ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Υπόθεση Αρ.: 146/24

 

18 Δεκεμβρίου, 2025

 

[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

 

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

 

Μεταξύ:

F.S.D

Αιτήτριας

και

 

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

 

Καθ' ων η αίτηση

 .........

 

 

 

Ε.  Χαραλάμπους (κα), Δικηγόρος για την Αιτήτρια

 

Μ. Βασιλείου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Η Αιτήτρια με την παρούσα προσφυγή αιτείται την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος η απόφαση των Καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 5.12.2023 με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά της για διεθνή προστασία, καθώς κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2023 (στο εξής: ο περί Προσφύγων Νόμος). Επιπλέον αιτείται την έκδοση νέας πράξης με την οποία να χορηγείται στην Αιτήτρια καθεστώς διεθνούς προστασίας.

Γεγονότα

1.             Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Η Αιτήτρια κατάγεται από το Djibouti και είναι κάτοχος διαβατηρίου της χώρας καταγωγής της. Περί τις 9.10.2023 υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 24.11.2023 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή από λειτουργό, ο οποίος υπέβαλε Έκθεση-Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) για απόρριψη της αίτησης ασύλου της Αιτήτριας. Η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο στις 5.12.2023. Η εν λόγω απορριπτική απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στην Αιτήτρια στις 8.1.2024, αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.

Νομικοί Ισχυρισμοί

2.             Η Αιτήτρια μέσω της συνηγόρου της προωθεί ότι η επίδικη απόφαση πάσχει από έλλειψη δέουσας έρευνας και πλάνης περί το νόμο και τα πράγματα. Είναι η θέση της ότι η αξιολόγηση των ισχυρισμών της υπήρξε εσφαλμένη και ελλιπής, καθότι δεν διερευνήθηκαν ουσιώδη στοιχεία της υπόθεσης, ιδίως το ενδεχόμενο να έχει υποστεί ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων (στο εξής: ΑΓΓΟ), ενώ η εξέταση των ισχυρισμών της δεν συμμορφώθηκε με την προβλεπόμενη διαδικασία αξιολόγησης αιτήσεων διεθνούς προστασίας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από τη σχετική νομολογία του ΔΕΕ, και περιλαμβάνει διακριτά το στάδιο αξιολόγησης των πραγματικών ισχυρισμών και το στάδιο της νομικής τους υπαγωγής. Ειδικότερα, υποστηρίζει ότι οι Καθ’ων η αίτηση δεν διερεύνησαν επαρκώς την εξαναγκαστική απόπειρα γάμου και τη βία από τον πατέρα της, αγνόησαν αξιόπιστες πληροφορίες από τη χώρα καταγωγής και στηρίχθηκαν σε υποκειμενικές υποθέσεις περί αναξιοπιστίας, παραθέτοντας δε, εκείνα τα σημεία των δηλώσεων της που εσφαλμένως αξιολογήθηκαν. Υποστηρίζει, επιπρόσθετα, ότι θα έπρεπε να της αποδοθεί το ευεργέτημα της αμφιβολίας. Προωθεί, ομοίως, ότι δεν διερευνήθηκαν επαρκώς κρίσιμα ζητήματα της, ιδίως το ενδεχόμενο να έχει υποστεί ΑΓΓΟ, παρά την ύπαρξη αξιόπιστων διεθνών εκθέσεων που επιβεβαιώνουν τη γενικευμένη πρακτική στη χώρα καταγωγής. Προς τούτου, προσκόμισε ιατρικό πιστοποιητικό που επιβεβαιώνει ότι έχει υποστεί ακρωτηριασμό γυναικείων γεννητικών οργάνων τύπου Ι, το οποίο, ως νέο στοιχείο, προσκομισθέν κατά το στάδιο της προσφυγής, θα έπρεπε να συνυπολογιστεί από το Δικαστήριο στην αξιολόγηση του μελλοντικού κινδύνου που ενδέχεται να υποστεί κατά την επιστροφή της στην χώρα καταγωγής της. Ως προς την υπαγωγή της στο καθεστώς του πρόσφυγα δήλωσε ότι εμπίπτει στην ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα των γυναικών που έχουν υποστεί σοβαρής μορφής ενδοοικογενειακή βία, λόγω άρνησης εξαναγκαστικού γάμου, των γυναικών που έχουν παραβεί κοινωνικούς κανόνες καθώς και στην ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα των γυναικών που έχουν υποστεί ακρωτηριασμό γυναικείων γεννητικών οργάνων. Ως φορείς δίωξης υπέδειξε τόσο το κράτος όσο και μη κρατικούς φορείς. Υποστήριξε ότι, σύμφωνα με τις πηγές πληροφόρησης που παρέθεσε, το κράτος δεν είναι πρόθυμο και/ή αδυνατεί να την προστατεύσει από πράξεις έμφυλης βίας, καθώς και από την πρακτική της ΑΓΓΟ, παρά την ποινικοποίησή της, ενώ ούτε είναι εφικτή η μετεγκατάστασή της σε άλλη περιοχή της χώρας καταγωγής της, βάσει των προσωπικών της περιστάσεων και της γενικότερης κατάστασης των γυναικών στη χώρα.

 

3.             Από την πλευρά τους, οι Καθ’ ων η αίτηση υπεραμύνονται της επίδικης πράξης, υποστηρίζοντας ότι αυτή εκδόθηκε ορθά και νομίμως, κατόπιν δέουσας και επαρκούς έρευνας, αφού ελήφθησαν υπόψη όλα τα ουσιώδη στοιχεία της υπόθεσης, και ότι είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη. Ειδικότερα, υποστηρίζουν ότι η Αιτήτρια δεν κατόρθωσε να αποσείσει το βάρος απόδειξης των λόγων της προσφυγής, ούτε να προβάλλει κατά τρόπο αξιόπιστο ισχυρισμούς ικανούς να θεμελιώσουν το αίτημά της για παραχώρηση διεθνούς προστασίας, καθόσον δεν απέδειξε την ύπαρξη βάσιμου φόβου δίωξης για κάποιον από τους λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 3(1) του περί Προσφύγων Νόμου, ώστε να δικαιολογείται η υπαγωγή της σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.

Το νομικό πλαίσιο

4.             Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».

5.             Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019 έως 2023 έχει ως ακολούθως:

«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».

6.             Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως (Αρ. 2) του 2025 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.

 

7.             Το άρθρο 3 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (στο εξής: ο Περί Προσφύγων Νόμος)καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.

 

8.             Το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει τα εξής:

«Υποχρεώσεις Αιτητή κατά την εξέταση της αίτησης και συναφής υποχρέωση αρμόδιων αρχών

16.-(1) Κατά την εξέταση της αίτησής του, ο Αιτητής οφείλει να συνεργάζεται με την Υπηρεσία Ασύλου με σκοπό την εξακρίβωση της ταυτότητάς του και των υπόλοιπων στοιχείων που αναφέρονται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (2).

(2) Ιδίως, ο Αιτητής οφείλει-

(α) να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της αίτησης, τα οποία στοιχεία συνίστανται σε δηλώσεις του Αιτητή και σε όλα τα έγγραφα που έχει ο Αιτητής στη διάθεσή του σχετικά με την ηλικία του, το προσωπικό του ιστορικό, καθώς και το ιστορικό των οικείων συγγενών του, την ταυτότητα, την ιθαγένεια, τη χώρα και το μέρος προηγούμενης διαμονής του, τις προηγούμενες αιτήσεις ασύλου, το δρομολόγιο που ακολούθησε, το δελτίο ταυτότητας και τα ταξιδιωτικά του έγγραφα και τους λόγους για τους οποίους ζητεί διεθνή προστασία∙ [...]».

9.             Το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας.

 

Κατάληξη

10.          Ως προς του ισχυρισμούς της Αιτήτριας περί έλλειψης δέουσας έρευνας και αιτιολογίας και περί πλάνης είναι κρίσιμο και απαραίτητο να καταστεί αντιληπτό ότι η δικαιοδοσία του παρόντος δικαστηρίου διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στο λυσιτελές της προβολής των λόγων προσφυγής. Ειδικότερα, το παρόν Δικαστήριο ως δικαστήριο ουσίας δικάζει την υπόθεση που άγεται ενώπιον του εξ υπαρχής, κατά το νόμο και κατά την ουσία, δεν περιορίζεται μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά προχωρεί παραπέρα και εξετάζει και την ουσιαστική ορθότητα της de novo και ex nunc. nunc (Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, Torubarov, C-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024).  Η Αιτήτρια αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, η Αιτήτρια εκροσωπούμενη και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς της και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14^ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2^η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελείς  χαρακτηρίζονται  οι λόγοι προσφυγής, οι οποίοι ακόμα και αν γίνουν δεκτοί δεν πρόκειται να οδηγήσουν σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].

 

11.          Συναφές εν προκειμένω είναι το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου και ειδικότερα τα εδάφια (2) και (3) αυτού. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie v. Aναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320) αποτελεί υποχρέωση του αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου (Βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010). Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας των αιτητών ασύλου να τεκμηριώσουν με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή τους, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του (Βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI:EU:C:2012:744, σκέψεις 63 εώς 68).

 

12.          Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών της Αιτήτριας, επισημαίνονται συναφώς τα ακόλουθα: Κατά την καταγραφή της αίτησής της, η Αιτήτρια δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα της εξαιτίας του πατέρα της, ο οποίος ήθελε να την εξαναγκάσει σε γάμο με ένα μεγαλύτερο σε ηλικία άνδρα. Προσέθεσε ότι όταν παράκουσε τον πατέρα της, ο τελευταίος απείλησε να την σκοτώσει. Στην προσπάθειά της να διαφύγει από τον πατέρα της τραυματίστηκε σοβαρά.

 

13.          Κατά την συνέντευξη της ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου επιβεβαίωσε ότι είναι υπήκοος της χώρας Djibouti, με περιοχή καταγωγής και συνήθους διαμονής την Balbala, στην πόλη Djibouti, της ομώνυμης χώρας. Είναι άγαμη και άτεκνη, εθνοτικής καταγωγή Smaroon και Μουσουλμάνα Σουνίτισσα στο θρήσκευμα. Σε σχέση με την πατρική της οικογένεια δήλωσε ότι αποτελείται από τους γονείς της και τα τέσσερα νεότερα αδέλφια της, τρεις αδελφούς και μια αδελφή.  Όλοι διαμένουν στην Balbala, Djibouti. Ως προς το εκπαιδευτικό της υπόβαθρο δήλωσε έχει αποφοιτήσει από το τμήμα Λογιστικής και Νομικής του πανεπιστημίου -Djibouti University. Δεν εργαζόταν στην χώρα καταγωγής της καθότι σπούδαζε. Τελευταία φορά μίλησε με την μητέρα της στις 25.9.2023, όταν έφθασε στην Κύπρο. Εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής της στις 31.7.2019, μετέβη αεροπορικώς στην Τουρκία, όπου διέμεινε για τρία έτη, από τις 31.7.2019 έως και τις 18.9.2023, και στις 24.9.2023 εισήλθε στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές.

 

14.          Ως προς τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής της, δήλωσε κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης της, ότι μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της αναζητούσε εργασία για να στηρίξει την οικογένειά της, παρά την έντονη πίεση του πατέρα της να παντρευτεί αντί να εργαστεί. Μία ημέρα ο πατέρας της ανακοίνωσε ότι είχε επιλέξει για εκείνην σύζυγο, έναν παντρεμένο άνδρα μεγαλύτερης ηλικίας. Η Αιτήτρια αρνήθηκε να τον παντρευτεί και ο πατέρας της επέμεινε ότι εκείνος έχει την αποκλειστική εξουσία να αποφασίζει για το μέλλον της και ότι η απόφασή του δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί. Η μητέρα της, της είπε ότι θα προσπαθήσει να μεταπείσει τον πατέρα της, αλλά αυτός δεν άλλαζε γνώμη. Έτσι αποφάσισαν να ξεκινήσουν τις διαδικασίες για την έκδοση θεώρησης εισόδου (visa) ώστε να μεταβεί η Αιτήτρια κρυφά στην Τουρκία, όπου ένας από τους ανιψιούς της μητέρας της ζούσε εκεί και θα της κανόνιζε μαθήματα εκμάθησης της τουρκικής γλώσσας. Η μητέρα της δεν διέθετε χρήματα και ζήτησε οικονομική βοήθεια από τον θείο της, προκειμένου να μπορέσουν να καταθέσουν την αίτηση και να προχωρήσουν με τα απαιτούμενα έγγραφα για τη βίζα. Η Αιτήτρια έλαβε την αποδοχή από το πανεπιστήμιο στις 8.7.2019, και στις 10.7.2019 ξεκίνησαν τη διαδικασία για τη βίζα. Πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία, ο πατέρας της ενημερώθηκε για τα σχέδιά τους από τον θείο της και αντέδρασε βίαια. Ο πατέρας της άρχισε να της φωνάζει και την χτυπάει, και η Αιτήτρια στην προσπάθειά της να διαφύγει έσπασε το χέρι της. Στη συνέχεια, την κλείδωσε στο δωμάτιο για τρεις ημέρες, αρνούμενος να την αφήσει ελεύθερη. Επίσης, ο πατέρας της έφερε έναν παραδοσιακό ιατρό που δεν εξέτασε σωστά τον τραυματισμό της. Εν συνεχεία, δήλωσε ότι η ίδια και η μητέρα της βγήκαν κρυφά για να αγοράσουν τα εισιτήρια και μια ημέρα πριν την αναχώρηση της, η μητέρα της έδωσε στον πατέρα της χρήματα για να αγοράσει ναρκωτικά, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να λάβει μεγάλη δόση και έτσι να μην καταλάβει την διαφυγή της. Κατά τη διαμονή της στην Τουρκία, δήλωσε ότι υπεβλήθη σε επέμβαση εξαιτίας του τραύματος στο χέρι της. Τον Οκτώβριο του 2022, όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές της, το μεταπτυχιακό της, μίλησε με τον πατέρα της στο τηλέφωνο και του είπε ότι επιθυμεί να επιστρέψει στο σπίτι και ότι, εάν εξακολουθεί να θέλει να την παντρέψει, έχει βρει έναν σύντροφο με τον οποίο θα μπορούσε να παντρευτεί. Ο πατέρας της αρνήθηκε και την απείλησε ότι, αν επιστρέψει, θα την σκοτώσει, κατηγορώντας την ότι ντρόπιασε την οικογένεια και δεν τήρησε την συμφωνία που είχε κάνει. Η Αιτήτρια δεν μπορούσε να μείνει περισσότερο στην Τουρκία, καθότι η άδεια παραμονής της εκεί θα έληγε και ένας συνάδελφός της, της πρότεινε να έρθει στη Δημοκρατία.

 

15.          Κληθείσα να αποκριθεί τι θα της συμβεί σε περίπτωση επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της αποκρίθηκε ότι φοβάται μήπως ο πατέρας της την σκοτώσει επειδή δεν τον υπάκουσε. Δήλωσε ότι δεν θα μπορούσε να μετεγκατασταθεί σε άλλη περιοχή εντός της χώρα καταγωγής της επειδή η χώρα είναι μικρή και όλοι γνωρίζονται. Επίσης, δεν μπορεί να μείνει μακριά από την μητέρα της και τα αδέλφια, οι οποίοι κάποια στιγμή θα μάθουν ότι έχει επιστρέψει.

 

16.          Εν συνεχεία, τέθηκαν στην Αιτήτρια διευκρινιστικές ερωτήσεις σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες ο πατέρας της έφερε έναν άντρα στο σπίτι ως υποψήφιο σύζυγο της, και τα γεγονότα που ακολούθησαν. Περιέγραψε ότι ο πατέρας της επέλεξε έναν άντρα για σύζυγο της μεγαλύτερης ηλικίας, επιχειρηματία και τον κάλεσε στο σπίτι, όπου ήρθε με τον αδελφό και το θείο του. Όταν ο πατέρας της, τής ανακοίνωσε την πρόταση γάμου, αυτή αρνήθηκε κατηγορηματικά και τόνισε ότι θα παντρευόταν μόνο με δική της επιλογή. Ο πατέρας την χτύπησε μπροστά στους επισκέπτες, και εν συνεχεία η Αιτήτρια πήγε στο δωμάτιο της. Τον ανωτέρω άνδρα δεν τον είδε έκτοτε. Επεξήγησε ότι ο πατέρας της γνώρισε τον άνδρα αυτό σε μέρη όπου έβγαιναν με φίλους και μασούσαν φύλλα με διεγερτικές ιδιότητες, γνωστά ως «mira», ένα ναρκωτικό ευρέως διαδεδομένο στη χώρα και συνήθης πρακτική για τους άνδρες. Ανέφερε ότι ο πατέρας της ήταν άνεργος και κάθε φορά που είχε χρήματα τα ξόδευε σε τέτοιου είδους συνήθειες. Δήλωσε ότι ο πατέρας της είχε συμφωνήσει να την παντρέψει με τον ανωτέρω άνδρα σε αντάλλαγμα χρημάτων και ότι ο εν λόγω άνδρας ήθελε μια σύζυγο μικρής ηλικίας για να του χαρίσει παιδιά, καθώς με την πρώτη του σύζυγο δεν είχαν απογόνους. Κληθείσα να περιγράψει το περιστατικό κατά το οποίο ο πατέρας της τη χτύπησε και την κλείδωσε στο δωμάτιό της, δήλωσε ότι αυτό συνέβη μία εβδομάδα μετά την υποβολή της αίτησης για την έκδοση θεώρησης εισόδου, στις 17.7.2019. Ανέφερε περαιτέρω ότι την ίδια ημέρα ο πατέρας της συναντήθηκε στον δρόμο με τον θείο της, ο οποίος είχε δώσει χρήματα στη μητέρα της και τον συνεχάρη για τη μετάβασή της στην Τουρκία για σπουδές. Ο πατέρας της επέστρεψε σπίτι, και άρχισε να της φωνάζει και την χτυπάει στο στομάχι και την πλάτη. Ως προς την αντίδραση της οικογένειας της, δήλωσε ότι ο μεγαλύτερος αδελφός της συμφωνούσε με τον πατέρα της, ενώ τα υπόλοιπα αδέλφια της είχαν εκπλαγεί με την συμπεριφορά του πατέρα τους και δεν ήξεραν πως να αντιδράσουν. Περιέγραψε τον πατέρα της ως άτομο που δεν εργαζόταν και βίαιο προς την μητέρα της. Ανέφερε πως σε επικοινωνία με την μητέρα της μετά την έξοδο της από την χώρα, η τελευταία της είπε ότι ο πατέρας της κατάλαβε ότι έχει φύγει από την χώρα και ότι άσκησε σωματική βία εναντίον της.

 

17.          Αξιολογώντας τις ανωτέρω δηλώσεις της Αιτήτριας, οι Καθ' ων η αίτηση σχημάτισαν δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς, ο πρώτος αναφορικά με το ότι είναι υπήκοος Djibouti, με περιοχή καταγωγής και διαμονής την περιοχή Balbala, Djibouti City, Djibouti και ένας δεύτερος σε σχέση με τον ισχυριζόμενο φόβο της Αιτήτριας από τον πατέρα της, ο οποίος ήθελε να την υποβάλει σε εξαναγκαστικό γάμο.

 

18.           Ο πρώτος ισχυρισμός της Αιτήτριας έγινε αποδεκτός καθώς κρίθηκε ότι ήταν σε θέση να παρέχει συνεκτικές και σαφείς απαντήσεις για την καταγωγή και τόπο διαμονής, τον οικογενειακό, εθνοτικό, θρησκευτικό και εκπαιδευτικό της υπόβαθρο. Οι αναφορές της επιβεβαιώνονται και από το αυθεντικό διαβατήριο που η ίδια προσκόμισε, καθώς και από το αντίγραφο του πιστοποιητικού γεννήσεως της.

 

19.          Εντούτοις, ο δεύτερος ισχυρισμός της δεν έγινε αποδεκτός καθώς κρίθηκε ότι δεν θεμελιώνεται η εσωτερική αξιοπιστία της Αιτήτριας. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να παραθέσει πληροφορίες σχετικά με τον άνδρα με τον οποίο ήθελε ο πατέρας της να την εξαναγκάσει σε γάμο. Κρίθηκε, ακόμη, ότι θεωρούνται ως μη συνεκτικές και μη ευλογοφανείς οι δηλώσεις της σε σχέση με την επαγγελματική ιδιότητα και δραστηριότητα του άνδρα με τον οποίο ήθελε να την παντρέψει ο πατέρας της, καθότι στην αρχή η Αιτήτρια ανέφερε ότι δεν γνώριζε τίποτα σχετικά με αυτό τον άνδρα-ούτε το όνομα του-, ενώ αργότερα δήλωσε ότι ο εν λόγω άνδρας ήταν επιχειρηματίας  και είχε δύο εστιατόρια στην πόλη Mahamood Hanl. Υπέπεσε δε σε αντιφάσεις σε σχέση με το λόγο για τον οποίο ο πατέρας της ήθελε να την παντρέψει με τον συγκεκριμένο άνδρα. Επιπλέον, όταν ζητήθηκε από την Αιτήτρια να εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο ο πατέρας της επιθυμούσε να την παντρέψει όταν ήταν 23 ετών και όχι αμέσως μετά την ενηλικίωσή της, δεδομένης της πεποίθησής του ότι μια κοπέλα, μόλις ενηλικιωθεί, πρέπει είτε να βρίσκεται στο σπίτι με τον σύζυγό της είτε να είναι νεκρή, η Αιτήτρια υπέπεσε σε αντίφαση. Συγκεκριμένα, ενώ αρχικά ανέφερε ότι ο πατέρας της γνώριζε τον συγκεκριμένο άνδρα εδώ και δύο χρόνια, στη συνέχεια τροποποίησε τον ισχυρισμό της, δηλώνοντας ότι ο πατέρας της καθυστέρησε να επιδιώξει τον γάμο επειδή μόνον πρόσφατα προέκυψε ευκαιρία με τον εν λόγω πλούσιο άνδρα. Επισημάνθηκε περαιτέρω ότι, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Αιτήτριας, ο υποψήφιος σύζυγος επισκέφθηκε το σπίτι της οικογένειας στις 3.7.2019 και ότι εντός πέντε ημερών, ήτοι στις 8.7.2019, έλαβε επιστολή αποδοχής από πανεπιστήμιο, ενώ στις 10.7.2019 κινήθηκε η διαδικασία έκδοσης βίζας με σκοπό να εγκαταλείψει την χώρα. Κατά την κρίση των Καθ’ ων η αίτηση, η ταχύτητα με την οποία υποβλήθηκε η αίτηση στο πανεπιστήμιο και εκδόθηκε η σχετική αποδοχή δεν παρουσιάζει επαρκή συνοχή και δεν κρίνεται εύλογη.

 

20.          Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του υπό κρίση ισχυρισμού παρατέθηκαν πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σύμφωνα με τις οποίες προκύπτει ότι παρόλο που το Σύνταγμα προβλέπει ισότητα, οι γυναίκες υφίστανται νομικές διακρίσεις και έχουν περιορισμένο ρόλο στη δημόσια ζωή και παρά τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες ενδυνάμωσης, παιδικοί και αναγκαστικοί γάμοι εξακολουθούν να συμβαίνουν, κυρίως σε αγροτικές περιοχές. Ωστόσο, ενόψει της μη στοιχειοθετηθείσας εσωτερικής αξιοπιστίας των δηλώσεων της Αιτήτριας, ο υπό κρίση ισχυρισμός απορρίφθηκε στο σύνολο του.

 

21.          Κατά την εξέταση του κινδύνου και στο πλαίσιο των ισχυρισμών που έγιναν δεκτοί, ο αρμόδιος λειτουργός έκρινε αναφορικά με το πρώτο ουσιώδες πραγματικό περιστατικό πως επί τη βάσει του προσωπικού προφίλ της Αιτήτριας, ήτοι νεαρής άγαμης γυναίκας, μορφωμένης, με υποστηρικτικό/οικογενειακό δίκτυο στην χώρα καταγωγής της, και σε συνάρτηση αυτών με πληροφορίες για την κατάσταση ασφαλείας στην πόλη Djibouti, όπου αναμένεται να επιστρέψει,  συμπεραίνεται πως δεν συντρέχει εύλογη πιθανότητα να υποστεί η Αιτήτρια μεταχείριση που ισοδυναμεί με δίωξη ή σοβαρή βλάβη σε περίπτωση επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της.

 

22.          Οι Καθ’ ων η αίτηση, κατά τη νομική ανάλυση, κατέληξαν ότι δεν προκύπτει δικαιολογημένος φόβος δίωξης της Αιτήτριας δυνάμει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης αυτού δυνάμει του άρθρου 19(2) του περί Προσφύγων Νόμου. 

 

23.          Κατά την ακροαματική διαδικασία στις 18.11.2025, η Αιτήτρια επιβεβαίωσε τα στοιχεία του προσωπικού της προφίλ (οικογενειακό προφίλ και περιοχή καταγωγής). Δήλωσε ότι εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής της το 2019 και ότι τελευταία φορά είχε επαφή με μέλη της οικογένειας της στις 24.9.2023 και πιο συγκεκριμένα με τη μητέρα της, την οποία ενημέρωσε ότι έφυγε από την Τουρκία και ότι βρίσκεται στην Κύπρο. Επεξήγησε ότι μετέβη στην Τουρκία για λόγους ασφάλειας και όχι για σκοπούς σπουδών. Ανέφερε ότι εκεί εγγράφηκε σε μαθήματα εκμάθησης γλώσσας, κατόπιν εγγραφής που πραγματοποίησε η μητέρα της μέσω συγγενικού προσώπου που διαμένει στην Τουρκία, επισημαίνοντας ότι για την εν λόγω εγγραφή δεν απαιτείτο χρόνος αναμονής ή έγκριση, αλλά απλώς η καταβολή του σχετικού ποσού. Προσέθεσε ότι εγκατέλειψε την Τουρκία λόγω έλλειψης νόμιμων εγγράφων και μετέβη στη Δημοκρατία, όπου εργάζεται ως καθαρίστρια. Επανέλαβε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της επειδή ο πατέρας της θα την εξανάγκαζε σε γάμο με άνδρα μεγαλύτερης ηλικίας. Η Αιτήτρια δήλωσε ότι ο πατέρας της την πίεζε να παντρευτεί από τότε που ενηλικιώθηκε, περίπου στην ηλικία των 17–18 ετών, και ότι η πίεση αυτή διήρκεσε περίπου επτά χρόνια. Αρχικά δεν της είχε υποδείξει συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά της έλεγε πως θα παντρευτεί όποιον εκείνος θα της έβρισκε. Το συγκεκριμένο άτομο δήλωσε ότι εμφανίστηκε το 2019 και της ανακοινώθηκε ότι θα τον παντρευτεί. Συνέχισε πως αν και δεν γνώριζε προηγουμένως την ύπαρξή του, τον είχε δει μία φορά όταν επισκέφθηκε το σπίτι τους. Σε σχέση με τον ανωτέρω άνδρα, δήλωσε ως προς το επάγγελμα του ότι είχε μικρές επιχειρήσεις και ότι είχε σχέση με το κράτος του Τζιμπουτί, ενώ ήταν ήδη παντρεμένος, χωρίς παιδιά, και επιθυμούσε δεύτερη σύζυγο επειδή η γυναίκα του δεν μπορούσε να τεκνοποιήσει. Αυτές τις πληροφορίες τις έμαθε από τον πατέρα της, ο οποίος  την είχε ενημερώσει σχετικά μια ημέρα πριν την επίσκεψη του.  Ως προς τη στάση της μητέρας της, δήλωσε ότι ήταν αντίθετη στον γάμο, λόγω προσωπικών της εμπειριών, θεωρώντας την Αιτήτρια πολύ νέα και με μέλλον μπροστά της. Σε σχέση με την αντίδρασή της,  δήλωσε ότι αντέδρασε αρνητικά και ξεκαθάρισε ότι δεν ήθελε να παντρευτεί. Περιέγραψε πως όταν ο υποψήφιος σύζυγός της επισκέφθηκε το σπίτι τους, οι άνδρες της οικογένειας συζήτησαν μεταξύ τους και αποφασίστηκε ότι θα την «παρέδιδαν» και θα έφευγε μαζί του εντός μιας εβδομάδας. Η Αιτήτρια δεν είχε καμία προσωπική επικοινωνία με τον εν λόγω  άνδρα, ο οποίος ήταν περίπου στην ηλικία του πατέρα της, γύρω στα 55 έτη. Ανέφερε ότι όταν δήλωσε εκ νέου στον πατέρα της πως δεν ήθελε να παντρευτεί, εκείνος τη χτύπησε και, στην προσπάθειά της να διαφύγει, τραυματίστηκε στον ώμο. Από την ημέρα της επίσκεψης του άνδρα μέχρι τη διαφυγή της μεσολάβησε χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο εβδομάδων, κατά το οποίο η μητέρα της εκκίνησε τις διαδικασίες για την έκδοση βίζας. Η ίδια παρέμεινε κλεισμένη στο σπίτι και δεν μετέβη σε γιατρό, καθώς δεν της το επέτρεπαν. Εξήλθε μόνο την ημέρα παραλαβής του φακέλου μαζί με την μητέρα της. Επανέλαβε ότι την παραμονή της αναχώρησης της, ο πατέρας της βρέθηκε υπό την επήρεια του ναρκωτικού khat, γεγονός που εκμεταλλεύτηκαν μαζί με τη μητέρα της ώστε να μεταβούν στο αεροδρόμιο. Δήλωσε ότι αφότου έφθασε στην Τουρκία, ασθένησε και χρειάστηκε νοσηλεία. Συνέχισε ότι κατά την διαμονή της στην Τουρκία εργάστηκε σε βιομηχανία για να χρηματοδοτήσει τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο τμήμα  Διοίκησης Επιχειρήσεων, τις οποίες ολοκλήρωσε το 2022. Κατά το χρόνο που τελείωσε τις ανωτέρω σπουδές, κάλεσε το νεότερο σε ηλικία αδελφό της, ώστε να μιλήσει με τον πατέρα της και να εξετάσει το ενδεχόμενο επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της. Ωστόσο ο πατέρας της ήταν ακόμη θυμωμένος και δεν ήθελε να την ακούσει. Επίσης, δήλωσε ότι η μητέρα της χρηματοδότησε το ταξίδι της μέσω της εργασίας της, πώλησης τροφίμων στο δρόμο. Τέλος, δήλωσε ότι ενδεχόμενη επιστροφή της στο Ali Sabieh δεν είναι ασφαλής επιλογή, καθώς πρόκειται για μικρή περιοχή όπου όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους και η απομάκρυνσή της από την οικογένεια δεν γίνεται κοινωνικά αποδεκτή. Σε περίπτωση επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της, είτε θα υποχρεωθεί να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες του πατέρα της είτε, σε περίπτωση άρνησης, θα αντιμετωπίσει σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή της από τον ίδιο. Σε σχέση με το ενδεχόμενο να υποστεί εκ νέου ΑΓΓΟ (άλλης μορφής) δήλωσε ότι η επανάληψη λαμβάνει χώρα όταν «το μέρος δεν είναι κλειστό», και ότι θα μπορούσε να επαναληφθεί κάθε φορά που θα γεννούσε κάποιο τέκνο. Δήλωσε ότι και η αδελφή της, η οποία, είναι σε ηλικία 14-15 κινδυνεύει να υποστεί ΑΓΓΟ.

 

24.          Επίσης, προσκόμισε Ιατρική βεβαίωση, ημερομηνίας 4.4.2024, από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, της Γυναικολογικής-Μαιευτικής κλινικής, η οποία βεβαιώνει ότι η Αιτήτρια έχει υποβληθεί σε FGM τύπου I (Τεκμήριο 2).

 

25.          Προχωρώντας σε de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, με βάση τα ενώπιον μου δεδομένα, αρχικά συντάσσομαι με το εύρημα των Καθ’ ων η αίτηση περί αξιοπιστίας του πρώτου ουσιώδους ισχυρισμού για τους λόγους που καταγράφονται στην εισηγητική έκθεση, η οποία αποτελεί και την αιτιολογική βάση της επίδικης απόφασης.

 

26.          Σε σχέση με τον ισχυρισμό περί απόπειρας εξαναγκασμού της Αιτήτριας σε γάμο από τον πατέρα της και τη διαφυγή της από τον ανωτέρω, σημειώνονται τα εξής. Η Αιτήτρια δήλωσε ότι, ήδη με την ενηλικίωσή της, ο πατέρας της εξέφρασε την πρόθεσή του να της υποδείξει σύζυγο, πρόθεση την οποία υλοποίησε το έτος 2019. Περιέγραψε τον άνδρα που της υποδείχθηκε ως κατά πολύ μεγαλύτερό της, μεσήλικα, ο οποίος, κατά τους ισχυρισμούς της, δεν είχε αποκτήσει τέκνα από τον πρώτο του γάμο και διέθετε καλή οικονομική κατάσταση. Η άρνησή της να συναινέσει στον εν λόγω γάμο οδήγησε τον πατέρα της στην άσκηση σωματικής βίας σε βάρος της και στον περιορισμό της εντός της οικίας. Με τη συνδρομή της μητέρας της και θείου της, κατόρθωσε να διευθετήσει, εντός ολίγων ημερών, την έξοδό της από τη χώρα καταγωγής της, μεταβαίνοντας στην Τουρκία, όπου συνέχισε τις σπουδές της με τη βοήθεια συγγενικού προσώπου της μητέρας της.

 

27.          Οι ανωτέρω δηλώσεις της Αιτήτριας, τόσο ενώπιον της Διοίκησης όσο και ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, κρίνονται επαρκώς λεπτομερείς και συνεκτικές. Δεν προκύπτει οποιαδήποτε ουσιώδης χρονική ή ουσιαστική αντίφαση στις αναφορές της. Το γεγονός δε ότι η διευθέτηση της εξόδου της από τη χώρα καταγωγής της πραγματοποιήθηκε εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, το οποίο οι Καθ’ ων η αίτηση χαρακτηρίζουν ως μη εύλογο, δεν συνιστά αφ’ εαυτού επαρκή λόγο για να θίξει ουσιωδώς την αξιοπιστία των ισχυρισμών της. Ομοίως, το γεγονός ότι ο πατέρας της εξηύρε σύζυγο για την ίδια με την πάροδο ορισμένων ετών και όχι αμέσως μετά την ενηλικίωσή της, όπως είχε αρχικά εκφράσει την πρόθεσή του, δεν δύναται να εκληφθεί ως στοιχείο αντίφασης προς τη δήλωση της Αιτήτριας ότι ο πατέρας της επιθυμούσε, ήδη από την ενηλικίωσή της, να της υποδείξει γαμπρό. Ως εκ τούτου, η Αιτήτρια κρίνεται ως αξιόπιστη αναφορικά με τον ισχυρισμό της περί της απόπειρας εξαναγκασμού της σε γάμο από τον πατέρα της.

 

28.          Αναφορικά με την επικράτηση των εξαναγκαστικών γάμων στη χώρα, τις συνέπειες άρνησης και τη δυνατότητα κρατικής προστασίας παρατίθενται τα κάτωθι:

Πηγές αναφέρουν ότι παρόλο που ο νόμος όριζε το ελάχιστο νόμιμο ηλικιακό όριο γάμου στα 18 έτη, προέβλεπε ότι «ο γάμος ανηλίκων που δεν έχουν φτάσει στη νόμιμη ηλικία ενηλικίωσης υπόκειται στη συγκατάθεση των κηδεμόνων τους». Παιδικοί, πρώιμοι και καταναγκαστικοί γάμοι σημειώνονταν περιστασιακά σε αγροτικές περιοχές. [1]  Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης με τη Διεύθυνση Έρευνας του  Immigration and Refugee Board of Canada, ένας εκπρόσωπος της Ένωσης Γυναικών του Tadjourah (Association des femmes de Tadjourah, AFT), μιας ένωσης που ιδρύθηκε στο Djibout με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων της περιοχής Tadjourah, μεταξύ άλλων μέσω της καταπολέμησης του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων και «όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών», δήλωσε ότι ο αναγκαστικός γάμος αποτελεί πρόβλημα που πλήττει «τη μη αστική περιοχή, όπου το κράτος έχει λιγότερη ισχύ και επιρροή». Σε επιστολή που εστάλη στη Διεύθυνση Έρευνας, εκπρόσωπος του Παρατηρητηρίου για την Προώθηση της Δημοκρατίας και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Djibouti (Observatoire djiboutien pour la promotion de la démocratie et des droits humains, ODDH), μιας τοπικής ένωσης που δημιουργήθηκε από δημόσιους υπαλλήλους, δήλωσε ότι οι αναγκαστικοί γάμοι γίνονται ολοένα και πιο σπάνιοι, καθώς οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις αγροτικές περιοχές για να εγκατασταθούν στις πόλεις. Αντίστοιχα, έκθεση του 2014 που δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Προώθησης της Γυναίκας και Οικογενειακού Προγραμματισμού αναφέρει ότι «οι αναγκαστικοί γάμοι είναι ιδιαίτερα διαδεδομένοι, ειδικά στις αγροτικές περιοχές».[2] 

 

29.          Αναφορικά με τις συνέπειες άρνησης, έκθεση του Immigration and Refugee Board of Canada πάνω στο υπό κρίση ζήτημα, επικαλούμενο πλήθος πηγών αναφέρει τα κάτωθι: «Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της AFT, «αν οι γονείς αντιτίθενται στον γάμο της ανήλικης κόρης τους, ο παππούς από την πλευρά της μητέρας μπορεί να την υποχρεώσει να παντρευτεί». Η ίδια πηγή διευκρινίζει ότι «αν οι γονείς αντιταχθούν στον γάμο, ο παππούς από τη μεριά της μητέρας θα συζητήσει με τη φυλή μέχρι να γίνει αποδεκτός ο γάμος (…). Τέλος, αν οι γονείς εξακολουθούν να αρνούνται τον γάμο της ανήλικης κόρης τους, ο παππούς από την πλευρά της μητέρας θα “καταραστεί” την κόρη του, δηλαδή τη μητέρα της ανήλικης, και η φυλή της μητέρας θα διακόψει κάθε δεσμό μαζί της.» Ο Marc Fontrier εκτιμά ότι οι αναγκαστικοί γάμοι είναι συνηθισμένοι στις αγροτικές περιοχές, αλλά η συχνότητά τους πρέπει να είναι ελάχιστη στις πόλεις. Τεκμηριώνει τον ισχυρισμό του με το γεγονός ότι η ζωή στην έρημο οδηγεί τις κοινότητες να ζουν σε απομόνωση και, συχνά, αρκετά μακριά η μία από την άλλη. Είναι επομένως απαραίτητο να δημιουργούνται συμμαχίες μεταξύ οικογενειών ή μεταξύ φυλών. Ο γάμος αποτελεί έτσι έναν τρόπο σύναψης τέτοιων συμμαχιών. Περαιτέρω, «όσον αφορά τα άτομα που εξαναγκάζονται σε γάμο, συχνά αποδέχονται την κατάσταση και το φαινόμενο θεωρείται πλέον συνηθισμένο. Ο γάμος είναι ζήτημα πολιτισμικό αλλά και οικονομικό, τόσο στους Σομαλούς όσο και στους Άφαρ του Djibouti. Από τη μία πλευρά, η οικογένεια που “αποχωρίζεται” ένα κορίτσι έχει πλέον ένα στόμα λιγότερο να θρέψει και λαμβάνει κάποια αποζημίωση. Από την πλευρά του άνδρα, προτεραιότητα έχει η απόκτηση απογόνων, δηλαδή νέας εργατικής δύναμης, με ή χωρίς τη συναίνεση των συζύγων». Προσθέτει ότι μια γυναίκα που θα αρνιόταν έναν αναγκαστικό γάμο θα αποκλειόταν αμέσως από την οικογένειά της. Στην ύπαιθρο, αυτό σημαίνει ότι η γυναίκα δεν θα διαθέτει πλέον την προστασία της οικογένειάς της».[3]

 

30.           Επίσης, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της χώρας να προωθήσει την ισότητα των φύλων και να προστατεύσει τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών, η κυβέρνηση του Τζιμπουτί ανέλαβε μια σειρά από πρωτοβουλίες σε συνεργασία με εθνικούς και διεθνείς φορείς. Η κυβέρνηση, καθώς και η UNFD, συνεργάζονταν με γυναικείες οργανώσεις σε όλη τη χώρα για την προστασία των δικαιωμάτων των κοριτσιών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποφασίζουν οι ίδιες πότε και με ποιον θα παντρευτούν.[4] Τον Ιανουάριο του 2021, στο πλαίσιο της μείωσης της ανισότητας των φύλων στο Τζιμπουτί, το Υπουργείο Γυναικών και Οικογένειας, με την υποστήριξη του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (PNUD), του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (FNUAP) και της UNICEF, εγκαινίασε το έργο ενίσχυσης της ενδυνάμωσης των γυναικών και προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Το πρόγραμμα αυτό στοχεύει ιδιαίτερα γυναίκες από τις 5 εσωτερικές περιφέρειες της χώρας, όπου το επίπεδο ανισότητας και ευαλωτότητας είναι υψηλότερο.[5]  Στα τέλη Νοεμβρίου 2022, στο πλαίσιο της εθνικής ανταπόκρισης κατά της έμφυλης βίας (VBG), το Υπουργείο Γυναικών και Οικογένειας και η UNFD, σε συνεργασία με το τοπικό γραφείο του FNUAP, δημιούργησαν μία πλατφόρμα προστασίας των γυναικών από όλες τις μορφές βίας (VBG), συμπεριλαμβανομένων της MSF, της σωματικής βίας, της σεξουαλικής κακοποίησης, καθώς και του πρόωρου ή αναγκαστικού γάμου.[6]

 

31.          Η κυβέρνηση συνέχισε να αντιμετωπίζει τα προβλήματα έμφυλης βίας, συνεργαζόμενη με την Εθνική Ένωση Γυναικών του Τζιμπουτί (UNFD), μια μη κερδοσκοπική οργάνωση με πρόεδρο την Πρώτη Κυρία, η οποία δραστηριοποιείται στην ενδυνάμωση και προστασία των γυναικών. Η Cellule d’Ecoute (Επιτροπή Ακρόασης) της UNFD ασχολείται με περιστατικά έμφυλης βίας κατά γυναικών και κοριτσιών και συνεργάζεται με τα συναρμόδια υπουργεία, παραπέμποντας υποθέσεις κακοποίησης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και διαζύγια στο συμβούλιο της Σαρία. Το 2021 κατέγραψε 1.263 αναφορές πράξεων έμφυλης βίας, μεταξύ των οποίων 375 περιπτώσεις σωματικής βίας, 411 ψυχολογικής, 16 σεξουαλικής επίθεσης, 4 βιασμών, μία περίπτωση ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων και έναν καταναγκαστικό γάμο. Η Εθνική Χωροφυλακή διέθετε ειδική μονάδα για τέτοιες υποθέσεις, ωστόσο, σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, τα θύματα βιασμού και ενδοοικογενειακής βίας συχνά απέφευγαν την επίσημη δικαστική διαδικασία, προτιμώντας εξωδικαστικούς διακανονισμούς μεταξύ οικογενειών. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση διατηρούσε ταμείο υποστήριξης και κέντρα ολοκληρωμένης φροντίδας για την παροχή ιατρικής και ψυχοκοινωνικής βοήθειας στα θύματα.[7]

 

32.          Οι ανωτέρω πηγές επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του κοινωνικού φαινομένου του καταναγκαστικού γάμου, ιδίως στις αγροτικές περιοχές της χώρας. Δεδομένης της θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας της Αιτήτριας ως προς τον υπό εξέταση ισχυρισμό, κρίνεται ότι, μολονότι η ίδια διέμενε στην πρωτεύουσα του Τζιμπουτί και όχι σε αγροτική περιοχή, οι εν λόγω πηγές δεν αποκλείουν την εκδήλωση του φαινομένου και σε αστικό περιβάλλον. Συνεπώς, ο ισχυρισμός περί καταναγκαστικού γάμου γίνεται δεκτός στο σύνολό του.

 

33.          Σε σχέση με τον νέο ουσιώδη ισχυρισμό της Αιτήτριας περί του ότι έχει υποβληθεί σε Ακρωτηριασμό Γεννητικών Οργάνων (ΑΓΓΟ) τύπου Ι, επισημαίνεται ότι η Αιτήτρια προσκόμισε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ), η αυθεντικότητα του οποίου δεν αμφισβητείται ούτε από τους Καθ’ ων η αίτηση. Το Δικαστήριο κρίνει ότι το εν λόγω πιστοποιητικό συνιστά επαρκές αποδεικτικό στοιχείο προς τεκμηρίωση του συναφούς ισχυρισμού της Αιτήτριας, ήτοι ότι έχει υποβληθεί σε ΑΓΓΟ.

 

34.          Επισημαίνεται ότι, ερωτηθείσα αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους δεν προέβαλε τον εν λόγω ισχυρισμό ενώπιον της Διοίκησης, η Αιτήτρια δήλωσε ότι η πρακτική αυτή έλαβε χώρα όταν ήταν σε πολύ μικρή ηλικία και, ως εκ τούτου, δεν θεώρησε κρίσιμο να την αναφέρει. Περαιτέρω, προέβαλε τη θέση ότι οι Καθ’ ων η αίτηση όφειλαν να είχαν διερευνήσει το συγκεκριμένο δεδομένο.

 

35.          Το σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2 στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας στις 18.11.2025, και η αυθεντικότητά του δεν αμφισβητείται από τους Καθ’ ων η αίτηση. Το Δικαστήριο κρίνει ότι, δεδομένης της αποδεικτικής αξίας του εν λόγω εγγράφου, το οποίο εμφανίζεται αυθεντικό, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις της Αιτήτριας, οι συναφείς ισχυρισμοί της κρίνονται εσωτερικώς αξιόπιστοι. Οι δηλώσεις της, αν και λιτές λόγω της φύσης του εξεταζόμενου ζητήματος, κρίνονται επαρκείς για τη θεμελίωση της εσωτερικής της αξιοπιστίας.

 

36.          Ως προς την εξωτερική πτυχή του υπό εξέταση ισχυρισμού και σε σχέση με τη νομική μεταχείριση της πρακτικής ΑΓΓΟ, πηγές επιβεβαιώνουν ότι η νομοθεσία της χώρας απαγορεύει τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων.[8] Ο νόμος προέβλεπε ποινή φυλάκισης πέντε ετών και την επιβολή σημαντικού χρηματικού προστίμου για την πρακτική του ΑΓΓΟ, ενώ παρείχε στις ΜΚΟ τη δυνατότητα να καταθέτουν μηνύσεις εκ μέρους των θυμάτων. Επιπλέον, όριζε ποινή φυλάκισης έως ενός έτους και σημαντικό πρόστιμο για όποιον δεν ανέφερε ολοκληρωμένο ή προγραμματισμένο ακρωτηριασμό στις αρμόδιες αρχές. [9]

 

37.          Σε ότι αφορά την επικράτηση της πρακτικής, πηγές αναφέρουν ότι παρόλη την ύπαρξη νομοθεσίας, η πρακτική  ΑΓΓΟ εξακολουθεί να πραγματοποιείται στην χώρα.[10] Εκθέσεις της USDOS(2023,2022) αναφέρουν ότι τα ποσοστά επικράτησης παραμένουν υψηλά. Η κυβέρνηση εφάρμοζε το νόμο όταν τα περιστατικά καταγγέλλονταν στις αρχές. Επικαλούμενες, επίσης, μελέτη του 2019 από το Υπουργείο Γυναικών, καταγράφεται σημαντική μείωση του ποσοστού επικράτησης του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM/C) για κορίτσια από τη γέννηση έως την ηλικία των 10 ετών, από 94% το 1994 σε 21,2% το 2019. Σύμφωνα με τη μελέτη, το ποσοστό επικράτησης παρέμεινε υψηλότερο στις αγροτικές περιοχές σε σύγκριση με τις αστικές, με ποσοστά 37,9% και 13,2% αντίστοιχα.[11] Τον Ιούλιο του 2021, οι αρχές άσκησαν με επιτυχία ποινική δίωξη σε υπόθεση ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων. Παρόλο που η μητέρα και ο δράστης καταδικάστηκαν σε έξι μήνες προσωρινής κράτησης, αφέθηκαν ελεύθεροι με εγγύηση.[12]

 

38.          Έκθεση της UNICEF η οποία αναλύει δεδομένα που έχει αντλήσει από την ανωτέρω αναφερόμενη μελέτη του Υπουργείου Γυναικών και Οικογένειας και Εθνικής Στατιστικής του Djibouti, Ιανουαρίου 2020, καταγράφει ότι o ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων πραγματοποιείται κυρίως σε κορίτσια ηλικίας 5 έως 9 ετών (59%), αν και δεν είναι ασυνήθιστο να γίνεται και πριν από την ηλικία των 5 ετών (32%). Η πλειονότητα των επεμβάσεων (81%) πραγματοποιείται από παραδοσιακούς ακρωτηριαστές. Περίπου το 38% των κοριτσιών και γυναικών στο Djibouti  που έχουν υποστεί ΑΓΓΟ βίωσαν τη σοβαρότερη μορφή, τον Τύπο ΙΙΙ ή τον αγκτηριασμό (που περιλαμβάνει την αποκοπή και τη συρραφή των γεννητικών οργάνων). Η μορφή αυτή έχει μειωθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου: το 75% των ακρωτηριασμένων γυναικών ηλικίας 45–49 ετών ανέφεραν ότι υπέστησαν αυτόν τον τύπο, ενώ μόνο το 10% των ακρωτηριασμένων έφηβων κοριτσιών ηλικίας 15–19 ετών ανέφεραν αγκτηριασμό.[13]  

 

39.          Σε σχέση με τη πιο συχνή μορφή ΑΓΓΟ[14] που υποβάλλονται οι γυναίκες στο Djibouti παλαιότερα δεδομένα τα οποία εντοπίζονται σε πηγές πληροφόρησης αναφέρουν ότι οι δύο μορφές ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM) ή περιτομής γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGC) που εφαρμόζονται ευρέως στο Τζιμπουτί είναι ο Τύπος II (που αναφέρεται συνήθως ως εκτομή) και ο Τύπος III (που αναφέρεται συνήθως ως εγκοίλωση/ραφή – infibulation).[15] Ωστόσο, παρατηρείται σημαντική μετατόπιση, σύμφωνα με την έκθεση της Unicef (η οποία βασίζεται σε στατιστικά δεδομένα του Υπουργείου Γυναικών και Οικογένειας της χώρας )από τον Τύπο ΙΙΙ (αγκτηριασμός) και τον Τύπο ΙΙ (εκτομή) προς τον Τύπο Ι, ο οποίος αναφέρεται τοπικά ως περιτομή «Σούννα». Ο Τύπος Ι εφαρμόζεται σήμερα πολύ ευρύτερα σε σύγκριση με το παρελθόν: το 90,3% των ακρωτηριασμένων κοριτσιών ηλικίας 10–14 ετών και το 79,8% των έφηβων κοριτσιών ηλικίας 15–19 ετών δήλωσαν ότι υπέστησαν αυτόν τον τύπο, ενώ μόνο το 6% των γυναικών ηλικίας 45–49 ετών ανέφεραν τον Τύπο Ι.[16]  Ως εκ τούτου, προκύπτει η τάση για εφαρμογής κυρίως του Τύπου Ι κατά τα τελευταία έτη στις πιο πρόσφατες γενεές. Επιπλέον, αναφέρεται ότι η υποστήριξη της πρακτικής είναι σχετικά χαμηλή στο Τζιμπουτί, καθώς το 17% των κοριτσιών και γυναικών ηλικίας 15 έως 49 ετών και το 17% των αγοριών και ανδρών ηλικίας 15 έως 49 ετών υποστηρίζουν τη συνέχιση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων (FGM). Σε πολλά νοικοκυριά στη χώρα, η απόφαση για την πρακτική ΑΓΓΟ λαμβάνεται ύστερα από συζητήσεις μεταξύ και των δύο γονέων. Πρόσφατη μελέτη της UNICEF ανέφερε ότι το 47% των γυναικών και των ανδρών που συμμετείχαν στη μελέτη συζητούν την πρακτική ΑΓΓΟ ως ζευγάρι, ενώ μόνο το 4% των ατόμων ζητά τη γνώμη άλλων κατά τη λήψη της απόφασης· επιπλέον, μόνο το 6% των ανδρών και το 8% των γυναικών θεωρούν τις γιαγιάδες ως βασικούς αποφασιστικούς παράγοντες για την πρακτική. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν πιέσεις από γονείς ή άλλα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας που υποστηρίζουν την πρακτική του ΑΓΓΟ.[17] Έκθεση του 28 too Many, επικαλούμενη στατιστικά στοιχεία του 2006-2007 σημειώνει ότι ο επιπολασμός του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων (ΑΓΓΟ) μεταξύ των γυναικών ηλικίας 15–49 ετών στην πρωτεύουσα του Τζιμπουτί ανέρχεται σε 92,9%, ενώ στην υπόλοιπη χώρα φτάνει το 94,9%.Το 2002, ο επιπολασμός (διάδοση) της πρακτικής ΑΓΓΟ στις γυναίκες ηλικίας 15–49 ετών είχε εκτιμηθεί στο 98,1%, ενώ το 2006 το αναφερόμενο ποσοστό είχε μειωθεί στο 93,1%.[18]

 

40.          Σε σχέση με τις προσπάθειες της κυβέρνησης να εξαλείψει την ανωτέρω πρακτική, καταγράφεται ότι η κυβέρνηση υποστήριξε προσπάθειες διεθνών και εθνικών μη κυβερνητικών οργανώσεων για την παροχή κατάρτισης και εκπαίδευσης σχετικά με τις επιβλαβείς επιπτώσεις της πρακτικής ΑΓΓΟ. Επιπλέον, οι θρησκευτικοί ηγέτες της χώρας πήραν θέση κατά του ΑΓΓΟ. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης, σημαντικά εμπόδια αποτέλεσαν τα υψηλά ποσοστά αναλφαβητισμού, οι δυσκολίες στην επιβολή του νόμου και οι βαθιά ριζωμένες κοινωνικές παραδόσεις.[19] Σύμφωνα με τον οίκο Freedom House, εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ επισκέφθηκαν τη χώρα τον Σεπτέμβριο του 2024 για να παρακολουθήσουν την πρόοδο των μέτρων κατά του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων. Διαπίστωσαν ότι κατά την περίοδο 2012–2019, η επικράτηση της πρακτικής ΑΓΓΟ στα κορίτσια κάτω των 14 ετών μειώθηκε από 43% σε 31%.[20]

 

41.          Με βάση και τις ανωτέρω πηγές, επιβεβαιώνεται ότι η πρακτική του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων αποτελεί ιδιαιτέρως διαδεδομένη και εκτεταμένη πρακτική στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας. Ο αντίστοιχος ισχυρισμός της περί υποβολής της στην εν λόγω πρακτική κατά την ανηλικότητά της κρίνεται αποδεκτός, καθόσον ενισχύεται πλέον από εξωτερικές, αντικειμενικές πηγές, οι οποίες επιβεβαιώνουν τόσο σε ατομικό επίπεδο, μέσω των ιατρικών ευρημάτων, όσο και σε γενικό επίπεδο, βάσει των συνθηκών που επικρατούν στη χώρα καταγωγής της, την πραγματοποίηση της εν λόγω πρακτικής στην περίπτωσή της.

 

42.          Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που διατρέχει η Αιτήτρια, στη βάση των αποδεκτών ισχυρισμών της, κρίνεται σκόπιμη καταρχάς η σκιαγράφηση του προφίλ της στη βάση των αποδεκτών παραμέτρων του. Πρόκειται για νεαρή γυναίκα, υγιή, μορφωμένη με προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές, ικανή προς εργασία έχοντας διαμείνει για 3 έτη στην Τουρκία όπου εργαζόταν ώστε να χρηματοδοτήσει τις σπουδές της. Η Αιτήτρια διατηρεί υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα καταγωγής της οικογενειακό δίκτυο αλλά και υποστηρικτικό δίκτυο και εκτός της χώρας της. Επισημαίνεται ότι με τη βοήθεια της μητέρας της και άλλου συγγενικού της προσώπου εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της. Η επικοινωνία με τη μητέρα της διακόπηκε ως ανέφερε προκειμένου να μην εκθέσει την τελευταία σε αρνητικές αντιδράσεις του πατέρα της.  Εντούτοις, η μητέρα της είναι η μόνη που εργάζεται, συντηρεί την οικογενειακή εστία, και για αυτό άλλωστε είναι αυτή που χρηματοδότησε το ταξίδι και την έξοδο της Αιτήτριας από την χώρα.

 

43.          Αποτελεί περαιτέρω αποδεκτό γεγονός ότι η Αιτήτρια είχε στο παρελθόν υποβληθεί σε ΑΓΓΟ τύπου Ι. Ερωτηθείσα σχετικά με το ενδεχόμενο επανάληψής τη εν λόγω πρακτικής η Αιτήτρια αποκρίθηκε ότι δεν είναι ένα ζήτημα που οποιοδήποτε πρόσωπο  της οικογένειάς της επανέφερε ωστόσο η ίδια ισχυρίζεται ότι όταν κάνει παιδιά ενδέχεται να υποβληθεί εκ νέου στην εν λόγω πρακτική ως μέρος της παράδοσής της.  Ο εκ νέου αγκτηριασμός (Re-infibulation) είναι η διαδικασία κατά την οποία μια γυναίκα που έχει υποστεί αγκτηριασμό (τύπος 3) και η οποία αργότερα υπέστη αποσυρραφή, επανακρωτηριάζεται. Συνεπάγεται τη συρραφή του αιδοιοκολπικού ανοίγματος για να κλείσει μετά το άνοιγμά του εξαιτίας της αποσυρραφής/γέννας και, ως εκ τούτου, να επαναπροσεγγίσει την αρχική ουλή.[21]  Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι ορισμένες γυναίκες υφίστανται εκ νέου στένωση του κολπικού ανοίγματος μετά την αποσσυραφή/de-infibulation κατά τον τοκετό, γεγονός που είναι γνωστό ως reinfibulation.[22] Ως de-infibulation ορίζεται η διαδικασία που πραγματοποιείται σε γυναίκες που είχαν υποβληθεί στο παρελθόν σε αγκτηριασμό (τύπου III FGM/C). Περιλαμβάνει το άνοιγμα του ουλώδους ιστού του αιδοίου μέσω μιας κατακόρυφης τομής κατά μήκος του αγκτηριασμού. Μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από τη σεξουαλική επαφή – είτε από επαγγελματία υγείας ή από τον σύζυγο – για να αποφευχθεί το σκίσιμο του ιστού/τραυματισμός του κόλπου κατά τη διάρκεια της διείσδυσης. Μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί πριν από τον τοκετό ή για ιατρικούς λόγους που σχετίζονται με το FGM/C, συμπεριλαμβανομένων των επιπλοκών κατά την έμμηνο ρύση.[23] Συνεπώς αυτή η πρακτική δεν αφορά σε γυναίκες, οι οποίες είχαν υποβληθεί σε ΑΓΓΟ τύπου Ι, όπως η Αιτήτρια.

 

44.          Αναφορικά με το ενδεχόμενο αγκτηριασμού (infibulation) (συνήθως έτσι αναφέρεται ο Τύπος III, καθώς και  re-infibulation(εκ νέου αγκτηριασμού) γυναικών που έχουν υποστεί άλλες μορφές Α.Γ.Γ.Ο. στο Τζιμπουτί, δεν εντοπίστηκαν σχετικές πληροφορίες[24], ούτε και η Αιτήτρια προσκόμισε οποιεσδήποτε πηγές αναφορικά με το ενδεχόμενο επανάληψης της εν λόγω πρακτικής σε σχέση με γυναίκες που έχουν ήδη υποβληθεί στην εν λόγω πρακτική στη χώρα καταγωγής της, παρά το γεγονός ότι παραπέμπει σε πληθώρα πηγών για την εν λόγω πρακτική. Από τις ανωτέρω αναφερόμενες πηγές πληροφόρησης στις οποίες παραπέμπει το Δικαστήριο προκύπτει ότι η πρακτική του Α.Γ.Γ.Ο. παραμένει ευρέως διαδεδομένη στο Τζιμπουτί. Παρατηρείται επίσης μετατόπιση από τις σοβαρότερες μορφές (Τύποι II και III) προς τον ηπιότερο Τύπο I, ο οποίος σήμερα είναι ο συχνότερος και πιο διαδεδομένος, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι ο συγκεκριμένος τύπος Ι ΑΓΓΟ είναι αποδεκτός από τα άτομα που τον επιβάλλουν και δεν απαιτείται υποβολή (και) σε άλλους τύπους ΑΓΓΟ . Γεγονός πάντως παραμένει πως, παρά τη νομοθετική απαγόρευση, τις διώξεις και την υποστήριξη δράσεων από την κυβέρνηση και ΜΚΟ, η πρακτική δεν έχει εξαλειφθεί λόγω βαθιά ριζωμένων κοινωνικών παραδόσεων, αναλφαβητισμού και δυσκολιών στην επιβολή του νόμου. Με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένα, παρά το γεγονός ότι η Αιτήτρια υποβλήθηκε στην εν λόγω πρακτική στο παρελθόν, δεν υπάρχουν, είτε σε ατομικό είτε σε γενικό επίπεδο, ενδείξεις ότι αναμένεται η πρακτική να επαναληφθεί στο πρόσωπό της. Όπως επισημαίνεται ανωτέρω, δεν έχουν εντοπιστεί σχετικές πηγές και πληροφορίες που να αναφέρουν την επανάληψη της πρακτικής στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας και, από την άλλη, υπάρχει μια αυξητική τάση του Τύπου I, στον οποίο έχει ήδη υποβληθεί η Αιτήτρια, γεγονός που αποτελεί ένδειξη αποδοχής του Τύπου I ως επαρκούς και κοινωνικά αποδεκτού τύπου, χωρίς να αναμένεται επανάληψη άλλου τύπου. Επιπρόσθετα, η ίδια η Αιτήτρια δεν προέβαλε γεγονότα από τα οποία να προκύπτει πρόθεση του περιβάλλοντός της για επανάληψη της πρακτικής, παρά μόνον επικαλέστηκε την προσωπική της πεποίθηση, στηριζόμενη στην παράδοση που επικρατεί, σε σχέση με την οποία, ωστόσο, δεν εντοπίζονται εξωτερικές πηγές που να την επιβεβαιώνουν ή και να την στηρίζουν. Ως εκ τούτου, δεν προκύπτει, με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, εύλογος κίνδυνος επανάληψης της εν λόγω πρακτικής σε σχέση με την Αιτήτρια.

 

45.          Αναφορικά με το ενδεχόμενο αγκτηριασμού (infibulation) (συνήθως έτσι αναφέρεται ο Τύπος III, καθώς και  re-infibulation(εκ νέου αγκτηριασμού) γυναικών που έχουν υποστεί άλλες μορφές Α.Γ.Γ.Ο. στο Τζιμπουτί, δεν εντοπίστηκαν σχετικές πληροφορίες[25], ούτε και η Αιτήτρια προσκόμισε οποιεσδήποτε πηγές αναφορικά με το ενδεχόμενο επανάληψης της εν λόγω πρακτικής σε σχέση με γυναίκες που έχουν ήδη υποβληθεί στην εν λόγω πρακτική στη χώρα καταγωγής της, παρά το γεγονός ότι παραπέμπει σε πληθώρα πηγών για την εν λόγω πρακτική. Από τις ανωτέρω αναφερόμενες πηγές πληροφόρησης στις οποίες παραπέμπει το Δικαστήριο προκύπτει ότι η πρακτική του Α.Γ.Γ.Ο. παραμένει ευρέως διαδεδομένη στο Τζιμπουτί. Παρατηρείται επίσης μετατόπιση από τις σοβαρότερες μορφές (Τύποι II και III) προς τον ηπιότερο Τύπο I, ο οποίος σήμερα είναι ο συχνότερος και πιο διαδεδομένος, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι ο συγκεκριμένος τύπος Ι ΑΓΓΟ είναι αποδεκτός από τα άτομα που τον επιβάλλουν και δεν απαιτείται υποβολή (και) σε άλλους τύπους ΑΓΓΟ . Γεγονός πάντως παραμένει πως, παρά τη νομοθετική απαγόρευση, τις διώξεις και την υποστήριξη δράσεων από την κυβέρνηση και ΜΚΟ, η πρακτική δεν έχει εξαλειφθεί λόγω βαθιά ριζωμένων κοινωνικών παραδόσεων, αναλφαβητισμού και δυσκολιών στην επιβολή του νόμου. Με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένα, παρά το γεγονός ότι η Αιτήτρια υποβλήθηκε στην εν λόγω πρακτική στο παρελθόν, δεν υπάρχουν, είτε σε ατομικό είτε σε γενικό επίπεδο, ενδείξεις ότι αναμένεται η πρακτική να επαναληφθεί στο πρόσωπό της. Όπως επισημαίνεται ανωτέρω, δεν έχουν εντοπιστεί σχετικές πηγές και πληροφορίες που να αναφέρουν την επανάληψη της πρακτικής στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας και, από την άλλη, υπάρχει μια αυξητική τάση του Τύπου I, στον οποίο έχει ήδη υποβληθεί η Αιτήτρια, γεγονός που αποτελεί ένδειξη αποδοχής του Τύπου I ως επαρκούς και κοινωνικά αποδεκτού τύπου, χωρίς να αναμένεται επανάληψη άλλου τύπου. Επιπρόσθετα, η ίδια η Αιτήτρια δεν προέβαλε γεγονότα από τα οποία να προκύπτει πρόθεση του περιβάλλοντός της για επανάληψη της πρακτικής, παρά μόνον επικαλέστηκε την προσωπική της πεποίθηση, στηριζόμενη στην παράδοση που επικρατεί, σε σχέση με την οποία, ωστόσο, δεν εντοπίζονται εξωτερικές πηγές που να την επιβεβαιώνουν ή και να την στηρίζουν. Ως εκ τούτου, δεν προκύπτει, με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, εύλογος κίνδυνος επανάληψης της εν λόγω πρακτικής σε σχέση με την Αιτήτρια.[26]

 

46.          Έκθεση του Freedom House αναφέρει σε σχέση με τις γυναίκες ότι υποεκπροσωπούνται σε θέσεις ηγεσίας στο Djibouti. Οι γυναίκες έχουν λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης και αμείβονται λιγότερο από τους άνδρες για την ίδια εργασία. Νόμος που απαιτεί τουλάχιστον το 20% των ανώτερων θέσεων στη δημόσια διοίκηση να καταλαμβάνεται από γυναίκες δεν εφαρμόζεται. Ο οικογενειακός κώδικας που βασίζεται στη Σαρία απαιτεί, μεταξύ άλλων διακριτικών διατάξεων που αφορούν το γάμο και το διαζύγιο, οι γυναίκες να λαμβάνουν τη συγκατάθεση κηδεμόνα για να παντρευτούν. Οι εθιμικές πρακτικές και το ισλαμικό δίκαιο θέτουν τις γυναίκες σε μειονεκτική θέση όσον αφορά την κληρονομιά και την ιδιοκτησία.[27]

 

47.          Σε σχέση με τις κοινωνικές αντιλήψεις για τις μόνες γυναίκες, ερώτημα που τέθηκε στο Immigration and Refugee Board of Canada αναφορικά με την μεταχείριση των γυναικών που είναι ανύπαντρες, διαζευγμένες ή ζουν μόνες τους στην χώρα (2014-2017), παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες από πλήθος πηγών πληροφόρησης, που άντλησε ο ανωτέρω φορέας:  Σε επιστολή προς τη Διεύθυνση Έρευνας, εκπρόσωπος της Association des femmes de Tadjourah (AFT) – μιας ένωσης που στοχεύει, μεταξύ άλλων, στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων της περιοχής Τατζούρα, δήλωσε ότι γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω μπορούν να ζουν μόνες μετά το διαζύγιο. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, γυναίκες 20 έως 35 ετών που υπήρξαν παντρεμένες δεν μπορούν να ζουν μόνες. Η εκπρόσωπος της AFT ανέφερε επίσης ότι αποτελεί «ταμπού» για γυναίκες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ να φύγουν από το πατρικό σπίτι και να ζήσουν μόνες τους. Ομοίως, σε επιστολή προς τη Διεύθυνση Έρευνας, ανώτερη λέκτορας του Πανεπιστημίου του Τζιμπουτί, της οποίας το έργο εστιάζει κυρίως στις γυναίκες και τη φτώχεια καθώς και την οικογενειακή ζωή στο Τζιμπουτί, σημείωσε ότι χήρες ή διαζευγμένες μπορούν να ζουν μόνες εφόσον βρίσκονται σε αστική περιοχή. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, «στις αγροτικές περιοχές τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα, επειδή μπορεί να δεχτούν επίθεση […] και να τους κλέψουν τα ζώα εάν δεν προστατεύονται από άνδρες». Η ανωτέρω πηγή πρόσθεσε ότι γυναίκες που ζουν μόνες σε αστικές περιοχές δεν αντιμετωπίζονται αρνητικά από την κοινωνία «εφόσον έχουν καλούς ηθικούς τρόπους». Διευκρίνισε ότι «οι χήρες γίνονται αποδεκτές θετικά και συχνά λαμβάνουν βοήθεια, ενώ οι διαζευγμένες αντιμετωπίζονται λιγότερο θετικά», επειδή η κοινωνία θεωρεί ότι «δεν μπόρεσαν να κρατήσουν τον σύζυγό τους» . Σε επιστολή προς τη Διεύθυνση Έρευνας, εκπρόσωπος του Djiboutian League for Human Rights (Ligue djiboutienne des droits de l’homme, LDDH), μιας ΜΚΟ στο Τζιμπουτί η οποία στοχεύει στην προστασία και προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, δήλωσε ότι «τα κορίτσια στο Τζιμπουτί δεν έχουν δικαίωμα να ζουν μόνες· πρέπει να ζουν με τους γονείς τους». Ο εκπρόσωπος της LDDH ανέφερε επίσης ότι οι παντρεμένες γυναίκες πρέπει να ζουν με τους συζύγους τους, και οι διαζευγμένες γυναίκες ή οι χήρες πρέπει να επιστρέφουν και να ζουν με τους γονείς τους ή με μέλη της οικογένειάς τους. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, παραδοσιακά, οι γυναίκες που ζουν μόνες θεωρούνται εκδιδόμενες, ακόμη κι αν δεν είναι, και αν μια γυναίκα επιθυμεί να ζήσει μόνη της, θα αποκλειστεί από την οικογένειά της. Κατά τον ίδιο εκπρόσωπο, δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών όσον αφορά τη μεταχείριση των γυναικών που ζουν μόνες στο Τζιμπουτί. […] Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της LDDH, οι ιδιοκτήτες ακινήτων αρνούνται να νοικιάσουν διαμερίσματα σε «ανύπαντρες γυναίκες, χωρίς συνοδεία άνδρα» λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης, ακόμη και όταν αυτές είναι οικονομικά σε θέση να καταβάλουν το ενοίκιο. Στο ίδιο πνεύμα, ανώτερη λέκτορας του Πανεπιστημίου του Τζιμπουτί ανέφερε ότι οι ιδιοκτήτες διστάζουν να ενοικιάσουν σε ανύπαντρες γυναίκες, καθώς «πιστεύουν ότι ίσως δεν θα μπορούν να πληρώσουν το ενοίκιο χωρίς την υποστήριξη ενός συζύγου» και «αμφιβάλλουν για την ηθική τους».[28]

 

48.          Σύμφωνα με άρθρο της Παγκόσμιας Τράπεζας (World Bank) που αντλεί και παρουσιάζει δεδομένα από την έκθεση «Women and Men in Djibouti: Gender Factbook 2024», η οποία εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Στατιστικής του Τζιμπουτί (INSTAD) με τεχνική υποστήριξη της Παγκόσμιας Τράπεζας αναφέρεται ότι παρά τη μείωση των έμφυλων ανισοτήτων στην εκπαίδευση στο Τζιμπουτί, οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά μειονεκτήματα. Τα ποσοστά φοίτησης και αλφαβητισμού παραμένουν χαμηλότερα για τις γυναίκες, ενώ πολλές νέες γυναίκες δεν βρίσκονται ούτε στην εκπαίδευση ούτε στην απασχόληση. Η περιορισμένη εκπαίδευση μειώνει τις μελλοντικές οικονομικές ευκαιρίες των γυναικών. Παράλληλα, η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό είναι ιδιαίτερα χαμηλή, ειδικά μεταξύ των έγγαμων γυναικών, λόγω κυρίως οικιακών υποχρεώσεων. Όταν εργάζονται, απασχολούνται συχνότερα σε ευάλωτες και άτυπες θέσεις. Παρά τις προκλήσεις, έχει σημειωθεί πρόοδος στη μείωση της έμφυλης βίας, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, με μείωση κατά σχεδόν 30 ποσοστιαίες μονάδες, από 98% το 2000 σε 71% το 2018. Σύμφωνα με την Εθνική Έρευνα του Τζιμπουτί για τον Ακρωτηριασμό Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων και την Έμφυλη Βία (2019), οι γάμοι κοριτσιών ηλικίας 10 έως 14 ετών αντιστοιχούν στο ένα τέταρτο όλων των πρόωρων γάμων και στο ένα τρίτο αυτών στις αγροτικές περιοχές.^[29] Επίσης, με βάση τα ανωτέρω στατιστικά μόνο το 17% των παντρεμένων γυναικών συμμετέχει στο εργατικό δυναμικό του Τζιμπουτί, σε σύγκριση με το 65% των παντρεμένων ανδρών. Οι γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό από τους άνδρες να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό και να κατέχουν θέσεις εργασίας καλύτερης ποιότητας. Σύμφωνα με τα δεδομένα, λιγότερες από 2 στις 10 γυναίκες σε εργάσιμη ηλικία συμμετέχουν στο εργατικό δυναμικό, ποσοστό που ανέρχεται σε 18%, σε σύγκριση με 47% για τους άνδρες. Το χάσμα μεταξύ των φύλων στη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό διαφέρει ανάλογα με τον τόπο κατοικίας, καθώς και το μορφωτικό και οικογενειακό καθεστώς. Το χάσμα είναι πιο έντονο στις αστικές περιοχές και μεταξύ ατόμων με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης.[30]

 

49.          Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, και λαμβανομένου υπόψη του προφίλ της Αιτήτριας, ως γυναίκα μόνη, θα μπορούσε να διαμείνει είτε στο Djibouti ή και ενδεχόμενα σε άλλα αστικό κέντρο της χώρας της, χωρίς ευλόγως να αντιμετωπίσει κίνδυνο βλάβης, δεδομένου του υψηλού μορφωτικού της επιπέδου, την ικανότητά της να ζει και ενεργεί αυτόνομα, όπως άλλωστε έπραξε ούσα στην Τουρκία και σε συνάρτηση με την ανοχή που υπάρχει κοινωνικά στα αστικά κέντρα για γυναίκες που διαμένουν μόνες τους εφόσον έχουν ορθούς ηθικά τρόπους.

 

50.          Ως προς την παρελθούσα απόπειρα υποβολής της σε καταναγκαστικό γάμο, επισημαίνεται ότι κύριος δράστης της εν λόγω απόπειρας παρουσιάζεται ο πατέρας της Αιτήτριας, ήτοι ιδιώτης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται ως προς την ικανότητά του να απειλήσει αποτελεσματικά την Αιτήτρια σε περίπτωση που αυτή παραμείνει εκτός της οικογενειακής εστίας. Πέραν της τελευταίας εκ του σύνεγγυς συνύπαρξής τους, προτού η Αιτήτρια φύγει από τη χώρα της τον Ιούλιο του 2019, και των απειλών που δέχθηκε, η Αιτήτρια δεν είχε έκτοτε άμεση επαφή με τον πατέρα της. Κατά την τελευταία απόπειρά της να του μιλήσει, όπως αναφέρει ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. δικάσιμος 18.11.2025), αυτός αρνήθηκε να της μιλήσει, ενώ ενώπιον της διοίκησης η Αιτήτρια ανέφερε ότι η ίδια επιχείρησε, προτού φύγει από την Τουρκία, να του μιλήσει, ωστόσο αυτός της ανέφερε ότι δεν θέλει να τη ξαναδεί μπροστά του, διότι τον ντρόπιασε, και ότι, εάν τη δει, θα τη σκοτώσει. Η Αιτήτρια δεν αναφέρθηκε σε οποιαδήποτε απόπειρα ενεργούς αναζήτησής της από τον πατέρα της προκειμένου να τη βλάψει είτε να την επαναφέρει στην οικογενειακή οικεία. Ως προς το προφίλ του πατέρα της, πρόκειται για πρόσωπο το οποίο δεν εργάζεται, καθότι η μητέρα της Αιτήτριας είναι εκείνη που φέρνει εισόδημα στο σπίτι μέσω της εργασίας της, ενώ, ταυτόχρονα, ο πατέρας της είναι πρόσωπο που λαμβάνει σε συστηματική βάση ήπια ναρκωτική ουσία ονόματι khat[31]. Από την άλλη η Αιτήτρια έχει και ευλόγως αναμένεται να έχει την έμπρακτη υποστήριξη της μητέρας της και άλλων συγγενικών της προσώπων εντός και εκτός χώρας. Με δεδομένο το προφίλ της Αιτήτριας και της στάσης του πατέρα της και του δικού του προφίλ, δεν αναμένεται ευλόγως η Αιτήτρια να εκτεθεί σε κίνδυνο ένεκα της παρελθούσας απόπειρας υποβολής της σε καταναγκαστικό γάμο. Να σημειωθεί εξάλλου συναφώς ότι η πόλη του Τζιμπουτί αριθμεί περί τις 780.000 κατοίκους.[32]

 

51.          Ως προς τις γενικότερες συνθήκες που επικρατούν στη χωρά καταγωγής της Αιτήτριας, κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα (World Banl) η οικονομία του Τζιμπουτί παρουσιάζει επιβράδυνση το 2025 μετά την ισχυρή ανάπτυξη του 2024, αλλά παραμένει ανθεκτική.^[33] Η οικονομία της χώρας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα λιμάνια, τις στρατιωτικές βάσεις και τις υπηρεσίες, ιδίως εκείνες που συνδέονται με τη στρατηγική της θέση ως σημαντικού λιμενικού κόμβου για την περιοχή. Το Τζιμπουτί έχει αναπτυχθεί ως εμπορικό και διοικητικό κέντρο χάρη στην πόλη του Τζιμπουτί και το λιμάνι της, που συγκεντρώνουν πάνω από τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της χώρας. Η στρατηγική του θέση στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που ελέγχει την πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα, υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση της χώρας και την οικονομική της πορεία. Ωστόσο, στις αγροτικές περιοχές, η λειψυδρία και η επισιτιστική ανασφάλεια αποτελούν σοβαρές προκλήσεις για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.^[34]

 

52.          Σύμφωνα με έκθεση του Bertelsmann Stiftung το Τζιμπουτί αντιμετωπίζει σήμερα αυξανόμενα επίπεδα φτώχειας τόσο στον αγροτικό όσο και στον αστικό πληθυσμό. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη Έκθεση Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (2021), το Τζιμπουτί κατατάσσεται στην 171η θέση μεταξύ 191 χωρών. Ο συνδυασμός της αυξημένης ροής προσφύγων από τη γειτονική Υεμένη και της πανδημίας COVID-19 είχε σημαντικό αντίκτυπο στη συνολική κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της χώρας. Μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου 2022, εκτιμάται ότι περίπου 132.000 άτομα (11% του εξεταζόμενου πληθυσμού, σχεδόν 1,2 εκατομμυρίων) βρίσκονταν σε κατάσταση οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας.^[35] 

 

53.          Σύμφωνα με το κυβερνητικό αναπτυξιακό πλαίσιο της χώρας για την περίοδο 2020–2024 της Δημοκρατίας του Τζιμπουτί επιβεβαιώνεται ότι το Τζιμπουτί αποτελεί την πλέον αστικοποιημένη χώρα της Αφρικής, καθώς περίπου το 85% του πληθυσμού διαμένει σε αστικές περιοχές, με το 76% να είναι συγκεντρωμένο στην Πόλη του Τζιμπουτί. Εκτός της πρωτεύουσας, το 63% του πληθυσμού κατοικεί σε αγροτικές περιοχές, ενώ καμία από τις πέντε περιφερειακές πρωτεύουσες της χώρας δεν υπερβαίνει τους 30.000 κατοίκους. Παρότι ο αγροτικός πληθυσμός αντιστοιχεί μόλις σε περίπου 15% του συνολικού πληθυσμού, στις αγροτικές περιοχές συγκεντρώνεται το 45% των ατόμων που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υποδομές, όπως ηλεκτρική ενέργεια, ύδρευση και αποχέτευση. Συνολικά, το 80% του αγροτικού πληθυσμού αντιμετωπίζει πολυδιάστατη φτώχεια, σε αντίθεση με λιγότερο από 20% του αστικού πληθυσμού. Οι μικρές πόλεις και οι αγροτικές περιοχές διαθέτουν σημαντικά λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης σε σύγκριση με την Πόλη του Τζιμπουτί.^[36] Σύμφωνα με δεδομένα του CIA Factbook σχετικά με την οικονομία της χώρας αναφέρεται ότι Τζιμπουτί αντιμετωπίζει ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα ανεργίας. Το συνολικό ποσοστό ανεργίας εκτιμάται σε 28,39% για τα έτη 2020 και 2021, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με το 26,36% το 2019, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα στην 6η θέση παγκοσμίως. H σύνθεση του ΑΕΠ του Τζιμπουτί ανά τομέα παραγωγής καταδεικνύει έντονη εξάρτηση από το τριτογενή τομέα. Συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες αντιστοιχούν στο 80,2% του ΑΕΠ, ενώ η βιομηχανία συνεισφέρει 17,3% και ο αγροτικός τομέας μόλις 2,4% (εκτιμήσεις 2017).^[37]

 

54.          Ως προς την επικρατούσα κατάσταση ασφαλείας, έκθεση του Bertelsmann Stiftung αναφέρει ότι το Τζιμπουτί είναι ένα σχετικά σταθερό κράτος υπό το αυταρχικό καθεστώς του Προέδρου Ισμαήλ Ομάρ Γκελέ (Ismael Omar Guelleh – IOG), ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 1999. Ο κυρίαρχος πολιτικός συνασπισμός, Union pour la Majorité Présidentielle (UMP), ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από το Rassemblement Populaire pour le Progrès (RPP). Ο Πρόεδρος Γκελέ εξασφάλισε την πέμπτη θητεία του στις προεδρικές εκλογές του 2021 με ελάχιστη αντιπολίτευση, καθώς η κατακερματισμένη αντιπολίτευση στερείται της ικανότητας να αμφισβητήσει δημοκρατικά την εξουσία του ή να επηρεάσει τη χάραξη πολιτικής. Καθ’ όλη την εξεταζόμενη περίοδο (01/02/2021 έως 31/01/2023) της έκθεσης, η κυβέρνηση διατήρησε την πολιτική της ατζέντα χωρίς σημαντικές αλλαγές, περιορίζοντας τον χώρο δράσης των κομμάτων της αντιπολίτευσης και θέτοντας περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης.^[38] Έκθεση του οίκου Freedom House(2024) επιβεβαιώνει τα ανωτέρω και συνεχίζει ότι η δυνατότητα δράσης της αντιπολίτευσης είναι σοβαρά περιορισμένη, ενώ δημοσιογράφοι και ακτιβιστές που ασκούν κριτική στον Πρόεδρο Γκελέ ή στο κόμμα UMP υφίστανται συχνά παρενοχλήσεις ή συλλήψεις.^[39] Ειδικότερα, σύμφωνα με έρευνα στη βάση δεδομένων ACLED κατά το τελευταίο έτος (Σεπτ.2024-Οκτ.2025) σημειώθηκαν μόνο 2 περιστατικά ασφαλείας στην χώρα(ειδικότερα στην πόλη Djibouti), εκ των οποίων δεν προήλθε κάποια απώλεια.^[40]

 

55.          Συνοψίζοντας, συνολικά εκτιμώμενα τα πιο πάνω δεδομένα, και λαμβανομένων υπόψη αφενός της παρελθούσας υποβολής της Αιτήτριας σε Α.Γ.Γ.Ο. Τύπου Ι και αφετέρου της παρελθούσας απόπειρας υποβολής της σε καταναγκαστικό γάμο, δεν προκύπτει ότι η επιστροφή της στη χώρα καταγωγής της συνεπάγεται για την ίδια εύλογο κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Ειδικότερα, ως προς τον Α.Γ.Γ.Ο., παρότι η πρακτική παραμένει διαδεδομένη στο Τζιμπουτί, δεν προκύπτουν, ούτε σε ατομικό ούτε σε γενικό επίπεδο, επαρκείς ενδείξεις ότι αναμένεται επανάληψη της πρακτικής στο πρόσωπο της Αιτήτριας, η οποία έχει ήδη υποβληθεί στον συχνότερο και κοινωνικά αποδεκτό σήμερα Τύπο Ι, χωρίς να υφίστανται αξιόπιστες πηγές που να τεκμηριώνουν τον κίνδυνο επιβολής άλλης μορφής Α.Γ.Γ.Ο. ή επαναληπτικής πρακτικής σε γυναίκες με αντίστοιχο προφίλ. Περαιτέρω, ως προς την παρελθούσα απόπειρα καταναγκαστικού γάμου, ο κύριος δράστης αυτής, ήτοι ο πατέρας της Αιτήτριας, αποτελεί ιδιώτη, χωρίς να προκύπτει ότι διαθέτει την πραγματική δυνατότητα ή πρόθεση να εντοπίσει ή να απειλήσει αποτελεσματικά την Αιτήτρια σε περίπτωση επιστροφής της, ιδίως ενόψει της πολυετούς έλλειψης επικοινωνίας, της απουσίας οποιασδήποτε ενεργούς αναζήτησής της, του κοινωνικοοικονομικού του προφίλ, καθώς και του γεγονότος ότι η Αιτήτρια δύναται να διαμείνει εκτός της οικογενειακής εστίας, ιδίως σε αστικό κέντρο. Αντιθέτως, η Αιτήτρια εμφανίζεται ως μορφωμένη, οικονομικά και κοινωνικά λειτουργική γυναίκα, με αποδεδειγμένη ικανότητα αυτόνομης διαβίωσης και με υπαρκτό υποστηρικτικό δίκτυο, ιδίως εκ μέρους της μητέρας της και άλλων συγγενικών της προσώπων. Υπό τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν στοιχειοθετείται, με βάση τα ενώπιον του στοιχεία, πραγματικός και εξατομικευμένος κίνδυνος δίωξης ή σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής της Αιτήτριας στη χώρα καταγωγής της.

 

56.          Προχωρώντας στη νομική ανάλυση, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν προκύπτουν  οι προϋποθέσεις υπαγωγής της Αιτήτριας  στην προστατευτική διάταξη του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, καθώς δεν τεκμηριώθηκε η συνδρομή βάσιμου φόβου δίωξής της για τους λόγους που εξαντλητικά αναφέρονται στο άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου. Τέτοιος φόβος δίωξης δεν προκύπτει καθαυτός ούτε από τα προσωπικά στοιχεία της Αιτήτριας, τα οποία έχουν γίνει αποδεκτά.

 

57.          Ούτε επίσης τεκμηριώνεται η υπαγωγή της στο καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας  κατά τα άρθρα 19 (2) (α) και (β) του περί Προσφύγων Νόμου, καθώς δεν ανακύπτει ότι σε περίπτωση επιστροφής της στον τόπο τελευταίας διαμονής της ότι θα εκτεθεί σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94, Elgafaji, σκέψη 32] λόγω επαπειλούμενης θανατικής καταδίκης ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής της.

 

58.          Επιπροσθέτως, εξετάζοντας το ενδεχόμενο υπαγωγής της Αιτήτρια στο άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων, σημειώνεται συναφώς ότι «το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή του οποίου η αίτηση σαφώς δε βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους του εδαφίου (1) του άρθρου 3, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής». Ως  «σοβαρή» ή «σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη» ορίζεται δυνάμει του άρθρου 19(2)(γ) η «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».

 

59.          Ως προς τον όρο διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη, το ΔΕΕ, διευκρίνισε ότι η σημασία και το περιεχόμενο των όρων αυτών πρέπει να καθορίζονται, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου αυτοί χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση στην οποία εντάσσονται (αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C-549/07, Wallentin-Hermann, Συλλογή 2008, σ. I 11061, σκέψη 17, και της 22ας Νοεμβρίου 2012, C 119/12, Probst, σκέψη 20). Υπό το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η έννοια της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως αφορά κατάσταση στην οποία οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή στην οποία δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. (Βλ.  απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakité, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψεις 27 και 28). Με βάση τις πηγές που εκτίθενται ανωτέρω δεν προκύπτει στη  χώρα της Αιτήτριας να λαμβάνει χώρα ένοπλη σύρραξη και συνεπώς δεν ικανοποιείται το ουσιώδες αυτό συστατικό στοιχείο του άρθρου 19(2)(γ). Συνεπώς παρέλκει η εξέταση και η ανάλυση των λοιπών συστατικών στοιχείων της εν λόγω διάταξης. Ως εκ τούτου, με βάση το αποδεκτό προφίλ της Αιτήτριας, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή της στο άρθρο 19(2)(γ).

 

60.          Περαιτέρω, από τα ενώπιόν του Δικαστηρίου δεδομένα, δεν προκύπτει οποιοδήποτε άλλο ζήτημα συναφές με την αρχή της μη επαναπροώθησης και των προϋποθέσεων έκδοσης της απόφασης επιστροφής, πέραν των όσων ήδη εξετάστηκαν και αναλύθηκαν ανωτέρω (Βλ. απόφαση της της 17ης Οκτωβρίου 2024, υπόθεση C- 156/23 [Ararat] K, L, M, N κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50 έως 51).

 

61.          Να σημειωθεί, καταληκτικώς, ότι οι Καθ’ ων η αίτηση πλημμελώς παρέλειψαν να εξετάσουν τον κίνδυνο υποβολής της Αιτήτριας σε ΑΓΓΟ, καθότι, μολονότι δεν είχε εκφρασθεί σχετικός φόβος κατά το αρχικό στάδιο της συνέντευξης, το προφίλ της ως γυναίκα, σε συνάρτηση με τη χώρα καταγωγής της, συνιστούσε επαρκές στοιχείο ικανό να κινητοποιήσει αυτεπαγγέλτως τη διερεύνηση του εν λόγω ενδεχομένου. Περαιτέρω, τα ιδιαιτέρως υψηλά ποσοστά πρακτικής ΑΓΓΟ στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας ενισχύουν το συμπέρασμα αυτό, καθιστώντας σαφές ότι η απαιτούμενη κατάρτιση την οποία οφείλουν να διαθέτουν οι Καθ’ ων η αίτηση τους καθιστά καταρχήν υπεύθυνους, δυνάμει του άρθρου 16 του περί Προσφύγων Νόμου, για τη διερεύνηση και του συγκεκριμένου κινδύνου, ο οποίος, εν προκειμένω, απορρέει από το αμετάβλητο και ήδη αποδεκτό στοιχείο του φύλου της Αιτήτριας.

Ως εκ τούτου, η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση τροποποιείται ως ανωτέρω, χωρίς καμία διαταγή για έξοδα, δεδομένης της ανωτέρω υποδειχθείσας παράλειψης των Καθ’ ων η αίτηση.

 

Κ. Κ. ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.