ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση αρ. 1624/2023 (e-justice)
23 Σεπτεμβρίου, 2026
[Φ. ΚΑΜΕΝΟΣ, ΔΔΔ.]
Αναφορικά με το άρθρο (α) 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
1.CYPRUS ESTATES LTD (HE 366), εκ Λεμεσού
2.LOZIANTO LIMITED (HE 403880), εκ Λεμεσού
Αιτήτριες
και
ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ
Καθ’ ου η Αίτηση
Ενδιάμεση Αίτηση ημερ. 14.10.2025 για προσθήκη διαδίκου
Πέτρος Μιχαήλ για Πανίκος Α. Λεωνίδου & ΣΙΑ, Δικηγόροι για Αιτήτρια
Μαρία Χριστοφή και Θεόφιλος Κωνσταντίνου για ΗΛΙΑΣ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ, Δικηγόροι για τον Καθ’ ου η Αίτηση
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Φ. Καμένος, ΔΔΔ.: Με την προσφυγή τους οι Αιτήτριες αιτούνται Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η απόφαση των Καθ' ων η Αίτηση ημερομηνίας 10.08.2023 με την οποία οι Καθ' ων η Αίτηση αποφάσισαν όπως απορρίψουν και/ή αρνηθούν τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας στο πλαίσιο της πολεοδομικής αίτησης της για προσθηκομετατροπές σε υφιστάμενα τρία καταστήματα στη Λεμεσό και αλλαγή χρήσης τους σε σνακ μπαρ, είναι άκυρη, παράνομη και στερείται κάθε έννομου αποτελέσματος.
Περαιτέρω αιτούνται Δήλωση και/ή απόφαση του Δικαστηρίου ότι η παράλειψη των Καθ' ων η Αίτηση να εκδώσουν και/ή χορηγήσουν την αιτούμενη πολεοδομική άδεια, ως η δέσμια αρμοδιότητά τους, συμμορφούμενοι με την δεσμευτική γι' αυτούς απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου μέσω της Υπουργικής Επιτροπής ημερομηνίας 15.02.2022 με την οποία έγινε ομόφωνα αποδεκτή η ιεραρχική προσφυγή της Αιτήτριας 1 στο πλαίσιο της πιο πάνω πολεοδομικής αίτησης είναι άκυρη και στερείται οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος και ότι παν το παραλειφθέν έδει να είχε εκτελεστεί και/ή οποιαδήποτε ενέργεια και/ή πράξη έχει παραλειφθεί να διαταχθεί να γίνει.
Με την παρούσα Ενδιάμεση Αίτηση (εφεξής η «ΕΑ»), οι Αιτήτριες ζητούν:
«Α. Διάταγμα του Σεβαστού Δικαστηρίου με το οποίον να παρέχεται άδεια για τροποποίηση του τίτλου της προσφυγής, ήτοι την προσθήκη ως καθ' ου η αίτηση αρ. 2 του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού.
Β. Οδηγίες του Δικαστηρίου όπως η τροποποιημένη Προσφυγή καταχωρηθεί μέσα σε 10 ημέρες από την ημερομηνία ετοιμασίας από το Πρωτοκολλητείο του διατάγματος, με το οποίο θα παρέχεται η άδεια για τη ζητούμενη τροποποίηση.
Γ. Οποιαδήποτε άλλη ή / και περαιτέρω θεραπεία που το Σεβαστό Δικαστήριο κρίνει ορθή, δίκαιη και επιβεβλημένη υπό τις περιστάσεις.
Δ. Τα έξοδα της παρούσας αιτήσεως να είναι έξοδα της διαδικασίας».
Η ΕΑ συνοδεύεται από ένορκη δήλωση δικηγόρου στο γραφείο των δικηγόρων των Αιτητριών (εφεξής η «ΕΔ»). Σημειώνω ότι τα όσα καταγράφονται στην ΕΑ και την ΕΔ λαμβάνονται υπόψη, εφόσον εκεί δέον να περιέχονται οι βασικές θέσεις και μαρτυρία προς υποστήριξη της ΕΑ και όχι όσα τυχόν βαίνουν πέραν αυτής με τις αγορεύσεις των μερών. Στην ΕΔ λοιπόν καταγράφονται τα ακόλουθα, προς υποστήριξη της ΕΑ:
«3. Στις 19/12/2023 καταχωρήθηκε στο Διοικητικό Δικαστήριο η υπό τον άνω αριθμό και τίτλο προσφυγή, με την οποία οι αιτητές αιτούνται από το σεβαστό Δικαστήριο τις πιο κάτω θεραπείες, ήτοι :
A. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η πράξη και/ή απόφαση των Καθ' ων η Αίτηση ημερομηνίας 10/08/2023, με την οποία οι Καθ' ων η Αίτηση αποφάσισαν όπως απορρίψουν και/ή αρνηθούν τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας στο πλαίσιο της πολεοδομικής αίτησης (…)
4. Κατά τον χρόνο καταχώρησης της υπό τον άνω αριθμό και τίτλο προσφυγής αρμόδιο διοικητικό όργανο για την έκδοση πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών ήταν ο καθ 'ου η αίτηση Δήμος Λεμεσού.
5. Την 01.07.2024 τέθηκε σε ισχύ ο περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμος του 2022 [Ν. 37(1)/2022]. Με βάση τα άρθρα 3 και 20 Ν. 37(1)/2022 οι κατά Επαρχία Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης έχουν την αρμοδιότητα έκδοσης πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών. Συνακόλουθα ο Επαρχιακός Οργανισμός αυτοδιοίκησης Λεμεσού από την 01.07.2024 είναι το κατά νόμο αρμόδιο διοικητικό όργανο για την έκδοση πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών.
6. Περαιτέρω, σύμφωνα με τις τροποποιήσεις που έγιναν στον περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμο με τους (Τροποποιητικούς) Νόμους 89(1)/2024, 113(1)/2024 και 145 (1)/2024, στο άρθρο 30 (4) προβλέπονται τα ακόλουθα, ήτοι:
«(4) Οποιαδήποτε δικαστική ή άλλη διαδικασία ή/και αγωγή εκκρεμούσα ή/και δημιουργηθείσα ή/και αφορώσα σε ζήτημα το οποίο ηγέρθη πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών (Τροποποιητικού) Νόμου του 2024 συνεχίζεται ή (και ασκείται από την οικεία αρμοδία αρχή, αναλόγως με την περίπτωση, ως κατά νόμο διαδοχή αρχή, όπως καθορίζεται στο άρθρο 3».
7. Ακολούθως, μετά την 01.07.2024 που τέθηκε σε ισχύ ο περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμος του 2022 [Ν. 37(1)/2022] και τις τροποποιήσεις που έγιναν στον περί Ρυθμίσεως με τους (Τροποποιητικούς) Νόμους 89(1)/2024, 113(1)/2024 και 145 (1)/2024, οι συνήγοροι του καθ' ου η αίτηση Δήμου Λεμεσού ήγειραν ενώπιον του Δικαστηρίου, ζήτημα νομιμοποίησης τους να συνεχίσουν να εμφανίζονται για τον καθ' ου η αίτηση Δήμο Λεμεσού. Τούτο δε γιατί, αφενός δεν είχαν εξουσιοδοτηθεί να εμφανίζονται και εκ μέρους του διάδοχου νομική προσώπου δημοσίου δικαίου, ήτοι του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού και αφετέρου, γιατί οι σχετικοί διοικητικοί φάκελοι που αφορούν την επίδικη πολεοδομική και οικοδομική άδεια δεν βρίσκονται στην κατοχή του Δήμου Λεμεσού, αλλά βρίσκονται στην κατοχή του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού.
8. Για τους πιο πάνω λόγους, πιστεύω ότι είναι ορθό, δίκαιο και προς το συμφέρον της δικαιοσύνης όπως επιτραπεί η αιτούμενη τροποποίηση του δικογράφου της προσφυγής των αιτητών κατά τον τρόπο που ζητείται με την παρούσα αίτηση και ότι περαιτέρω, με αυτήν εξυπηρετείται καλύτερα το συμφέρον της δικαιοσύνης και η ανάγκη της πλήρους απονομής της δικαιοσύνης».
Είναι κατά την αντίληψή μου σαφές ότι ο λόγος που κινητοποίησε την καταχώριση την ΕΑ, σύμφωνα με την ΕΔ ήταν ότι μετά την 01.07.2024 που τέθηκε σε ισχύ ο περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμος του 2022 [Ν. 37(1)/2022] και τις τροποποιήσεις που έγιναν στον περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμο με τους (Τροποποιητικούς) Νόμους 89(1)/2024, 113(1)/2024 και 145 (1)/2024, οι συνήγοροι των Καθ' ων η αίτηση Δήμου Λεμεσού ήγειραν ζήτημα νομιμοποίησης τους να συνεχίσουν να εμφανίζονται για τον Δήμο Λεμεσού, αφενός διότι δεν είχαν εξουσιοδοτηθεί να εμφανίζονται και εκ μέρους του, αναφερόμενου από τις Αιτήτριες ως, διάδοχου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, ήτοι του ΕΟΑΛ και αφετέρου, γιατί οι σχετικοί διοικητικοί φάκελοι που αφορούν την επίδικη πολεοδομική και οικοδομική άδεια δεν βρίσκονται πλέον στην κατοχή του Δήμου Λεμεσού, αλλά βρίσκονται στην κατοχή του ΕΟΑΛ.
Η ΕΑ έτυχε της ένστασης των Καθ΄ ων η αίτηση. Καταγράφονται διάφοροι λόγοι ένστασης, βασικά περιστρεφόμενοι γύρω από την ακλόνητη θέση των Καθ’ ων η αίτηση ότι η περίπτωση δεν είναι κατάλληλη για έκδοση διατάγματος προσθήκης διαδίκου αλλά για υποκατάσταση διαδίκου. Κάτι που άλλωστε είχε αναφερθεί και σε διάφορες δικασίμους ως η βασική θέση των Καθ΄ων η αίτηση που οδήγησε στην ένσταση τους στην ΕΑ. Οι Καθ΄ων η αίτηση παραπέμπουν συναφώς (ως άλλωστε και οι Αιτήτριες έπραξαν στην ΕΔ), στην πρόνοια του εδαφίου (4) του άρθρου 30 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (ΚΕΦ.96). Η εν λόγω νομοθετική πρόνοια είναι κεντρική προς επίλυση του εδώ επίδικου. Προβλέπει λοιπόν ότι:
«(4) Οποιαδήποτε δικαστική ή άλλη διαδικασία ή/και αγωγή εκκρεμούσα ή/και δημιουργηθείσα ή/και αφορώσα σε ζήτημα το οποίο ηγέρθη πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών (Τροποποιητικού) Νόμου του 2024 συνεχίζεται ή/και ασκείται από την οικεία αρμόδια αρχή, ανάλογα με την περίπτωση, ως κατά νόμο διάδοχη αρχή, όπως καθορίζεται στο άρθρο 3».
Το άρθρο 3 του Κεφ. 96, στο οποίο το ως άνω άρθρο 30(4) παραπέμπει, προβλέπει (υπογράμμιση του παρόντος):
3.-(1) Κανένα πρόσωπο δεν δύναται-
(α) να διανοίγει ή κατασκευάζει οδό
(β) να ανεγείρει ή να ανέχεται ή να επιτρέπει να ανεγείρεται οικοδομή ή να κατεδαφίζει ή να ανοικοδομεί ή να προβαίνει σε μετατροπή, προσθήκη ή επισκευή σε οποιαδήποτε υφιστάμενη οικοδομή ή να ανέχεται ή να επιτρέπει να γίνει οποιαδήποτε τέτοια κατεδάφιση ή ανοικοδόμηση ή οποιαδήποτε τέτοια μετατροπή, προσθήκη ή επισκευή
(γ) να διανοίγει ή να διαιρεί οποιαδήποτε γη (ανεξάρτητα από το αν οποιεσδήποτε άλλες οικοδομές ή οικοδομές που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για γεωργία ή δασοκομία, υπάρχουν επ’ αυτής ή όχι) σε χωρισμένα οικόπεδα
(δ) να διαιρεί οποιαδήποτε οικοδομή (ανεξάρτητα από το αν οποιαδήποτε τέτοια διαίρεση καθιστά αναγκαία οποιαδήποτε κατασκευή ή όχι) σε χωρισμένα διαμερίσματα
(ε) να μετατρέψει ή επιτρέψει ή ανεχθεί τη μετατροπή της εγκεκριμένης χρήσης μιας οικοδομής.
(στ) να αρχίζει προβαίνοντας σε οποιαδήποτε από τις εργασίες ή από τα ζητήματα που εκτίθενται πιο πάνω,
χωρίς άδεια γι’ αυτό, η οποία λαμβάνεται προηγουμένως από την αρμόδια αρχή όπως καθορίζεται στο εδάφιο (2) ή, όταν η άδεια εκδίδεται δυνάμει της δεύτερης επιφύλαξης του εδαφίου (2) του άρθρου 14, από το Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως:
(…)
(2) Ο Διευθυντής Αδειοδότησης της Ανάπτυξης του εκάστοτε Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο είναι εξουσιοδοτημένο από αυτόν έχει κατά τεκμήριο εξουσία να εκδίδει οποιαδήποτε άδεια, γνωστοποίηση ή άλλη πράξη ή έγγραφο ως η αρμόδια αρχή για την εξουσία αυτή δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου και ο Υπουργός συντονίζει τις αρμόδιες αρχές, για την ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου:
Νοείται ότι, ο Διευθυντής Αδειοδότησης της Ανάπτυξης του εκάστοτε Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης δύναται να εκχωρεί τις εξουσίες που έχει ως αρμόδια αρχή, κατά τα οριζόμενα στον παρόντα Νόμο, στον Προϊστάμενο του Τομέα Οικοδομικής Αδειοδότησης του εκάστοτε Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμου, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
(α) Για οικιστική ανάπτυξη μέχρι δύο (2) μονάδες κατοικίας ή/και μέχρι τέσσερεις (4) μονάδες κατοικίας ή/και μέχρι δώδεκα (12) κατοικίες σε σειρά ή/και μέχρι είκοσι (20) διαμερίσματα σε πολυκατοικία, καθώς και για προσθήκες ή/και μετατροπές στις εν λόγω αναπτύξεις·
(β) για εμπορική ή/και γραφειακή ή/και μεικτή οικιστική με εμπορική ή/και γραφειακή ανάπτυξη, συνολικού ωφέλιμου εμβαδού μέχρι χίλια (1000) τετραγωνικά μέτρα».
Εξετάζοντας το κείμενο του άρθρου 30(4) του Κεφ. 96 σε συνδυασμό με το άρθρο 3 του ιδίου Νόμου δε θεωρώ ότι είναι με οποιονδήποτε τρόπο διφορούμενο. Είναι προφανές ότι κατόπιν της τροποποίησης του Κεφ. 96 το 2024 με την προσθήκη του εν λόγω άρθρου 30 και δη του εδαφίου (4) αυτού, αρμόδια αρχή καθίσταται πλέον ο εκάστοτε Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης (εφεξής ο «ΕΟΑ»), εν προκειμένω άρα ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λεμεσού (εφεξής «ΕΟΑΛ»).
Από το κείμενο αυτό δε προκύπτει από οτιδήποτε η προσθήκη του ΕΟΑ ως διαδίκου παράλληλα με την μέχρι πρότινος αρμόδια αρχή (εν προκειμένω Δήμος Λεμεσού) αλλά η πλήρης υποκατάσταση του δεύτερου από τον πρώτο. Πλέον δηλαδή ο ΕΟΑ καθίσταται αρμόδια αρχή και οποιαδήποτε εκκρεμούσα δικαστική ή άλλη διαδικασία δημιουργηθείσα ή αφορώσα σε ζήτημα, το οποίο ηγέρθη πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών (Τροποποιητικού) Νόμου του 2024 συνεχίζεται από τον ΕΟΑ, εν προκειμένω από τον ΕΟΑΛ. Ξεκάθαρα το εν λόγω άρθρο προβλέπει την πλήρη υποκατάσταση της κατά νόμο αρμόδιας αρχής ως Καθ’ ης η αίτηση και όχι την παράλληλη ύπαρξή της προηγούμενης με την νυν.
Και το άρθρο 101(5) του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμος του 2022 (37(I)/2022), στο οποίο παραπέμπει η πλευρά των Καθ΄ων η αίτηση, υποστηρίζει την εν λόγω ερμηνεία. Θέτει συγκεκριμένα:
«(5) Οποιαδήποτε δικαστική ή άλλη διαδικασία ή/και προσφυγή ή/και αγωγή εκκρεμούσα ή/και δημιουργηθείσα ή/και αναφορικά με ζήτημα ή/και διαφορά που ηγέρθη και αφορά ως διάδικο ή μέρος σε διαδικασία οποιαδήποτε Πολεοδομική Αρχή η οποία ασκούσε αρμοδιότητα ως τέτοια πριν από την 1η Ιουλίου 2024 συνεχίζεται ή/και ασκείται εφεξής από τη διάδοχή της Πολεοδομική Αρχή, όπως αυτή εκάστοτε καθορίζεται, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 4 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, βάσει και των σχετικών διατάξεων του άρθρου 20 του παρόντος Νόμου:
Νοείται ότι, οποιαδήποτε δικαστική απόφαση εκδοθεί ενδιάμεσα και ειδικότερα από την 1η Ιουλίου 2024 και εντεύθεν και αφορά απόφαση ενέργεια ή παράλειψη Πολεοδομικής Αρχής δεσμεύει πλέον το οικείο Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης, ως διάδοχη Πολεοδομική Αρχή:
Νοείται περαιτέρω ότι, σε περίπτωση επανεξέτασης ακυρωθείσας απόφασης Πολεοδομική Αρχής, ο οικείος Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης ενεργεί για σκοπούς συμμόρφωσης με τη δικαστική απόφαση ως διάδοχη Πολεοδομική Αρχή της Πολεοδομικής Αρχής που εξέδωσε την ακυρωθείσα πράξη».
Θεωρώ δε ότι παρουσιάζει πράγματι αναλογία με το υπό κρίση ζήτημα η παραπομπή εκ μέρους των ευπαίδευτων συνηγόρων των Καθ΄ων στην απόφαση ΣτΕ 1630/2024, στην οποία αποφασίστηκε ως προς το θέμα της συνέχισης των εκκρεμουσών δικών από το νέο νομικό πρόσωπο (εκεί το Ν.Π.Δ.Δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο») που διαδέχτηκε το προηγούμενο νομικό πρόσωπο (Ε.Κ.Χ.Α. Α.Ε.) αναλαμβάνοντας τις αρμοδιότητες και τις εκκρεμούσες δικαστικές διαδικασίες του ότι (έμφαση του παρόντος):
«Οι εκκρεμείς δίκες της Ε.Κ.Χ.Α. Α.Ε. συνεχίζονται από και στο όνομα του Φορέα, χωρίς να επέρχεται βίαιη διακοπή τους και χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε ειδικότερη, δικαστική ή εξώδικη, ενέργεια για την συνέχισή τους. 5 [...]”. Εν όψει τούτων στην παρούσα δίκη νομιμοποιείται παθητικώς μόνο το Ν.Π.Δ.Δ. “Ελληνικό Κτηματολόγιο” το οποίο και παρέστη κατά τη συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο».
Συνεπώς, ενόψει των ανωτέρω, το Αιτητικό (Α) της ΕΑ, με το οποίο ζητείται η παροχή άδειας για τροποποίηση του τίτλου της προσφυγής, με την προσθήκη ως Καθ' ου η αίτηση αρ. 2 του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού, απορρίπτεται.
Ως κατέγραψα πιο πάνω, με το Αιτητικό (Γ) στην ΕΑ ζητείται:
«Γ. Οποιαδήποτε άλλη ή / και περαιτέρω θεραπεία που το Σεβαστό Δικαστήριο κρίνει ορθή, δίκαιη και επιβεβλημένη υπό τις περιστάσεις».
Η πλευρά των Καθ΄ων η αίτηση, παρότι ενέστη στην απλή προσθήκη του ΕΟΑΛ και στην παραμονή τους ως διαδίκων, εντούτοις δήλωσε γραπτώς (τελευταία παράγραφος υπομνήματος ημερ. 25.06.2026) ότι δε φέρει ένσταση εάν το Δικαστήριο κρίνει εύλογο να διατάξει την υποκατάσταση του Δήμου Λεμεσού από τον ΕΟΑΛ. Ο ΕΟΑΛ, στον οποίο επεδόθη η ΕΑ, έχει ήδη δηλώσει την θέση του ότι πρέπει να αποτελέσει διάδικο στη διαδικασία.
Σύμφωνα με τον Κανονισμό 20.2 των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας (υπογράμμιση του παρόντος):
«20.2. Αλλαγή διαδίκων: γενικά
(1) Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται όταν διάδικος πρόκειται να προστεθεί ή να υποκατασταθεί ή να αφαιρεθεί, εκτός όταν η υπόθεση εμπίπτει στο πλαίσιο του κανονισμού 20.6 (ειδικές διατάξεις για την αλλαγή διαδίκων μετά το τέλος σχετικής περιόδου παραγραφής).
(2) Το δικαστήριο δύναται να διατάξει την προσθήκη προσώπου ως νέου διαδίκου αν:
(α) η προσθήκη του νέου διαδίκου είναι επιθυμητή, ώστε το δικαστήριο να δυνηθεί να επιλύσει όλα τα αμφισβητούμενα θέματα στη δικαστική διαδικασία· ή
(β) υφίσταται ζήτημα, το οποίο αφορά στον νέο διάδικο και στον υφιστάμενο διάδικο, το οποίο συνδέεται με τα αμφισβητούμενα θέματα στη δικαστική διαδικασία, και είναι επιθυμητό να προστεθεί ο νέος διάδικος, ώστε το δικαστήριο να δυνηθεί να επιλύσει το εν λόγω ζήτημα.
(3) Το δικαστήριο δύναται να διατάξει οποιοδήποτε πρόσωπο να παύσει να είναι διάδικος, αν δεν είναι επιθυμητό το πρόσωπο αυτό να είναι διάδικος στη διαδικασία.
(4) Το δικαστήριο δύναται να διατάξει την υποκατάσταση υφιστάμενου διαδίκου με νέο διάδικο αν:
(α) το συμφέρον ή η ευθύνη του υφιστάμενου διαδίκου έχει μεταφερθεί στον νέο διάδικο· ή
(β) είναι επιθυμητή η υποκατάσταση με τον νέο διάδικο, ώστε το δικαστήριο να δυνηθεί να επιλύσει τα αμφισβητούμενα θέματα στη διαδικασία.
Περαιτέρω σύμφωνα με τον Κανονισμό 20.4 των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας:
«20.4. Διαδικασία προσθήκης και υποκατάστασης διαδίκων
(1) Απαιτείται άδεια του δικαστηρίου για την αφαίρεση, προσθήκη ή υποκατάσταση διαδίκου, εκτός αν το έντυπο απαίτησης δεν έχει επιδοθεί.
(2) Αίτηση για άδεια δυνάμει της παραγράφου (1) μπορεί να υποβληθεί από:
(α) υφιστάμενο διάδικο· ή
(β) πρόσωπο το οποίο επιθυμεί να καταστεί διάδικος.
[Δ.Κ. 29.9.2023] (3) Αίτηση για έκδοση διατάγματος δυνάμει του κανονισμού 20.2(4) (υποκατάσταση διαδίκου όταν το συμφέρον ή η ευθύνη υφιστάμενου διαδίκου έχει μεταφερθεί):
(α) μπορεί να υποβληθεί χωρίς ειδοποίηση· και
(β) πρέπει να υποστηριχθεί από μαρτυρία».
Περαιτέρω σύμφωνα με πάγια νομολογία ως προς το θέμα, στα πλαίσια της διοικητικής δίκης, δύναται το Δικαστήριο εφόσον κρίνει εύλογο ή προς το συμφέρον της δικαιοσύνης ακόμα και αυτεπαγγέλτως να διατάξει την υποκατάσταση ή την προσθήκη του κατάλληλου διαδίκου [βλ Αποφάσεις Ανωτάτου Δικαστηρίου σε Erini Mourouzi Sotiropoulou v. The Republic of Cyprus, through the Educational Service Committee of the Ministry of Education (1968) 3 CLR, 596, Μιλτιάδης Μιλτιάδους ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1994) 4 ΑΑΔ, 2427, Κώστας Μούγιαννος ν. Πειθαρχικού Συμβουλίου Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (Π.Σ.ΕΤΕΚ) Μέσω Προέδρου του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου (2000) 4 ΑΑΔ, 723] και Διοικητικού Δικαστηρίου [Υπ. αρ. 480/2014 Κωνσταντίνος Χαραλαμπίδης Ακίνητα Λτδ ν. Υπουργού Εσωτερικών κ.α. ημερ. 10.03.2017 και Υπ. Αρ. 297/2020 Ανδρέου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας ημερ. 29.04.2022]. Τη δυνατότητα για αυτεπάγγελτη έκδοση εντός τέτοιου διατάγματος προβλέπει άλλωστε και ο κανονισμός 20.4(8) των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας.
Ενόψει άρα των όσων αναφέρονται στην ΕΔ, η οποία υποστηρίζει την ΕΑ που, παρά την επιμονή στην έκδοση διατάγματος προσθήκης, παραπέμπει στις ορθές εν πάση περιπτώσει νομοθετικές πρόνοιες και βασικά στο άρθρο 30(4) του Κεφ. 96, αλλά και στην ερμηνεία αυτού ως εξετέθη πιο πάνω, βάσει της οποίας η εκκρεμούσα προσφυγή των Αιτητριών αρ. 1624/2023 εναντίον του Δήμου Λεμεσού συνεχίζεται ή/και ασκείται από την οικεία αρμόδια αρχή, ως κατά νόμο διάδοχη αρχή ήτοι τον ΕΟΑΛ και είναι άρα επιθυμητή η υποκατάσταση με τον νέο αυτό διάδικο, ώστε το παρόν να δυνηθεί να επιλύσει τα αμφισβητούμενα θέματα στη διαδικασία και έχοντας υπόψη και τις θέσεις αμφότερων των Καθ΄ων η αίτηση, ως κατεγράφησαν εγγράφως ενώπιον του Δικαστηρίου, κρίνω, υπό τις περιστάσεις εύλογο, και προς το συμφέρον της δικαιοσύνης όπως εκδώσω και διά της παρούσας εκδίδω διάταγμα υποκατάστασης του Δήμου Λεμεσού από τον ΕΟΑΛ ως Καθ΄ ου η αίτηση. Ο τίτλος της προσφυγής τροποποιείται με αναφορά πλέον στον «Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού» αντί του «Δήμου Λεμεσού».
Περαιτέρω οδηγίες για προώθηση της προσφυγής θα δοθούν αφού ακουστούν τα μέρη. Η προσφυγή ορίζεται για Οδηγίες στις 22.10.2026.
Δεδομένης της έκβασης της ΕΑ, η οποία οδηγήθηκε σε ακρόαση και τελικώς εκδόθηκε διάταγμα υποκατάστασης, ως η σταθερή εισήγηση του Δήμου Λεμεσού, και όχι προσθήκης διαδίκου, ως η κύρια αιτηθείσα θεραπεία, τα έξοδα της ΕΑ επιδικάζονται στα 700 ευρώ πλέον ΦΠΑ (εάν υπάρχει) υπέρ του Δήμου Λεμεσού και εναντίον των Αιτητριών.
Φ. Καμένος, ΔΔΔ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο