C.T.Z. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ.: 2776/24, 27/2/2026
print
Τίτλος:
C.T.Z. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ.: 2776/24, 27/2/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Υπόθεση Αρ.: 2776/24

27 Φεβρουαρίου, 2026

[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

Μεταξύ:

C.T.Z.

Αιτητού,

και

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

Καθ' ων η αίτηση

Νίκος Α. Λοΐζου & Χρίστος Γ. Χριστούδιας, Δικηγόροι για τον Αιτητή

Θ. Βασιλάκη (κα), για τους Καθ' ων η αίτηση

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο Αιτητής με την παρούσα προσφυγή αιτείται την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται παράνομη, άκυρη, και στερούμενη οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος, η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 20.6.2024, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία, καθότι κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2023.

Γεγονότα

1.             Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Ο Αιτητής κατάγεται από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (στο εξής: ΛΔΚ). Εισήλθε παράνομα στη Δημοκρατία από τις μη ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές και περί την 1.11.2021, υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 23.4.2024, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή από λειτουργό, ο οποίος υπέβαλε Έκθεση-Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) για απόρριψη της αίτησης ασύλου του Αιτητή. Η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο στις 20.6.2024, ο οποίος εξέδωσε παράλληλα και απόφαση επιστροφής του Αιτητή στη ΛΔΚ. Η εν λόγω απορριπτική απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στον Αιτητή στις 17.7.2024, αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.

Νομικοί Ισχυρισμοί

2.             Ο Αιτητής δια του συνηγόρου του, κατά το στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας προώθησε τον ισχυρισμό περί δέουσας έρευνας και ισχυρισμούς επί της ουσίας της υπόθεσης, υποστηρίζοντας ότι οι δηλώσεις του δεν αξιολογήθηκαν ορθώς από τους Καθ’ ων η αίτηση.

3.             Από την πλευρά τους οι Καθ’ ων η αίτηση υιοθέτησαν το περιεχόμενο της γραπτής τους αγόρευσης και του διοικητικού φακέλου, και υπεραμύνονται της νομιμότητας και ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.  Παραπέμπουν προς τούτο στα επιμέρους ευρήματά τους όπως καταγράφονται στην Έκθεση/Εισήγηση, η οποία αποτελεί το αιτιολογικό υπόβαθρό της επίδικης πράξης, υποστηρίζοντας ότι ο Αιτητής ορθώς κρίθηκε ως αναξιόπιστος ως προς τη φερόμενη δίωξή του και συνεπώς, ότι ορθώς απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία.

Το νομικό πλαίσιο

4.             Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des trait?s des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».

5.             Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019 έως 2023 έχει ως ακολούθως:

«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».

6.             Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2025 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.

 

7.             Το άρθρο 3 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (στο εξής: ο Περί Προσφύγων Νόμος)καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.

 

8.             Το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει τα εξής:

«Υποχρεώσεις Αιτητή κατά την εξέταση της αίτησης και συναφής υποχρέωση αρμόδιων αρχών

16.-(1) Κατά την εξέταση της αίτησής του, ο Αιτητής οφείλει να συνεργάζεται με την Υπηρεσία Ασύλου με σκοπό την εξακρίβωση της ταυτότητάς του και των υπόλοιπων στοιχείων που αναφέρονται στην παράγραφο (α) του εδαφίου (2).

(2) Ιδίως, ο Αιτητής οφείλει-

(α) να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της αίτησης, τα οποία στοιχεία συνίστανται σε δηλώσεις του Αιτητή και σε όλα τα έγγραφα που έχει ο Αιτητής στη διάθεσή του σχετικά με την ηλικία του, το προσωπικό του ιστορικό, καθώς και το ιστορικό των οικείων συγγενών του, την ταυτότητα, την ιθαγένεια, τη χώρα και το μέρος προηγούμενης διαμονής του, τις προηγούμενες αιτήσεις ασύλου, το δρομολόγιο που ακολούθησε, το δελτίο ταυτότητας και τα ταξιδιωτικά του έγγραφα και τους λόγους για τους οποίους ζητεί διεθνή προστασία∙ [...]».

9.             Το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου καθορίζει τις προϋποθέσεις αναγνώρισης καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας.

Κατάληξη

10.          Ως προς τον εγειρόμενο λόγο προσφυγής, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι η δικαιοδοσία του παρόντος δικαστηρίου διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στο λυσιτελές της προβολής των λόγων προσφυγής. Ειδικότερα, το παρόν Δικαστήριο ως δικαστήριο ουσίας δικάζει την υπόθεση που άγεται ενώπιον του εξ υπαρχής, κατά το νόμο και κατά την ουσία, δεν περιορίζεται μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά εξετάζει την ουσιαστική ορθότητά της de novo και ex nunc (Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, TorubarovC-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024). Ο Αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, πλάνη, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, ο Αιτητής εκπροσωπούμενος και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς του και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελής χαρακτηρίζεται ο λόγος προσφυγής, ο οποίος ακόμα και αν γίνει δεκτός δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].

11.          Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 16 του περί Προσφύγων Νόμου και ειδικότερα τα εδάφια (2) και (3) αυτών. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie vAναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320) αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου (Βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010). Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του (Βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68).

12.          Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών του Αιτητή, επισημαίνεται ότι, κατά την καταγραφή της αίτησής του για διεθνή προστασία, αυτός ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας δίωξης που, κατά τους ισχυρισμούς του, υπέστη. Ειδικότερα, δήλωσε ότι απήχθη από επαναστάτες όταν μετοίκησε στο Νότιο Kivu, όπου μετέβη για να εγκατασταθεί στις 8.1.2021. Κατά τα λεγόμενά του, κατόρθωσε να δραπετεύσει και να διαφύγει, πλην όμως οι εν λόγω δράστες τον αναζητούσαν παντού με σκοπό να τον σκοτώσουν. Υποστήριξε, περαιτέρω, ότι, σε περίπτωση εντοπισμού του, δεν θα επιβιώσει, και εξαιτίας αυτού αιτείται την παροχή διεθνούς προστασίας.

13.          Κατά το κρίσιμο στάδιο της συνέντευξής του, ο Αιτητής ανέφερε ότι γεννήθηκε το 1996 στην Uvira, στην επαρχία South Kivu της ΛΔΚ. Ως προς το θρήσκευμά του, δήλωσε ότι είναι χριστιανός. Αναφορικά με τους τόπους διαμονής του, ανέφερε ότι γεννήθηκε στην Uvira, όπου παρέμεινε για ένα έτος. Ακολούθως, μετεγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο Burundi, όπου διέμειναν για πέντε έτη, και στη συνέχεια στη Rwanda για ένα έτος. Μετά την παραμονή τους στη Rwanda, η οικογένεια επέστρεψε στην Uvira, όπου διέμειναν για τρία έτη. Εν συνεχεία, ο ίδιος μετέβη στην περιοχή Sange, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από την Uvira, όπου διέμενε με τη γιαγιά του για πέντε έτη. Κατόπιν, επέστρεψε στην οικογένειά του στην Uvira, όπου παρέμεινε για δύο έτη. Για την ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσής του και των σπουδών του μετέβη στο Lubumbashi για σπουδές. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, διέμεινε στο Lubumbashi για έξι έτη, ήτοι από το 2014 έως το 2020, και θεωρεί την εν λόγω πόλη ως τον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του. Περαιτέρω, ανέφερε ότι από τον Οκτώβριο 2018 έως τον Απρίλιο 2020 μετέβη στη Zambia για σκοπούς πρακτικής άσκησης (internship), χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τη φύση της άσκησης αυτής σε συνάρτηση με τη μόνιμη εγκατάστασή του στο Lubumbashi κατά την ίδια χρονική περίοδο. Ως προς την οικογενειακή του κατάσταση, δήλωσε ότι είναι άγαμος. Οι γονείς του διαμένουν στην Uvira, όπως επίσης και τα πέντε αδέλφια του, ήτοι δύο αδελφές και τρεις αδελφοί. Αναφορικά με το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, ο Αιτητής δήλωσε ότι σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Lubumbashi και ότι συνολικά έλαβε εκπαίδευση διάρκειας 18 ετών. Ομιλεί αγγλικά, Fuliro, Lingala και Swahili Ως προς την επαγγελματική του δραστηριότητα, ανέφερε ότι δεν εργάστηκε υπό καθεστώς μισθωτής απασχόλησης στη χώρα καταγωγής του, αλλά πραγματοποίησε πρακτικές ασκήσεις και δραστηριοποιήθηκε ως αυτοεργοδοτούμενος. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι διατηρούσε για ένα χρονικό διάστημα ιδιόκτητη φάρμα, στη συνέχεια επιχείρηση εκτροφής κοτόπουλων και, κατά την περίοδο 2017–2020, μικρό κατάστημα πώλησης αγαθών στο Lubumbashi. Παράλληλα, ανέφερε ότι εργάστηκε ως Βοηθός κτηνιάτρου στο Lubumbashi κατά την περίοδο 2017–2020, η οποία αποτέλεσε, κατά δήλωσή του, την τελευταία του επαγγελματική δραστηριότητα πριν αναχωρήσει από τη ΛΔΚ και αφιχθεί στη Δημοκρατία.

14.          Αναφορικά με τους λόγους εγκατάλειψης της χώρας καταγωγής του, ο Αιτητής δήλωσε ότι περί τον Ιανουάριο 2021 επέστρεψε στον τόπο καταγωγής του, προκειμένου να επισκεφθεί την οικογένειά του μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του. Κατά τον ισχυρισμό του, στις 9 Ιανουαρίου 2021 απήχθη από μέλη της ένοπλης ομάδας Ma?-Ma? και κρατήθηκε από αυτούς για τρεις ημέρες. Όπως ανέφερε, κατόρθωσε να διαφύγει όταν, κατά τις πρωινές ώρες Κυριακής, σημειώθηκε αιφνιδιαστική επίθεση στον χώρο κράτησής του, γεγονός που προκάλεσε σύγχυση, την οποία εκμεταλλεύθηκε για να διαφύγει. Μετά τη διαφυγή του επέστρεψε στο Lubumbashi, χωρίς να έχει προηγουμένως συναντήσει την οικογένειά του, όπου, κατά δήλωσή του, συνέχισε να διαβιώνει υπό καθεστώς φόβου. Το εν λόγω περιστατικό προβάλλεται ως ο κύριος λόγος για τον οποίο αποφάσισε να εγκαταλείψει τη χώρα του. Ερωτηθείς ως προς τα κίνητρα της απαγωγής του, ο Αιτητής ανέφερε ότι οι Ma?-Ma? συνήθως προβαίνουν σε απαγωγές για οικονομικούς λόγους. Ωστόσο, στην περίπτωσή του, υποστήριξε ότι, λόγω της πρόσφατης ολοκλήρωσης των πανεπιστημιακών του σπουδών και της γνώσης ξένων γλωσσών, επιδίωκαν να τον χρησιμοποιήσουν ως διαμεσολαβητή σε διαπραγματεύσεις με τη MANUSCO (United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo). Σε ερώτηση πώς τα μέλη της εν λόγω ομάδας γνώριζαν τα ανωτέρω στοιχεία για το πρόσωπό του, o Aιτητής ανέφερε ότι επρόκειτο για άτομα της γειτονιάς του, τα οποία τον γνώριζαν προσωπικά. Περαιτέρω, ισχυρίστηκε ότι κατά την παραμονή του στο Lubumbashi υφίστατο διακρίσεις λόγω της καταγωγής του από τις ανατολικές επαρχίες, καθώς εκλαμβανόταν ως πρόσωπο ρουανδικής καταγωγής, ενόψει των εντάσεων μεταξύ της ΛΔΚ και της Rwanda. Ερωτηθείς κατά πόσον τα μέλη της Ma?-Ma? θα μπορούσαν να τον εντοπίσουν στο Lubumbashi, προέβη σε γενικές αναφορές περί σχέσεων των εν λόγω ομάδων με πολιτικούς παράγοντες.

15.          Αξιολογώντας τις δηλώσεις του Αιτητή, οι Καθ’ ων η αίτηση σχημάτισαν τρεις  ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος αφορά το προσωπικό του προφίλ, τα στοιχεία ταυτότητάς του και τον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του. Ο δεύτερος αφορά στην ισχυριζόμενη απαγωγή του από τους επαναστάτες Mayi- Mayi, με σκοπό να εξασφαλίσουν χρήματα και να τον χρησιμοποιήσουν για τις διαπραγματεύσεις του με τον Ο.Η.Ε.. Ο τρίτος αφορά στην ισχυριζόμενη διακριτική μεταχείριση στην οποία υποβλήθηκε ο Αιτητής στο Lumbumbashi εξαιτίας της εθνοτικής του καταγωγής ως Fuliro.

16.          Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός έγινε αποδεκτός. Οι δηλώσεις του Αιτητή κρίθηκαν επαρκώς συγκεκριμένες, συνεκτικές, ενώ ευρίσκονται σε συμφωνία με εξωτερικές πηγές πληροφόρησης τις οποίες οι Καθ’ ων η αίτηση εντόπισαν. Περαιτέρω, τα στοιχεία της ταυτότητάς του επιβεβαιώνονται από το πρωτότυπο διαβατήριο που προσκόμισε ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου.

17.          Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός αφορά την απαγωγή του αιτητή από τους Ma?-Ma? τον Ιανουάριο 2021 για τρεις ημέρες, με σκοπό, κατά τα λεγόμενά του, την καταβολή λύτρων και τη χρησιμοποίησή του σε διαπραγματεύσεις με τη MONUSCO, λόγω του μορφωτικού του επιπέδου και της γνώσης γλωσσών. Κατά την αξιολόγηση της εσωτερικής αξιοπιστίας διαπιστώθηκε ότι οι δηλώσεις του ήταν αόριστες και ελλιπείς ως προς τις συνθήκες της απαγωγής, την ταυτότητα των δραστών, τον τρόπο με τον οποίο κατέληξε ότι επρόκειτο για Ma?-Ma?, τα κίνητρα προσωπικής στοχοποίησής του, τον τρόπο με τον οποίο οι δράστες γνώριζαν τις σπουδές και τις γλωσσικές του δεξιότητες, καθώς και τις συνθήκες κράτησης και διαφυγής του. Ως εκ τούτου, η εσωτερική αξιοπιστία δεν κρίθηκε θεμελιωμένη. Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία, μολονότι από τις διαθέσιμες πηγές προκύπτει ότι ένοπλες ομάδες στη ΛΔΚ προβαίνουν σε απαγωγές για λύτρα ή άλλους σκοπούς, δεν εντοπίστηκαν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τα συγκεκριμένα περιστατικά όπως περιγράφηκαν, ούτε προσκομίστηκαν σχετικά αποδεικτικά έγγραφα. Δεδομένου ότι η εσωτερική αξιοπιστία δεν θεμελιώθηκε, δεν κατέστη δυνατό να θεμελιωθεί ούτε η εξωτερική αξιοπιστία και ο ισχυρισμός απορρίφθηκε.

18.          Ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός αφορά ισχυριζόμενες διακρίσεις εις βάρος του Αιτητή λόγω της ένταξής του στη μειονότητα Fuliro σε Lubumbashi και Kinshasa, καθώς, κατά τα λεγόμενά του, εκλαμβανόταν ως πρόσωπο ρουανδικής καταγωγής. Κατά την αξιολόγηση της εσωτερικής αξιοπιστίας διαπιστώθηκε ότι οι δηλώσεις του ήταν γενικές και ελλιπείς, χωρίς συγκεκριμένα και εξατομικευμένα περιστατικά προσωπικής διάκρισης, χωρίς επαρκή ανάλυση του τρόπου με τον οποίο επηρεάστηκε προσωπικά και χωρίς τεκμηριωμένη σύνδεση μεταξύ της ιδιότητάς του ως Fuliro και της απόφασής του να εγκαταλείψει τη χώρα. Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία, δεν εντοπίστηκαν πρόσφατες και συγκεκριμένες πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν, στο πλαίσιο που περιέγραψε, συστηματικές διακρίσεις κατά Fuliro ικανές να θεμελιώσουν ατομικό κίνδυνο, ενώ οι διαθέσιμες αναφορές αφορούσαν παλαιότερα γεγονότα. Συνεπώς, ούτε η εσωτερική ούτε η εξωτερική αξιοπιστία θεμελιώθηκαν και ο ισχυρισμός απορρίφθηκε.

19.           Με βάση τον μόνο αποδεκτό ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, ήτοι της χώρας καταγωγής και του τελευταίου τόπου διαμονής του, ο οποίος προσδιορίστηκε ως το Lubumbashi, και λαμβάνοντας υπόψιν τις πληροφορίες αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας που επικρατεί στη χώρα καταγωγής του, κρίθηκε από τους Καθ' ων η αίτηση ότι σε περίπτωση επιστροφής του, δεν θα αντιμετωπίσει δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης.

20.          Στο πλαίσιο της νομικής ανάλυσης, οι Καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν ότι δεν προκύπτει δικαιολογημένος φόβος δίωξης του Αιτητή δυνάμει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης αυτού δυνάμει του άρθρου 19(2) του περί Προσφύγων Νόμου. Ειδικά σχετικά με ενδεχόμενη υπαγωγή του στο άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, από τις πληροφορίες που παρατέθηκαν σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο τελευταίας διαμονής του Αιτητή, διαπιστώθηκε ότι δεν προκύπτει η ύπαρξη ένοπλης σύρραξης σε αυτόν.  

21.          Κατά την ακροαματική διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, η συνήγορος του Αιτητή προώθησε τον ίδιο πυρήνα του αιτήματός του, χωρίς να προστίθενται οποιοιδήποτε νέου ουσιώδεις ισχυρισμοί αλλά ούτε και στο πλαίσιο της γραπτής του αγόρευσης σχολιάζεται οτιδήποτε ειδικώς ως τα επιμέρους ευρήματα των Καθ’ ων η αίτηση. 

22.          Προχωρώντας στην de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, κρίνεται, επί τη βάσει των ενώπιον μου στοιχείων, ότι γίνεται δεκτό το εύρημα των Καθ’ ων η αίτηση αναφορικά με τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό. Το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τους προβληθέντες ισχυρισμούς στην βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας.[1]

23.          Συγκεκριμένα, ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, διαπιστώνεται ότι ο Αιτητής υπήρξε σαφής ως προς τα προσωπικά του στοιχεία. Η αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού εδραιώνεται περαιτέρω και από τις εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, οι οποίες εντοπίζονται στο διοικητικό φάκελο και από το διαβατήριό του.  

24.          Ως προς την αξιολόγηση του δεύτερου και του τρίτου ουσιώδους ισχυρισμού του Αιτητή, το Δικαστήριο συντάσσεται με την κατάληξη των Καθ’ ων η Αίτηση και τα επιμέρους ευρήματά τους. Μολονότι ο Αιτητής παρέμεινε σταθερός ως προς το βασικό αφήγημά του και τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, οι περιστάσεις που εντάσσονται στην περίμετρο των εν λόγω ισχυρισμών παρουσιάζονται με ιδιαίτερη γενικότητα, η οποία δεν συνάδει με άτομο που όντως βίωσε τα επικαλούμενα περιστατικά, λαμβανομένων υπόψη της ηλικιακής ωριμότητας και του μορφωτικού επιπέδου του. Ιδίως ως προς τον τρίτο ουσιώδη ισχυρισμό επισημαίνεται ότι ο Αιτητής παρέμεινε κατά τη δήλωσή του για σημαντικό χρονικό διάστημα στο Lubumbashi, όπου σπούδασε και ανέπτυξε επιχειρηματική δραστηριότητα χωρίς η φυλετική του καταγωγή να προκύπτει με οποιοδήποτε τρόπο ότι αποτέλεσε εμπόδια σε αυτό. Ούτε, επαναλαμβάνεται, προέβαλε οποιεσδήποτε προσωπικές περιστάσεις διακριτικής μεταχείρισης.

25.          Επιπρόσθετα της έρευνας στην οποία προέβησαν οι Καθ΄ων η αίτηση ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του δεύτερου και τρίτου ουσιώδους ισχυρισμού του Αιτητή το Δικαστήριο προχώρησε και σε αυτοτελή έρευνα. Αναφορικά με την οργάνωση Mai Mai, η ιστοσελίδα Africa 101 Last Tribe, σε σχετικό άρθρο της αναφέρει: «Ο όρος Mai-Mai ή Mayi-Mayi αναφέρεται σε κάθε είδους ομάδα πολιτοφυλακής με βάση την κοινότητα που δραστηριοποιείται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και σχηματίζεται για να υπερασπιστεί τις τοπικές κοινότητες και το έδαφος από άλλες ένοπλες ομάδες. Οι περισσότερες σχηματίστηκαν για να αντισταθούν στην εισβολή των δυνάμεων της Ρουάντα και των κοινά συνδεδεμένων με τη Ρουάντα κονγκολέζικων ανταρτών, αλλά μερικές μπορεί να σχηματίστηκαν για να εκμεταλλευτούν τον πόλεμο προς όφελός τους μέσω λεηλασιών, ληστείας βοοειδών ή ληστείας. Οι ομάδες που εμπίπτουν στον γενικό όρο "Mai-Mai" περιλαμβάνουν ένοπλες δυνάμεις με επικεφαλής πολέμαρχους, παραδοσιακούς πρεσβύτερους φυλών, αρχηγούς χωριών και πολιτικά υποκινούμενους μαχητές της αντίστασης. Επειδή οι Mai Mai έχουν μόνο την πιο εύθραυστη εσωτερική συνοχή, διαφορετικές ομάδες Mai-Mai συμμάχησαν με μια ποικιλία εγχώριων και ξένων κυβερνητικών και αντάρτικων ομάδων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Ο όρος Mai-Mai δεν αναφέρεται σε κάποιο συγκεκριμένο κίνημα, σχέση ή πολιτικό στόχο, αλλά σε μια ευρεία ποικιλία ομάδων. Το όνομα προέρχεται από τη λέξη "maji" στα Σουαχίλι για το νερό. Τα μέλη της πολιτοφυλακής ραντίζονται με νερό για να προστατευτούν από τις σφαίρες. Οι Μάι-Μάι ήταν ιδιαίτερα δραστήριοι στις ανατολικές επαρχίες του Κονγκό που συνορεύουν με τη Ρουάντα, το Βόρειο Κίβου και το Νότιο Κίβου (τα «Κίβου»), οι οποίες βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της ανταρτικής φατρίας που κυριαρχείται από τους Μπανιαμουλένγκε και είναι σύμμαχος της Ρουάντα, του Συναγερμού για τη Δημοκρατία του Κονγκό–Γκόμα (RCD-Γκόμα) κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Πολέμου του Κονγκό. Ενώ οι πολιτοφυλακές ήταν από καιρό συχνές στα Κίβου, ιδιαίτερα μεταξύ των μειονοτικών εθνοτικών ομάδων Μπατέμπο και Μπαμπέμπε, οι πρόσφατοι πόλεμοι και οι συγκρούσεις οδήγησαν μεγάλο αριθμό κατοίκων των πόλεων να σχηματίσουν το Μάι-Μάι. Αν και οι Μάι-Μάι, είτε ως ομάδα είτε ως μεμονωμένες ομάδες»[2].

26.          H δε έκθεση του Horn Institute η οποία χαρτογραφεί τις συγκρούσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), επιβεβαιώνει ότι οι ομάδες Mai-Mai είναι τοπικές εθνικιστικές ένοπλες παρατάξεις  στο Βόρειο και Νότιο Κίβου που σχηματίζονται από τοπικούς ηγέτες με βάση εθνοτικές γραμμές και ο όρος αναφέρεται σε μια σειρά πολιτοφυλακών που δραστηριοποιούνται στη ΛΔΚ από τη δεκαετία του 1990, αποσαφηνίζοντας ότι μεταξύ τους συμπεριλαμβάνονται οι οργανώσεις Mai-Mai Nyatura, ο Εθνικός Λαϊκός Συνασπισμός για την Κυριαρχία του Κονγκό (CNPSC), Mai-Mai Yakutumba, Mai-Mai Charles, Mai-Mai Kifuafua, Mai-Mai Kilalo/ULPC, Mai-Mai Mazembe, Mai-Mai Kirikicho και Mai-Mai Nyakiliba[3].

27.          Ως προς τις απαγωγές στον τόπο διαμονής του Αιτητή από τις ένοπλες ομάδες στην Ανατολική ΛΔΚ, εξωτερικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι από τον Αύγουστο έως τα τέλη Νοεμβρίου 2018, περισσότερες από 83 περιπτώσεις απαγωγής είχαν σημειωθεί μόνο στην περιοχή της πεδιάδας Ρουζίζι, όπου ο εφιάλτης των απαγωγών κορυφώθηκε με την καταβολή λύτρων που κυμαίνοντο κατά μέσο όρο γύρω στα 150-200 δολάρια. Αυτά τα περιστατικά απαγωγής ήταν ευρέως διαδεδομένα στην τεράστια περιοχή που συνορεύει με το Μπουρούντι και τη Ρουάντα, με τις περιοχές Λεμέρα, η Κιγκόμα, το Λουμπερίζι και το Καμπουνάμπο να θεωρούνται επίκεντρα αυτών των περιστατικών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές οι περιοχές έγιναν στόχος λόγω του τρόπου με τον οποίο λάμβανε χώρα η αντιπαράθεση εξουσίας σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον, οι απαγωγείς εκμεταλλεύοντο την απουσία του εθνικού στρατού για να λειτουργούν ελεύθερα. Οι απαγωγές στόχευαν μεμονωμένα άτομα ή ομάδες ανθρώπων, και στην πεδιάδα Ρουζίζι είχαν στοχοποιηθεί περισσότεροι άνδρες από ό,τι γυναίκες: Από τις 83 αναφερόμενες περιπτώσεις, το 71% των απαχθέντων ήταν άνδρες. Επιπλέον, οι απαγωγείς στόχευαν άτομα που μπορεί να ήταν σε θέση να πληρώσουν. Αυτοί ήταν γενικά διευθυντές και δάσκαλοι σχολείων, αρχηγοί χωριών, έμποροι, οδηγοί μοτοσικλετών, αλλά και άλλοι που γίναν στόχος των αντιπάλων τους για ξεκαθάρισμα λογαριασμών μέσω συνεννοημένων απαγωγών. Δηλαδή, ένοπλες ομάδες μπορούν να επωφεληθούν από μια σύγκρουση μεταξύ δύο μερών, καθώς στη συνέχεια θα μπορούσαν να στραφούν σε αυτά για εκδίκηση μέσω συνεννοημένης απαγωγής. Οι απαγωγές στόχευαν επίσης τους αρχηγούς των χωριών που είναι ύποπτοι ότι τάσσονται με το μέρος του εθνικού στρατού στις προσπάθειές τους να περιορίσουν τις ένοπλες άνδρες. Μερικοί γίναν στόχος επειδή έπαιξαν τον αμφίβολο ρόλο της ικανοποίησης και των δύο πλευρών. Η πολυπλοκότητα και η δυναμική γύρω από την ένοπλη κινητοποίηση στην περιοχή εξηγεί τις αποφάσεις πίσω από τις στοχευμένες απαγωγές που έλαβαν χώρα. Ωστόσο, ακόμη και οι μετακινούμενοι πολίτες μερικές φορές συλλαμβάνοντο από ένοπλους άνδρες που απεγνωσμένα επιδίωκαν να διαφοροποιήσουν τις πηγές χρηματοδότησής τους. Οι απαγωγές στο Ρουτσούρου και γύρω από το Πάρκο Ηφαιστείων-Βιρούνγκα ήταν πολύπλευρες. Αλλά στο παρασκήνιο, οι ίδιες ένοπλες ομάδες που ανήκουν στους Mai Mai, αναφέρονται συγκεκριμένα μεταξύ εκείνων που εμπλέκοντo σε απαγωγές αμάχων. Η εμπλοκή σε τέτοια εγκληματική δραστηριότητα αποτελoύσε μια ακόμη έκφραση της αποτυχίας τους να συνεχίσουν τους αγώνες τους. Στην πεδιάδα Ρουζίζι, συγκεκριμένα, οι απαγωγείς ήταν νεαροί μαχητές και ηγέτες ένοπλων ομάδων που σε κάποιο σημείο δίστασαν να συμμετάσχουν σε διαδικασίες επανένταξης ή αποστράτευσης. Κάθε φορά που ηττούντο ή περιέρχοντο σε εσωτερικές διαφωνίες, αυτές οι ομάδες έβρισκαν καταφύγιο σε απομακρυσμένες περιοχές όπου τα οχυρά τους δέχονταν σπάνια επίθεση από τον εθνικό στρατό. Μη μπορώντας να διατηρήσουν συμβατικούς στρατιωτικούς πολέμους, αποκομμένες από πηγές χρηματοδότησης, οι ένοπλες ομάδες κατέφευγαν σε όλα τα μέσα για να επιβιώσουν[4].

28.          H διαχρονική πρακτική των απαγωγών από τις ένοπλες ομάδες στη ΛΔΚ  επιβεβαιώνεται και από παλαιότερες πηγές, καθώς τον Ιούλιο του 2017, μέλη των πολιτοφυλακών Μάι-Μάι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό απελευθέρωσαν 24 οδηγούς φορτηγών που είχαν απαγάγει νωρίτερα[5].

29.          Η πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος το 2023[6], επιβεβαιώνει ότι στις επαρχίες Βόρειου και Νότιου Κίβου στη ΛΔΚ, μια νέα μορφή οργανωμένου εγκλήματος έχει αναπτυχθεί τα τελευταία επτά χρόνια, επιδεινώνοντας το κλίμα δομικής ανασφάλειας στο οποίο ζει ο πληθυσμός: εκτεταμένες απαγωγές. Ενώ αλλού αυτό το έγκλημα συνήθως στοχεύει την ελίτ[7], σε αυτές τις δύο επαρχίες στοχεύει σε όλα τα τμήματα του πληθυσμού[8].

30.          Αναφορικά με τη Monusco (United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo), αρχικά θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι η MONUSCO ανέλαβε την ηγεσία μιας προηγούμενης ειρηνευτικής επιχείρησης του ΟΗΕ – της Αποστολής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (MONUC) – την 1η Ιουλίου 2010. Αυτό έγινε σύμφωνα με το ψήφισμα 1925 του Συμβουλίου Ασφαλείας της 28ης Μαΐου, ώστε να αντικατοπτρίζει τη νέα φάση που είχε επιτευχθεί στη χώρα. Η αποστολή της είχε εξουσιοδοτηθεί να χρησιμοποιήσει όλα τα απαραίτητα μέσα για να εκτελέσει την εντολή της, η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, την προστασία των αμάχων, του ανθρωπιστικού προσωπικού και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπό άμεση απειλή σωματικής βίας και να υποστηρίξει την κυβέρνηση της ΛΔΚ στις προσπάθειές της για σταθεροποίηση και εδραίωση της ειρήνης[9].

31.          Σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις στις οποίες εμπλέκεται η MONUSCO, παλαιότερο άρθρο των Ηνωμένων Εθνών αναφέρει ότι το Μάρτιο του 2013, 245 μαχητές της Mayi-Mayi Kata Katanga εισήλθαν στην εγκατάσταση του ΟΗΕ στις 23 Μαρτίου, όπου αναζήτησαν καταφύγιο μετά από προηγούμενη επίθεση αφού απωθήθηκαν από κυβερνητικά στρατεύματα, μετά από αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον κυβερνητικών θεσμών. Μετά από διαπραγματεύσεις με τη μεσολάβηση της MONUSCO μεταξύ των επαρχιακών αρχών και των Mayi-Mayi, οι μαχητές μεταφέρθηκαν από τις αρχές του Κονγκό στην Κινσάσα με δύο πτήσεις, ενώ η MONUSCO, σε σχετικό δελτίο τύπου χαιρέτισε την «ειρηνική παράδοση» των μαχητών[10].

32.          Έτερο άρθρο των Ηνωμένων Εθνών, αναφέρει ότι κατά το παρελθόν, μια ομάδα αξιολόγησης των Ηνωμένων Εθνών κατάφερε να επανεκκινήσει τον αφοπλισμό και την ενσωμάτωση ορισμένων εθνοτικών μαχητών στον εθνικό στρατό στη σπαρασσόμενη από συγκρούσεις ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), αφού απέρριψαν τη διαδικασία ή έθεσαν προϋποθέσεις. Οι συζητήσεις οδήγησαν τους Mai Mai Yakutumba να εγκαταλείψουν ορισμένες προϋποθέσεις, να διορθώσουν παρεξηγήσεις και οδήγησαν στην απελευθέρωση τόσο από τους Yakutumba όσο και από μια άλλη ένοπλη ομάδα, τις Forces r?publicaines f?d?ralistes (FRF), περισσότερων από 450 μαχητών για ενσωμάτωση, σύμφωνα με την Αποστολή του ΟΗΕ στη ΛΔΚ, γνωστή ως MONUC. Η Αποστολή δήλωσε ότι η αξιολόγηση υποκινήθηκε από τις επιφυλάξεις ορισμένων ένοπλων εθνοτικών ομάδων σχετικά με τον αφοπλισμό σε μια περίοδο έντονων στρατιωτικών επιχειρήσεων από τον ΟΗΕ και τον εθνικό στρατό εναντίον των ανταρτών Χούτου της Ρουάντα, Forces d?mocratiques de lib?ration du Rwanda (FDLR), στις επαρχίες Κίβου[11].

33.          Παράλληλα, έκθεση του διεθνούς οργανισμού για την ανοικοδόμηση της ειρήνης, Interpeace, τον Απρίλιο του 2023, αναφέρει ότι το βράδυ της Τρίτης 28 Μαρτίου 2023, μια ισχυρή αντιπροσωπεία έξι φατριών των ένοπλων ομάδων Mai Mai (μια ομάδα πολιτοφυλακής με έδρα την κοινότητα) έλαβε μια ιστορική απόφαση να τερματίσει τις εχθροπραξίες και να ενταχθεί στο Πρόγραμμα Αφοπλισμού, Αποστράτευσης, Επανένταξης Κοινότητας και Σταθεροποίησης (P-DDRCS). Η υπογραφή αυτής της πράξης δέσμευσης έγινε μάρτυρας πολλών πολιτικών, διοικητικών και στρατιωτικών αρχών, καθώς και εκπροσώπων διαφόρων τμημάτων της κοινότητας. Αυτή η σημαντική ανακάλυψη ήρθε μετά από δύο ημέρες διαβουλεύσεων από τον επαρχιακό συντονισμό του P-DDRCS, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του έργου «Υποστήριξη στη Διαμεσολάβηση για Ανθεκτικότητα και Ειρήνη στο Ituri και το Ευρύτερο Βόρειο Kivu», που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υλοποιήθηκε από μια κοινοπραξία που αποτελείται από την Interpeace, τη Δράση για την Ειρήνη και τη Συμφωνία (APC), το Ινστιτούτο Pole και το Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Οι ένοπλες ομάδες Mai-Mai, οι οποίες προέρχοντο από έξι παρατάξεις, είχαν κάνει αρκετές συστάσεις για τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης. Αυτές περιλαμβάνουν την απασχόληση νέων και την απελευθέρωση και φροντίδα των συγκρατούμενών τους. Η αποκατάσταση της κρατικής εξουσίας στις οντότητές τους, οι οποίες έχουν δεχθεί εισβολή από τις Δημοκρατικές Δυνάμεις και τους Συμμάχους (ADF), και η κατασκευή ενός χώρου αφοπλισμού και αποστράτευσης στη Mambasa είναι επίσης μεταξύ των επιθυμιών τους. Επιπλέον, προτείνουν την αναστολή των δραστηριοτήτων των μεταλλευτικών εταιρειών, οι οποίες, σύμφωνα με αυτούς, δημιουργούν συγκρούσεις εντός της κοινότητας[12].

34.          καταληκτικά αν και οι δηλώσεις του Αιτητή βρίσκουν έρεισμα στις διαθέσιμες πληροφορίες και θεμελιώνεται η εξωτερική τους αξιοπιστία, λόγω της αδυναμίας του Αιτητή να θεμελιώσει την εσωτερική τους αξιοπιστία, το Δικαστήριο κρίνει ότι αυτές αποτελούν ευρέως γνωστές πληροφορίες στη χώρα καταγωγής του Αιτητή και όχι προσωπικά βιώματα, με αποτέλεσμα να οδηγούν στην απόρριψη του δεύτερου ισχυρισμού του Αιτητή.

35.          Αναφορικά με την εξωτερική αξιοπιστία του τρίτου ισχυρισμού του Αιτητή, ήτοι των δηλώσεών του περί του ότι στο Lumbumbashi αντιμετώπισε διακριτική μεταχείριση εξαιτίας της εθνοτικής του καταγωγής ως Fuliro , το Δικαστήριο προχώρησε σε σχετική έρευνα, εκ της οποίας ανευρέθη ότι  Οι Φουλίρου ή Φουλίρο είναι μια εθνοτική ομάδα Μπαντού που κατοικεί κυρίως στα ανατολικοκεντρικά υψίπεδα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (ΛΔΚ).Κατοικούν στην επαρχία του Νότιου Κίβου, που βρίσκεται νότια της λίμνης Κίβου και βόρεια και βορειοδυτικά της επικράτειας Ουβίρα, κατά μήκος της πεδιάδας Ρουζίζι κοντά στα σύνορα με τη Ρουάντα και το Μπουρούντι, όπου κατοικεί επίσης μια ομάδα Φουλίρου[13].

36.          Σημειώνεται ότι στις πηγές που ανέτρεξε το δικαστήριο δεν εντοπίστηκαν πληροφορίες οι οποίες να αναφέρονται σε διακριτική μεταχείριση των μελών της εθνοτικής ομάδας Faliru στην πόλη Lubumbashi.

37.          Σχετικά όμως με τις δηλώσεις του Αιτητή περί του ότι στην πόλη Lubumbashi δέχτηκε διακρίσεις επειδή του απέδωσαν ότι είναι φιλικά προσκείμενος στη Ρουάντα, αρχικά θα πρέπει να τονιστεί, προκειμένου να αποσαφηνιστεί το σχετικό υπόβαθρο, ότι σύμφωνα με την πύλη Global Conflict Tracker και άρθρο του 2026, στις αρχές του 2025, οι μάχες μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας του Κονγκό και των μαχητικών ομάδων με επικεφαλής την M23 κλιμακώθηκαν ραγδαία, με αποκορύφωμα την κατάληψη της Γκόμα από την M23, του περιφερειακού κέντρου της Ανατολικής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό στα σύνορα με τη Ρουάντα. Η Ρουάντα, ο κύριος υποστηρικτής της ένοπλης ομάδας M23, υποστήριξε την επίθεσή της στην ανατολική ΛΔΚ με τρεις έως τέσσερις χιλιάδες χερσαίους στρατιώτες. Καθώς η Γκόμα έπεφτε, χιλιάδες ντόπιοι -πολλοί από τους οποίους ήταν ήδη εσωτερικά εκτοπισμένοι- εγκατέλειψαν την περιοχή[14].

38.          Έκθεση μάλιστα του Kings College London περί τον υπό κρίση χρόνο, αναφέρει μεν ότι οι εντάσεις μεταξύ των δύο εθνών χρονολογούνται από τη γενοκτονία του 1994 στη Ρουάντα, όταν περίπου ένα εκατομμύριο Τούτσι και μετριοπαθείς Χούτου σκοτώθηκαν. Πολλοί από τους δράστες της βίας κατέφυγαν στη ΛΔΚ, που τότε ονομαζόταν Ζαΐρ. Η κυβέρνηση της Ρουάντα μετά τη γενοκτονία ξεκίνησε στρατιωτικές επιχειρήσεις σε μια προσπάθεια να αναγκάσει τους δράστες να επιστρέψουν στις πατρίδες τους για να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη[15].

39.          Παρόλα αυτά, καθώς δεν ανέκυψαν πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν τη διακριτική μεταχείριση των ατόμων που ίσως συνδέονται με τις δυνάμεις της Ρουάντα ή την ένοπλη σύγκρουση που εξελίσσεται στην ανατολική ΛΔΚ, 1.000 χιλιόμετρα μακριά από την επαρχία του Νότιου Κίβου, όπου μαίνονται οι συγκρούσεις, το Δικαστήριο κρίνει ότι δε θεμελιώνεται ούτε η εξωτερική αξιοπιστία του υπό εξέταση ισχυρισμού, με αποτέλεσμα αυτός να απορρίπτεται ως μη αξιόπιστος.

40.          Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που διατρέχει ο Αιτητής, στη βάση του μόνου αποδεκτού ουσιώδους ισχυρισμού του, επιπρόσθετα προς όσα καταγράφονται στην Εισηγητική-Έκθεση, ιδίως όσον αφορά στην επικαιροποιημένη εικόνα της κατάστασης ασφαλείας στη χώρα καταγωγής του, παρατηρώ τα εξής:

 

41.          Σύμφωνα με την ιστοσελίδα RULAC (Rule of Law in Armed Conflict) της Ακαδημίας της Γενεύης, η ΛΔΚ εμπλέκεται σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις εντός των εδαφών της εναντίον ορισμένων μη κρατικών ένοπλων ομάδων, μεταξύ των οποίων οι ADF (Allied Democratic Forces), Mai-Mai Yakutumba, FDLR (Forces d?mocratiques de lib?ration du Rwanda), CODECO (Coop?rative de d?veloppement ?conomique du Congo) και M23[16]. Ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UN Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo- MONUSCO) υποστηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις της ΛΔΚ[17], και το Συμβούλιο Ασφαλείας,  με το ψήφισμά του υπ’ αρ. 2765 (2024), αποφάσισε την επέκταση της εντολής της MONUSCO μέχρι τις 20.12.2025[18]. Οι περιοχές Kivu, Kasai και Ituri είναι αυτές οι οποίες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις ένοπλες συγκρούσεις, αν και η βία είναι εκτεταμένη και επηρεάζει ολόκληρη τη χώρα[19], πλην όμως οι προαναφερόμενες οργανώσεις, δεν παρουσιάζονται ως δρώσες στην πόλη Lubumbashi[20].

 

42.          Συν τοις άλλοις, άρθρο του πρακτορείου Al24News τον Ιανουάριο του 2025 αναφέρει ότι το Λουμπουμπάσι και το Λικάσι, που βρίσκονται κοντά στα σύνορα με τη Ζάμπια στην επαρχία Haut-Katanga, έχουν δει αύξηση της εγκληματικότητας[21], παρόλα αυτά δεν επιβεβαιώνεται ή εξέλιξη οιασδήποτε ένοπλης σύγκρουσης στην εν λόγω περιοχή.

 

43.          Η ανωτέρω εικόνα επιβεβαιώνεται και από τα ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα της πύλης ACLED, η οποία κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, καταγράφει στην επαρχία Haut-Katanga, πρωτεύουσα της οποίας αποτελεί ο τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής του Αιτητή, 33 περιστατικά ασφαλείας, τα οποία επέφεραν 35 απώλειες[22], με τα 20 εξ αυτών να καταγράφονται στην πόλη Lubumbashi και να έχουν επιφέρει 9 απώλειες[23]. Καθώς λοιπόν ο πληθυσμός της πόλης Lubumbashi, εκτιμάται, σύμφωνα με μετρήσεις του 2026, στους 3.194.000 περίπου κατοίκους[24], το Δικαστήριο δεν διαπιστώνει οποιοσδήποτε κίνδυνο για τον Αιτητή ένεκα της κατάστασης ασφαλείας στον τόπο προηγουμένης διαμονής του.

 

44.          Ως προς τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, ειδικώς ως προς το θρησκευτικό του προφίλ ως χριστιανός, πέραν της απουσίας εκπεφρασμένου φόβου ένεκα αυτής της παραμέτρου ή άλλων συναφών προσωπικών περιστάσεων, σύμφωνα με εξωτερικές πηγές, το σύνταγμα της ΛΔΚ απαγορεύει τις θρησκευτικές διακρίσεις και προβλέπει την ελευθερία της θρησκείας και το δικαίωμα λατρείας, με την επιφύλαξη της «συμμόρφωσης με τον νόμο, τη δημόσια τάξη, την δημόσια ηθική και τα δικαιώματα των άλλων». Ορίζει δε ότι το δικαίωμα στη θρησκευτική ελευθερία δεν μπορεί να καταργηθεί ακόμη και όταν η κυβέρνηση κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή πολιορκία. Σύμφωνα με έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Η.Π.Α του 2023, σχετικά με τη θρησκευτική ελευθερία στη ΛΔΚ, οι χριστιανοί αποτελούν το 95,1% του πληθυσμού και 48,1% των χριστιανών είναι προτεστάντες. Αν και καταγράφηκαν κάποιες επιθέσεις από το ISIS-DRC/ADF, αυτές αφορούσαν αδιακρίτως βία κατά πολιτών.[25] Ως εκ τούτου, ούτε ένεκα του θρησκευτικού του προφίλ ευλόγως αναμένεται ο Αιτητής να αντιμετωπίσει κάποιο πρόβλημα.

 

45.          Ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη και το προσωπικό προφίλ του Αιτητή, ως αυτό έγινε αποδεκτό και ειδικότερα ότι ο Αιτητής είναι νεαρός, μονήρης, υγιής, μορφωμένος με εργασιακή πείρα στη χώρα καταγωγής του και με οικογενειακό κύκλο, και χωρίς οποιοδήποτε σημείο ευαλωτότητας ή αποδεδειγμένο περιστατικό παρελθούσας δίωξης,  κρίνεται πως σε συνάρτηση με τις παρατεθείσες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του στη χώρα καταγωγής του, δεν πιθανολογείται ότι σε περίπτωση επιστροφής του εκεί, θα εκτεθεί  ευλόγως σε κίνδυνο.

 

46.          Υπό το φως της ανωτέρω ανάλυσης κινδύνου, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του Αιτητή στο καθεστώς του πρόσφυγα, καθώς δεν τεκμηριώθηκε η συνδρομή βάσιμου φόβου δίωξης για τους λόγους που εξαντλητικά αναφέρονται στο άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου.

 

47.          Ούτε επίσης τεκμηριώνεται, η υπαγωγή του στο καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας (άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου), καθώς ο Αιτητής δεν τεκμηριώνει, αλλά και από τα ενώπιόν μου στοιχεία δεν προκύπτει ότι εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη.

 

48.           Ειδικότερα, στην προκείμενη περίπτωση από το προαναφερόμενο ιστορικό του Αιτητή δεν προκύπτει, ότι ενόψει των προσωπικών του περιστάσεων, πιθανολογείται να εκτεθεί σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94, Elgafaji, σκέψη 32)], ότι αυτός διατρέχει κίνδυνο σοβαρής βλάβης, λόγω θανατικής καταδίκης ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής της [βλ άρθρο 19(2)(α) και (β)]. 

49.           Ούτε εξάλλου, προκύπτει ότι συντρέχει αδιακρίτως ασκούμενη βία στον τελευταίο τόπο διαμονής του Αιτητή, ο βαθμός της οποίας να είναι τόσο υψηλός, ώστε να υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμηθεί ότι ο προσφεύγων, ακόμα κι αν ήθελε υποτεθεί ότι θα επιστρέψει στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας του και μόνον στο έδαφος αυτής της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί στην εν λόγω απειλή (βλ. άρθρο 19(2)(γ) απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94  Elgafaji, σκέψη 43).

50.          Σημειώνεται συναφώς ότι «το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή σε οποιοδήποτε αιτητή του οποίου η αίτηση σαφώς δε βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους του εδαφίου (1) του άρθρου 3, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής». Ως  «σοβαρή» ή «σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη» ορίζεται δυνάμει του άρθρου 19(2)(γ) ως «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».

51.          Ως προς τον όρο διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη, το ΔΕΕ, διευκρίνισε ότι της έννοιας της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως, η σημασία και το περιεχόμενο των όρων αυτών πρέπει να καθορίζονται, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου αυτοί χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση στην οποία εντάσσονται (αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C‑549/07, Wallentin-Hermann, Συλλογή 2008, σ. I‑11061, σκέψη 17, και της 22ας Νοεμβρίου 2012, C‑119/12, Probst, σκέψη 20). Υπό το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η έννοια της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως αφορά κατάσταση στην οποία οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή στην οποία δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. (Βλ.  απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakit?, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψεις 27 και 28). Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, δεν λαμβάνει χώρα ένοπλη σύρραξη στο Lubumbashi, τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή Ως εκ τούτου, παρέλκει η οποιαδήποτε άλλη εξέταση των συστατικών στοιχείων της υπό εξέταση διάταξης.

52.          Ενόψει των ανωτέρω ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών, δεν είναι δυνατό η επικρατούσα κατάσταση στον τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή, ήτοι στην ευρύτερη επαρχία της Kinshasa, να χαρακτηριστεί ως κατάσταση αδιάκριτης βίας λόγω ένοπλης σύρραξης η οποία εξικνείται σε τέτοιο βαθμό ώστε ο Αιτητής μόνο λόγω της παρουσίας του εκεί να έρχεται αντιμέτωπος με πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης εντός του πλαισίου του άρθρου 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου. Περαιτέρω, ο Αιτητής δεν παρουσιάζει οποιοδήποτε στοιχείο του προφίλ το οποίο θα επέτεινε τυχόν κίνδυνο. Υπό το φως των ανωτέρω, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του Αιτητή στο αντίστοιχο καθεστώς.

53.          Ως προς δε την απόφαση επιστροφής του, από τα ενώπιόν μου στοιχεία, δεν προκύπτει οποιοδήποτε άλλο ζήτημα συναφές με την αρχή της μη επαναπροώθησης και των προϋποθέσεων έκδοσης της απόφασης επιστροφής, πέραν των όσων ήδη εξετάστηκαν και αναλύθηκαν ανωτέρω (Βλ. απόφαση της της 17ης Οκτωβρίου 2024, υπόθεση C 156/23 [Ararat] K, L, M, N κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50 έως 51).

 

Ως εκ τούτου, η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, με €1000 έξοδα εναντίον του Αιτητή και υπέρ των Καθ' ων η αίτηση.

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.

 



[1] Ως προς τους δείκτες αξιοπιστίας (λεπτομέρεια, συνοχή, ευλογοφάνεια) Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis Second edition,

 EUAA https://euaa.europa.eu/publications/judicial-analysis-evidence-and-credibility-context-common-european-asylum-system  [τελευταία ημερομηνία πρόσβασης 18.11.2025], σ. 120-134.

UNHCR Handbook on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status

[2] 101 Last Tribes, Mai Mai community, n.d., https://www.101lasttribes.com/tribes/mai-mai.html, (26/02/2026)

[3] Horn Observer, Mapping Conflict in the Democratic Republic of the Congo (DRC), n.d., https://horninstitute.org/wp-content/uploads/2019/02/Mapping-Conflict-in-the-Democratic-Republic-of-the-Congo-DRC-1.pdf, (26/02/2026), σελ. 5-6.

[4] ISS Blog, Kidnapping in the Eastern Congo: ‘Grievance-oriented’ struggles and criminality? by Delphin Ntanyoma, March 2019, https://issblog.nl/2019/03/06/kidnapping-in-the-eastern-congo-grievance-oriented-struggles-and-criminality-by-delphin-ntanyoma/#_ftn2, (24/02/206).

[5] ΑΑ, Democratic Republic of Congo: 24 truck drivers released, July 2017, https://www.aa.com.tr/en/africa/democratic-republic-of-congo-24-truck-drivers-released/856060, (24/02/2026)

[6] Global Initiative Against Transnational Organised Crime, THE KIDNAPPING BUSINESS, CRIMINALITY IN EASTERN DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO, MAY 2023, https://globalinitiative.net/wp-content/uploads/2023/06/Justin-Mwetaminwa-et-al-The-kidnapping-business-Criminality-in-eastern-DRC-GI-TOC-May-2023.pdf, (24/02/2026)

[7] Julian Rademeyer, Held to ransom: An overview of Mozambique’s kidnapping crisis, Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC), 20 December 2015, https://globalinitiative.net/analysis/held-to-ransom-anoverview-of-mozambiques-kidnapping-crisis, (24/02/206).

[8] Kidnappings ? Lubumbashi: Les autorit?s appellent les enfants ? la vigilance, Radio Okapi, 24 July 2021, www. radiookapi.net/2021/07/24/actualite/securite/kidnappingslubumbashi-les-autorites-appellent-les-enfants-la, (24/02/206).

[10] United Nations, DR Congo: UN peacekeepers transfer rebels to authorities after peaceful surrender, May 2013, https://news.un.org/en/story/2013/03/435442, (24/02/2026)

[11] UN News, DR Congo: UN restarts stalled reintegration of ethnic fighters, October 2009, https://reliefweb.int/report/democratic-republic-congo/dr-congo-un-restarts-stalled-reintegration-ethnic-fighters, (24/02/2026)

[13] 101 Last Tribes, Mai Mai community, n.d., www.101lasttribes.com/tribes/fuliiru.html,  (26/02/2026)

[14] Global Conflict Tracker, Conflict in the Democratic Republic of Congo, February 2026, https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/violence-democratic-republic-congo, (24/02/2026).

[15] Kings College London, Rwanda and DRC's turbulent past continues to fuel their torrid relationship, August 2022, https://www.kcl.ac.uk/rwanda-and-drcs-turbulent-past-continues-to-fuel-their-torrid-relationship, (24/02/2026)

[16] RULAC (Rule of Law in Armed Conflict), Ακαδημία Γενεύης, ‘Non-international Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo’, Last updated: Tuesday 14th February 2023, διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/conflicts/non-international-armed-conflict-in-democratic-republic-of-congo#collapse1accord [Ημερομηνία Πρόσβασης: 1.12.2025]

[17] Ο.π.

[18] UNSC, S/RES/2765 (2024) διαθέσιμο σε https://digitallibrary.un.org/record/4069994?v=pdf [Ημερομηνία Πρόσβασης: 12.12.2025]

[19] RULAC (Rule of Law in Armed Conflict), Ακαδημία Γενεύης, ‘Non-international Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo’, Last updated: Tuesday 14th February 2023, διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/conflicts/non-international-armed-conflict-in-democratic-republic-of-congo#collapse1accord [Ημερομηνία Πρόσβασης: 12.12.2025]

[20] Βλ. σχετικά Global Protection Cluster, https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf,  Παρουσία των ανωτέρω ομάδων στην Kinshasa δε μαρτυρείται ούτε κατά την πρόσφατη επιστολή ομάδας ειδικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας UNSC, 'Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council' (2023), διαθέσιμο σε https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf [Ημερομηνία Πρόσβασης: 12.12.2025]

[21] The East African, Rwanda-DR Congo tension threatening regional integration’s nascent gains, June 2025, https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/rwanda-dr-congo-tension-threatening-regional-integration-3837838, (24/02/2026).

[22] Προσαρμοσμένη έρευνα στην βάση ACLED Explorer, DRC, Country Profile, Past Year, Events / Casualties, Haut-Katanga, www.acleddata.com/platform/explorer, (24/02/2026)

[23] Προσαρμοσμένη έρευνα στην βάση ACLED Explorer, DRC, Country Profile, Past Year, Events / Casualties, Haut-Katanga, Zoom map in Lubumbashi city,  www.acleddata.com/platform/explorer, (24/02/2026)

[25] USDOS - US Department of State, 'DEMOCRATIC REPUBLIC OF THE CONGO 2023 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT' (26 June 2024) σελ. 3 διαθέσιμο σε https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/democratic-republic-of-the-congo/  [Ημερομηνία Πρόσβασης: 1.12.2025]


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο