ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ                                          

                                                 Υπόθεση Αρ. 196/2023 iJustice

                                             

  19 Οκτωβρίου, 2026

 

[Φ. ΚΑΜΕΝΟΣ, ΔΔΔ.]

 

Αναφορικά με τα Άρθρα 12, 23(5), 28, 29 και 146 του Συντάγματος

 

1.EIONE VENTURES LTD (HE 360535),

2.RECLAR LTD (HE 361681)

Αιτήτριες

Και

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπουργικού Συμβουλίου,

                                                      

Καθ' ων η Αίτηση

......... 

Νίκος Γεωργίου για Καλλή & Καλλή ΔΕΠΕ, Δικηγόροι για Αιτήτριες

Θεοδώρα Πιπερή-Χριστοδούλου, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας  για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για Καθ' ων η αίτηση.

                                               

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Φ. Καμένος, ΔΔΔ.: Στις 19.04.2021, οι Αιτήτριες υπέβαλαν στην Πολεοδομική Αρχή (Δήμο Λάρνακας) αίτηση για έγκριση τροποποιημένων σχεδίων σε αδειούχα τετραώροφη πολυκατοικία για προσθήκη 5ου ορόφου.

 

Η Πολεοδομική Αρχή, στις 20.01.2022 αποφάσισε να αρνηθεί τη χορήγηση της αιτούμενης πολεοδομικής άδειας για τους λόγους άρνησης που αναφέρθηκαν στο Παράρτημα της Γνωστοποίησης Αρνήσεως Χορηγήσεως Πολεοδομικής Άδειας (η οποία εκ παραδρομής φέρει ημερομηνία 20.01.2021).

 

Εναντίον της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής να αρνηθεί τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας, υποβλήθηκε από τις Αιτήτριες, μέσω των δικηγόρων τους, Ιεραρχική Προσφυγή με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 31 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου. Αφού έγινε αποδεκτή η υποβολή της Ιεραρχικής Προσφυγής για εξέταση από την αρμόδια Υπουργική Επιτροπή, οι απόψεις του Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, όσο και του Δήμου Λάρνακας, ως Πολεοδομικής Αρχής, επί της Ιεραρχικής Προσφυγής καταγράφηκαν σε Σημείωμα με αρ. 135/17, το οποίο υποβλήθηκε στην εν λόγω Υπουργική Επιτροπή.

 

Στη συνεδρία της με ημερομηνία 03.11.2022, η Υπουργική Επιτροπή αποφάσισε να απορρίψει την Ιεραρχική Προσφυγή, κρίνοντας ότι η απόφαση της Πολεοδομικής Αρχής είναι ορθή και σύμφωνη με τις πρόνοιες της πολεοδομικής νομοθεσίας και του Τοπικού Σχεδίου Λάρνακας. Οι Αιτήτριες, ενημερώθηκαν για την απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής με σχετική επιστολή του Υπουργείου Εσωτερικών με ημερομηνία 03.01.2023, πράξη την οποία προσβάλλουν με την παρούσα προσφυγή.

 

Με τις αγόρευσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων τους, οι Αιτήτριες εγείρουν λόγους ακύρωσης υπό τρεις ενότητες.

 

Υπό την πρώτη ενότητα, ισχυρίζονται ότι η διοίκηση αναιτιολόγητα απέρριψε τις θέσεις των Αιτητριών χωρίς να απαντήσει σε όλους τους νομικούς και ουσιαστικούς ισχυρισμούς που είχαν προβάλει στην ιεραρχική τους προσφυγή.

 

Περαιτέρω ότι, προ της λήψης της προσβαλλόμενης απόφασης είχε λάβει χώρα παράνομη συνεννόηση και/ή προσέγγιση από το αποφασίζον την Ιεραρχική Προσφυγή όργανο με το λειτουργό ή το όργανο το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη με την Ιεραρχική Προσφυγή απόφαση. Εγείρεται συναφώς ότι το όργανο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση αποδέχθηκε την εισήγηση κατωτέρου οργάνου χωρίς να διατυπώσει τη δική του κρίση επί του θέματος καθήκον που επιβάλλεται από το Νόμο και ότι λήφθηκαν υπόψη οι απόψεις της Πολεοδομικής Αρχής καθώς και άλλων οργάνων τα οποία είχαν άμεση εμπλοκή και / ή ανάμειξη στη λήψη της απόφασης εναντίον της οποίας είχε ασκηθεί η Ιεραρχική Προσφυγή, ενώ η Ιεραρχική Προσφυγή έπρεπε να είχε εξετασθεί στη βάση του διοικητικού φακέλου.

 

Τίθεται περαιτέρω ότι κατά τη λήψη της λήφθηκαν υπόψη γεγονότα, τα οποία δεν ήταν ενώπιον της Πολεοδομικής Αρχής ή δεν υφίσταντο όταν έλαβε την προσβαλλόμενη με την ιεραρχική προσφυγή απόφαση (παραπέμπει στην απόφαση του εντ. Σεραφείμ, τότε ΔΔ στην Πρ. Αρ. 1076/2018 Γ.Τ ν Δημοκρατίας ημερ.12.09.2022).

 

Υπό τη δεύτερη ενότητα λόγων ακύρωσης εγείρεται εκ νέου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αναιτιολόγητη στη βάση τριών επιμέρους επιχειρημάτων (γίνεται επίκληση της απόφασης της εντ. Καλλιγέρου, τότε ΠΔΔ, στην  Υποθ. Αρ. 1827/2012 WIN Α.Ε ν Δημοκρατίας ημερ. 10.01.2018): Διότι η αρχή η οποία εξέτασε την Ιεραρχική Προσφυγή δεν έχει αποφανθεί ως προς έκαστον των προβληθέντων ενώπιον της, πραγματικών ή νομικών ισχυρισμών, ότι η αιτιολογία της, δεν έλαβε υπόψη τα κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου των Γενικών Αρχών και Προϋποθέσεων για Ανέγερση Ψηλών Κτηρίων στις Αστικές Περιοχές των Τεσσάρων Μεγάλων Αστικών Συγκροτημάτων την 25.04.2018, τα οποία θεσπίστηκαν από το Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Πολεοδομίας (εφεξής τα «κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου») και ότι η αιτιολογία της δεν περιλαμβάνεται στο σώμα της απόφασης ως υπαγορεύεται από την ορθή ερμηνεία του αρ. 31 του Νόμου 90/1972 και από τη Νομολογία.

 

Υπό την τρίτη ενότητα εγείρεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε από όργανο, του οποίου η σύνθεση και συγκρότηση ήταν παράνομη καθότι στο σχετικό πρακτικό δεν καταγράφεται η ιδιότητα παρά μόνο δύο εκ των παρευρισκομένων και επειδή στο ίδιο πρακτικό δεν καταγράφονται οι διευκρινίσεις και επεξηγήσεις σε σχέση με νομικά και τεχνικά θέματα που δόθηκαν, και έτσι δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό, κατά πόσο αυτά που ελέχθησαν μπορούν να εκληφθούν ως «κατατοπιστικές πληροφορίες», για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης. Για αυτούς τους λόγους, οι Αιτήτριες θεωρούν ότι πάσχει η σύνθεση του οργάνου.

 

Από την πλευρά τους, οι Καθ΄ων η αίτηση με την αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου τους, υποστηρίζουν τη νομιμότητα και το αιτιολογημένο της προσβαλλόμενης και της όλης διοικητικής ενέργειας υποβάλλοντας εισαγωγικά ότι μόνο λόγοι που έχουν προβληθεί με την ιεραρχική προσφυγή μπορούν να απασχολήσουν το παρόν Δικαστήριο.

 

Εξέτασα των εκατέρωθεν ισχυρισμούς έχοντας υπόψη και τα έγγραφα, στα οποία με παρέπεμψαν τα μέρη και το σύνολο του διοικητικού φακέλου που κατατέθηκε και καταλήγω στα εξής:

 

Ξεκινώντας από την τρίτη ενότητα λόγων ακύρωσης, της οποίας η εξέταση εκ της φύσης της προηγείται, δε διαπιστώνω οποιαδήποτε πλημμέλεια κατά τη συνεδρία ημερ. 03.11.2022 τόσο εξ απόψεως σύνθεσης ή συγκρότησης όσο και δέοντος πρακτικού.

 

Η πλευρά των Καθ΄ ων η αίτηση, με παραπομπή σε σχετικά έγγραφα του Παραρτήματος 7 στην ένσταση (απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αρ. Ε76/735 ημερομηνίας 09.04.2014 και τροποποιημένη Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με ημερομηνία 15.09.2021 με Αρ. Απόφασης 91.860) και του Παραρτήματος 4 στην ένσταση (πρακτικά συνεδρίας Υπουργική Επιτροπής), υπέδειξε ότι η αρμόδια Υπουργική Επιτροπή, στην οποία εκχωρήθηκε η εξουσία για λήψη αποφάσεων για Ιεραρχικές Προσφυγές αποτελείται από τον Υπουργό Εσωτερικών ως Πρόεδρο και τους Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και Υπουργό Μεταφορών, Επικοινωνιών & Έργων ως μέλη. Στην παρούσα περίπτωση στο σχετικό πρακτικό της Προπαρασκευαστικής Συνεδρίας, που προηγήθηκε της έκδοσης της προσβαλλόμενης, καταγράφηκε η παρουσία των εν λόγω Υπουργών, ενώ για τους λοιπούς αναφερόμενους ως «Παρευρισκόμενους», η ιδιότητα των οποίων μάλιστα κατεγράφη με αναφορά για έκαστο, το υπουργείο ή υπηρεσία, στο οποίο υπηρετεί, ρητώς αναφέρθηκε ότι:

 

«1.      Πριν την έναρξη της προπαρασκευαστικής συνεδρίας οι υπηρεσιακοί Λειτουργοί παρέδωσαν στα μέλη της Αρμόδιας Υπουργικής Επιτροπής συμπληρωματικό σημείωμα σχετικό με την ημερήσια διάταξη.

2.        Κατά την προπαρασκευαστική συνεδρία οι υπηρεσιακοί λειτουργοί παρουσίασαν στην Υπουργική Επιτροπή τις Ιεραρχικές Προσφυγές που περιλαμβάνονται στην Ημερήσια Διάταξη της 135ης συνεδρίας της Επιτροπής, έθεσαν ενώπιον της, τους σχετικούς διοικητικούς φακέλους με τα σχετικά έγγραφα (έκθεση Πολεοδομικής Αρχής, απόψεις του Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως και άλλων Αρχών σχετικά σημειώματα κ.α.), έδωσαν τις επεξηγήσεις και διευκρινίσεις σε τεχνικά και άλλα θέματα που ήγειραν τα Μέλη της Επιτροπής και αποχώρησαν.»

 

Ενώ περαιτέρω, στο πρακτικό της αποφασιστικής συνεδρίας που ακολούθησε κατεγράφησαν και τα ακόλουθα:

 

Πρακτικά της 135ης συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής για εξέταση Ιεραρχικών Προσφυγών με βάση τα άρθρα 31 και 32 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου και χαλαρώσεων με βάση το άρθρο 5Α του περί Προστασίας της Παραλίας Νόμου που έγινε στο Υπουργείο Εσωτερικών στις 03/11/2022

Παρόντες

κ. Νίκος Νουρής   Υπουργός Εσωτερικών

κ.. Κώστας Καδής Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος

κ. Γιάννης Καρούσος     Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων

 

1-        ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

1.1      Πριν από την εξέταση των θεμάτων της συνεδρίας, η Υπουργική Επιτροπή κάλεσε αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες, οι οποίοι παρουσίασαν τις Ιεραρχικές Προσφυγές, έθεσαν ενώπιον της τους σχετικούς διοικητικούς φακέλους, τα έγγραφα που σχετίζονται με την κάθε Προσφυγή και έδωσαν στην Επιτροπή επεξηγήσεις και διευκρινίσεις επί θεμάτων που σχετίζονται κυρίως με την τεχνική και νομική πτυχή των υποθέσεων που εξετάσθηκαν.

1.2      Μετά την αποχώρηση των υπηρεσιακών λειτουργών, η Υπουργική Επιτροπή προχώρησε στην εξέταση των Ιεραρχικών Προσφυγών που τέθηκαν στην Ημερήσια Διάταξη και κατέληξε σε απόφαση, αναφορικά με την κάθε Προσφυγή, όπως καταγράφεται πιο κάτω. Σε περιπτώσεις που στην απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής γίνεται αναφορά στην ορθότητα της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής θεωρείται ότι η αιτιολογία της απόφασης της εν λόγω Αρχής και τα επιχειρήματα που διατυπώνουν οι αρχές που συμφωνούν με την ανωτέρω απόφαση, αποτελούν την αιτιολογία της Απόφασης της Υπουργικής Επιτροπής.

1.3      Ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων απείχε από τη λήψη απόφασης στην υπόθεση με αρ. 135/21 λόγω συγγενικής σχέσης με τους αιτητές».

 

Συνεπώς, από τα πιο πάνω, προκύπτει ξεκάθαρα ότι οι  «παρευρισκόμενοι» υπηρεσιακοί λειτουργοί αποχώρησαν πριν τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης, η δε εμπλοκή τους ήταν μόνο για τους σκοπούς παράδοσης του σημειώματος και κατάθεσης των σχετικών διοικητικών  φακέλων με τα σχετικά έγγραφα και για να δώσουν επεξηγήσεις και διευκρινίσεις επί θεμάτων που σχετίζονται κυρίως με την τεχνική και νομική πτυχή.

 

Τόσο άρα η συγκρότηση της Επιτροπής με την παρουσία των (κατόπιν εκχώρησης) προβλεπόμενων προσώπων (Υπουργών) όσο και η σύνθεση της με την όποια προηγηθείσα εμπλοκή των υπηρεσιακών λειτουργών, ήταν επιτρεπόμενη και ουδέν τελικά σφάλμα συγκρότησης, σύνθεσης ή δέοντος πρακτικού εντοπίζεται αλλά τούτα ήταν εντός των πλαισίων της νομοθεσίας [άρθρο 21(2) του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (158(I)/1999)] και της νομολογίας, η οποία άλλωστε έχει ήδη, σε αρκετές περιπτώσεις υποδείξει ότι η παροχή, εκ μέρους υπηρεσιακών λειτουργών, επεξηγήσεων και διευκρινίσεων επί θεμάτων που σχετίζονται με αντίστοιχες θεματικές ως η τεχνική και νομική πτυχή της υπόθεσης, χωρίς καταγραφή περαιτέρω λεπτομερειών επί των επεξηγήσεων/διευκρινίσεων,  είναι επιτρεπτή.

 

Σχετικές είναι οι αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις Πίκολου Μαρίνα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2008) 4 ΑΑΔ 677 (απόφαση εντ. Κωνσταντινίδη, ΑΔ), Υπ. Αρ. 640/2006 Ελένη Αγαθοκλή Πιερή, ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Υπουργού Εσωτερικών ημερ. 23.12.2008 (εντ. Ναθαναήλ, ΑΔ), Υπ. Αρ. 975/2007 Ελένη Ιωαννίδου κ.α ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 15.01.2009 (εντ. Γαβριηλίδη, ΑΔ), Υπ. Αρ.1007/2008 Ελένη Ιωαννίδου κ.α ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Υπουργικού Συμβουλίου ημερ.  24.11.2009 (εντ. Κληρίδη, ΑΔ),  και Υπ. Αρ. 1564/2012 Ανδρούλλα Κουλέντη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Υπουργικού Συμβουλίου κ.α. ημερ. 24.06.2014 (εντ. Ερωτοκρίτου, ΑΔ).

 

Οι λόγοι ακύρωσης υπό την τρίτη ενότητα, απορρίπτονται και περνώ στην πρώτη και δεύτερη ενότητα λόγων ακύρωσης.

 

Εισαγωγικά να αναφέρω ότι αν και στα πλαίσια του πρώτου λόγου ακύρωσης εγείρεται επιγραμματικώς η θέση ότι προ της λήψης της προσβαλλόμενης είχε λάβει χώρα παράνομη συνεννόηση από το αποφασίζον όργανο με το λειτουργό που εξέδωσε την προσβαλλόμενη με την Ιεραρχική Προσφυγή απόφαση, εντούτοις ο ισχυρισμός δεν αναπτύσσεται στη συνέχεια. Συνεπώς ελλείψει της αναγκαίας τεκμηρίωσης ο εν λόγω ισχυρισμός απορρίπτεται.

 

Κατά τα λοιπά, ως προς την εξέταση της πρώτης και δεύτερης ενότητας λόγων ακύρωσης οι οποίοι ως συμπλεκόμενοι άλλωστε, ακολουθούν ενιαία ανάπτυξη στην αγόρευση των Αιτητριών, η αιτιολογία της προσβαλλόμενης πλήττεται σε διάφορες βάσεις. Οι Αιτήτριες ξεκινούν τη σχετική ανάλυσή τους με παραπομπή στην απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου στην WIN Α.Ε  (ανωτέρω) αλλά και με παραπομπή σε συγγράμματα υποβάλλοντας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αναιτιολόγητη διότι η αιτιολογία της δεν περιλήφθη στο σώμα της ενώ παράλληλα η αρχή, η οποία εξέτασε την Ιεραρχική Προσφυγή δεν έχει αποφανθεί ως προς έκαστο των προβληθέντων ενώπιον της, πραγματικών ή νομικών ισχυρισμών. Στην εν λόγω απόφαση αναφέρθηκαν για ό,τι εδώ ενδιαφέρει:

 

«Ο Υπουργός αναφέρει στην απόφασή του, τι είχε ενώπιόν του και τι έλαβε υπόψη του για την λήψη της απόφασής του, μεταξύ αυτών τις προσβληθείσες δια των ιεραρχικών προσφυγών αποφάσεις της Υπηρεσίας, τις ιεραρχικές προσφυγές της αιτήτριας που υποβλήθηκαν μέσω των δικηγόρων της, τις απόψεις της Υπηρεσίας στις εν λόγω προσφυγές, όπως και τι λέχθηκε στην ακρόαση ενώπιόν του από τους δικηγόρους της αιτήτριας.  Πέρα αυτού στην απόφασή του δεν αναφέρεται τίποτα ως προς την κρίση του για τους λόγους ακύρωσης που προβλήθηκαν ενώπιόν του.  Καταλήγει απλώς στις δύο αποφάσεις του για το «ύψος» της «ποινής».  Χωρίς όμως να καταγράψει την απόφασή/κρίση του για  τους λόγους ακυρώσεως που υποστηρίχθηκαν στις ιεραρχικές προσφυγές.   Περαιτέρω, μάλιστα, παρατηρώ ότι ούτε υιοθέτησε έστω ως μέρος της απόφασής του κάποιες ή όλες τις απόψεις της Υπηρεσίας που τέθηκαν υπόψη του με Σημείωμα των Λειτουργών της ώστε το Δικαστήριο να προχωρήσει να εξετάσει τη νομιμότητα μιας τέτοιας ενέργειας ή το περιεχόμενο του Σημειώματος. Η τροποποίηση ή η επικύρωση της προσβληθείσας απόφασης, δεν μπορεί να αποτελεί «αιτιολογία» για την απόρριψη της ιεραρχικής προσφυγής, διότι κατά της ορθότητας και νομιμότητας των διοικητικών αποφάσεων για την επιβολή των διοικητικών ποινών προβλήθηκαν συγκεκριμένοι λόγοι ακυρώσεως που έχρηζαν εξέτασης και απόφασης  αιτιολογημένης, είτε για να απορριφθούν είτε για να γίνουν  δεκτοί.

 

Παραπέμπω επί τούτου στο απόλυτα σχετικό απόσπασμα από το σύγγραμμα του Μιχάλη Ν. Πικραμένου, «Η αιτιολογία των Διοικητικών Πράξεων & ο Ακυρωτικός Δικαστικός Έλεγχος» (Εκδόσεις Σάκουλα, 2012), στις σελίδες 129-132, ως προς την απαίτηση αιτιολόγησης των αποφάσεων επί των διοικητικών προσφυγών (οι υπογραμμίσεις σημειώνω πως έχουν γίνει από το Δικαστήριο):

(…) Το επιλαμβανόμενο όργανο υποχρεούται να απαντήσει επί των ουσιωδών νομικών και ουσιαστικών ισχυρισμών του ενδιαφερομένου παραθέτοντας τη σχετική αιτιολογία, με την οποία τους αντικρούει ή τους αποδέχεται, στο σώμα της πράξης.  Το αποφασίζον όργανο δεν υποχρεούται να απαντήσει στους ισχυρισμούς εκείνους που δεν είναι ουσιώδεις.  Μη ουσιώδεις είναι οι ισχυρισμοί εκείνοι οι οποίοι δεν περιέχουν στοιχεία ικανά να ανατρέψουν την κρίση του οργάνου το οποίο εξέδωσε τη βλαπτική για τον ενδιαφερόμενο πράξη.  Το ουσιώδες ή μη των προβληθέντων ισχυρισμών απόκειται στην κρίση του κρίνοντος την ενδικοφανή προσφυγή οργάνου η οποία υπόκειται στον έλεγχο του ακυρωτικού δικαστή».

 

Καταρχάς δε διαπιστώνω ότι από τις παραπομπές των Αιτητριών σε νομολογία και θεωρία, πηγάζει κανόνας ότι η πλήρης αιτιολογία πρέπει να καταγράφεται στο σώμα της ίδιας της προσβαλλόμενης.  Κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται, αντιθέτως στην απόφαση WIN Α.Ε    ρητώς η τότε Πρόεδρος ΔΔ διαπίστωσε ότι η αιτιολογία της εκεί προσβαλλόμενης δεν προέκυπτε ούτε με παραπομπή σε στοιχεία του φακέλου ώστε να μπορεί να τύχει δικαστικού ελέγχου, συνεπώς ουσιαστικά αυτό που αποφασίστηκε ήταν το αντίθετο, ότι δηλαδή η αιτιολογία θα μπορούσε να ελεγχθεί αν προέκυπτε με παραπομπή σε στοιχεία του φακέλου, πέραν άρα του σώματος της ίδιας της πράξης. Ανέφερε συγκεκριμένα:

 

«Περαιτέρω, μάλιστα, παρατηρώ ότι ούτε υιοθέτησε έστω ως μέρος της απόφασής του κάποιες ή όλες τις απόψεις της Υπηρεσίας που τέθηκαν υπόψη του με Σημείωμα των Λειτουργών της ώστε το Δικαστήριο να προχωρήσει να εξετάσει τη νομιμότητα μιας τέτοιας ενέργειας ή το περιεχόμενο του Σημειώματος».  

 

Ανατρέχοντας στην εδώ προσβαλλόμενη, διαπιστώνω ρητή υιοθέτηση της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής και των επιχειρημάτων των αρχών που συμφωνούν με την εν λόγω απόφαση, συνεπώς προκύπτει αιτιολογία δυνάμενη να τύχει δικαστικού ελέγχου. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 1.2 του πρακτικού ημερ. 03.11.2022, αναφέρθηκε ρητώς:

 

«Σε περιπτώσεις που στην απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής γίνεται αναφορά στην ορθότητα της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής θεωρείται ότι η αιτιολογία της απόφασης της εν λόγω Αρχής και τα επιχειρήματα που διατυπώνουν οι αρχές που συμφωνούν με την ανωτέρω απόφαση, αποτελούν την αιτιολογία της Απόφασης της Υπουργικής Επιτροπής».

 

Θεωρώ ότι με την ανωτέρω καταγραφή, υπήρξε ρητή υιοθέτηση της αιτιολογίας και θέσεων της πολεοδομικής αρχής, συνεπώς δε μπορεί να γίνει λόγος για παραλληλισμό με τα δεδομένα της WIN Α.Ε. Παρόμοια δε αιτιολογία επικροτήθηκε στην ΕΔΔ Αρ. 32/2021 STAROIL LTD κ.α. v. Δημοκρατίας ημερ. 18.03.2026.

 

Η παρούσα περίπτωση εμπίπτει στα όσα το άρθρο 29 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν. 158(I)/1999) θέτει, περί συμπλήρωσης/ αναπλήρωσης της αιτιολογίας από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου και το σύνολο της όλης διοικητικής ενέργειας εφόσον με την εν λόγω ρητή παραπομπή η αιτιολογία βρίσκεται αρρήκτως συνδεδεμένη με την προσβαλλόμενη [Συμεωνίδου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ.145, Ε.Δ.Δ 181/20 Παπαχαραλάμπους v. Δημοκρατίας κ.ά ημερ. 14.05.2025 και ΕΔΔ Αρ. 139/21, Δέσπω Ιωάννου ή διαφ. Δέσπω Κ. Βάσου v. Δημοκρατίας ημερ. 19.05.2026] και ουδέν σφάλμα εντοπίζεται λόγω υιοθέτησης της αιτιολογίας του Σημειώματος της πολεοδομικής αρχής. Σχετικό εν προκειμένω και το άρθρο 17(8) του Ν. 158(I)/1999[1]. Αυτά εκ των πραγμάτων οδηγούν σε απόρριψη και των ισχυρισμών ότι οι Καθ’ ων η αίτηση (Υπουργική Επιτροπή), εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση αποδεχόμενοι την εισήγηση κατωτέρου οργάνου χωρίς τη δική τους κρίση και ότι λήφθηκαν παράτυπα υπόψη οι απόψεις της Πολεοδομικής Αρχής καθώς και άλλων οργάνων τα οποία είχαν εμπλοκή στη λήψη της απόφασης εναντίον της οποίας είχε ασκηθεί η Ιεραρχική Προσφυγή.

 

Δε συμφωνώ περαιτέρω ότι η αιτιολογία της προσβαλλόμενης είναι πλημμελής λόγω μη αναφοράς των κριτηρίων του διευκρινιστικού πλαισίου. Η απόφαση στη Σταύρος Φιλιππίδης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1997) 4 Α.Α.Δ. 1314, που παραπέμπει ο ευπαίδευτος συνήγορος των Αιτητριών, αφορούσε κριτήρια που προβλέπονταν στο δευτερογενές νομοθέτημα (Υπουργική Απόφαση), στο οποίο εδραζόταν η εκεί προσβαλλόμενη πράξη. Στην παρούσα, τα κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου δεν αποτελούν δεσμευτικό αλλά καθοδηγητικό έγγραφο ως προς το που και πως μπορεί η διοίκηση να ασκεί τη διακριτική της ευχέρεια. Ειδικότερα και πιο σημαντικά, τα κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου, με ρητή αναφορά, δεν μπορούν να αφορούν περιπτώσεις αναπτύξεων που βρίσκονται σε Περιοχή Ειδικού Χαρακτήρα αλλά μόνο σε ικανοποιητική από αυτό απόσταση. Συγκεκριμένα στην παράγραφο 3.7 του αναφέρεται:

 

«3.7 Περιοχές Ειδικού Χαρακτήρα

Η διακριτική ευχέρεια του Διευθυντή για την ανέγερση ψηλού κτιρίου δεν ασκείται εντός Περιοχών Ειδικού Χαρακτήρα (ΠΕΧ). Ο Διευθυντής Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως δυνατόν να ασκεί τη διακριτική του εξουσία για την ανέγερση ψηλού κτιρίου σε ικανοποιητική απόσταση από το όριο της ΠΕΧ, εφόσον διασφαλίζεται ο μη δυσμενής επηρεασμός της και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των παραμέτρων του παρόντος Πλαισίου».

 

Στο έγγραφο «Σημείωμα προς την Υπουργική Επιτροπή» (Παράρτημα 3), το οποίο ως προπαρασκευαστικό της προσβαλλόμενης, συμπληρώνει την αιτιολογία της, αναφέρει (υπογράμμιση του Δικαστηρίου):

 

«Άλλες ουσιώδεις για την Ιεραρχική Προσφυγή πληροφορίες της ακίνητης ιδιοκτησίας  

 

3.γ.i Το τεμάχιο βρίσκεται εντός Ιστορικού Πυρήνα (Πα6) και Κεντρικής Εμπορικής Περιοχής και εφάπτεται σε Περιοχή Ειδικού Χαρακτήρα (ΠΕΧ).

 

3.γ.ii Εφάπτεται σε τοπικό οδικό δίκτυο περιορισμένων γεωμετρικών χαρακτηριστικών (πυρήνας) χωρίς δυνατότητα διεύρυνσης λόγω γειτνίασης με διατηρητέες οικοδομές. Επηρεάζεται εμβαδόν 5τ.μ. μόνο, στα βορειοδυτικά (οδός Αδώνιδος).

 

3.γ.iii Με βάση την χωρομετρική εργασία το συνολικό εμβαδόν των τεμαχίων είναι 641τ.μ. (καθαρό εμβαδόν 636τ,μ.) και το επιτρεπόμενο δομήσιμο εμβαδόν υπολογίστηκε στα 1154τ.μ,

 

3.γ.iν Το τεμάχιο με αρ.417 είναι κηρυγμένο διατηρητέο αφού εντός αυτού προϋφίστατο διατηρητέα οικοδομή, η οποία δεν υφίσταται επιτόπου εδώ και πολλά χρόνια.

(…)

6. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ:

6.1. Η σχετική με την παρούσα Πολεοδομική Αίτηση Α87/21, αφορούσε έγκριση τροποποιημένων σχεδίων για προσθήκη ορόφου σε υπό ανέγερση εγκριμένη οικοδομή (Πολεοδομική Άδεια ΠΑ65/21), ώστε από τετραώροφη οικοδομή (πιλοτή και 4 ορόφους) συνολικού ύψους 14,45μ., να μετατραπεί με την άσκηση διακριτικής ευχέρειας σε πενταώροφη οικοδομή (πιλοτή και 5 ορόφους) συνολικού ύψους 17,45μ.,προς αξιοποίηση του αδιάθετου συντελεστή δόμησης. Σε σχέση με τα επιχειρήματα των παραγράφων 5.2 έως 5.6 πιο πάνω, σημειώνεται ότι, η Πολεοδομική Αρχή, για τη διαμόρφωση απόφασης, έλαβε υπόψη τόσο τα λεχθέντα του αιτητή που παρευρέθηκε σε συνεδρία της Επιτροπής Πολεοδομίας, όσο και το περιεχόμενο των σχετικών επιστολών του, ωστόσο κατέληξε σε απόρριψη του αιτήματος λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα: Ιεραρχική Προσφυγή: EIONE & RECLAR

(α) Τα υπό ανάπτυξη τεμάχια διέπονται από τις πρόνοιες της Πολεοδομικής Ζώνης Πα6 του Τοπικού Σχεδίου Λάρνακας, όπου ο ανώτατος επιτρεπόμενος αριθμός ορόφων είναι 3 και το ανώτατο επιτρεπόμενο ύψος είναι 10μ. Επιπλέον, εμπίπτουν σε Ιστορικό Πυρήνα (Πα), εντός Κεντρικής Εμπορικής Περιοχής (ΚΕΠ) και εφάπτονται του ορίου της Περιοχής Ειδικού Χαρακτήρα (ΠΕΧ) Σκάλα, καθώς και σε δρόμο περιορισμένου εύρους χωρίς δυνατότητα διεύρυνσης λόγω ύπαρξης διατηρητέων οικοδομών.

(β) Η ανάπτυξη έχει ήδη επωφεληθεί αύξησης αριθμού ορόφων και ύψους (πιλοτή και 4 όροφοι αντί 3 όροφοι και ύψος 14,45μ. αντί 10μ.) ως εγκρίθηκε με την Πολεοδομική Άδεια ΠΑ65/21, στα πλαίσια άσκησης της Διακριτικής Ευχέρειας της Πολεοδομικής Αρχής, και οποιαδήποτε περαιτέρω αύξηση θα ήταν εις βάρος του χαρακτήρα του δομημένου περιβάλλοντος και των ανέσεων της περιοχής. Σημειώνεται ότι, Κλιμάκιο της αρμόδιας Επιτροπής με τους Λειτουργούς της Τεχνικής Υπηρεσίας πραγματοποίησε επιτόπιες επισκέψεις στην περιοχή και συνεκτίμησαν όλα τα δεδομένα της προτεινόμενης ανάπτυξης, τόσο σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση και τα χαρακτηριστικά της περιοχής όσο και σε σχέση με άλλες χορηγηθείσες ή και εκκρεμούσες πολεοδομικές άδειες στην περιοχή, ώστε να επιτευχθεί κλιμακωτή αύξηση του ύψους στην περιοχή που εφάπτεται του ορίου της Περιοχής Ειδικού Χαρακτήρα. Επίσης λήφθηκε υπόψη ο μετριασμός του επηρεασμού των κτιρίων που χωροθετούνται βόρεια της ανάπτυξης όσον αφορά θέματα σκίασης. Ως Παραρτήματα 12α, 12β και 12γ, επισυνάπτονται φωτογραφίες της επιτόπου κατάστασης και της γύρω περιοχής, σχέδιο με τα πολεόδομικά δεδομένα της περιοχής μελέτης και σχέδιο με υπό ανάπτυξη τεμάχια στην οδό Αισώπου, αντίστοιχα.

(γ) Οι αιτητές γνώριζαν τη θέση της Πολεοδομικής Αρχής ως προς την ανέγερση πενταώροφης οικοδομής στα υπό μελέτη τεμάχια, ήδη από το στάδιο μελέτης της Πολεοδομικής Αίτησης ΠΑ65/21, και είχαν αποδεχθεί και προβεί σε τροποποίηση του προτεινόμενου σχεδιασμού για εξασφάλιση της εν λόγω πολεοδομικής άδειας για τετραώροφη οικοδομή (πιλοτή και 4 όροφοι), ωστόσο επανήλθαν με νέα αίτηση για πενταώροφη οικοδομή χωρίς να έχουν προσφύγει στα πλαίσια της αρχικής αίτησης.

(δ) Η Πολεοδομική Αρχή, στην προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων της ανάπτυξης και προς αποφυγή του ψηλού κόστους από την δημιουργία υπόγειου χώρου στάθμευσης επέτρεψε την δημιουργία πιλοτής για την ικανοποίηση των αναγκαίων χώρων στάθμευσης, παρότι σε ιστορικούς πυρήνες όπου επικρατεί συνεχές σύστημα δόμησης η κατασκευή πιλοτής με βάση τις πρόνοιες της παραγράφου 5.1.5 δεν πρέπει να γίνεται αποδεκτή. Επιπλέον, σημειώνεται ότι, στα πλαίσια μελέτης της Πολεοδομικής Αίτησης ΠΑ65/21, η Πολεοδομική Αρχή είχε εισηγηθεί στους αιτητές, λόγω των χαρακτηριστικών της περιοχής και της άμεσης γειτνίασης με την Περιοχή Ειδικού Χαρακτήρα, ανάμεσα σε άλλα να αυξηθεί η κάλυψη και το συνολικό ύψος της οικοδομής να μην ξεπερνά τα 15-15,50μ.

(ε) Για τη χορήγηση της Πολεοδομικής Άδειας με αρ. ΠΑ65/21, παραχωρήθηκε συναίνεση με αρ. 011/2021 από τον Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, με όρο για ανέγερση τετραώροφης οικοδομής με υπόστεγο χώρο».

 

Θεωρώ άρα ότι το ζήτημα εξαντλήθηκε εξ απόψεως αιτιολογίας ως προς τα κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου, ειδικά σε συνάρτηση με τη «γειτνίαση» του ακινήτου των Αιτητριών, το οποίο «εφάπτεται» με την Περιοχή Ειδικού Χαρακτήρα (ΠΕΧ), έννοιες («γειτνίαση», «εφάπτεται») που ασφαλώς σε συνδυασμό και με τις υπόλοιπες αναφορές των Καθ’ ων η αίτηση (πχ ότι το ακίνητο βρίσκεται σε ιστορικό πυρήνα με πλησίον του διατηρητέες οικοδομές και ότι τυχούσα έγκριση της αίτησης θα επηρέαζε τις ανέσεις της ΠΕΧ) ακριβώς μεταδίδουν το νόημα ότι τα τεμάχια των Αιτητριών δε βρίσκονται σε ικανοποιητική απόσταση ώστε να μπορούσε να γίνει δεκτή άσκηση περαιτέρω της ήδη δοθείσας (με την άδεια είχε δοθεί ήδη ένας όροφος επιπλέον και είχε επιτραπεί πυλωτή) διακριτικής ευχέρειας υπέρ τους. Με δοσμένη αυτή την εικόνα, δεν αναμένετο περαιτέρω ενασχόληση με τα υπόλοιπα κριτήρια του διευκρινιστικού πλαισίου εφόσον ακριβώς η περίπτωση ρητά κατεγράφη ότι δεν προσφέρετο ως τέτοια και άλλωστε αυτό οι Αιτήτριες το γνώριζαν ήδη λόγω της πρόσφατης αδειοδότησής τους, και είχαν αποδεχθεί και προβεί σε τροποποίηση του προτεινόμενου σχεδιασμού για εξασφάλιση της εν λόγω πολεοδομικής άδειας Α65/21 (ώστε να γίνει τετραόροφη), ωστόσο σύντομα επανήλθαν με νέα αίτηση για πενταώροφη οικοδομή χωρίς να έχουν αμφισβητήσει την αρχική αίτηση/έγκριση.

 

Ασφαλώς και δε συμφωνώ ότι τα όσα αναφέρονται στο «Σημείωμα προς την Υπουργική Επιτροπή» (Παράρτημα 3), αποτελούν «μεταγενέστερη αιτιολογία» που δε δύναται να συμπληρώσει την αιτιολογία της προσβαλλόμενης. Πρώτα να σημειώσω την αντιφατικότητα από τη μια πλευρά να τίθεται ισχυρισμός ότι τα όσα απάντησε η πολεοδομική αρχή στα πλαίσια της ιεραρχικής προσφυγής είναι μεταγενέστερη, άρα ανεπίτρεπτη αιτιολογία, την ίδια στιγμή που τίθεται έτερος ισχυρισμός ότι στα πλαίσια της ιεραρχικής προσφυγής η πολεοδομική αρχή δεν απάντησε σε κάποιους ισχυρισμούς των Αιτητριών. Με τη λογική αυτή ό,τι και να έπραττε θα ήταν λάθος..

 

Σε κάθε περίπτωση δε συμφωνώ με οποιονδήποτε από τους εν λόγω ισχυρισμούς. Η ίδια η διαδικασία της ιεραρχικής προσφυγής αποτελεί ένα πλαίσιο διοικητικής διευθέτησης  της διαφοράς πριν την λήψη δικαστικών μέτρων και η διοίκηση καλείται να δώσει τις θέσεις της επί των ουσιωδών ισχυρισμών του προσφεύγοντος, τους οποίους η δευτεροβάθμια διοικητική αρχή που εξετάζει την ιεραρχική προσφυγή καλείται να απαντήσει. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από τη σχετική νομολογία (WIN Α.Ε ), την οποία και οι Αιτήτριες επικαλέστηκαν. Δε μπορεί άρα να γίνεται λόγος για πλημμέλεια αιτιολογίας της προσβαλλόμενης επειδή η πολεοδομική αρχή απάντησε στους ισχυρισμούς της ιεραρχικής προσφυγής ούτε εν προκειμένω διαπιστώνεται ότι δεν απαντήθηκαν οι ουσιώδεις ισχυρισμοί των Αιτητριών.

 

Ειδικά ως προς το τελευταίο και τη θέση των Αιτητριών ότι στα πλαίσια της ιεραρχικής προσφυγής είχαν θέσει ότι για τρεις οικοδομές σε σχετικά μικρή απόσταση (43, 45 και 280 μέτρα) είχαν εγκριθεί περισσότεροι όροφοι, είναι διαπίστωσή μου ότι οι Καθ΄ων η αίτηση αναφέρθηκαν στα ειδικά χαρακτηριστικά των τεμαχίων των Αιτητριών (βλ. ιδίως όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω σε σχέση με την γεωγραφική τοποθεσία των τεμαχίων των Αιτητριών και τη γειτνίαση με ΠΕΧ) και στο ότι οποιαδήποτε άλλος όροφος μόνο μέσω διαδικασίας κατά παρέκκλιση αδειοδότησης θα μπορούσε να προωθηθεί[2] αναφερόμενοι στο ότι έλαβαν υπόψη τα χαρακτηριστικά της περιοχής και σε σχέση με άλλες χορηγηθείσες ή και εκκρεμούσες πολεοδομικές άδειες, άρα, ενόψει και της μη προσκόμισης εκ μέρους των Αιτητριών οποιωνδήποτε άλλων λεπτομερειών ότι οι εν λόγω τρεις αναπτύξεις είχαν ομοιότητες με την περίπτωση των επίδικων τεμαχίων (πχ παρόμοια απόσταση από ή γειτνίαση με ΠΕΧ, εγγύτητα σε διατηρητέα, αδειοδότηση χωρίς παρέκκλιση κτλ), δε θεωρώ ότι ο ισχυρισμός ήταν ουσιώδης ώστε να έχριζε περαιτέρω ή ειδικότερης των πιο πάνω αιτιολόγησης ούτε ασφαλώς ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε εύρημα παράβασης της αρχής της ισότητας, που προϋποθέτει και ανάλογο βαθμό συγκεκριμενοποίησης/τεκμηρίωσης (ΕΔΔ Αρ. 109/2021 Στυλιανίδης Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, ημερ. 05.12.2025). Υπενθυμίζεται ότι ως αναφέρθηκε στην Win A.E:

 

«Το αποφασίζον όργανο δεν υποχρεούται να απαντήσει στους ισχυρισμούς εκείνους που δεν είναι ουσιώδεις.  Μη ουσιώδεις είναι οι ισχυρισμοί εκείνοι οι οποίοι δεν περιέχουν στοιχεία ικανά να ανατρέψουν την κρίση του οργάνου το οποίο εξέδωσε τη βλαπτική για τον ενδιαφερόμενο πράξη. Το ουσιώδες ή μη των προβληθέντων ισχυρισμών απόκειται στην κρίση του κρίνοντος την ενδικοφανή προσφυγή οργάνου η οποία υπόκειται στον έλεγχο του ακυρωτικού δικαστή».

 

Στην απόφαση STAROIL LTD (ανωτέρω) αναφέρθηκε:

 

Το γεγονός ότι είχε επιτραπεί, σε προγενέστερο στάδιο, η λειτουργία άλλων πρατηρίων στην ίδια περιοχή, δεν αρκούσε, χωρίς περισσότερα, για να καταταχθούν οι περιπτώσεις στην ίδια κατηγορία με αυτή των Εφεσειόντων. Ως καλώς υπογραμμίστηκε πρωτοδίκως, απουσίαζαν ουσιώδη στοιχεία που θα έπρεπε να συνεκτιμηθούν, όπως ο χρόνος υποβολής των σχετικών πολεοδομικών αιτήσεων και οι τότε ανάγκες του πολεοδομικού δικτύου.

 

Συνεπώς ουδέν σφάλμα αιτιολογίας ή άλλως εντοπίζεται στην προσβαλλόμενη.

 

Ούτε όμως τα του αδιάθετου συντελεστή δόμησης αποτελούν «μεταγενέστερα στοιχεία» παρόμοια με τα κριθέντα ως πιθανόν πεπλανημένως επικληθέντα στην Πρ. Αρ. 1076/2018 Γ.Τ (ανωτέρω), εφόσον εδώ η σχετική αναφορά των Καθ’ ων η αίτηση απάντησε σε ισχυρισμούς των Αιτητριών στην επιστολή των δικηγόρων τους ημερ. 18.04.2022, μεταγενέστερη δηλαδή της ιεραρχικής τους προσφυγής και αφορούσαν την άδεια διαίρεσης ημερ. 18.03.2022 που οι Αιτήτριες είχαν εξασφαλίσει, η οποία επίσης ήταν μεταγενέστερη της προσβαλλόμενης, με την ιεραρχική προσφυγή, πράξης. Άρα η απάντηση επ’ αυτών δεν ήταν μια προσπάθεια αιτιολόγησης της προσβαλλομένης με την ιεραρχική προσφυγή πράξης με μεταγενέστερα στοιχεία αλλά απάντηση στον μεταγενέστερο αυτό ισχυρισμό των Αιτητριών, κάτι που ακριβώς δείχνει ότι η Πολεοδομική Αρχή, ενεργώντας ως χρηστή διοίκηση, ασχολήθηκε και με τη, μεταγενέστερη έστω, θέση αυτή των Αιτητριών και δεν την αγνόησε και άρα ουδέν σφάλμα εντοπίζεται και επί της προσέγγισης αυτής.

 

Δεδομένων των πιο πάνω, καταλήγω στο αβάσιμο του συνόλου των λόγων ακύρωσης. Η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη επικυρώνεται με 1.800 ευρώ έξοδα υπέρ των Καθ΄ων η αίτηση.

 

Φ. Καμένος, ΔΔΔ