ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση αρ. 555/2026 (iJ))
6 Νοεμβρίου 2026
[ΓΑΒΡΙΗΛ, Πρόεδρος Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
SALIM BERISH
Αιτητής,
v.
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ – ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ
Καθ’ ων η αίτηση.
……………………………
Σταυρούλλα Π. Σταύρου, για τον αιτητή.
Μαρίνα Φιλίππου, για Βρυωνίδου, Αναστασιάδη & Φιλίππου Δ.Ε.Π.Ε., για τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους καθ’ ων η αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΓΑΒΡΙΗΛ, Π.Δ.Δ.: Ο αιτητής, με την παρούσα προσφυγή, ζητά από το Δικαστήριο ακύρωση της απόφασης της Διευθύντριας του Τμήματος Μετανάστευσης, ημερομηνίας 7.4.2026 με την οποία κηρύχθηκε ως απαγορευμένος μετανάστης, δυνάμει του άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ. 105 και του άρθρου 29 του περί Προσφύγων Νόμου, ως επίσης ακύρωση των διαταγμάτων κράτησης και απέλασης ίδιας ημερομηνίας.
Ο αιτητής κατάγεται από τη Συρία. Στις 28.4.2015, η Υπηρεσία Ασύλου του παραχώρησε το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας. Στις 23.11.2018, τέλεσε γάμο με Ευρωπαία πολίτη και στις 10.12.2024 υπέβαλε αίτηση για έκδοση δελτίου διαμονής ως μέλος της οικογένειας πολίτη της Ένωσης, δελτίο διαμονής το οποίο εκδόθηκε με ισχύ μέχρι τις 3.2.2030. Αναφορά στην ισχύ του οποίου θα γίνει στη συνέχεια.
Στις 26.2.2026, ο αιτητής καταδικάστηκε από το Μόνιμο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας, στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης αρ. 20127/24, όπου του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 20 μηνών, για αδικήματα που σχετίζονται με βαριά σωματική βλάβη και ημερομηνία αποφυλάκισης την 26.5.2026. Η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, στην έκθεσή της ημερομηνίας 31.3.2026 υπέβαλε προς την Διευθύντρια του Τμήματος Μετανάστευσης, εισήγηση για έκδοση διαταγμάτων εναντίον του, βάσει του περί Προσφύγων Νόμου.
Στις 3.4.2026 η Υπηρεσία Ασύλου ενημέρωσε τον αιτητή για την πρόθεση της Διευθύντριας για απομάκρυνσή του από την Δημοκρατία και του δόθηκε το δικαίωμα για υποβολή παραστάσεων, κατά τις διατάξεις του άρθρου 29(2)(α) του περί Προσφύγων Νόμου.
Στη συνέχεια, στις 7.4.2026, η Διευθύντρια του Τμήματος Μετανάστευσης, αποφάσισε την κήρυξη του αιτητή ως απαγορευμένου μετανάστη και εξέδωσε εναντίον του τα επίδικα διατάγματα κράτησης και απέλασης, δυνάμει τόσο του άρθρου 14 του Κεφ. 105, όσο και του άρθρου 29 του περί Προσφύγων Νόμου.
Κρίνεται σημαντική και η παράθεση των γεγονότων που ακολούθησαν χρονικά της έκδοσης των προσβαλλόμενων διοικητικών αποφάσεων.
Ειδικότερα, ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου, με απόφαση ημερομηνίας 27.5.2026, αποφάσισε την ανάκληση του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας που είχε δοθεί στον αιτητή, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρθρου 5(2)(δ) και 5(4)(β) του περί Προσφύγων Νόμου. Την ίδια μέρα, εξέδωσε εναντίον του και απόφαση επιστροφής, ενώ του παραχωρήθηκε και προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης επτά ημερών. Τόσο η απόφαση επιστροφής, όσο και η προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης, αναστάλθηκαν μέχρι την πάροδο της προθεσμίας για άσκηση προσφυγής ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (στο εξής «ΔΔΔΠ»), ή σε περίπτωση ασκήσεως προσφυγής, μέχρι την έκδοση της δικαστικής απόφασης. Η απόφαση ανάκλησης του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, γνωστοποιήθηκε στον αιτητή στις 19.6.2026.
Σημειώνεται πως κατά της απόφασης ανάκλησης του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, ο αιτητής άσκησε στις 9.7.2026 την προσφυγή με αρ. 1477/2026 ενώπιον του ΔΔΔΠ. Κατά την επιφύλαξη της απόφασης, η έκδοση της απόφασης του ΔΔΔΠ, εκκρεμούσε.
Ο αιτητής καταχώρησε την υπό κρίση προσφυγή στις 29.5.2026. Εκκρεμούσης της προσφυγής, η ευπαίδευτη συνήγορος που εμφανίστηκε για τη Δημοκρατία, ενημέρωσε το Δικαστήριο πως τα εδώ προσβαλλόμενα διατάγματα κράτησης και απέλασης ημερομηνίας 7.4.2026 είχαν ανακληθεί, ενόψει της έκδοσης νέων διαταγμάτων ημερομηνίας 22.6.2026, βάσει αποκλειστικά του Κεφ. 105 και ειδικότερα του άρθρου 6(1)(δ) και (κ).
Εκ μέρους της ευπαιδεύτου συνηγόρου των καθ’ ων η αίτηση, υπεβλήθη η εισήγηση πως η δίκη έχει καταργηθεί.
Αντίθετοι υπήρξαν οι ισχυρισμοί της ευπαιδεύτου συνηγόρου του αιτητή, η οποία ισχυρίστηκε πως η δίκη καταργείται σε περίπτωση που το αντικείμενο της προσφυγής εκλείψει, όμως, εφόσον υπάρχει κατάλοιπο ζημίας, το οποίο δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης, η δίκη μπορεί να συνεχιστεί. Κατά τις εισηγήσεις, η αποστέρηση της ελευθερίας του αιτητή, αποτελεί αυταπόδεικτο ζημιογόνο κατάλοιπο, τουλάχιστον στο απαιτούμενο επίπεδο του εκ πρώτης όψεως, παραπέμποντας, ανάμεσα και σε άλλες, στην απόφαση του Εφετείου στην Ε.Δ.Δ. 12/2024 Shbib ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 15.10.2024.
Σύμφωνα με την πάγια επί του θέματος νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το έννομο συμφέρον του αιτητή πρέπει να ενυπάρχει σε τρία διαφορετικά στάδια της διαδικασίας και συγκεκριμένα, κατά την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης, κατά την άσκηση της αίτησης ακυρώσεως και κατά τη συζήτηση αυτής. Η δίκη καταργείται, όταν το αντικείμενο της προσφυγής εκλείψει, καθότι η συνέχιση της δεν εξυπηρετεί οποιοδήποτε σκοπό. Όπου όμως διαφαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ότι παρέμεινε ζημιογόνο κατάλοιπο για το οποίο ενδεχομένως να προκύπτει θέμα αποζημίωσης, με βάση το Άρθρο 146.6 του Συντάγματος, ο προσφεύγων διατηρεί το έννομο συμφέρον του (Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 Α.Α.Δ. 973, Κοζάκος ν. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 3566, Οικονόμου ν. Δημοκρατίας (2019) 3 Α.Α.Δ 347).
Στην Στράκκα Λτδ ν. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ. 643, διατυπώθηκε η πάγια θέση της νομολογίας ότι η δίκη καταργείται για διάφορους λόγους, στους οποίους περιλαμβάνεται η έλλειψη αντικειμένου, αφού η συνέχισή της δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό. Στην περίπτωση όμως που έχουν προκύψει στον αιτητή ζημιογόνες συνέπειες από την προσβαλλόμενη διοικητική πράξη, ενώ αυτή βρισκόταν ακόμα σε ισχύ, η δίκη δεν καταργείται. Εναπόκειται στον εκάστοτε αιτητή να αποδείξει ότι έχουν ήδη προκύψει σε αυτόν ζημιογόνες συνέπειες από την προσβαλλόμενη πράξη πριν την ανάκλησή της ή την ικανοποίηση της αξίωσης του αιτητή, όπου και θα συντρέχει σε τέτοια περίπτωση, λόγος για συνέχιση της δίκης (Δημοκρατία ν. Ματθαίου (1990) 3 Α.Α.Δ. 2452, Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου ν. Σάββα (2006) 3 Α.Α.Δ. 435, Ε.Δ.Δ. 87/2020, Κοινοπραξία Malta Lines Ltd & Kapnos Airport Shuttle Ltd (MLKP) ν. Υπεραστικά Λεωφορεία Κύπρου (Υ.ΛΕ.ΚΥ.) Λτδ, ημερομηνίας 16.6.2025, Ε.Δ.Δ. 78/2021 Ανδρονίκου ν. Δημοκρατίας, ημερομηνίας 26.6.2026, Ε.Δ.Δ. 103/2021 Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου ν. Χατζησοφοκλέους, ημερομηνίας 10.7.2026).
Εξετάζοντας τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, προκύπτουν τα εξής: ο αιτητής τελούσε σε φυλάκιση ως κατάδικος στις Κεντρικές Φυλακές μέχρι τις 25.5.2026. Τα επίδικα διατάγματα ημερομηνίας 7.4.2026, τέθηκαν ουσιαστικά σε ισχύ και ο αιτητής συνελήφθη βάσει αυτών, ως απαγορευμένος μετανάστης, την μέρα της αποφυλάκισής του, δηλαδή στις 26.5.2026. Κρατήθηκε ο αιτητής, στη βάση των προαναφερόμενων διαταγμάτων μέχρι τις 22.6.2026, ημερομηνία που εκδόθηκαν τα νέα διατάγματα, στη βάση αποκλειστικά του Κεφ. 105. Δηλαδή, ο αιτητής τελούσε υπό κράτηση, στη βάση των επίδικων διαταγμάτων ημερομηνίας 7.4.2026, για περίπου ένα μήνα.
Όπως λέχθηκε στην απόφαση του Εφετείου στην Shbib (ανωτέρω), στην οποία με παρέπεμψε η ευπαίδευτη συνήγορος του αιτητή, η αποστέρηση της ελευθερίας ατόμου, είναι αυταπόδεικτο ζημιογόνο κατάλοιπο και στην περίπτωση «ανάκλησης διαταγμάτων απέλασης και κράτησης, ο θιγόμενος αλλοδαπός διατηρεί έννομο συμφέρον για προώθηση της υπόθεσης του (πρωτόδικα και κατ΄έφεση) εξαιτίας της κράτησής του (έστω και ολιγοήμερης), διότι μόνο έτσι δύναται να διεκδικήσει αποζημίωση – στη βάση του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος – για την (κατ΄ισχυρισμόν παράνομη) αποστέρηση της ελευθερίας του (Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 147/2012 Stoyanov ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω)».
Η κράτηση του αιτητή για ένα περίπου μήνα, στη βάση των εδώ προσβαλλόμενων διαταγμάτων ημερομηνίας 7.4.2026, συνιστά, εκ πρώτης όψεως, ζημιογόνο κατάλοιπο και συνεπώς, η δίκη δεν έχει καταργηθεί.
Προχωρώντας, λοιπόν, να εξετάσω την νομιμότητα των διοικητικών αποφάσεων ημερομηνίας 7.4.2026, η ευπαίδευτη συνήγορος του αιτητή υπέδειξε πως ο αιτητής διατηρεί δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία, ως μέλος της οικογένειας πολίτη της Ένωσης, έχοντας στην κατοχή του δελτίο διαμονής με ισχύ μέχρι το έτος 2030, ενώ υπέβαλε πως ο ίδιος εξακολουθεί να είναι κάτοχος συμπληρωματικής προστασίας.
Αξιολογώντας τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς, θα πρέπει να λεχθεί πως δεν συμφωνώ με τις θέσεις του αιτητή πως ο ίδιος είναι μέλος της οικογένειας πολίτη της Ένωσης, αφού είναι κάτοχος δελτίου διαμονής με ισχύ μέχρι την 3.2.2030.
Προκύπτει από τη σελίδωση 133 του Τεκμηρίου 1, η ανάκληση του δελτίου διαμονής του αιτητή, με την διοικητική απόφαση ημερομηνίας 4.12.2025, επιστολή που, όπως αναφέρεται ρητώς στο σώμα αυτής, απεστάλη στον αιτητή στις 5.12.2025 στην δηλωθείσα από τον ίδιο διεύθυνση, η οποία διεύθυνση είναι αυτή που δηλώθηκε από τον ίδιο στην αίτηση που υπέβαλε στις 10.12.2024 για έκδοση δελτίου διαμονής (σελίδωση 58 και επ. του Τεκμηρίου 1).
Καταλήγω συνεπώς πως, ο αιτητής δεν διατηρούσε δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία, ως μέλος της οικογένειας πολίτη της Ένωσης.
Διατηρούσε, όμως, δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία, λαμβανομένου υπόψη του καθεστώτος διεθνούς προστασίας που του είχε παραχωρηθεί στις 28.4.2015;
Τονίζεται, βεβαίως, πως η δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου, ως αναθεωρητικού Δικαστηρίου, εξαντλείται στα δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί κατά τον ουσιώδη χρόνο έκδοσης της διοικητικής απόφασης που αποτελεί το αντικείμενο της υπό εξέταση προσφυγής, δηλαδή της 7.4.2026.
Κατά την 7.4.2026, δεν είχε ακόμα ληφθεί απόφαση για την ανάκληση του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας που του είχε παραχωρηθεί στις 28.4.2015. Η εν λόγω απόφαση ελήφθη από τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου, εκ των υστέρων και μετά την έκδοση των επίδικων διαταγμάτων και συγκεκριμένα, ελήφθη στις 27.5.2026.
Επομένως, ο αιτητής εξακολουθούσε να είναι κάτοχος καθεστώτος διεθνούς προστασίας και ειδικότερα, κάτοχος καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας.
Δεν θα μπορούσε επομένως να κηρυχθεί ως απαγορευμένος μετανάστης, δυνάμει των διατάξεων του Κεφ. 105, αφού ενέπιπτε στις διατάξεις του ειδικότερου Νόμου, ήτοι του περί Προσφύγων Νόμου, κατ' εφαρμογή του αξιώματος πως ο ειδικότερος νόμος υπερισχύει του γενικότερου (lex specialis derogat legi generali).
Αλλά ούτε κι η τακτική της διοίκησης να επικαλείται ταυτόχρονα δύο νομοθεσίες που ρυθμίζουν διαφορετικά καθεστώτα αλλοδαπών προσώπων, κρίνεται ως ορθή.
Δεν είναι δυνατή η παράλληλη επίκληση του άρθρου 14 του Κεφ. 105 και του άρθρου 29 του περί Προσφύγων Νόμου που ρυθμίζουν διαφορετικές κατηγορίες αλλοδαπών προσώπων. Κατά την 7.4.2026, ο αιτητής ήταν κάτοχος καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας. Για την απέλασή του, έπρεπε να προηγηθεί η ανάκληση του καθεστώτος του, διαδικασία που έλαβε, όμως, χώρα μετά την έκδοση των προσβαλλόμενων διαταγμάτων και εκτός του ουσιώδους, εν προκειμένω, χρόνου.
Ομοίως, ούτε η κράτηση κατόχου καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, είναι δυνατή εκ των προνοιών του περί Προσφύγων Νόμου που ετύγχανε εφαρμογής στην περίπτωση του αιτητή κατά την 7.4.2026.
Στη βάση των πιο πάνω, καταλήγω πως τα προσβαλλόμενα διατάγματα ημερομηνίας 7.4.2026 εκδόθηκαν επί εσφαλμένης νομικής βάσης και ως εκ τούτου, αυτά υπόκεινται σε ακύρωση.
Για τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή επιτυγχάνει και οι προσβαλλόμενες αποφάσεις ημερομηνίας 7.4.2026 ακυρώνονται, βάσει του Άρθρου 146.4(β) του Συντάγματος.
Επιδικάζονται υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση €1.800 πλέον Φ.Π.Α.
Γαβριήλ, Π.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο