ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθ. Αρ.: ΝΑ 109/25
27 Φεβρουαρίου, 2026
[Μ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (Αρ. 1) ΤΟΥ 2003
Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 (Ν.165(Ι)/2002)
ΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ:
1. H.I.D.
2. H.J.D (ανήλικος γιος)
Αιτητές
Οι Αιτητές εμφανίζονται προσωπικά
Ν. Νικολάου (κος), για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
[Παρούσα η κα Ζωή Αγαπίου, για πιστή μετάφραση από Ελληνικά σε Αγγλικά και αντίστροφα.]
ΑΠΟΦΑΣΗ
Μ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π: Οι Αιτητές καταχώρησαν την παρούσα αίτηση για παροχή προς αυτούς δωρεάν νομικής αρωγής έτσι ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα να διορίσουν δικηγόρο, προκειμένου να προωθήσουν προσφυγή κατά της νομιμότητας της απόφασης η οποία κοινοποιήθηκε στην Αιτήτρια 1 στις 06/06/2025, σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση της Αιτήτριας 1 για διεθνή προστασία.
Σύμφωνα με τα γεγονότα που παρατίθενται στο Σημείωμα που έχει καταχωρηθεί εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα και υποστηρίζεται από σχετικά Παραρτήματα, η Αιτήτρια 1 είναι υπήκοος της Σιέρα Λεόνε και εισήλθε παράνομα στη Δημοκρατία. Στις 10/12/2020, υπέβαλε αίτηση για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Στις 25/09/2024, 04/03/2025, 06/03/2025 και 09/04/2025, πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις της Αιτήτριας 1 ενώπιον αρμόδιου λειτουργού της Υπηρεσίας Ασύλου. Μετά τις συνεντεύξεις, ο αρμόδιος λειτουργός ετοίμασε Έκθεση - Εισήγηση ημερ. 23/05/2025 προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου, αναφορικά με την απόρριψη του αιτήματος της Αιτήτριας 1. Εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών ως ο Νόμος ορίζει, λειτουργός της Υπηρεσίας Ασύλου, ενέκρινε για λογαριασμό του Προϊστάμενου την ανωτέρω εισήγηση στις 26/05/2025 και απέρριψε την αίτηση για διεθνή προστασία.
Στις 06/06/2025, η Υπηρεσία Ασύλου εξέδωσε απορριπτική επιστολή μαζί με την Έκθεση- Εισήγηση, η οποία, επιδόθηκε στην Αιτήτρια 1 αυθημερόν.
Στις 16/06/2025, οι Αιτητές καταχώρησαν αίτηση ακυρώσεως κατά της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημερ. 26/05/2025 καθώς και την υπό κρίση αίτηση για παραχώρηση δωρεάν νομικής αρωγής.
Ο εκπρόσωπος του Γενικού Εισαγγελέα ανέφερε τόσο μέσω του γραπτού του σημειώματος όσο και προφορικά στο Δικαστήριο, ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο περί Νομικής Αρωγής Νόμος για την παραχώρηση του ευεργετήματος της νομικής αρωγής.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Περί Νομικής Αρωγής Νόμου του 2002 ως τροποποιήθηκε, δωρεάν νομική αρωγή παρέχεται στις διαδικασίες που αναφέρονται στα άρθρα 4-6γ του Νόμου. Η κρίσιμη διάταξη του Νόμου Περί Νομικής Αρωγής είναι το άρθρο 6Β, εδάφιο 2, παράγραφος (α) το οποίο προβλέπει τα ακόλουθα:
«(6Β)(2) Παρέχεται δωρεάν νομική αρωγή σε αιτητή διεθνούς προστασίας, ο οποίος ασκεί προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου, δυνάμει των διατάξεων του Άρθρου 146 του Συντάγματος -
(α) Κατά δυσμενούς απόφασης του Προϊστάμενου επί της αίτησης διεθνούς προστασίας του εν λόγω αιτητή, την οποία απόφαση ο Προϊστάμενος έλαβε δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 5, 12Βδις, 12Βτετράκις, 12Δ ή 13 του περί Προσφύγων Νόμου του 2000, (.)».
Tο ανωτέρω άρθρο, ωστόσο, προβλέπει τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
1. Η δωρεάν νομική αρωγή αφορά μόνο την πρωτοβάθμια εκδίκαση της προσφυγής ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου δυνάμει των διατάξεων του Άρθρου 146 του Συντάγματος.
2. Κατά την κρίση του Διοικητικού Δικαστηρίου η προσφυγή έχει πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας.
Νοείται ότι σε αυτή την περίπτωση, η διάταξη που αφορά στις πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας εφαρμόζεται χωρίς να περιορίζεται αυθαίρετα η παροχή της δωρεάν νομικής αρωγής και χωρίς να εμποδίζεται η ουσιαστική πρόσβαση του αιτητή διεθνούς προστασίας στη δικαιοσύνη.
Το Δικαστήριο έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια να αποφασίσει κατά πόσο η προσφυγή του Αιτητή έχει πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας. Τούτο χωρίς να αποφασίζει επί της οριστικής τύχης της προσφυγής που έχει καταχωρήσει ο Αιτητής. Τονίζεται πως το αποτέλεσμα της παρούσας αίτησης δεν επηρεάζει την τελική απόφαση επί της προσφυγής.
Έχω μελετήσει προσεκτικά την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου και την εισηγητική έκθεση που ετοιμάστηκε από τον αρμόδιο λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου και λαμβάνω επίσης υπόψιν μου τα όσα η ίδια η Αιτήτρια 1 ανέφερε κατά την διάρκεια της παρούσας διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου.
Παρατηρώ ότι ο αρμόδιος λειτουργός ετοίμασε σχετική έκθεση-εισήγηση με την οποία κατηγοριοποίησε τους βασικούς ισχυρισμούς της Αιτήτριας 1 ως εξής: 1) Ταυτότητα, χώρα καταγωγής και προσωπικά στοιχεία/ προφίλ της Αιτήτριας 1, 2) ο πατέρας της Αιτήτριας 1 και τα αδέλφια της μητριάς της, τη χτυπούσαν και περαιτέρω ο πρώτος επιδίωκε να την παντρέψει χωρίς τη συναίνεσή της με έναν ξένο άνδρα 3) η Αιτήτρια 1 δέχτηκε επίθεση από την ισλαμική αστυνομία της Νιγηρίας, 4) η μητέρα της Αιτήτριας 1 ανήκει στην κοινότητα Bondo, προσπαθούσε να την αναγκάσει να ενταχθεί και να πάρει τη θέση της ως επικεφαλής και κατ’ επέκταση ήθελε να την υποβάλει στην πρακτική του ΑΓΓΟ, 5) η Αιτήτρια 1 έπεσε θύμα σεξουαλικής κακοποίησης από τον οδηγό ταξί που τη μετέφερε από τις κατεχόμενες στις ελεύθερες περιοχές, 6) η Αιτήτρια ασπάζεται τον χριστιανισμό 7) η Αιτήτρια θα αντιμετωπίσει προβλήματα από τη μητέρα της λόγω του ότι είναι μόνη ανύπαντρη μητέρα με ένα ανήλικο τέκνο. Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, η Αιτήτρια 1 κρίθηκε ικανοποιητικά αξιόπιστη όσον αφορά τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό της.
Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός αναφορικά με το ότι ο πατέρας της και τα αδέλφια της μητριάς της, τη χτυπούσαν και περαιτέρω ο πρώτος επιδίωκε να την παντρέψει χωρίς τη συναίνεσή της με έναν ξένο άνδρα, δεν έτυχε αποδοχής. Υπό το σκέλος της εσωτερικής αξιοπιστίας, ο αρμόδιος λειτουργός κατέγραψε ότι η Αιτήτρια 1 δεν ήταν σε θέση να αναφέρει ικανοποιητικές πληροφορίες για την από πλευράς του πατέρα της βίαιη και επιθετική προς το πρόσωπό της συμπεριφορά, για τον τρόπο που την αντιμετώπιζε η μητριά της, για το πως κατάφερε να το σκάσει και να αποφύγει το γάμο και για ποιο λόγο δεν επιδίωξε να φύγει νωρίτερα. Περαιτέρω, ορισμένες δηλώσεις της στερούνταν λογικής, αφ’ ης στιγμής δήλωσε ότι αφού το έσκασε, παρά την όλη συμπεριφορά τους, συνέχιζε να διατηρεί επαφές μαζί τους. Πλέον, φαίνεται να μην κινδύνευε από αυτούς καθώς η τελευταία φορά που τους είδε ήταν το 2015, ενώ εγκατέλειψε τη Νιγηρία το 2020. Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού, ο αρμόδιος λειτουργός προέβη σε έρευνα η οποία επιβεβαίωνε την κακομεταχείριση, την ενδοοικογενειακή βία και τον αναγκαστικό γάμο στη Νιγηρία. Συμπερασματικά, ο αρμόδιος λειτουργός απέρριψε τον ισχυρισμό.
Ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός σε σχέση με την επίθεση που δέχτηκε από την ισλαμική αστυνομία της Νιγηρίας, έτυχε αποδοχής, αφ’ ης στιγμής ο αρμόδιος λειτουργός έκρινε τις δηλώσεις της ως ικανοποιητικές και επαρκείς και ότι αυτές έβρισκαν έρεισμα σε όσα εντοπίστηκαν στις εξωτερικές πηγές για τη Hisbah, το καθήκον της για την επιβολή της Σαρίας όπως και τις πολυάριθμες από πλευράς της αυθαιρεσίες και καταχρήσεις.
Ο τέταρτος ουσιώδης ισχυρισμός σχετικά με το ότι η μητέρα της, μέλος της κοινωνίας Bondo, προσπαθούσε να την αναγκάσει να αναλάβει τη θέση της ως επικεφαλής και κατ’ επέκταση ήθελε να την υποβάλει στην πρακτική του ΑΓΓΟ, δεν έγινε αποδεκτός. Υπό το σκέλος της εσωτερικής αξιοπιστίας, ο αρμόδιος λειτουργός ανέφερε ότι η Αιτήτρια 1 αδυνατούσε να αναφέρει επαρκείς πληροφορίες για να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς περί αρχηγίας της μητέρας της και της από πλευράς αυτής πραγματοποίησης ΑΓΓΟ σε κοπέλες. Ούτε παρέσχε ικανοποιητικές εξηγήσεις για το πως η ίδια κατάφερε να αποφύγει το να υποβληθεί σε ΑΓΓΟ, λαμβάνοντας υπόψη το ότι η μητέρα της πραγματοποιούσε την πρακτική στην οποία μάλιστα, υπέβαλε και την αδελφή της. Ακόμη, δεν είχε καμία λογική η απόφασή της να επιστρέψει στα τέλη του 2016 στη Σιέρα Λεόνε με δεδομένο το ότι, ως οι δηλώσεις της, η κοινωνία Bondo βρισκόταν παντού και φοβόταν ότι τα μέλη της θα της έκαναν κακό. Στη συνέχεια, ο αρμόδιος λειτουργός, της έθεσε ερωτήσεις για το άρθρο με τίτλο “24-Yr-Old Hauwa Isa Daba Escapes From FGM Initiation” το οποίο προσκόμισε προς επίρρωση των ισχυρισμών της. Η Αιτήτρια 1 ανέφερε ότι το άρθρο της το έστειλε η φίλη της θείας της, μέσω συνδέσμου σε διαδικτυακή πλατφόρμα και ότι αφορούσε πράγματα που πέρασε κατά τη διάρκεια της ζωής της. Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού, ο αρμόδιος λειτουργός προέβη σε έρευνα η οποία και επιβεβαίωνε τη στενή σύνδεση του ΑΓΓΟ με τη κοινωνία Bondo. Ωστόσο, δεν μπορούσε να γίνει συσχέτιση με το ειδικότερο πλαίσιο της Αιτήτριας 1, αφού δεν ήταν σε θέση να τεκμηριώσει επαρκώς τους ισχυρισμούς της. Περαιτέρω, ως προς το έγγραφο που προσκόμισε, ο αρμόδιος λειτουργός ανέφερε ότι δεν γνώριζε βασικές πληροφορίες που αναγράφονταν σε αυτό ενώ υπήρχαν ασυνέχειες στις απαντήσεις της όταν ερωτήθηκε γι’ αυτό. Συμπερασματικά, ο αρμόδιος λειτουργός απέρριψε τον ισχυρισμό.
Ο πέμπτος ουσιώδης ισχυρισμός για το ότι έπεσε θύμα σεξουαλικής κακοποίησης από τον οδηγό ταξί που τη μετέφερε από τις κατεχόμενες στις ελεύθερες περιοχές, έτυχε αποδοχής, καθώς ο αρμόδιος λειτουργός έκρινε τις δηλώσεις της ως επαρκείς και ικανοποιητικές. Αξιολογώντας την εξωτερική αξιοπιστία του εν προκειμένω ισχυρισμού, ο αρμόδιος λειτουργός επεσήμανε ότι τα όσα ανέφερε στη συνέντευξή της αποτελούσαν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του αιτήματός της.
Ο έκτος ουσιώδης ισχυρισμός για το ότι πίστευε στη χριστιανική θρησκεία, έγινε αποδεκτός δεδομένου του ότι ήταν σε θέση να αναφέρει αρκετές πληροφορίες για το χριστιανισμό, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίον έγινε η επαφή της με τη θρησκεία αυτή και για το πως αποφάσισε να την ασπαστεί. Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του εν προκειμένω ισχυρισμού, ο αρμόδιος λειτουργός, κατόπιν έρευνας, κατέγραψε πληροφορίες για την εκεί παρουσία μουσουλμάνων, χριστιανών ως και ατόμων που ασπάζονται τον ανιμισμό ή κάποια άλλη μορφή παραδοσιακής θρησκείας.
Όσον αφορά τον έβδομο ουσιώδη ισχυρισμό ως προς το ότι, σε περίπτωση που επέστρεφε στη χώρα της, ενδέχετο να αντιμετωπίσει προβλήματα από τη μητέρα της και αυτό καθώς επρόκειτο για ανύπαντρη μητέρα με ανήλικο τέκνο, ο αρμόδιος λειτουργός αποδέχτηκε μόνο το μέρος του αιτήματός της που αφορούσε στο ότι ήταν μόνη μητέρα με ένα ανήλικο τέκνο.
Κατά τη διαδικασία εξέτασης της αίτησής της για νομική αρωγή στο Δικαστήριο, στην Αιτήτρια 1 δόθηκε χρόνος ώστε να μελετήσει το Σημείωμα και τα επισυνημμένα παραρτήματα και να εξηγήσει τους λόγους που θεωρούσε ότι η προσφυγή της είχε πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας. Η Αιτήτρια 1, κατά την ακρόαση, ανέφερε ότι στις συνεντεύξεις που διεξήχθησαν, δεν αισθανόταν καλά τόσο από φυσικής κατάστασης όσο και πνευματικής και αυτό επειδή είχε μόλις ξεφύγει από μια κακοποιητική σχέση. Περαιτέρω, δήλωσε ότι ουδέποτε υπέστη ΑΓΓΟ και ότι παρόλο που η μητέρα της ήταν επικεφαλής της κοινωνίας Bondo, η ίδια (Αιτήτρια 1) κατάφερε να διαφύγει όταν ήταν ηλικίας 14 ετών.
Οι Καθ’ ων η Αίτηση υιοθέτησαν το περιεχόμενο του Σημειώματος, στο οποίο καταγράφηκε η θέση τους ότι δεν υπήρχαν πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας της προσφυγής των Αιτητών.
Έχω μελετήσει προσεκτικά το υλικό που βρίσκεται ενώπιον μου και λαμβάνω υπόψη και τα όσα η ίδια η Αιτήτρια ανέφερε προφορικά στο Δικαστήριο. Στο στάδιο αυτό, που πρέπει να κρίνω εκ πρώτης όψεως κατά πόσο η προσφυγή που προτίθεται να καταχωρήσει έχει πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας, είναι αδύνατο να εξαγάγω ασφαλή συμπεράσματα χωρίς να υπεισέλθω στην ουσία της υπόθεσης. Και αυτό διότι, όπως αναφέρω ανωτέρω, έγιναν 4 συνεντεύξεις, και στην έκθεση εισήγηση οι ισχυρισμοί της Αιτήτριας κατηγοριοποιήθηκαν σε επτά (7) ουσιώδεις, από τους οποίους οι τέσσερεις (4) έγιναν αποδεκτοί. Κατά την εξέταση της παρούσας αίτησης, το δικαστήριο δεν μπορεί να υπεισέλθει στην ουσία και να προβεί σε εκτενή έρευνα για αξιολόγηση των πιθανοτήτων επιτυχίας της προσφυγής της Αιτήτριας. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι τα νομικά και πραγματικά ζητήματα τα οποία θα εγερθούν στα πλαίσια εξέτασης της προσφυγής είναι περίπλοκα και η συνδρομή δικηγόρου θα έχει ευεργετικό χαρακτήρα για να αποδοθεί δικαιοσύνη, και έχοντας κατά νου ότι η κρίση περί πιθανότητας επιτυχίας δεν πρέπει να περιορίζει αυθαίρετα τη παροχή της δωρεάν νομικής αρωγής και την ουσιαστική πρόσβαση του αιτητή διεθνούς προστασίας στη δικαιοσύνη, κρίνω ότι τεκμηριώνεται εκ πρώτης όψεως, η απαιτούμενη εκ του νόμου πιθανότητα επιτυχίας της προσφυγής που έχει καταχωρήσει η Αιτήτρια. Είναι επίσης σημαντικό να δοθεί νομική αρωγή στην Αιτήτρια ώστε να μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικά τα δικαιώματα της, δεδομένης της περιπλοκότητας της υπόθεσής της και της δικής της ευάλωτης θέσης (άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., υπόθεση Airey v Ireland (1979) 2 E.H.R.R. 305).
Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για έκδοση Νομικής Αρωγής και, συνεπώς, η αίτηση των Αιτητών εγκρίνεται. Εντέλλεται το αρμόδιο Πρωτοκολλητείο να προχωρήσει στις νενομισμένες διαδικασίες για διορισμό δικηγόρου σύμφωνα με τον Διαδικαστικό Κανονισμό, δυνάμει του σχετικού Νόμου.
Μ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο