος του διοικητικού φακέλου ο οποίος έχει κατατεθεί κατά τις Διευκρινήσεις της υπόθεσης, τα σχετικά γεγονότα είναι τα ακόλουθα.
Ο Αιτητής κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι ηλικίας 35 ετών, άτομο με αναπηρία (σοβαρή ψυχική και ήπια νοητική αναπηρία), έγγαμος με γυναίκα Υπήκοο Ελβετίας ηλικίας 37 ετών, και διαμένει μαζί με την σύζυγο και την κόρη τους στο Παραλίμνι της Επαρχίας Αμμοχώστου.
Στις 16/10/2020 ο αιτητής υπέβαλε στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (Υ.Δ.Ε.Π.) την αίτηση με αρ. 121189 για παροχή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος (Ε.Ε.Ε.), ως Κύπριος Πολίτης (τύπος αίτησης ΕΕΕ 1) και επισύναψε διάφορα παραστατικά. Ο αιτητής δεν έλαβε οποιοδήποτε ποσό εκ του εν λόγω επιδόματος που αιτήθηκε.
Ακολούθως, η αίτηση με αρ. 121189 τερματίστηκε τον Δεκέμβριο του 2020 από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (Υ.Δ.Ε.Π.) καθότι διαπιστώθηκε ότι, οι καταθέσεις του αναφερόμενου υπερέβαιναν τα επιτρεπόμενα όρια όπως καθορίζονται στο άρθρο 13(β) του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (Ν.109(Ι)/2014) και επιπλέον διαπιστώθηκε αποξένωση καταθέσεων η οποία δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 14 της Νομοθεσίας λαμβάνεται υπόψη ως να ήταν υπάρχουσες καταθέσεις. Όπως προκύπτει από τις διατάξεις του άρθρο 13 (β) του Νόμου που αφορούν ειδικά τα άτομα με αναπηρία, το επιτρεπόμενο όριο καταθέσεων για την οικογενειακή μονάδα του αιτητή ήταν κατά την εξέταση της αίτησης €27.000. Σύμφωνα με την πληροφόρηση που λήφθηκε από τα Αδειοδοτημένα Πιστωτικά Ιδρύματα (ΑΠΟ), κατά την εξέταση της επίδικης αίτησης του αιτητή με αρ. 121189 για παροχή Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, ο αιτητής και τα μέλη της οικογενειακής μονάδας του αιτητή ήταν δικαιούχοι σε έξι (6) τραπεζικούς λογαριασμούς με συνολικό υπόλοιπο καταθέσεων ύψους €56.407,07 και μέγιστο υπόλοιπο καταθέσεων κατά τους 12 τελευταίους μήνες ύψους €154.811,57. Συνεπώς, οι καταθέσεις της οικογενειακής μονάδας του αναφερόμενου, υπερέβαιναν τα επιτρεπόμενα όρια όπως καθορίζονται στον περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμο. Οι εκτυπώσεις από τις οθόνες δεδομένων στις οποίες παρουσιάζονται οι λογαριασμοί της οικογενειακής μονάδας του αιτητή, καθώς και το υπόλοιπό τους κατά το χρόνο τερματισμού της αίτησης επισυνάπτονται ως Παράρτημα 3, σελ. 1-2 στην Ένσταση και αποτελούν μέρος του διοικητικού φακέλου.
Ο αιτητής ενημερώθηκε σχετικά με τον τερματισμό της αίτησής του με επιστολή ημερομηνίας 23/12/2020 της Υ.Δ.Ε.Π.. Μετά την απόρριψη της αίτησής του, ο αιτητής υπέβαλε ένσταση με το Έντυπο ΕΕΕ. 12 με ημερομηνία παραλαβής 16/03/2021, στην Υπουργό Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 32 του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου, κατά της απόφασης της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (Υ.Δ.Ε.Π.) για τον τερματισμό της αίτησης του για παροχή Ε.Ε.Ε. (Παράρτημα 5, σελ. 1-112). Με την υποβολή της ένστασης του, ο αιτητής αιτήθηκε την επανεξέταση της περίπτωσής του λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας και επισύναψε μεγάλο αριθμό παραστατικών ως προς τα προβλήματα υγείας τα οποία αντιμετωπίζει, χωρίς όμως να αναφερθεί με οποιονδήποτε τρόπο στην ουσία του λόγου απόρριψης της αίτησής του, δηλαδή το γεγονός ότι κατέχει καταθέσεις πέραν των ορίων που τίθενται από τη Νομοθεσία.
Η Έκθεση Γεγονότων ημερομηνίας 30/07/2021 που ετοιμάστηκε κατά την εξέταση της ένστασης του αιτητή από τον αρμόδιο Λειτουργό, αναφέρει τα ακόλουθα:
«Λόγος απόρριψης αίτησης ΕΕΕ: Ο ενιστάμενος είναι ηλικίας 34 ετών, είναι άτομο με αναπηρία και διαμένει μαζί με τη σύζυγο του και το τέκνο τους. Η αίτηση τους απορρίφθηκε το Δεκέμβριο 2020 επειδή οι καταθέσεις της οικογενειακής τους μονάδας και η αποξένωση αυτών υπερέβαιναν τα καθορισμένα από τη νομοθεσία όρια (ερ. 242).
Ισχυρισμοί Αιτητή: Αναφέρεται στην επιστολή της ένστασης του (ερ. 326-224,120-1), ημερομηνίας 25/02/2021 μέσω του δικηγόρου του, ότι μεταβιβάστηκαν στο λογαριασμό του από ιδιωτική εταιρεία για τη σύνταξη γήρατος της συζύγου του ποσό ύψους €113.455,23 και κανονικά δε έπρεπε να θεωρείται ως εισόδημα δικό του. Επιπλέον αναφέρονται τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, επισυνάπτονται καταστάσεις λογαριασμών και ιατρών αιτητή και επιπλέον αναφέρεται πως χρησιμοποιήθηκε και ποσό για ανέγερση της πρώτης κατοικίας τους.
Κατά πόσο οι ισχυρισμοί ευσταθούν: Μετά από έρευνα των δεδομένων και αναφορικά με τον πρώτο λόγο απόρριψης της αίτησης προκύπτει ότι το επιτρεπόμενο με βάση τη Νομοθεσία όριο για την οικογενειακή της μονάδα υπολογίστηκε σε €27.000 ενώ είχαν εντοπιστεί από την ΥΔΕΠ μέσω της διασύνδεσης με τα Α.Π.Ι . καταθέσεις ύψους €56 407,07 (ερ. 330).
Σημειώνεται ότι η απόρριψή ικανοποιείται από τα ως άνω, ήτοι από την εξέταση των καταθέσεων και ως εκ τούτου δεν χρειάζεται να εξεταστεί ο δεύτερος λόγος απόρριψης, ήτοι λόγω αποξένωσης των χρηματοοικονομικών του στοιχείων.
Δεν επισυνάπτεται οποιοδήποτε παραστατικό το οποίο να διαφοροποιεί οποιοδήποτε δεδομένο
Εισήγηση: Η απόφαση της ΥΔΕΠ ήταν ορθή αφού δεν πληρούνταν τα κριτήρια του άρθρου 13 της σχετικής Νομοθεσίας κατά τον ουσιώδη χρόνο εξέτασης της αίτησης και υποβάλλεται εισήγηση για απόρριψη της ένστασης.»
Υπό το φως των πιο πάνω και εφόσον η νομοθεσία δεν παρέχει καμία διακριτική ή άλλη ευχέρεια για έγκριση περιπτώσεων που κατέχουν καταθέσεις πέραν από τα όρια που θέτει η νομοθεσία, η αρμόδια Λειτουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών κατ’ εξουσιοδότηση της Υπουργού Εργασίας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σύμφωνα με τα άρθρα 25 και 32 της Νομοθεσίας, απέρριψε την ένσταση του αιτητή στις 30/07/2021 λόγω καταθέσεων και επικύρωσε την απόφαση της Αν. Προϊστάμενης της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (Υ.Δ.Ε.Π.).
Ο αιτητής ενημερώθηκε για την απόφαση απόρριψης της ένστασης του λόγω κατοχής καταθέσεων πέραν των ορίων που καθορίζονται από τη Νομοθεσία, με επιστολή ημερομηνίας 04/08/2021.
Στις 15/10/2020, ο αιτητής καταχώρησε, μέσω του νομικού του συμβούλου, την παρούσα Προσφυγή κατά της ανωτέρω απόφασης για απόρριψη της ένστασης του σε σχέση με το αίτημα του για παροχή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, όπου μέσω της γραπτής του αγόρευσης προωθούνται οι εξής λόγοι ακύρωσης, οι οποίοι καταγράφονται στο δικόγραφο της προσφυγής του.
Συγκεκριμένα, προβάλλει ως πρώτο λόγο ακυρότητας τον ισχυρισμό ότι, η απόφαση εκ μέρους των Καθ' ων η αίτηση έχει έλλειψη αιτιολογίας και ως δεύτερο ότι, η ανωτέρω απόφαση είναι αποτέλεσμα αποτυχίας δέουσας έρευνας και πως η έρευνα που έγινε δεν ήταν η δέουσα, αφού η διοίκηση αγνόησε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε προσκομίσει ο αιτητής. Ακόμα, προβάλλεται ως τρίτος ισχυρισμός ότι, η προσβαλλόμενη πράξη είναι προϊόν αλλότριου σκοπού και παραβιάζει τις αρχές της φυσικής δικαιοσύνης και την αρχή της ίσης μεταχείρισης, όπου σχετικά επικαλείται και επαναλαμβάνει τις πρόνοιες του Ν.158(Ι)/1999 και ειδικότερά τα άρθρα 50, 51, και 52. Ως τέταρτος λόγος, ουσιαστικά επαναλαμβάνεται η θέση ότι, οι Καθ' ων η Αίτηση παραγνώρισαν τα ενώπιον τους στοιχεία και/ή γεγονότα και ότι βασίστηκαν σε λανθασμένη αντίληψη γεγονότων λόγω μη δέουσας έρευνας. Ως πέμπτος λόγος προβάλλεται, η θέση πως οι Καθ’ ων η Αίτηση εφάρμοσαν εσφαλμένα τη διακριτική τους εξουσία, αλλά λειτούργησαν με κατάχρηση εξουσίας και υπό πλάνη ερμήνευσαν εσφαλμένα και/ή ότι δεν εφάρμοσαν ορθά τις πρόνοιες της νομοθεσίας.
Αντίθετα, οι Καθ’ ων η αίτηση ισχυρίζονται ότι η προσβαλλόμενη πράξη είναι ορθή και νόμιμη σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας και ειδικότερα του άρθρου 13 του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου (Ν.109(Ι)/2014), είναι αποτέλεσμα ορθής ενάσκησης των εξουσιών με τις οποίες περιβάλλονται οι Καθ’ ων η αίτηση κατ' εφαρμογή των αρχών του διοικητικού δικαίου και λήφθηκε μετά από δέουσα έρευνα, αφού αξιολογήθηκαν όλα τα σχετικά γεγονότα και στοιχεία της υπόθεσης, και είναι επαρκώς αιτιολογημένη.
Είναι η θέση της Νομικής Υπηρεσίας ότι, οι αναφερόμενοι ισχυρισμοί του αιτητή στην παρούσα υπόθεση δεν στοιχειοθετούν οιοδήποτε λόγο ακυρότητας και σε κάθε περίπτωση, ουδόλως αποσείουν το βάρος απόδειξης το οποίο βρίσκεται στους ώμους του προσφεύγοντα διοικούμενου.
Προς κρίση των προαναφερθέντων λόγων ακύρωσης και των επιχειρημάτων των δύο πλευρών, έχω εξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα όλων των στοιχείων που περιλαμβάνονται στο διοικητικό φάκελο και τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, έγγραφα τα οποία αποτελούν το πραγματικό υπόβαθρο της ενώπιον μου υπόθεσης. Διαπιστώνω σχετικά ότι, ο δικηγόρος του αιτητή, προβάλει ισχυρισμούς γεγονότων οι οποίοι δεν υποστηρίζονται από το περιεχόμενο του σχετικού διοικητικού φακέλου, αλλά και αντιπαρατίθενται με αυτόν. Ειδικά σημειώνω ότι αδυνατεί να εξειδικεύσει μέσω της αγόρευσης του τους ισχυρισμούς του με τρόπο που να γίνεται κατανοητοί από το Δικαστήριο και σε κάθε περίπτωση να στοιχειοθετούν συγκεκριμένο λόγο ακύρωσης.
Τα γεγονότα τα οποία στοιχειοθετούν τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου να επιληφθεί της προσφυγής και τα επίδικα θέματα προσδιορίζονται στη δικογραφία και η γραπτή αγόρευση επ’ ουδενί αποτελεί μέσο προσαγωγής μαρτυρίας ή διεύρυνσης των επίδικων θεμάτων (βλ. Βασιλείου ν. Δήμου Παραλιμνίου, Υπόθεση Αρ. 1061/94, ημερ.30/6/95, Βαρνάβας Νικολάου και Υιοί Λτδ., v. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 380/94, ημερ.31/8/95 και Κυριακίδης και άλλος ν. Δημοκρατίας, Υποθέσεις Αρ. 212/95 και 259/95, ημερ.31/1/97). Συνεπώς, δεδομένου ότι ουδεμία αίτηση για προσαγωγής μαρτυρίας μεσολάβησε, τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης προκύπτουν αποκλειστικά από τα σχετικά έγγραφα του διοικητικού φακέλου, ο οποίος έχει κατατεθεί στο Δικαστήριο στο στάδιο των Διευκρινήσεων.
Ακολούθως, πριν τον σχολιασμό των προβαλλόμενων ως λόγων ακύρωσης τονίζω ότι, έργο του Αναθεωρητικού Δικαστηρίου δεν είναι να υποκαταστήσει αλλά να ελέγξει την κρίση της διοίκησης.
Σύμφωνα με το σύγγραμμα του Δρ. Κώστα Παρασκευά «Κυπριακό Διοικητικό Δίκαιο Γενικό Μέρος» Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2017, σελ. 272:
«Ο δικαστικός έλεγχος της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης περιορίζεται στην εξέταση νομικών συλλογισμών και στην τήρηση νομικών ορίων. Στις περιπτώσεις που η διοίκηση με νομοθετική εξουσιοδότηση προβαίνει στην επιλογή μιας από τις περισσότερες εξίσου νόμιμες λύσεις, το δικαστήριο δεν μπορεί να ελέγξει την επιλογή καθ’ εαυτήν, χωρίς να στερεί τη διακριτική ευχέρεια του αντικειμένου της.
Έργο του δικαστή, δεν είναι να υποκαταστήσει αλλά απλώς να ελέγξει την κρίση της διοίκησης. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι οι αρχές που διέπουν το δικαστικό έλεγχο της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης πηγάζουν κατεξοχήν μέσα από αποφάσεις του ελληνικού Συμβουλίου της Επικράτειας και που αποτελούν γενικές αρχές του ελληνικού Διοικητικού Δικαίου και έχουν τύχει εφαρμογής σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το ακυρωτικό δικαστήριο δεν προβαίνει σε επανεκτίμηση των γεγονότων, ούτε υπεισέρχεται στην ουσία της υπόθεσης για να εξετάσει την ορθότητα της. Υπό κρίση είναι μόνο η νομιμότητα της απόφασης και η διαπίστωση του κατά πόσο το διοικητικό όργανο ενήργησε εντός των πλαισίων της διακριτικής του ευχέρειας.
Σύμφωνα με την πάγια θέση της κυπριακής νομολογίας το διοικητικό δικαστήριο δεν επεμβαίνει στην απόφαση ενός διοικητικού οργάνου υποκαθιστώντας την με δική του διακριτική ευχέρεια εκτός αν η επίδικη απόφαση δεν ήταν εύλογα επιτρεπτή με βάση τα ενώπιον του στοιχεία. Το δικαστήριο επεμβαίνει μόνο (α) όταν η διακριτική ευχέρεια έχει ασκηθεί με τρόπο πλημμελή, για παράδειγμα όταν η επίδικη απόφαση δεν μπορεί να στηριχθεί από την αιτιολογία της ή σε περίπτωση που ουσιαστικοί παράγοντες δεν είχαν ληφθεί υπόψη (β) όταν η απόφαση λήφθηκε κάτω από πλάνη περί τα πράγματα ή το νόμο».
Καταρχήν, ως προς το σχολιασμό των ισχυρισμών του Αιτητή ότι, οι Καθ' ων η Αίτηση ερμήνευσαν και εφάρμοσαν εσφαλμένα τις πρόνοιες της Νομοθεσίας, σημειώνω τα εξής.
Εν προκειμένω, μέσω της Προσφυγής του Αιτητή γίνεται μια γενική και αόριστη αναφορά χωρίς την απαραίτητη εξειδίκευση στο νόμο, σε αντίθεση με τις απαιτήσεις του διαδικαστικού Κανονισμού και της Νομολογίας. Ούτε ακόμα με την αγόρευση του, διαπιστώνω ότι, αναπτύσσει επιχειρήματα προς αυτή τη κατεύθυνση, αλλά αρκείται σε καταγραφή ισχυρισμών, χωρίς όμως να υποδεικνύει που ακριβώς έγκειται η ισχυριζόμενη εκ μέρους του πλάνη της διοίκησης ως προς τη σχετική Νομοθεσία, η υπέρβαση εξουσίας και η παραβίαση των άρθρων 50, 51, και 52 του Ν.158(Ι)/1999.
Όπως έχει αναφερθεί στην απόφαση της Ολομέλειας του Διοικητικού Δικαστηρίου στην υπόθεση ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ (ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ) κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΑΣ, Υπόθεση Αρ. 107/2017 ημερομηνίας 11 Δεκεμβρίου 2017 «Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία, δεν αρκεί η απλή επίκληση της παραβίασης ενός Άρθρου του Συντάγματος ή ενός νόμου ή των γενικών αρχών του Διοικητικού Δικαίου, χωρίς οποιαδήποτε συγκεκριμενοποίηση (βλ. Latomia Estate Ltd. v. Δημοκρατίας (2001) 3 Α.Α.Δ. 672). Απαιτείται η αιτιολόγηση των νομικών σημείων της αίτησης ακυρώσεως για την εξέταση των λόγων ακύρωσης από το Δικαστήριο (βλ. Ζωμενή-Παντελίδου ν. Α.Η.Κ., Υποθ. Αρ. 108/06, ημερ. 26.7.2007). Όπως λέχθηκε χαρακτηριστικά στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία ν. Svetlana Shalaeva (2010) 3 Α.Α.Δ. 598), «οποιαδήποτε αοριστία ή ασάφεια, αναπόφευκτα επηρεάζει τη νομική βάση των λόγων, με αποτέλεσμα αυτοί να κινδυνεύουν να κριθούν αναιτιολόγητοι και ανεπίδεκτοι δικαστικής εκτίμησης. Σε διαφορετική δε περίπτωση, θα παρεχόταν η ευχέρεια για τη συζήτηση σχεδόν κάθε θέματος, με αποτέλεσμα τον εξοβελισμό των δικονομικών διατάξεων και του ρόλου τους στον καθορισμό των επίδικων θεμάτων και της διεξαγωγής της διοικητικής δίκης (βλ. Ανθούση ν. Δημοκρατίας (1995) 4(Γ) Α.Α.Δ. 1709).».
Η αιτιολόγηση των νομικών σημείων πάνω στα οποία βασίζεται μια προσφυγή είναι απαραίτητη για την εξέταση από το Διοικητικό Δικαστήριο των λόγων που προσβάλλουν τη νομιμότητα της υπό εξέταση διοικητικής πράξης. Αναφορικά με τον παρόντα λόγο ακύρωσης, διαπιστώνω ότι πέραν της γενικής και αόριστης αναφοράς, ότι οι Καθ’ ων η Αίτηση εφάρμοσαν εσφαλμένα το Νόμο ούτε στην γραπτή του αγόρευση ο Αιτητής εξειδικεύει και συγκεκριμενοποιεί τα εν λόγω επίδικα θέματα με τρόπο ούτως ώστε το Δικαστήριο να εντοπίζει την ισχυριζόμενη παρανομία. Σχετικά παραπέμπω στις αποφάσεις της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κ.Δ. ν. Svetlana Shalaeva (2010) 3 A.A.Δ. 598, καθώς και τις παλαιότερες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Κώστας Παναγή ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1250/2012, ημερομηνίας 19/12/2013 και Λεωφορεία Λευκωσίας Λτδ ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 56, όπως και τη πιο πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Χριστοδουλίδης ν. Πανεπιστήμιο Κύπρου, Αναθ. Έφεση 95/2012, ημερ. 06.07.2018, ECLI:CY:AD:2018:C344.
Το ίδιο ισχύει και για τους ισχυρισμούς ότι, η προσβαλλόμενη πράξη απόφαση είναι αποτέλεσμα αποτυχίας δέουσας έρευνας και πως η έρευνα που έγινε δεν ήταν η δέουσα, αφού η διοίκηση αγνόησε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε προσκομίσει ο αιτητής ενώ ακόμα ότι, η προσβαλλόμενη διοικητική πράξη αντιβαίνει και ή τελεί σε αντίθεση με τις καθιερωμένες αρχές του Διοικητικού Δικαίου είναι προϊόν αλλότριου σκοπού και γενικά είναι παράνομη εφόσον δεν αξιολογήσαν όλα τα ενώπιον τους στοιχεία, έχει συντελεστεί εκ μέρους των Καθ’ ων η αίτηση παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και τις νομολογιακά καθιερωμένες αρχές του Διοικητικού Δικαίου, για τις οποίες ο δικηγόρος του Αιτητή ουδόλως επεξηγεί με ποιο τρόπο αυτές βρίσκουν εφαρμογή στη παρούσα περίπτωση και εν πάση περιπτώσει δεν αποδεικνύονται προς ανατροπή του τεκμηρίου της νομιμότητας της επίδικης διοικητικής πράξης.
Παρά τις πιο πάνω διαπιστώσεις μου, αναφορικά με το ζήτημα της δέουσας έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας και κατά συνέπεια ισχυριζόμενης πλάνης περί τα πράγματα και το νόμο, θα προχωρήσω στην εξέταση του συνόλου των ισχυρισμών εξετάζοντας τις ενέργειες της διοίκησης προς εξέταση των περιστατικών που αφορούν την αίτηση για παροχή ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, την ένσταση που ακολούθησε και την απόρριψη εντέλει του αιτήματος, λόγω ύπαρξης τραπεζικών καταθέσεων που σχετίζονται με τον αιτητή, πολύ μεγαλύτερων αυτών που επιτρέπει η σχετική νομοθεσία.
Ανατρέχοντας στα γεγονότα τα οποία προκύπτουν από το διοικητικό φάκελο της αίτησης, διαπιστώνω ότι προκύπτει σειρά γεγονότων τα οποία έτυχαν αξιολόγησης από τους Καθ' ων η αίτηση ούτως ώστε να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν πληροί τις πρόνοιες του νόμου, δηλαδή, ότι κρίθηκαν ως μη ικανοποιητικές οι επεξηγήσεις που δόθηκαν μέσω της Ένστασης και επικυρώθηκε η απορριπτική απόφαση της Αν. Προϊστάμενης της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας.
Εν προκειμένω, από τον φάκελο της υπόθεσης, δεν φαίνεται να υπάρχει πλάνη περί τα πράγματα. Η διοίκηση σταθμίζει και αξιολογεί στοιχεία και γεγονότα που παρουσιάζονται ενώπιον της για κρίση. Η δε έρευνα θεωρείται επαρκής εφόσον επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού και ουσιώδους γεγονότος, που παρέχει τη βάση για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων (LORD SHERATONS REPRODUCTIONS, ανωτέρω, Motorways Ltd ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 447, Χαράλαμπος Κύπρου Χωματένος ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. Αρ. 102/09, 14.3.2013 και Logicom Public Ltd v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών κ.α., Α.Ε. Αρ. 153/09, 14.1.2014).
Εξετάζοντας τον ισχυρισμό περί μη διεξαγωγής της δέουσας έρευνας, επαναλαμβάνω ότι, το Δικαστήριο δεν υποκαθιστά την Διοίκηση στην αναζήτηση και στάθμιση των στοιχείων που οδήγησαν στη λήψη της σχετικής απόφασης (LORD SHERATONS REPRODUCTIONS LTD ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 187/12, ημερ. 28.3.2019, ECLI:CY:AD:2019:C112, ECLI:CY:AD:2019:C112).
Είναι παγίως νομολογημένο ότι η έκταση, ο τρόπος και η διαδικασία που θα ακολουθηθεί, στην διενέργεια της διοικητικής έρευνας, ποικίλλει ανάλογα με το υπό εξέταση ζήτημα, ανάγεται δε στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης. Περαιτέρω, η μορφή της έρευνας είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Παραπέμπω μεταξύ άλλων στις Α.Ε υπ' αρ. 1518 μεταξύ Δημοκρατία v. Κοινότητας Πυργών, απόφαση ημερ. 01/11/1996, Α Ε. 1575, μεταξύ Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου, απόφαση ημερ. 14/07/1997 και Nicolaou ν. Minister of lnterior and Another (1974) 3 CLR 189. Η έρευνα θεωρείται επαρκής εφόσον επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού και ουσιώδους γεγονότος, που παρέχει τη βάση για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων (LORD SHERATONS REPRODUCTIONS, ανωτέρω, Motorways Ltd ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 447, Χαράλαμπος Κύπρου Χωματένος ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. Αρ. 102/09, 14.3.2013 και Logicom Public Ltd v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών κ.α., Α.Ε. Αρ. 153/09, 14.1.2014).
Η τελική εκτίμηση των γεγονότων και η λήψη της σχετικής απόφασης αποτελεί καθήκον και υποχρέωση του αρμόδιου οργάνου. Στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στη υπόθεση Ράφτης v. Δημοκρατίας (2002) 3 Α.Α.Δ. 345, 346, το θέμα της δέουσας έρευνας τέθηκε ως ακολούθως:
«Σε σχέση με την εισήγηση περί απουσίας δέουσας έρευνας οι αρχές του διοικητικού δικαίου υπαγορεύουν τη διεξαγωγή έρευνας με σκοπό τη διαπίστωση όλων των ουσιωδών γεγονότων. Ωστόσο η έκταση, ο τρόπος και η διαδικασία που θα ακολουθηθεί ποικίλλει ανάλογα με το υπό εξέταση ζήτημα, ανάγεται δε στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης (Δημοκρατία ν. Κοινότητας Πυργών κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 503, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου (1997) 3 Α.Α.Δ. 270 και Nicolaou v. Minister of Interior and Another (1974) 3 C.L.R. 189). Η μορφή της έρευνας είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Η τελική εκτίμηση των γεγονότων και η λήψη της σχετικής απόφασης αποτελεί καθήκον και υποχρέωση του αρμοδίου οργάνου. Το κριτήριο για την πληρότητα της έρευνας έγκειται στη συλλογή και διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων τα οποία παρέχουν βάση για ασφαλή συμπεράσματα (Βλ. Ζάμπογλου, πιο πάνω). Η έρευνα είναι επαρκής εφόσον εκτείνεται στη διερεύνηση κάθε γεγονότος που σχετίζεται με το θέμα που εξετάζεται (Βλ. Motorways Ltd v. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 447).
Το παρόν Δικαστήριο, παραπέμποντας στις ενέργειες της διοίκησης οι οποίες καταγράφονται στα έγγραφα του διοικητικού φακέλου, κρίνει ότι, έχει η παρούσα υπόθεση εξεταστεί, υπό καθεστώς δέουσας έρευνας. Μελετώντας τον διοικητικό φάκελο, θα διαφωνήσω με τον δικηγόρο του αιτητή ότι οι Καθ’ ων η αίτηση βρίσκονταν σε καθεστώς πραγματικής πλάνης, αλλά και ότι στη παρούσα υπόθεση δεν προέβησαν σε διενέργεια της δέουσας έρευνας παρερμηνεύοντας τα στοιχεία τα οποία ο ίδιος προσκόμισε. Εν προκειμένω, οι υπό του αιτητή υποβληθείσες παραστάσεις μέσω της Ένστασης του, φαίνεται να αξιολογήθηκαν και να λήφθηκαν υπόψη από τους Καθ’ ων η αίτηση κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης, με τρόπο που χωρεί δικαστικός έλεγχος.
Συνεπώς, ο ισχυρισμός περί έλλειψης δέουσας έρευνας και πλάνης περί τα πράγματα, η οποία οδήγησε σε παράνομα ληφθείσα απόφαση, απορρίπτεται ως αβάσιμος.
Μέσα σε αυτά τα πλαίσια απορρίπτω και τον ισχυρισμό περί παραβίαση των γενικών αρχών του διοικητικου δικαίου και ειδικότερα των προαναφερθέντων άρθρων του Ν.158(Ι)/1999.
Εξετάζοντας, τέλος, το ζήτημα που εγείρει με τον πρώτο λόγο ακύρωσης, περί έλλειψης έννομης και βάσιμης αιτιολογίας στη προσβαλλόμενη απόφαση, σε αντιδιαστολή με τη θέση των Καθ' ων η αίτηση οι οποίοι απαντούν ότι η επίδικη απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη και ότι, εν πάση περιπτώσει, η αιτιολογία μπορεί να συμπληρωθεί από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, σημειώνω τα ακόλουθα.
Κατά πάγια νομολογία, αλλά και όπως ρητά προβλέπεται στο άρθρο 29 του Νόμου 158(Ι)/1999, η αιτιολογία μιας πράξης μπορεί να συμπληρωθεί από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου (βλ. Θεοδωρίδου ν. Δημοκρατίας (1984) 3 Α.Α.Δ. 146, Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου κ.α. ν. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 1171 και Διογένους ν. Δημοκρατίας (1999) 4 Α.Α.Δ., 371). Η συμπλήρωση της αιτιολογίας από τον διοικητικό φάκελο επιτρέπεται όταν τα απαιτούμενα στοιχεία προκύπτουν από το φάκελο κατά τρόπο βέβαιο και αναντίλεκτο και προκύπτει με ακρίβεια τι είχε υπόψη του το διοικητικό όργανο κατά τη λήψη της απόφασής του (βλ. Χρίστος Παναγιωτίδης ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 342). Σύμφωνα δε με το άρθρο 28(1) του Νόμου 158(Ι)/1999, «η αιτιολογία μιας διοικητικής πράξης πρέπει να είναι σαφής, ώστε να μην αφήνει αμφιβολίες ως προς το ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος που οδήγησε το διοικητικό όργανο στη λήψη της απόφασης». Θα πρέπει να περιέχονται σε αυτήν τα συγκεκριμένα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η ουσιαστική κρίση της Διοίκησης, να παρατίθενται οι πραγματικοί και νομικοί λόγοι που αποτέλεσαν το έρεισμα της διοικητικής απόφασης, ως και τα κριτήρια βάσει των οποίων η Διοίκηση άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια, ούτως ώστε και καθίσταται εφικτός ο δικαστικός έλεγχος (βλ. ενδεικτικά Μιχαλάκης Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας (1967) 3 Α.Α.Δ. 7 και Στέφανος Φράγκου ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270).
Εν προκειμένω, πέραν της αναφοράς στο σώμα της απόφασης περί παραβίασης της σχετικής πρόνοιας του νόμου αναφορικά με την αποξένωση ακίνητης περιουσίας, από τα έγγραφα στο διοικητικό φάκελο θα μπορούσε να διαπιστωθεί η συμπλήρωση της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης και να καταστεί αντιληπτό το σκεπτικό και/ή ο συλλογισμός της Διοίκησης, επιτρέποντας ωσαύτως τη διενέργεια του απαιτούμενου δικαστικού ελέγχου. Συμπληρώνεται εν προκειμένω η δοθείσα αιτιολογία από τα παραρτήματα της Ένστασης των Καθ' ων η αίτηση και γενικότερα από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, με αποτέλεσμα να προκύπτει με ακρίβεια τι είχε υπόψη του το αποφασίζον όργανο κατά τη λήψη της απόφασής του.
Ως εκ τούτου, ο ισχυρισμός περί πάσχουσας αιτιολογίας της προσβαλλόμενης πράξης επίσης απορρίπτεται.
Ολοκληρώνοντας την εξέταση όλων των λόγων ακύρωσης, συνοψίζω ότι ουδείς εξ αυτών μπορεί να επιτύχει και ουδόλως ανατράπηκε το τεκμήριο νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
Η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται με έξοδα 1600 Ευρώ, υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση και εναντίον του Αιτητή.
Λ. Ν. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο