ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

 

Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ.: 1776/23 και 1777/23

 

24 Αυγούστου, 2026

[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

Μεταξύ:

1.                                                                                           Κ.Υ.Η.Η. (1776/23)

2.                                                                                           Υ.Η.P.P. (1777/23)

3.                                                                                           H.Y.Y.Y. (1777/23)

Αιτητών,

και

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

Καθ' ων η αίτηση

K. Κουπαρή (κα), για τους Αιτητές

Κ. Σάββα (κα), για τους Καθ' ων η αίτηση

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Οι Αιτητές με την παρούσα προσφυγή στρέφονται κατά των αποφάσεων των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 22.5.2023 και 24.5.2023 δια των οποίων οι Καθ’ ων η αίτηση απέρριψαν τα αιτήματά τους για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.

Γεγονότα

1.             Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Οι Αιτητές κατάγονται από το Ιράκ και αποτελούν μέλη της ίδιας οικογένειας. Ο Αιτητής 1 είναι ο ενήλικος υιός των Αιτητών 2 (πατέρας) και 3 (μητέρα), οι οποίοι είναι σύζυγοι. Οι Αιτητές εγκατέλειψαν τη χώρα καταγωγής τους κατά δήλωσή τους στις 14.9.2016 καταφεύγοντας αρχικά στην Ιορδανία και στις 15.3.2018 εισήλθαν νομότυπα στην Κυπριακή Δημοκρατία με τη χρήση τουριστικής θεώρησης εισόδου. Στις 25.5.2018, υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 21.11.2018 και 23.11.2018 διεξήχθησαν οι συνεντεύξεις των Αιτητών από λειτουργό, ο οποίος υπέβαλε Έκθεση/Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) εισηγούμενος την απόρριψη των αιτήσεων των Αιτητών. Στις 31.1.2019, η Υπηρεσία Ασύλου κοινοποίησε στους Αιτητές την απόφαση επί των αιτήσεων και καταχώρισαν τις από 5.2.2019 και 11.2.2019 διοικητικές προσφυγές ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, οι οποίες δυνάμει του άρθρου  άρθρο 33 των  Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2022, εξετάστηκαν από τον Προϊστάμενο, ως ένσταση κατά της αρχικής αρνητικής του απόφασης. Στις 28.11.2022, η αδερφή του Αιτητή 1 και κόρη των Αιτητών 2 και 3, η οποία είχε αφιχθεί με την οικογένειά της στη Δημοκρατία και η οποία ήταν επίσης αιτήτρια διεθνούς προστασίας, στο πλαίσιο της ίδιας διαδικασίας, απεβίωσε και η Υπηρεσία Ασύλου προχώρησε στην έκδοση απόφασης περί σιωπηρής απόσυρσης της αίτησης ασύλου της στις 23.12.2020. Σημειώνεται στο σημείο αυτό ότι η αποθανούσα αδερφή και κόρη των Αιτητών έπασχε από μεσογειακή αναιμία και διαβήτη, υποβαλλόταν σε τακτικές μεταγγίσεις αίματος και ήταν ινσουλινοεξαρτώμενη, όπως προκύπτει από τα προσκομισθέντα ιατρικά έγγραφα. Στις 22.5.2023 (για τον Αιτητή 1) και στις 24.5.2023 (για τους Αιτητές 2 και 3), ο Προϊστάμενος ενέκρινε την εισήγηση του λειτουργού για απόρριψη των διοικητικών προσφυγών των Αιτητών. Οι εν λόγω απορριπτικές αποφάσεις κοινοποιήθηκαν στους Αιτητές στις 6.6.2023 και αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής. Το Δικαστήριο, κατόπιν σχετικής αίτησης, εξέδωσε διάταγμα συνεκδίκασης των δύο ανωτέρω προσφυγών λόγω της ύπαρξης κοινών επίδικων θεμάτων, τα οποία απορρέουν πρωτίστως από το κοινό οικογενειακό υπόβαθρο των Αιτητών.

 

Νομικοί Ισχυρισμοί

2.              Οι Αιτητές, προς υποστήριξη του μόνου προωθούμενου ισχυρισμού τους περί μη διενέργειας δέουσας έρευνας, προβάλλουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις αναγνώρισης του καθεστώτος πρόσφυγα, καθόσον διατρέχουν βάσιμο φόβο δίωξης από παρακρατικές ομάδες λόγω της χριστιανικής τους πίστης, χωρίς να έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματική κρατική προστασία. Ειδικότερα, επικαλούνται κίνδυνο δίωξης λόγω της άσκησης του δικαιώματός τους στη θρησκευτική ελευθερία. Περαιτέρω, προβάλλεται ότι, σε περίπτωση επιστροφής, υφίσταται κίνδυνος επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας της Αιτήτριας 3, λαμβανομένων υπόψη και των ελλείψεων που, κατά τους ισχυρισμούς τους, παρουσιάζει το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στη χώρα καταγωγής. Επικουρικώς, οι Αιτητές υποστηρίζουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, καθόσον, σε περίπτωση επιστροφής στον τελευταίο τόπο διαμονής τους, ήτοι στην πόλη Duhok, διατρέχουν, ως άμαχοι, πραγματικό κίνδυνο σοβαρής και προσωπικής απειλής κατά της ζωής ή της σωματικής τους ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης βίας σε κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης.

 

2. Από την πλευρά τους, οι Καθ’ ων η αίτηση υπεραμύνονται της νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, υποστηρίζοντας ότι αυτή εκδόθηκε κατόπιν δέουσας έρευνας και αφού λήφθηκαν υπόψη όλα τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης. Ειδικότερα, προβάλλουν ότι στη χώρα καταγωγής των Αιτητών υφίστανται δομές υγείας για την αντιμετώπιση τόσο του διαβήτη όσο και προβλημάτων ψυχικής υγείας και ότι οι Αιτητές δεν αντιμετώπισαν προσωπικά δίωξη λόγω της χριστιανικής τους πίστης ούτε υπέστησαν σοβαρή βλάβη. Ως προς δε τη δυνατότητα χορήγησης συμπληρωματικής προστασίας λόγω σοβαρής ασθένειας, οι Καθ’ ων η αίτηση παραπέμπουν στην απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 18ης Δεκεμβρίου 2014, M’Bodj, C-542/13, EU:C:2014:2452, στην οποία το ΔΕΕ, ερμηνεύοντας το άρθρο 15 στοιχείο β΄ της Οδηγίας 2004/83/ΕΚ –διάταξη η οποία αντιστοιχεί κατ’ ουσίαν στο άρθρο 15 στοιχείο β΄ της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ– έκρινε ότι ο κίνδυνος επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας υπηκόου τρίτης χώρας που πάσχει από σοβαρή ασθένεια, ο οποίος οφείλεται στην έλλειψη κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής στη χώρα καταγωγής του, δεν αρκεί, αυτός καθ’ εαυτόν, για τη χορήγηση συμπληρωματικής προστασίας, εφόσον δεν πρόκειται για εκ προθέσεως στέρηση της περίθαλψης (βλ. ιδίως σκέψεις 35-36 και διατακτικό της απόφασης).

 

3. Με την απαντητική τους αγόρευση, οι Αιτητές εμμένουν στις ίδιες θέσεις που καταγράφουν στη γραπτή τους αγόρευση.

 

Το νομικό πλαίσιο

3.             Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».

4.             Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019, ως έχουν τροποποιηθεί μέχρι και τον περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (Τροποποιητικό) (Αρ. 1) Διαδικαστικό Κανονισμό του 2026, έχει ως ακολούθως:

«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».

5.             Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2026 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.

6.             Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στο εξής: Κανονισμός αναγνώρισης/Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347), δυνάμει του άρθρου 42 αυτού, εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026.

7.             Το άρθρο 3 στοιχείο 5) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσφυγας».

8.             Ο όρος «πρόσφυγας» ορίζεται και στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του περί Προσφύγων Νόμου του 2026 (στο εξής: o περί Προσφύγων Νόμος).

9.             Το καθεστώς του πρόσφυγα χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

10.          Το άρθρο 3 στοιχείο 6) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία».

11.          Το καθεστώς επικουρικής προστασίας χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

12.          Αντιστοίχως, οι εφαρμοστικές του ενωτικού νομοθετικού πλαισίου διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου, ορίζουν τα εξής:

13.          Το άρθρο 51 του περί Προσφύγων Νόμου προβλέπει ότι:

«51. Ο Προϊστάμενος με απόφασή του χορηγεί το καθεστώς πρόσφυγα σε αιτητή, εάν κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του έχει αποδειχθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις διατάξεις των Κεφαλαίων ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».

14.          Το άρθρο 53 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει ότι:

 «53. Ο Προϊστάμενος, με απόφασή του, χορηγεί το καθεστώς επικουρικής προστασίας σε αιτητή εάν, κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του, έχει αποδείξει ότι πληροί τις προϋποθέσεις των Κεφαλαίων ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».

15.          Το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, το οποίο τιτλοφορείται «Υποβολή πληροφοριών και αξιολόγηση γεγονότων και περιστάσεων» προβλέπει τα εξής:

«1.   Οι αιτούντες υποβάλλουν όλα τα στοιχεία που διαθέτουν και τα οποία τεκμηριώνουν την αίτηση διεθνούς προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, οι αιτούντες συνεργάζονται πλήρως με την αποφαινόμενη αρχή και με άλλες αρμόδιες αρχές και παραμένουν παρόντες και διαθέσιμοι στο έδαφος του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησής τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, μεταξύ άλλων κατά την αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων της αίτησης.[…]».

16.          Επισημαίνεται συναφώς ότι, ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις αναγνώρισης της ιδιότητας του πρόσφυγα και χορήγησης καθεστώτος επικουρικής προστασίας, το νέο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο δεν επέφερε ουσιώδεις μεταβολές σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ και των αντίστοιχων εθνικών εναρμονιστικών ρυθμίσεων, αλλά διατήρησε, κατ’ ουσίαν, τα ίδια κριτήρια υπαγωγής στα δύο καθεστώτα διεθνούς προστασίας.

Κατάληξη

17.          Ως προς των εγειρόμενο λόγο προσφυγής, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι το παρόν Δικαστήριο, ως δικαστήριο ουσίας, δικάζει την ενώπιόν του προσφυγή αξιολογώντας εξ υπαρχής την αίτηση του Αιτητή για διεθνή προστασία, τόσο κατά το νόμο όσο και κατ’ ουσίαν. Δεν περιορίζεται, συνεπώς, μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά εξετάζει την ουσιαστική ορθότητά της de novo και ex nunc. [Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, Torubarov, C-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024]. Ο Αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, πλάνη, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, ο Αιτητής εκπροσωπούμενος και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς του και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14^ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2^η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελής χαρακτηρίζεται ο λόγος προσφυγής, ο οποίος ακόμα και αν γίνει δεκτός δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].

18.          Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου [βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie v. Aναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320] αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου [βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010]. Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του [βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68].

19.          Η ανωτέρω προσέγγιση δεν μεταβάλλεται υπό το νέο κανονιστικό πλαίσιο. Ειδικότερα, το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 εξακολουθεί να κατοχυρώνει την αρχή της κοινής υποχρέωσης συνεργασίας κατά την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας, προβλέποντας αφενός την υποχρέωση του αιτητή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία και τις πληροφορίες που διαθέτει προς θεμελίωση της αίτησής του και, αφετέρου, την αντίστοιχη υποχρέωση των αρμόδιων αρχών να συνεργάζονται ενεργά με τον αιτητή για τη συλλογή και αξιολόγηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια του προϊσχύσαντος άρθρου 4 της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, όπως αυτό είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μέσω του άρθρου 16 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (έως την αντικατάστασή του από τον περί Προσφύγων Νόμο του 2026), χωρίς να επιφέρει ουσιώδη διαφοροποίηση ως προς την κατανομή του βάρους συνεργασίας και απόδειξης κατά την εξέταση της αίτησης.

20.          Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών των Αιτητών, επισημαίνεται ότι, κατά την καταγραφή των αιτήσεών τους για διεθνή προστασία, οι Αιτητές ανέφεραν ότι εγκατέλειψαν τη χώρα καταγωγής τους εξαιτίας των σεχταριστικών πολιτοφυλακών και της δίωξης που υφίσταντο ως χριστιανοί από τους μουσουλμάνους, καθώς και λόγω των δολοφονιών και των βιασμών των γυναικών και των απαγωγών των παιδιών.Κατά το κρίσιμο στάδιο της προσωπικής του συνέντευξης, ο Αιτητής 1, ως προς τα προσωπικά του στοιχεία,  ανέφερε ότι γεννήθηκε το 1999 στη Βαγδάτη, πρωτεύουσα του Ιράκ, είναι άγαμος και άτεκνος, Άραβας ως προς την εθνοτική του καταγωγή και Χαλδαίος Χριστιανός ως προς το θρήσκευμα. Η πατρική του οικογένεια αποτελείται από τους γονείς του, έναν αδελφό και τρεις αδελφές, όλοι εκ των οποίων βρίσκονται στη Δημοκρατία, πλην μίας αδελφής του, η οποία διαμένει στο Duhok του Ιράκ. Αναφορικά με τους τόπους διαμονής του στη χώρα καταγωγής, ο Αιτητής 1 δήλωσε ότι έως το 2006 διέμενε με την οικογένειά του στη Βαγδάτη, ενώ το 2006 μετακόμισαν στο Qaraqosh. Ακολούθως, στις 6.8.2014 κατέφυγαν αναγκαστικά στο Erbil λόγω των επιθέσεων του Ισλαμικού Κράτους (στο εξής: ISIS), όπου διέμειναν μόλις για πέντε ημέρες, και στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στο Duhok και, ειδικότερα, στη γειτονιά Masika. Εγκατέλειψαν το Duhok στις 14.9.2016 και ταξίδεψαν στην Ιορδανία, από όπου αναχώρησαν στις 15.3.2018, με σκοπό να ταξιδέψουν νομότυπα στη Δημοκρατία. Ως προς το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, ο Αιτητής 1 δήλωσε ότι έχει συμπληρώσει οκτώ έτη σχολικής φοίτησης. Περαιτέρω, δήλωσε ότι ομιλεί αραβικά, χριστιανικά, κουρδικά και αγγλικά.

21.          Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης, ο Αιτητής 1 αναφέρθηκε σε απόπειρα απαγωγής του ιδίου και του αδελφού του στη Βαγδάτη, ενώ δήλωσε επίσης ότι αναγκάστηκαν να διαφύγουν από το Qaraqosh όταν ξέσπασε ο πόλεμος και πληροφορήθηκαν ότι σκοτώνονταν παιδιά. Επιπλέον, ο Αιτητής 1 δήλωσε ότι, κατά το χρονικό διάστημα που διέμεναν στο Duhok, η οικονομική τους κατάσταση δεν ήταν καλή και ότι, λόγω της ασθένειας της αδελφής του, ταξίδεψαν στην Ιορδανία. Όταν δε κατάφεραν να εξασφαλίσουν κυπριακή θεώρηση εισόδου, ταξίδεψαν στη Δημοκρατία, επειδή, κατά τα λεγόμενά του, στην Κύπρο οι συνθήκες είναι καλύτερες. Στη συνέχεια, υποβλήθηκαν σε αυτόν διευκρινιστικές ερωτήσεις αναφορικά με το περιστατικό της απόπειρας απαγωγής που βίωσαν ο ίδιος και ο αδελφός του στη Βαγδάτη, τις συνθήκες υπό τις οποίες διέφυγαν από το Qaraqosh, καθώς και τις συνθήκες διαβίωσής τους στο Duhok και στην Ιορδανία. Ο Αιτητής 1 αναφέρθηκε στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν στο Duhok, καθώς και στην αδυναμία εξεύρεσης εργασίας στην Ιορδανία. Ερωτηθείς ως προς το τι φοβάται σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, ισχυρίστηκε ότι φοβάται ενδεχόμενη δολοφονία ή απαγωγή από το ISIS ή από τρομοκράτες.

22.          Ο Αιτητής 2, κατά το κρίσιμο στάδιο της προσωπικής του συνέντευξης, ως προς τα προσωπικά του στοιχεία, δήλωσε ότι είναι παντρεμένος με την Αιτήτρια 3 και ότι έχουν δύο υιούς και τρεις κόρες. Όλα τα μέλη της οικογένειας, πλην μίας κόρης τους, η οποία διαμένει στο Duhok του Ιράκ, βρίσκονται στη Δημοκρατία. Ένας εκ των υιών τους είναι ο Αιτητής 1. Ο Αιτητής 2 ανέφερε περαιτέρω ότι στη Δημοκρατία διαμένουν επίσης ο πατέρας του, οι τρεις αδελφές του, καθώς και ο θείος της συζύγου του μαζί με τους υιούς του και τις οικογένειές τους. Δήλωσε ότι διατηρεί επικοινωνία με την κόρη του που διαμένει στο Duhok. Αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του, ανέφερε ότι πάσχει από διαβήτη και πόνους στα γόνατα. Ως προς τους τόπους προηγούμενης διαμονής του, δήλωσε ότι γεννήθηκε στο Aqrah, Ninewa, το 1957, ότι το 1968 μετακόμισε στη Μοσούλη, το 1974 στη Βαγδάτη και το 2006 στο Qaraqosh. Στις 6.8.2014, ο ίδιος και η οικογένειά του κατέφυγαν αναγκαστικά στο Erbil λόγω των επιθέσεων του ISIS, όπου διέμειναν μόλις για πέντε ημέρες, και στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στο Duhok και, ειδικότερα, στη γειτονιά Masika. Στις 14.9.2016 μετέβησαν στην Ιορδανία και στις 15.3.2018 αφίχθησαν νομότυπα στη Δημοκρατία. Ως προς το θρήσκευμά του, δήλωσε ότι είναι Χαλδαίος Καθολικός Χριστιανός, όπως και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του. Αναφορικά με το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, δήλωσε ότι φοίτησε στο σχολείο για πέντε έτη, ενώ, ως προς το επαγγελματικό του προφίλ, ανέφερε ότι εργαζόταν στον τομέα της κατασκευής κατοικιών. Ομιλεί αραβικά, κουρδικά και τη γλώσσα των Χαλδαίων.

23.          Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης, ο Αιτητής 2 αναφέρθηκε στους λόγους για τους οποίους ο ίδιος και η οικογένειά του αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν διαδοχικά τη Βαγδάτη, το Qaraqosh και το Duhok. Ειδικότερα, ανέφερε ότι εγκατέλειψαν τη Βαγδάτη εξαιτίας της απόπειρας απαγωγής των δύο υιών του, συμπεριλαμβανομένου του Αιτητή 1, καθώς και λόγω απειλητικού μηνύματος που ο ίδιος έλαβε από τους «Ήρωες του Στρατού του Μοχάμεντ», καθόσον θεωρούνταν συνεργάτης των Αμερικανών. Ακολούθως, ανέφερε ότι στις 6.8.2014 εγκατέλειψαν το Qaraqosh λόγω των επιθέσεων του ISIS, καταφεύγοντας αρχικά για πέντε ημέρες στο Erbil και στη συνέχεια στο Duhok. Περαιτέρω, ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι εγκατέλειψαν το Duhok λόγω της δυσμενούς μεταχείρισης που, κατά τα λεγόμενά του, υφίσταντο εξαιτίας της χριστιανικής τους πίστης και μετέβησαν στο Αμμάν της Ιορδανίας. Ανέφερε ότι στην Κύπρο ήρθαν αρχικά για τουρισμό και αποφάσισαν να παραμείνουν επειδή πρόκειται για χριστιανική χώρα. Στη συνέχεια, ο αρμόδιος λειτουργός έθεσε διευκρινιστικές ερωτήσεις αναφορικά με το περιστατικό της απόπειρας απαγωγής των υιών του Αιτητή 2, τις συνθήκες υπό τις οποίες η οικογένεια διέφυγε από το Qaraqosh, καθώς και τις συνθήκες διαβίωσής της στο Duhok και στην Ιορδανία. Ο Αιτητής 2 αναφέρθηκε στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν στο Duhok, όπου ο ίδιος εργαζόταν περιστασιακά, ενώ δήλωσε επίσης ότι στην Ιορδανία μετέβησαν για ιατρικούς σκοπούς, λόγω της κατάστασης της υγείας της συζύγου του, Αιτήτριας 3, καθώς και της αποθανούσας κόρης τους.

24.          Η Αιτήτρια 3, ως προς τα προσωπικά της στοιχεία, δήλωσε ότι γεννήθηκε στο Aqrah το 1961, είναι παντρεμένη με τον Αιτητή 2 και ότι όλα τα παιδιά τους βρίσκονται στη Δημοκρατία, πλην μίας κόρης τους, η οποία διαμένει στο Duhok και με την οποία διατηρεί επικοινωνία. Αναφορικά με την πατρική της οικογένεια, δήλωσε ότι οι γονείς της έχουν αποβιώσει και ότι όλα τα αδέλφια της διαμένουν στο εξωτερικό, και συγκεκριμένα στις ΗΠΑ, τη Σουηδία και τον Καναδά. Ως προς την κατάσταση της υγείας της, η Αιτήτρια 3 ανέφερε ότι αντιμετωπίζει ψυχιατρικά προβλήματα και λαμβάνει σχετική φαρμακευτική αγωγή. Αναφορικά με τους τόπους προηγούμενης διαμονής της, περιέγραψε την ίδια διαδρομή με τον Αιτητή 2, ήτοι Βαγδάτη, Qaraqosh, Erbil, Duhok και, ακολούθως, Ιορδανία. Ως προς το θρήσκευμά της, δήλωσε ότι είναι Χαλδαία Χριστιανή. Περαιτέρω, ανέφερε ότι δεν έχει λάβει οποιαδήποτε εκπαίδευση και ότι δεν έχει εργαστεί ποτέ. Ομιλεί χριστιανικά, αραβικά και κουρδικά.

25.          Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης, η Αιτήτρια 3 αναφέρθηκε στους βομβαρδισμούς, στην κακομεταχείριση που, κατά τα λεγόμενά της, υπέστησαν, στην έλλειψη εργασίας, καθώς και στην απόπειρα απαγωγής των υιών της. Στη συνέχεια, υποβλήθηκαν στην Αιτήτρια διευκρινιστικές ερωτήσεις αναφορικά με τις συνθήκες της απόπειρας απαγωγής, καθώς και τις συνθήκες διαβίωσής τους στο Qaraqosh, το Duhok και την Ιορδανία. Ερωτηθείσα ειδικότερα ως προς τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψαν το Duhok, η Αιτήτρια 3 επικαλέστηκε τη δυσχερή οικονομική τους κατάσταση, τον διαχωρισμό μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών, καθώς και την κατάσταση της υγείας της ιδίας και της αποθανούσας πλέον κόρης της. Κληθείσα να διευκρινίσει κατά πόσον η ίδια και η κόρη της λάμβαναν θεραπευτική αγωγή κατά τη διαμονή τους στο Duhok, απάντησε καταφατικά.

26.          Προς επίρρωση των ισχυρισμών τους, οι Αιτητές προσκόμισαν στα πλαίσια της διοικητικής διαδικασίας, τα ακόλουθα έγγραφα:

 

·       Τα εθνικά διαβατήρια των Αιτητών, μετά των θεωρήσεων εισόδου των αρμόδιων αρχών της Κυπριακής Δημοκρατίας, και ειδικότερα το υπ’ αριθ. Α11637129 διαβατήριο του Αιτητή 1, ημερομηνίας έκδοσης 9.11.2017 και με τόπο έκδοσης την Ιορδανία (βλ. ερ. 9-8 δ.φ. Αιτητή 1), το υπ’ αριθ. Α11095302 διαβατήριο του Αιτητή 2, ημερομηνίας έκδοσης 7.2.2017 και με τόπο έκδοσης την Ιορδανία, καθώς και το υπ’ αριθ. Α8115507 διαβατήριο της Αιτήτριας 3, ημερομηνίας έκδοσης 18.8.2014 και με τόπο έκδοσης το Dahouk (βλ. ερ. 11-8 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Τα ιρακινά δελτία ταυτότητας και τις ιρακινές κάρτες ιθαγένειας (βλ. ερ. 26 δ.φ. Αιτητή 1 και ερ. 18 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Τα πιστοποιητικά γάμου των Αιτητών 2 και 3, εκ των οποίων το πρώτο εκδόθηκε στην αραβική γλώσσα από το Δικαστήριο στις 4.12.1981 και το δεύτερο στην αγγλική γλώσσα από την Εκκλησία St. Eath Alaha των Χαλδαίων στο Dohouk στις 30.7.2014 (βλ. ερ. 42-43 και 33 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Το πιστοποιητικό αγαμίας του Αιτητή 1, ημερομηνίας 14.3.2018, το οποίο εκδόθηκε από το «Patriarchate Chaldean Catholic Vicariate» (βλ. ερ. 22 δ.φ. Αιτητή 1).

 

·       Τα πιστοποιητικά γέννησης και βάπτισης των Αιτητών, ημερομηνίας 30.7.2014, τα οποία εκδόθηκαν από την Εκκλησία St. Eath Alaha των Χαλδαίων στο Dohouk (βλ. ερ. 23 δ.φ. Αιτητή 1 και ερ. 33-34 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Ιρακινή κάρτα διαμονής (βλ. ερ. 36-35 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Απειλητική χειρόγραφη επιστολή, συνταχθείσα στην αραβική γλώσσα από τους «Ήρωες του Στρατού του Μοχάμεντ» (βλ. ερ. 36-35 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Βεβαίωση ημερομηνίας 17.11.2015 από το Επαρχιακό Συμβούλιο της Ninewa, συνταχθείσα στην αραβική γλώσσα, στην οποία καταγράφεται ότι οι Αιτητές μετεγκαταστάθηκαν από την περιοχή Hamdaniya της Ninewa στο Duhok στις 10.6.2014 λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του ISIS (βλ. ερ. 45 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Βεβαίωση ημερομηνίας 17.11.2015 από το Επαρχιακό Συμβούλιο της Ninewa, σύμφωνα με την οποία ο Αιτητής 2 απώλεσε τα δελτία τροφίμων (βλ. ερ. 44 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Ιατρικά έγγραφα αναφορικά με την ψυχιατρική κατάσταση της Αιτήτριας 3 και, ειδικότερα, βεβαίωση ψυχιάτρου στην Ιορδανία, ημερομηνίας 5.11.2017, σύμφωνα με την οποία η Αιτήτρια 3 λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και παρακολουθεί συνεδρίες ψυχοθεραπείας λόγω κατάθλιψης, καθώς και βεβαίωση και συνταγογράφηση ψυχιάτρου στο Duhok, ημερομηνίας 1.9.2016, σύμφωνα με τις οποίες η Αιτήτρια 3 είχε συμβουλευθεί ψυχιατρική κλινική το 2011, είχε διαγνωστεί με καταθλιπτική διαταραχή, λάμβανε σχετική αγωγή και έχρηζε τακτικής υποστήριξης και παρακολούθησης (βλ. ερ. 38-37 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Ιατρικά έγγραφα αναφορικά με την κατάσταση της υγείας της αποθανούσας πλέον αδελφής του Αιτητή 1 και κόρης των Αιτητών 2 και 3.

 

·       Σύμβαση μίσθωσης ακινήτου στη Λευκωσία, ημερομηνίας 1.4.2018 (βλ. ερ. 47 δ.φ. Αιτητών 2 και 3).

 

·       Ιατρικά έγγραφα που αφορούν στον Αιτητή 1, από τα οποία δεν προκύπτει οποιοδήποτε εύρημα (βλ. ερ. 109, 107 δ.φ. Αιτητή 1).

 

 

27.          Αξιολογώντας τους ισχυρισμούς των Αιτητών, οι Καθ' ων η αίτηση διέκριναν πέντε ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος αφορά την ταυτότητα, τη θρησκεία και τη χώρα καταγωγής τους, ο δεύτερος αφορά τη διαφυγή των Αιτητών από τη Βαγδάτη εξαιτίας της απόπειρας απαγωγών, του απειλητικού γράμματος που έλαβαν και της τότε γενικής κατάστασης ασφαλείας, ο τρίτος αφορά τη διαφυγή τους από το Qaraqosh λόγω της κατάληψης της πόλης από τον ISIS, ο τέταρτος αφορά την επικαλούμενη δυσμενή μεταχείριση που υφίσταντο ως Χριστιανοί στο Duhok και εξαιτίας της οποίας εγκατέλειψαν την πόλη, ενώ ο πέμπτος αφορά τις οικονομικές δυσχέρειες τις οποίες αντιμετώπιζαν και εξαιτίας των οποίων εγκατέλειψαν το Duhok.

 

28.          Όλοι οι ισχυρισμοί των Αιτητών, πλην του ισχυρισμού περί δυσμενούς μεταχείρισης που υφίσταντο ως Χριστιανοί στο Duhok, έγιναν αποδεκτοί από τους Καθ’ ων η αίτηση, αφού οι δηλώσεις τους κρίθηκαν μεν ως συνεπείς, σαφείς και λεπτομερείς, επιβεβαιώθηκαν δε από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης.

 

29.          Στο πλαίσιο αξιολόγησης της εσωτερικής αξιοπιστίας του ισχυρισμού περί δυσμενούς μεταχείρισης λόγω χριστιανικής πίστης, κρίθηκε ότι οι οικείοι ισχυρισμοί των Αιτητών ήταν γενικόλογοι και ασαφείς. Ειδικότερα, οι Αιτητές δεν ήταν σε θέση να παραθέσουν συγκεκριμένα περιστατικά φερόμενων σοβαρών διακρίσεων σε βάρος τους λόγω της χριστιανικής τους πίστης, ενώ η προσκόμιση ιατρικής βεβαίωσης αναφορικά με την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη και τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής από την Αιτήτρια 3 επιβεβαιώνει τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας. Εν όψει δε της έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σύμφωνα με τις οποίες το ιρακινό σύνταγμα προστατεύει τη θρησκευτική ελευθερία και οι αρχές του ιρακινού Κουρδιστάν προάγουν την προστασία των χριστιανικών εκκλησιών, ενώ στην επικράτειά του δεν σημειώθηκαν περιστατικά σοβαρών διακρίσεων, οι Καθ’ ων η αίτηση απέρριψαν τον εν λόγω ισχυρισμό στο σύνολό του ως αναξιόπιστο.

 

30.          Στην πορεία, οι Καθ’ ων η αίτηση προχώρησαν στην αξιολόγηση κινδύνου λαμβάνοντας υπόψη την ιδιότητα των Αιτητών ως Χριστιανών Χαλδαίων, παραπέμποντας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης αναφορικά με την τρέχουσα αντιμετώπιση της εν λόγω θρησκευτικής ομάδας στο Ιράκ και ειδικότερα στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπου υπάγεται η πόλη Duhok ως τόπος τελευταίας διαμονής των Αιτητών, καθώς και  πληροφορίες αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στο Duhok. Αφού έλαβαν λοιπόν υπόψη πηγές σύμφωνα με τις οποίες η κατάσταση των Χριστιανών στο Ιράκ έχει βελτιωθεί, ενθαρρύνεται η επιστροφή των εκτοπισθέντων Χριστιανών Ιρακινών, στο Ιρακινό Κουρδιστάν λειτουργούν δημόσια σχολεία που παρέχουν χριστιανική εκπαίδευση στα παιδιά, ενώ παράλληλα τα αναφερόμενα ποσοστά ασφαλείας στο Duhok είναι ιδιαίτερα χαμηλά, οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι δεν είναι εύλογα πιθανό οι Αιτητές να υποστούν δίωξη ή σοβαρή βλάβη λόγω της θρησκευτικής τους ταυτότητας τους σε περίπτωση επιστροφής στην πόλη Duhok ή να εκτεθούν σε αδιάκριτη βία.

 

31.          Στο πλαίσιο της νομικής ανάλυσης, οι Καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν ότι δεν προκύπτει βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης των Αιτητών δυνάμει του άρθρου 3 (1) των περί Προσφύγων Νόμου του 2000 έως 2022 και του άρθρου 1Α(2) της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για έναν από τους εκεί αναφερόμενους λόγους δίωξης, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης αυτών δυνάμει του άρθρου 19(2)(α), (β) και (γ) των ιδίων νόμων.

 

32.          Ολοκληρώνοντας, οι Καθ΄ ων η αίτηση  έκριναν ότι ελλείψει κινδύνου δεν δύναται να γίνει αποδεκτό ότι θα υποβληθούν σε βασανιστήρια ή απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και/ή τιμωρία σε περίπτωση επιστροφής τους στο Ιράκ, ενώ ενδεχόμενη επιστροφή των Αιτητών εκεί δεν αντίκεται στο άρθρο 3 της ΕΣΔΑ και την αρχή της μη επαναπροώθησης και ακολούθως απέρριψαν το αίτημα των Αιτητών.

 

33.          Στο πλαίσιο της παρούσας δικαστικής διαδικασίας και ειδικότερα, με το εισαγωγικό δικόγραφο της προσφυγής ημερομηνίας 9.6.2023, κατατέθηκε ένορκη δήλωση του Αιτητή 1, σύμφωνα με την οποία ο Αιτητής 1 εισήλθε στη Δημοκρατία με τους γονείς του (Αιτητές 2 και 3), τις δύο αδερφές του και τον αδερφό του και έχουν εξεύρει άσυλο εξαιτίας διώξεων που έχουν υποστεί ως Χριστιανοί από τους Μουσουλμάνους όπου απειλήθηκε και η ζωή τους. Ο Αιτητής 1 περαιτέρω δηλώνει ότι δεν δόθηκε η πρέπουσα σημασία από την λειτουργό κατά τη συνέντευξή τους, παρά την προσωπική τους στοχοποίηση, αφού το μήνυμα καταγράφει ότι επειδή η οικογένειά τους συνεργάζεται με τους Αμερικάνους πρέπει να φύγουν αλλιώς θα τους σκοτώσουν. Ο Αιτητής 1 αναφέρει επιπλέον ότι με την άφιξή του έχει παρακολουθήσει ελληνικά μαθήματα και πλέον μιλά, διαβάζει και γράφει ελληνικά, ενώ επίσης εργάζεται, λαμβάνει 1.000 ευρώ και συντηρεί την οικογένειά του. Αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του πατέρα του, ο Αιτητής 1 αναφέρει ότι ο πατέρας του, Αιτητής 2, έχει πρόβλημα με τα γόνατα και πάσχει από διαβήτη, ενώ για αμφότερες τις ιατρικές του παθήσεις στη χώρα καταγωγής του δεν έτυχε της απαραίτητης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων και διακρίσεων. Αναφορικά με την κατάσταση της υγείας της μητέρας του, ο Αιτητής 1 αναφέρει ότι η μητέρα του, Αιτήτρια 3, παρακολουθείται από ψυχίατρο και λαμβάνει σχετική φαρμακευτική αγωγή. Η ψυχολογική δε κατάσταση της μητέρας του επιβαρύνθηκε κατόπιν της απόπειρας απαγωγής σε βάρος του ιδίου και του αδερφού του και εν συνεχεία της επιδρομής του ISIS στο Qaraqosh. Περαιτέρω, ο Αιτητής 1 αναφέρει ότι, μετά την άφιξή τους στη Δημοκρατία, η αδερφή του απεβίωσε λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε, γεγονός που έχει οδηγήσει στην ψυχολογική παράλυση των γονέων του, Αιτητών 2 και 3, οι οποίοι επισκέπτονται καθημερινά τον τάφο της κόρης τους. Ο Αιτητής 1 ισχυρίζεται ότι η κατάσταση της υγείας της αδερφής του επιδεινώθηκε λόγω της μη παροχής ορθής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στη χώρα καταγωγής τους λόγω της χριστιανικής τους πίστης. Ο Αιτητής 1 τονίζει ότι οι γονείς του εξαρτώνται από τον ίδιο οικονομικά, ότι ο ίδιος υποστηρίζει ψυχολογικά τη μητέρα του, ότι ο πατέρας του κάθε μήνα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για τον διαβήτη και ότι χρήζει δεύτερης επέμβασης στο γόνατο, και ότι σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής τους οι γονείς του δεν θα τύχουν ορθής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, αφενός λόγω των διακρίσεων που θα υποστούν αφετέρου λόγω μη διαθεσιμότητας των κατάλληλων φαρμάκων και  των οικονομικών δυσκολιών που επηρεάζουν αρνητικά την πρόσβασή τους στις υπηρεσίες υγείας. Τέλος, ο Αιτητής 1 ισχυρίζεται ότι έχει βαπτιστεί Χριστιανός και είναι ενεργό μέλος της Ενορίας Μαρωνιτών του Αγίου Σιάρμπελ στη Λεμεσό, οπότε σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του, κινδυνεύει να στοχοποιηθεί προσωπικά με άμεσο κίνδυνο τη ζωή του. Προς επίρρωση των προβαλλόμενων διά της ανωτέρω ένορκης δήλωσης ισχυρισμών, ο Αιτητής 1 προσκομίζει ως Τεκμήρια: 1) Ιατρικές συνταγογραφήσεις του πατέρα του, Αιτητή 2, 2) Ιατρική βεβαίωση του Δρ. Φιλίππου Σουτζιή, Ψυχιάτρου, ημερομηνίας 3.6.2022, που αφορά στην Αιτήτρια 3, σύμφωνα με την οποία η Αιτήτρια 3 πάσχει από μικτή αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή (F41.2), λαμβάνει αγωγή και κρίνεται μόνιμα ανίκανη για εργασία, 3) Ιατρικές βεβαιώσεις ημερομηνίας 6.9.2016 και 14.3.2018 , συνταχθείσες στην αγγλική γλώσσα, αναφορικά με τις ιατρικές παθήσεις της αποθανούσας αδερφής και κόρης των Αιτητών και 4) Βεβαίωση ημερομηνίας 25.4.2023 της Αρχιεπισκοπής Μαρωνιτών Κύπρου ότι ο Αιτητής 1 είναι ενεργό μέλος της Ενορίας Αγίου Σιάρμπελ στη Λεμεσό.

 

34.          Στις 16.6.2025 η συνήγορος των Αιτητών καταχώρισε υπόμνημα στο οποίο αναπτύσσει τους ισχυρισμούς περί χορήγησης προσφυγικού καθεστώτος, άλλως συμπληρωματικής προστασίας, και επικαλείται ότι σε περίπτωση επιστροφής των Αιτητών 2 και 3 στη χώρα καταγωγής τους συντρέχει κίνδυνος παραβίασης των άρθρων 2, 3 και 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου λόγω μη πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτικές υπηρεσίες. Περαιτέρω, επισημαίνει ότι εσφαλμένα οι Καθ’ ων η αίτηση θεώρησαν την πόλη Duhok ως τον τελευταίο τόπο διαμονής την Αιτητών και ως εκ τούτου εμφιλοχώρησε πλημμέλεια ως προς την αξιολόγηση των ισχυρισμών τους σε σχέση με τον ως άνω ορισθέντα τόπο τελευταίας διαμονής.  Το ανωτέρω υπόμνημα συνοδεύεται από τα κάτωθι έγγραφα (Παραρτήματα 1-4): την από 16.5.2025 βεβαίωση του Δρ. Φ. Σ. ψυχιάτρου, σύμφωνα με την οποία η Αιτήτρια 3 παρακολουθείται από τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας λόγω χρόνιας αγχώδους και καταθλιπτικής διαταραχής και διαταραχής μετατραυματικού στρες μετά την απώλεια του παιδιού της, ότι είναι υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή με Magrilan (αντικαταθλιπτικό) και Ozapram (για τον ύπνο) και ότι λόγω της ασθένειάς της παρουσιάζει γενικά μειωμένη λειτουργικότητα και είναι ανίκανη για εργασία (Παράρτημα 1), τις από 30.5.2025 τρεις ιατρικές εκθέσεις του Δρ Α. Κ., Παθολόγου, σύμφωνα με τις οποίες ο Αιτητής 2 παρακολουθείται τακτικά στα εξωτερικά ιατρεία Παθολογίας του Γ.Ν. Λεμεσού από 3ετίας, φέρει ατομικό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη, πάσχει από κατάθλιψη και δυσλιπιδαιμία, έχει υποβληθεί σε αρθροπλαστική δεξιού γόνατος το 2021 και είχε επεισόδιο πελματιαίας απονευρωσίτιδας τον 8/2022, χρήζει τακτικής ιατρικής παρακολούθησης και λαμβάνει την ακόλουθη φαρμακευτική αγωγή: Glucophage 850 mg, Galvus 50 mg, Diamicron 60 mg, Neurontin 300 mg, Atorvastatin 20 mg και Folic Acid 5 mg (Παράρτημα 2), τις από 24.3.2023 εκθέσεις/ εισηγήσεις της Υπηρεσίας Ασύλου, σύμφωνα με τις οποίες οι αδερφές του Αιτητή 2 αναγνωρίστηκαν ως δικαιούχοι προσφυγικού καθεστώτος επί τη βάσει της θρησκείας και της συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα ως γυναίκες Χριστιανές άγαμες άνευ υποστηρικτικού δικτύου  (Παραρτήματα 3 και 4). 

 

35.          Κατά την ακρόαση της 4.3.2026, το Δικαστήριο έθεσε ερωτήσεις στον Αιτητή 1, στο πλαίσιο των οποίων αυτός δήλωσε ότι έλαβαν την απειλητική επιστολή το 2006, στην οικία τους στη Βαγδάτη, και ότι αυτή εντοπίστηκε από τον πατέρα του. Ανέφερε ότι έλαβαν την εν λόγω επιστολή επειδή είναι Χριστιανοί και δέχονταν απειλές, ότι αυτή προερχόταν από τον «Στρατό του Μωάμεθ» και ότι σε αυτήν αναγραφόταν ότι όποιος είναι με τους Αμερικανούς θα σκοτωθεί. Αναφορικά με τη διαδρομή μετακίνησής τους, ο Αιτητής 1 δήλωσε ότι διέμεναν στο Duhok για κάποιους μήνες, ότι προηγουμένως είχαν διαμείνει στο Qaraqosh από το 2006 έως το 2014, ότι στις 14.9.2016 μετέβησαν στην Ιορδανία, όπου οι συνθήκες διαβίωσης ήταν δύσκολες, καθώς δεν είχαν δικαίωμα εργασίας, και ότι, τελικώς, στις 15.3.2018 αφίχθησαν στην Κύπρο.

 

36.          Κατά την ακρόαση της 10.3.2026, στο πλαίσιο διευκρινιστικών ερωτήσεων που έθεσε το Δικαστήριο στους Αιτητές, ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι κατάγεται από περιοχή κοντά στο Ιράν, ότι διέμενε στη Βαγδάτη από το 1974 έως το 2006 και ότι το 2006 αναγκάστηκαν, λόγω των επικρατουσών συνθηκών, να εγκαταλείψουν τη Βαγδάτη και να μετακινηθούν στο Qaraqosh, όπου διέμειναν έως το 2014. Ανέφερε ότι, όταν έφθασαν οι τζιχαντιστές, κατέφυγαν στο Erbil, όπου διέμειναν σε εκκλησία, και ότι το 2015 εγκαταστάθηκαν στο Duhok. Αναφορικά με τις συνθήκες διαβίωσής τους στο Duhok, ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι εργάζονταν, πλην όμως η οικονομική τους κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη. Περαιτέρω, ανέφερε ότι το 2016 μετέβησαν στην Ιορδανία και το 2018 αφίχθησαν στην Κύπρο.

 

37.          Ερωτηθείς από το Δικαστήριο ως προς το ενδεχόμενο επιστροφής του στο Duhok, ο Αιτητής 2 απάντησε ότι «καλύτερα να μας σκοτώσουν ή να μας φυλακίσουν παρά να πάμε πίσω», διευκρινίζοντας ότι δεν επιθυμεί να επιστρέψει, αφενός διότι οι τάφοι της κόρης και του πατέρα του βρίσκονται στην Κύπρο και, αφετέρου, διότι έχουν πλέον συνηθίσει τη ζωή στην Κύπρο και οι άνθρωποι εδώ είναι Χριστιανοί. Κληθείς να αναφερθεί στην ύπαρξη συγγενικών προσώπων στο Ιράκ, δήλωσε ότι τα παιδιά της θείας του βρίσκονται στο Κουρδιστάν και ότι ο αδελφός του διαμένει σε χωριό, ενώ διευκρίνισε ότι οι συγγενείς του είναι Χριστιανοί.

 

38.          Περαιτέρω, ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι στο Duhok δεν υπάρχει ασφάλεια, καθόσον, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «δεν μπορείς να είσαι ήρεμος, δεν ξέρεις πότε θα έρθουν οι Τούρκοι ή ένας τζιχαντιστής». Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι ίδιοι δεν αντιμετωπίζουν οποιοδήποτε πρόβλημα με τις αρχές του Ιράκ και ότι, κατά τη διαμονή του στο Duhok, δεν αντιμετώπισε οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα λόγω της θρησκείας του, πέραν οικονομικών προβλημάτων, τα οποία απέδωσε στο γεγονός ότι Μουσουλμάνοι Κούρδοι δεν αγόραζαν από το κατάστημά του επειδή ο ίδιος είναι Χριστιανός. Επιβεβαίωσε, επίσης, ότι το Duhok αποτέλεσε τον τελευταίο τόπο διαμονής τους πριν από την αναχώρησή τους από τη χώρα καταγωγής και ότι η σύζυγός του, Αιτήτρια 3, αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα.

 

39.          Αναφορικά με τυχόν οικογενειακή εξάρτηση από τον υιό του, ο Αιτητής 2 ανέφερε ότι διαμένει μαζί του και ότι θεωρεί απαραίτητο να εξακολουθήσει να ζει μαζί του, επειδή ο τελευταίος δεν έχει παντρευτεί. Ερωτηθείς από το Δικαστήριο κατά πόσον θα μπορούσαν να διαμένουν μόνοι τους σε περίπτωση που ο υιός του παντρευτεί, απάντησε ότι έχει και άλλο υιό, ο οποίος έχει δική του οικογένεια, καθώς και αδελφές που διαθέτουν άδεια διαμονής.

 

40.          Τέλος, στις 16.3.2026, οι Αιτητές κατέθεσαν πρόσφατη ιατρική βεβαίωση του Dr G. R., MD, General Practitioner, σύμφωνα με την οποία ο Αιτητής 2 πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και λιπιδαιμία και λαμβάνει την ακόλουθη φαρμακευτική αγωγή: Trajenta, Diamicron, Brot 850, Atorsan και Folic Acid.

 

41.          Προχωρώντας στην de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, κρίνεται, επί τη βάσει των ενώπιον μου στοιχείων, ότι γίνεται δεκτό το εύρημα των Καθ’ ων η αίτηση αναφορικά με τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό. Το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τους προβληθέντες ισχυρισμούς στην βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας.[1]

 

42.          Ειδικότερα, ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό των Αιτητών, αναφορικά με την ταυτότητα, τη χώρα καταγωγής και τη θρησκευτική τους ταυτότητα, οι σχετικές δηλώσεις τους κρίνονται αποδεκτές, καθόσον διατυπώθηκαν με επαρκή ακρίβεια, συνοχή και συνέπεια τόσο κατά τη διοικητική όσο και κατά τη δικαστική διαδικασία, ενώ επιβεβαιώνονται και από τα συναφή έγγραφα που προσκομίστηκαν, και ιδίως τα εθνικά διαβατήρια, τα ιρακινά δελτία ταυτότητας και τις κάρτες ιθαγένειας, καθώς και τα πιστοποιητικά γέννησης, βάπτισης και γάμου που περιλαμβάνονται στους διοικητικούς φακέλους. Ως εκ τούτου, γίνεται αποδεκτό ότι οι Αιτητές είναι Ιρακινοί υπήκοοι και Χαλδαίοι Χριστιανοί.

 

43.          Ως προς τον προσδιορισμό του τελευταίου τόπου συνήθους διαμονής τους, από τις δηλώσεις των Αιτητών προκύπτει ότι η οικογένεια διέμενε αρχικά στη Βαγδάτη, την οποία εγκατέλειψε το 2006 υπό τις συνθήκες που οι ίδιοι περιέγραψαν, και ακολούθως εγκαταστάθηκε στο Qaraqosh, από όπου αναγκάστηκε εκ νέου να αποχωρήσει τον Αύγουστο του 2014 λόγω της προέλασης και των επιθέσεων του ISIS. Μετά από ολιγοήμερη παραμονή στο Erbil, οι Αιτητές εγκαταστάθηκαν στο Duhok, όπου παρέμειναν μέχρι την αναχώρησή τους από το Ιράκ στις 14.9.2016 με προορισμό την Ιορδανία. Η εγκατάστασή τους στο Duhok δεν είχε χαρακτήρα απλής διέλευσης ή πρόσκαιρης παραμονής. Αντιθέτως, διήρκεσε για σημαντικό χρονικό διάστημα, οι Αιτητές είχαν οργανώσει εκεί την καθημερινή τους διαβίωση, ενώ ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι ασκούσε, έστω περιστασιακά, επαγγελματική δραστηριότητα. Περαιτέρω, η Αιτήτρια 3 λάμβανε στο Duhok ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη, ενώ εξακολουθεί να διαμένει εκεί μία από τις κόρες της οικογένειας, με την οποία οι Αιτητές διατηρούν επικοινωνία. Εξάλλου, κατά την ακροαματική διαδικασία, ο ίδιος ο Αιτητής 2 επιβεβαίωσε ρητώς ότι το Duhok αποτέλεσε τον τελευταίο τόπο διαμονής της οικογένειας πριν από την αναχώρησή της από το Ιράκ. Υπό τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι η παραμονή των Αιτητών στο Duhok είχε αποκτήσει επαρκή σταθερότητα και πραγματικό χαρακτήρα εγκατάστασης και, ως εκ τούτου, η εν λόγω περιοχή αποτελεί τον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής τους στη χώρα καταγωγής, έναντι του οποίου θα εξεταστεί ο επικαλούμενος μελλοντικός κίνδυνος.

 

44.          Δεν παραγνωρίζεται ότι η Αιτήτρια 3 εμφάνισε σημαντική ασάφεια ως προς τη διάρκεια της διαμονής στο Dohuk, αναφέροντας σε ένα σημείο ότι αυτή διήρκεσε περίπου πέντε έτη, ενώ από τα λοιπά δεδομένα προκύπτει περίοδος περίπου δύο ετών, από τον Αύγουστο του 2014 έως τον Σεπτέμβριο του 2016. Η συγκεκριμένη απόκλιση, ωστόσο, δεν αφορά τον πυρήνα του ισχυρισμού περί διαμονής στο Dohuk και πρέπει να εκτιμηθεί υπό το φως των προσωπικών της περιστάσεων. Η ίδια είχε δηλώσει ότι δεν είχε φοιτήσει σε σχολείο και ότι αντιμετώπιζε ψυχικά προβλήματα και λάμβανε φαρμακευτική αγωγή, ενώ και ο σύζυγός της, ήδη κατά την έναρξη της δικής του συνέντευξης, είχε επιστήσει την προσοχή του λειτουργού στην ψυχική της κατάσταση και στην έλλειψη εκπαίδευσής της. Άλλωστε, και η ίδια κατέστησε σαφές ότι πριν από την αναχώρηση από το Ιράκ διέμενε στο Dohuk.

 

45.          Κατά συνέπεια, οι επιμέρους αποκλίσεις ως προς χρονολογίες ή ονομασίες δεν είναι τέτοιας φύσης και βαρύτητας ώστε να κλονίζουν τον βασικό πυρήνα του ισχυρισμού, ο οποίος κρίνεται εσωτερικά αξιόπιστος.

 

46.          Επιπροσθέτως, αναφορικά με το θρησκευτικό προφίλ των Αιτητών ως Χριστιανών Χαλδαίων, σημειώνεται ότι το Ισλάμ είναι η επίσημη θρησκεία του Ιράκ και η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι μουσουλμανική (97%).[2] Σύμφωνα με δεδομένα του «BRITANNICA» που ανάγονται στο έτος 2015, το 98% του πληθυσμού είναι Μουσουλμάνοι (66% Σιίτες και 32% Σουνίτες), το 1% Χριστιανοί και το λοιπό 1% ανήκει σε λοιπές μειονότητες.[3] Υπάρχουν επίσης μικρές κοινότητες χριστιανών, Yazidis και Μανδαίων.[4] Ο αριθμός των μη μουσουλμανικών μειονοτικών ομάδων έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς η χώρα μαστίζεται από θρησκευτικές εντάσεις και συγκρούσεις.[5] Όσον αφορά ειδικότερα την ύπαρξη χριστιανικής μειονότητας στη χώρα, το Ιράκ φιλοξενεί χριστιανικές κοινότητες εδώ και χιλιάδες χρόνια.[6] Η πλειοψηφία των Ιρακινών χριστιανών είναι Ασσύριοι και ανήκουν σε τέσσερις κύριες ομολογίες: την Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία, την Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής, τη Συριακή Καθολική Εκκλησία και τη Συριακή Ορθόδοξη Εκκλησία.[7] Υπάρχουν επίσης αρκετοί Αρμένιοι που ακολουθούν την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία και την Αρμενική Καθολική Εκκλησία. Η Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία έχει το μεγαλύτερο ποσοστό πιστών (περίπου το 67% των Ιρακινών χριστιανών).[8] Σύμφωνα με το «Minority Rights Group», οι Χαλδαίοι συνδέονται με την Καθολική Εκκλησία και τον Πάπα, ενώ η κοιλάδα της Μοσούλης αποτελούσε ανέκαθεν το κέντρο της κοινότητας των Χαλδαίων.[9] Μετά την κατάληψη της Μοσούλης από τον ISIS τον Ιούνιο του 2014, πολλοί Χαλδαίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη, με πολλούς εξ αυτών να διαμένουν πλέον στην Basra ή το Ιρακινό Κουρδιστάν, όπου, όπως πολλές εκτοπισθείσες μειονότητες, αντιμετωπίζουν προβλήματα στην εύρεση εργασίας και περιορισμούς στην πολιτική δραστηριότητα.[10]  

 

47.          Οι ανωτέρω πληροφορίες επιβεβαιώνουν, καταρχάς, την ύπαρξη διαχρονικά εγκατεστημένης χριστιανικής κοινότητας στο Ιράκ και, ειδικότερα, της Χαλδαϊκής Καθολικής κοινότητας, στην οποία οι Αιτητές δηλώνουν ότι ανήκουν. Περαιτέρω, οι εξωτερικές πηγές επιβεβαιώνουν το γενικό ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται οι δηλώσεις τους, και ιδίως τις σοβαρές διώξεις και τον εκτοπισμό που υπέστησαν οι χριστιανικές κοινότητες του Ιράκ κατά την επέκταση και την κατάληψη περιοχών της χώρας από το ISIS το 2014, καθώς και τη συνακόλουθη μετακίνηση σημαντικού αριθμού Χριστιανών προς την Περιφέρεια του Κουρδιστάν. Υπό την έννοια αυτή, οι δηλώσεις των Αιτητών ως προς το θρησκευτικό τους προφίλ και το γενικό πλαίσιο των γεγονότων που οδήγησαν στην αποχώρησή τους από το Qaraqosh και τη μετέπειτα εγκατάστασή τους στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν εμφανίζονται συμβατές με τις διαθέσιμες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής. Οι πηγές αυτές, ωστόσο, επιβεβαιώνουν το γενικό πλαίσιο και όχι, αφ’ εαυτών, τα επιμέρους εξατομικευμένα περιστατικά που επικαλούνται οι Αιτητές, τα οποία αξιολογούνται αυτοτελώς κατωτέρω. Οι αναφορές των Αιτητών σε συνάρτηση και με τις πηγές, οι οποίες έρχονται σε αρμονία με το γενικότερα πλαίσιο των δηλώσεών τους, επιβεβαιώνουν τη χριστιανική τους ταυτότητα, η οποία γίνεται αποδεκτή.

 

48.          Έτερη παράμετρος του ατομικού προφίλ των Αιτητών 2 και 3, η οποία δέον να συνεκτιμηθεί, είναι η ηλικία και η κατάσταση της υγείας τους. Ειδικότερα, ο Αιτητής 2, ηλικίας σήμερα 69 ετών, αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, τα οποία χρήζουν συστηματικής φαρμακευτικής αγωγής και ιατρικής παρακολούθησης, ως ειδικότερα εκτίθεται κατωτέρω. Από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία προκύπτει ότι ο Αιτητής 2 αντιμετωπίζει κυρίως σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και δυσλιπιδαιμία/λιπιδαιμία. Επιπλέον, στην έκθεση του παθολόγου καταγράφονται ιστορικό αρθροπλαστικής δεξιού γόνατος, επεισόδιο πελματιαίας απονευρωσίτιδας, αυξημένο σωματικό βάρος και αυξημένες τρανσαμινάσες, πιθανώς στο πλαίσιο λιπώδους διήθησης του ήπατος. Η δεύτερη, πιο πρόσφατη βεβαίωση της 9.3.2026 επιβεβαιώνει ειδικά τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και τη λιπιδαιμία. Ως προς τη φαρμακευτική αγωγή, από τις δύο βεβαιώσεις προκύπτουν οι ακόλουθες δραστικές ουσίες: metformin (Glucophage/Brot 850), vildagliptin (Galvus), gliclazide (Diamicron), gabapentin (Neurontin), atorvastatin (Atorvastatin/Atorsan), linagliptin (Trajenta) και folic acid.

 

49.          Με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου ιατρικά στοιχεία, γίνεται αποδεκτό ότι ο Αιτητής 2 πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και δυσλιπιδαιμία/λιπιδαιμία, για τα οποία λαμβάνει συστηματική φαρμακευτική αγωγή. Προς τεκμηρίωση της κατάστασης της υγείας του προσκόμισε δύο ιατρικές βεβαιώσεις, προερχόμενες από ιατρούς με συναφή ειδικότητα, ήτοι Παθολόγο του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού και Γενικό Ιατρό, οι οποίες παρουσιάζουν μεταξύ τους συνέπεια ως προς τις βασικές παθήσεις του και τη χορηγούμενη για αυτές αγωγή. Δεν προκύπτει δε από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία οποιαδήποτε ένδειξη ικανή να θέσει εν αμφιβόλω τη γνησιότητα ή την αξιοπιστία των εν λόγω ιατρικών εγγράφων. Ως εκ τούτου, η προαναφερθείσα κατάσταση της υγείας του Αιτητή 2 γίνεται αποδεκτή και θα συνεκτιμηθεί κατά την εξέταση των προϋποθέσεων διεθνούς προστασίας και, ιδίως, της δυνατότητας πρόσβασης στην αναγκαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και φαρμακευτική αγωγή στη χώρα καταγωγής.

 

50.          Περαιτέρω, με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου ιατρικά στοιχεία, γίνεται αποδεκτό ότι η Αιτήτρια 3 πάσχει από χρόνια αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή, καθώς και από διαταραχή μετατραυματικού στρες, για τις οποίες παρακολουθείται από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και τελεί υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή. Ειδικότερα, σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση του θεράποντος Ψυχιάτρου, λαμβάνει Magrilan 40 mg ημερησίως, με δραστική ουσία τη fluoxetine, καθώς και Ozapram, με δραστική ουσία την olanzapine. Περαιτέρω, στην ίδια ιατρική βεβαίωση καταγράφεται ότι, συνεπεία της κατάστασης της ψυχικής της υγείας, παρουσιάζει γενικώς μειωμένη λειτουργικότητα και είναι ανίκανη προς εργασία. Δεδομένου ότι η εν λόγω βεβαίωση προέρχεται από ιατρό της αντίστοιχης ειδικότητας, ο οποίος παρακολουθεί την Αιτήτρια στο πλαίσιο των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, και ελλείψει οποιασδήποτε ένδειξης περί μη γνησιότητας αυτής, το Δικαστήριο αποδέχεται την ανωτέρω κατάσταση της υγείας της, η οποία θα συνεκτιμηθεί στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου και των ιδιαίτερων ατομικών της περιστάσεων.

 

51.          Ως προς το δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, αναφορικά με τις απόπειρες απαγωγής των δύο υιών των Αιτητών 2 και 3 στη Βαγδάτη και την παραλαβή απειλητικής επιστολής, το Δικαστήριο διαπιστώνει σημαντική σύμπτωση μεταξύ των αφηγήσεων των μελών της οικογένειας ως προς τον βασικό ιστορικό πυρήνα. Τόσο ο Αιτητής 2 όσο και η Αιτήτρια 3 αναφέρθηκαν σε δύο χωριστές απόπειρες απαγωγής των υιών τους (εκ των οποίων η ένας ήταν ο Αιτητής 1), κατά την περίοδο διαμονής τους στη Βαγδάτη. Ειδικότερα, όσον αφορά τον Αιτητή 1, αμφότεροι περιέγραψαν ότι αυτός βρισκόταν μαζί με τη μητέρα του όταν όχημα σταμάτησε και άγνωστα πρόσωπα επιχείρησαν να τον απομακρύνουν, χωρίς τελικώς να επιτύχουν λόγω της αντίδρασης της μητέρας και της παρέμβασης άλλων προσώπων. Η αφήγηση της Αιτήτριας 3, η οποία δήλωσε ότι ήταν παρούσα, περιέχει αυξημένο βιωματικό χαρακτήρα.

 

52.          Ως προς τη δεύτερη απόπειρα απαγωγής κατά του Αιτητή 1, οι γονείς επίσης συμφωνούν ότι αυτός επέστρεψε και τους ενημέρωσε ότι άγνωστα πρόσωπα είχαν επιχειρήσει να τον απαγάγουν. Η απουσία λεπτομερειών από τους γονείς επί του συγκεκριμένου περιστατικού είναι εύλογη, δεδομένου ότι δεν ήταν οι ίδιοι παρόντες.

 

53.          Η αφήγηση του Αιτητή 1 δεν εισάγει ουσιώδη αντίφαση. Ο ίδιος ήταν ανήλικος κατά το χρόνο των γεγονότων και δήλωσε ευθέως ότι δεν θυμόταν προσωπικά το περιστατικό της δικής του απόπειρας απαγωγής αλλά το γνώριζε από την οικογένειά του. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και λαμβάνοντας υπόψη τη παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος, δεν θα ήταν εύλογο να απαιτείται από τον ίδιο λεπτομερής αυτοτελής ανάκληση γεγονότων που συνέβησαν όταν ήταν περίπου έξι ή επτά ετών.

 

54.          Ομοίως, και οι τρεις αφηγήσεις εντάσσουν στο ίδιο χρονικό πλαίσιο την ύπαρξη απειλητικής επιστολής. Παρατηρείται μεν επιμέρους απόκλιση ως προς το ποιος ακριβώς εντόπισε την επιστολή: η Αιτήτρια 3 αναφέρθηκε στην κόρη K., ενώ ο Αιτητής 2 δήλωσε ότι την βρήκε ο ίδιος σε φυτό του κήπου. Η απόκλιση αυτή δεν πρέπει να αγνοηθεί, δεν αφορά όμως το ουσιώδες στοιχείο της ύπαρξης της επιστολής, ούτε μεταβάλλει την κοινή αφήγηση ότι αυτή βρέθηκε στην οικία τους και αποτέλεσε πρόσθετο παράγοντα που συνέβαλε στην απόφαση της οικογένειας να εγκαταλείψει τη Βαγδάτη.

 

55.          Διαφορετικό είναι το ζήτημα του κινήτρου των δραστών. Επί τούτου οι ίδιοι οι Αιτητές δεν εμφανίζονται βέβαιοι. Ο Αιτητής 2 απέδωσε αρχικά τις απαγωγές στην επιδίωξη λύτρων, στη συνέχεια δε ανέφερε ότι ενδεχομένως σχετίζονταν με τη χριστιανική τους ταυτότητα ή ότι οι δράστες ήταν συμμορίες ή πολιτοφυλακές. Η Αιτήτρια 3 επίσης δήλωσε ότι δεν γνώριζε ποιοι ήταν οι δράστες και διατύπωσε ως υπόθεση ότι ίσως ενεργούσαν επειδή η οικογένεια ήταν χριστιανική. Αντίστοιχα, ως προς την απειλητική επιστολή, ο Αιτητής 2 τη συνέδεσε περισσότερο με την αντίληψη ότι αυτός ή μέλη της οικογένειας εργάζονταν για τους Αμερικανούς.

 

56.          Συνεπώς, το Δικαστήριο δύναται να αποδεχθεί ως εσωτερικά αξιόπιστο τον πραγματικό πυρήνα περί των δύο αποπειρών απαγωγής και της παραλαβής απειλητικής επιστολής. Δεν προκύπτει όμως με την ίδια βεβαιότητα η ταυτότητα των δραστών ούτε ότι οι συγκεκριμένες πράξεις τελέστηκαν λόγω της χριστιανικής πίστης των Αιτητών. Το τελευταίο αποτελεί εκτίμηση των ιδίων και όχι γεγονός για το οποίο διέθεταν άμεση γνώση.

 

57.          Ως προς την εξωτερική πτυχή του εν λόγω ισχυρισμού, καταρχάς επισημαίνεται ότι, καθόσον αυτός αφορά σε προσωπικά βιώματα των Αιτητών, η φύση και το περιεχόμενο των οποίων δεν είναι ευλόγως αναμενόμενο να μπορούν να διασταυρωθούν μέσω εξωτερικών πηγών πληροφόρησης, η απουσία σχετικής εξωτερικής επιβεβαίωσης δεν δύναται, αφ’ εαυτής, να λειτουργήσει εις βάρος της αξιοπιστίας τους. Ως προς το ευρύτερο, ωστόσο, πλαίσιο εντός του οποίου φέρονται να εκδηλώθηκαν τα επίμαχα περιστατικά, η έκθεση του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ημερομηνίας 1.9.2006, αναφορικά με την κατάσταση στο Ιράκ, καταγράφει πολυάριθμες επιθέσεις και μαζικές απαγωγές αμάχων κατά την επίμαχη περίοδο, καθώς και περιστατικά στοχοποίησης προσώπων στη βάση της θρησκευτικής τους ταυτότητας, με σκοπό, μεταξύ άλλων, την πρόκληση φόβου και την αντεκδίκηση.[11] Eθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών, αποτέλεσαν στόχο βίας και εξωθήθηκαν σε αναγκαστική μετανάστευση και εσωτερικό εκτοπισμό.[12] Σύμφωνα με στοιχεία που παρείχε το Υπουργείο Υγείας, 3.149 πολίτες σκοτώθηκαν τον Ιούνιο του 2006, ενώ τουλάχιστον 3.438 φέρεται να σκοτώθηκαν τον Ιούλιο του 2006.[13]

 

58.          Τα ανωτέρω δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν, ασφαλώς, ότι τα συγκεκριμένα περιστατικά που επικαλούνται οι Αιτητές έλαβαν πράγματι χώρα ούτε την ταυτότητα ή τα κίνητρα των φερόμενων δραστών, πλην όμως καταδεικνύουν ότι το γενικότερο πλαίσιο ασφαλείας που περιγράφουν και η εκδήλωση περιστατικών απαγωγών κατά την επίμαχη χρονική περίοδο δεν εμφανίζεται ασύμβατη με τις διαθέσιμες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής. Με δεδομένη τη θεμελίωση της εσωτερικής αξιοπιστίας των Αιτητών ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός.

 

59.          Αναφορικά με τον τρίτο ουσιώδη ισχυρισμό των Αιτητών ως προς τη διαφυγή τους από το Qaraqosh λόγω της κατάληψης της πόλης από τον ISIS τον Αύγουστο του 2014. Οι δηλώσεις του αναφορικά με την αναχώρησή τους από το Qaraqosh/Al Hamdaniya λόγω της προέλασης του ISIS εμφανίζει ιδιαίτερα αυξημένη εσωτερική συνοχή. Οι Αιτητές περιέγραψαν με συνέπεια ότι μετά την αναχώρησή τους από τη Βαγδάτη εγκαταστάθηκαν στο Qaraqosh/Al Hamdaniya και ότι εγκατέλειψαν την περιοχή τον Αύγουστο του 2014 εξαιτίας της προέλασης του ISIS. Ο Αιτητής 2 προσδιόρισε την αναχώρηση στις 6.8.2014 και περιέγραψε την έναρξη βομβαρδισμών περί τις 4:00 το πρωί, τον φόβο που επικρατούσε, τη μαζική φυγή των κατοίκων και την πορεία προς το Erbil. Ο Αιτητής 1 ομοίως προσδιόρισε την ημερομηνία στις 6.8.2014, αναφέροντας ότι αναχώρησαν περί τις 4:00 το πρωί, εν μέσω πυροβολισμών και γενικευμένης φυγής του πληθυσμού. Η Αιτήτρια 3, αν και λιγότερο ακριβής ως προς ημερομηνίες, περιέγραψε με αντίστοιχο τρόπο την είσοδο του ISIS, τους βομβαρδισμούς και την αναγκαστική αναχώρηση της οικογένειας.

 

60.           Οι περιγραφές τους είναι επίσης συνεπείς ως προς την αμέσως επόμενη πορεία: μετάβαση στο Erbil, προσωρινή διαμονή σε εκκλησία για περίπου πέντε ημέρες υπό συνθήκες συνωστισμού και, ακολούθως, μετάβαση στο Dohuk.  Οι μικρές διαφοροποιήσεις στη διατύπωση ή στις επιμέρους λεπτομέρειες είναι αναμενόμενες σε αφηγήσεις διαφορετικών μελών της ίδιας οικογένειας και δεν θίγουν τον κοινό πυρήνα. Ως εκ τούτου, οι Αιτητές κρίνονται ως εσωτερικά αξιόπιστοι ως προς το συναφή ισχυρισμό.

 

61.           Περαιτέρω, από εξωτερικές πηγές προκύπτει και επιβεβαιώνεται, ότι η κατάληψη της πόλης Qaraqosh από τον ISIS και η διαφυγή χιλιάδων Χριστιανών από την πόλη με προορισμό το Ιρακινό Κουρδιστάν καταγράφεται σε άρθρο του ειδησεογραφικού πρακτορείου «BBC» με ημερομηνία 7.8.2014.[14] Στόχος του ISIS ήταν η εγκαθίδρυση ενός χαλιφάτου στο βόρειο Ιράκ, στο οποίο δεν θα υπήρχαν Χριστιανοί, Yazidis και λοιπές μειονότητες.[15] Η πόλη Qaraqosh, η μεγαλύτερη χριστιανική πόλη του Ιράκ, περιλαμβανόταν στους πρωταρχικούς στόχους τους, με τη βία να εκτείνεται στη Sinjar, πόλη των Yazidis, και τη Μοσούλη.[16] Αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή και η λεηλασία θρησκευτικών μνημείων και συμβόλων, κοιμητηρίων, οικιών και επιχειρήσεων που ανήκαν σε Χριστιανούς, καθώς και η απαγωγή, αναγκαστική εξαφάνιση και εκδούλευση γυναικών και κοριτσιών.[17] Υπό το φως όλων των ανωτέρω και ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός.

 

62.          Αναφορικά με τον τέταρτο ουσιώδη ισχυρισμό των Αιτητών, επισημαίνεται καταρχάς ότι ο τίτλος «Η μεταχείριση που αντιμετώπισαν στο Dohuk λόγω της χριστιανικής τους ταυτότητας» αποδίδει ορθότερα το πραγματικό περιεχόμενο του εν λόγω ισχυρισμού, ενόψει και της αξιολόγησης της αξιοπιστίας του. Αντιθέτως, η χρήση από τους Καθ’ ων η αίτηση του χαρακτηρισμού «δυσμενής μεταχείριση» ενέχει ήδη αξιολογική κρίση ως προς τη φύση και τη βαρύτητα των επικαλούμενων περιστατικών, η οποία δεν αρμόζει στο στάδιο της απομόνωσης και διατύπωσης του ουσιώδους ισχυρισμού.

 

63.          Ειδικότερα, κατά το στάδιο αυτό ζητούμενο είναι να απομονωθούν, κατά τρόπο ουδέτερο, τα πραγματικά περιστατικά που επικαλούνται οι Αιτητές και να αξιολογηθεί κατά πόσον αυτά είναι αξιόπιστα. Ο χαρακτηρισμός της μεταχείρισης που περιγράφουν ως διάκρισης, σοβαρής διάκρισης ή, ενδεχομένως, ως πράξης δίωξης αποτελεί διακριτό ζήτημα, το οποίο εξετάζεται μεταγενέστερα, στο πλαίσιο της νομικής αξιολόγησης των αποδεκτών πραγματικών περιστατικών και της εκτίμησης του μελλοντικού κινδύνου σε περίπτωση επιστροφής.

 

64.          Ως εκ τούτου, ως προς τον τέταρτο ουσιώδη ισχυρισμό, απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ, αφενός, των συγκεκριμένων περιστατικών που οι Αιτητές ισχυρίζονται ότι βίωσαν κατά τη διαμονή τους στο Dohuk λόγω της χριστιανικής/χαλδαϊκής τους ταυτότητας και, αφετέρου, της αξιολόγησης της έντασης, της συστηματικότητας και της σοβαρότητας της μεταχείρισης αυτής. Στο παρόν στάδιο εξετάζεται εάν και σε ποιο βαθμό τα συγκεκριμένα περιστατικά που περιέγραψαν μπορούν να γίνουν αποδεκτά ως πραγματικά γεγονότα. Το κατά πόσον τα αποδεκτά αυτά περιστατικά, αυτοτελώς ή σωρευτικώς θεωρούμενα και σε συνδυασμό με τις επικαιροποιημένες πληροφορίες για τη θέση των Χριστιανών Χαλδαίων στο Dohuk, θεμελιώνουν βάσιμο φόβο δίωξης αποτελεί ζήτημα της αξιολόγησης κινδύνου.

 

65.          Σημειώνεται εν προκειμένω ότι ο Αιτητής 2 ήταν εκείνος που έδωσε τις περισσότερο συγκεκριμένες πληροφορίες. Ανέφερε ότι, στον τομέα των κατασκευών, Κούρδοι εργολάβοι προσέφεραν χαμηλότερες τιμές με αποτέλεσμα ο ίδιος να χάνει εργασίες, καθώς και ότι ορισμένοι μουσουλμάνοι αρνούνταν να αγοράσουν από χριστιανούς συγκεκριμένα προϊόντα που η οικογένεια επιχειρούσε να διαθέσει, όπως έπιπλα ή ποτήρια, λόγω της αντίληψης ότι συνδέονταν με την κατανάλωση αλκοόλ. Η Αιτήτρια 3 αναφέρθηκε γενικότερα σε «διάκριση μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών» και σε δυσμενή μεταχείριση, χωρίς να παραθέσει αντίστοιχα συγκεκριμένα προσωπικά περιστατικά. Ο Αιτητής 1, από την πλευρά του, επικεντρώθηκε πρωτίστως στην οικονομική δυσχέρεια της οικογένειας και δεν περιέγραψε συγκεκριμένη πράξη θρησκευτικής στοχοποίησης εις βάρος του.

 

66.          Παράλληλα, από τις ίδιες τις δηλώσεις των Αιτητών προκύπτει ότι κατά την περίπου διετή παραμονή τους στο Dohuk δεν υπέστησαν σωματική επίθεση, απειλή κατά της ζωής τους, σύλληψη, παρεμπόδιση της άσκησης της θρησκείας τους ή άλλο συγκεκριμένο περιστατικό ανάλογης  έντασης. Αντιθέτως, κατοικούσαν σε μικτή περιοχή, εκκλησιάζονταν σε συγκεκριμένη χαλδαϊκή εκκλησία και ο ίδιος ο Αιτητής 2 περιέγραψε την ύπαρξη σημαντικής χριστιανικής κοινότητας. Επιπλέον, η οικογένεια είχε πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη: η Αιτήτρια 3 λάμβανε την ψυχιατρική φαρμακευτική αγωγή της και η κόρη τους λάμβανε τις αναγκαίες μεταγγίσεις, έστω και αν αναφέρθηκαν περιστασιακές ελλείψεις, γεγονός που προμηνύει υπέρ του ότι δεν υφίσταντο σημαντικοί περιορισμοί στην πρόσβασή τους στις υπηρεσίες υγείας λόγω της θρησκευτικής τους ταυτότητας.

 

67.          Υπό τα δεδομένα αυτά, ο ισχυρισμός γίνεται μερικώς αποδεκτός ως προς την ύπαρξη ορισμένων περιστατικών κοινωνικής και οικονομικής δυσμενούς μεταχείρισης τα οποία οι Αιτητές συνέδεσαν με τη χριστιανική τους ταυτότητα. Το κατά πόσον αυτά, αυτοτελώς ή σωρευτικά και υπό το φως των σύγχρονων πληροφοριών για τους Χαλδαίους Χριστιανούς στο Dohuk, δημιουργούν πραγματικό μελλοντικό κίνδυνο που δύναται να οδηγήσει σε δίωξη ή κίνδυνο σοβαρής βλάβης, πρέπει να εξεταστεί στην αξιολόγηση κινδύνου.

 

68.          Ως προς την εξωτερική αξιολόγηση του υπό εξέταση ισχυρισμού, το Δικαστήριο εντόπισε τις κάτωθι συναφείς πηγές πληροφόρησης. Το άρθρο 2 του ιρακινού Συντάγματος αναγνωρίζει τη θρησκευτική ελευθερία, ορίζοντας ότι το Ισλάμ είναι η επίσημη θρησκεία στο Ιράκ.[18] Επιπλέον, το Σύνταγμα εγγυάται την ελευθερία θρησκευτικών πεποιθήσεων και πρακτικών σε όλα τα άτομα, όπως τους Χριστιανούς, τους Yazidisκαι τους Μανδαίους Σαβαίους.[19] Η βλασφημία ποινικοποιείται στον Ποινικό Κώδικα και έχει χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό της σύλληψης και του εκφοβισμού ατόμων λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεών τους.[20] Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διατάξεις περί βλασφημίας μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε βάρος των Χριστιανών για τους οποίους υπάρχει υποψία ότι προσηλυτίζουν μουσουλμάνους.[21] H θρησκευτική μειονότητα των Χαλδαίων αναγνωρίζεται από τον νόμο περί προσωπικής κατάστασης, ενώ επίσης η νομοθεσία προβλέπει ποσόστωση υπέρ εθνο-θρησκευτικών μειονοτήτων στο Κοινοβούλιο, συμπεριλαμβανομένου του Κοινοβουλίου του Ιρακινού Κουρδιστάν όπου οι Χαλδαίοι κατέχουν 5 εκ των 111 εδρών.[22]

 

69.          Αναφορικά με την αντιμετώπιση θρησκευτικών μειονοτήτων και σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EUAA) για το Ιράκ, δημοσιευθείσα τον Οκτώβριο του 2025,[23] και τις εκεί αναφερόμενες πηγές, παρατίθενται τα εξής: Δεκαετίες συγκρούσεων και βίας έχουν αποδυναμώσει την ιστορική εθνοτική και θρησκευτική πολυμορφία του Ιράκ, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τις εθνοθρησκευτικές μειονότητες και οδηγώντας σε δημογραφικές μεταβολές σε περιοχές όπως η πεδιάδα της Ninewa.[24] Οι μειονοτικές κοινότητες του Ιράκ, συμπεριλαμβανομένων των Yazidis, των Χαλδαίων και των Ασσυρίων, των Σαβαίων-Μανδαίων, Σαμπάκ, Τουρκμένων και άλλων, συνέχισαν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, μεταξύ άλλων και στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν (KRI).[25] Παρά την αναγνώριση της ελευθερίας θρησκείας και πεποιθήσεων που κατοχυρώνεται στο ιρακινό Σύνταγμα, το νομοθετικό πλαίσιο και τα έθιμα φέρεται να ευνοούν τη μουσουλμανική πλειοψηφία.[26] Οι βόρειες κουρδικές επαρχίες του Ιράκ φιλοξενούν τις μεγαλύτερες, αν και μειούμενες, μειονοτικές κοινότητες της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών, των Κακάι, των Σαμπάκ, των Τουρκμένων και των Γιαζίντι. Πολλοί κατοικούν σε αμφισβητούμενα εδάφη κατά μήκος των δυτικών και νότιων συνόρων της Περιφέρειας του Κουρδιστάν.[27] Οι πολιτοφυλακές που συνδέονται με τις PMF συνέχισαν να στοχεύουν τις θρησκευτικές μειονότητες με παρενοχλήσεις σε σημεία ελέγχου, κατάσχεση περιουσίας, εκβιασμό, κράτηση και βασανιστήρια.[28]

 

70.          Όσον αφορά ειδικότερα τη Χριστιανική μειονότητα, σημειώνεται ότι μετά το 2003 πολλοί Χριστιανοί που προέρχονταν από τις κεντρικές και νότιες επαρχίες κατέφυγαν στο Ιρακινό Κουρδιστάν προκειμένου να αποφύγουν τη σεχταριστική βία.[29] Πηγές ανέφεραν ότι οι Xριστιανοί στο Ιράκ έχουν υποστεί παρενόχληση, διακρίσεις και βία, ενώ φέρεται ότι οι αρχές ανέχονται τέτοιου είδους επιθέσεις. [30] Σημειώθηκαν περιπτώσεις κατάσχεσης γης και  ακινήτων που ανήκαν σε Χριστιανούς, ιδίως στις πεδιάδες της Ninewa.[31] Στην ίδια  περιοχή, Xριστιανοί κατηγόρησαν κυβερνητικούς αξιωματούχους ότι προωθούν μια δημογραφική αλλαγή υπέρ των  των σιιτών Σαμπάκ, επίσης υπό το πρίσμα του γεγονότος ότι οι περισσότεροι Xριστιανοί δεν επέστρεψαν στις περιοχές καταγωγής τους  μετά την ήττα του ISIS.[32] Oι πολιτοφυλακές (PMF) συνέχισαν να στοχεύουν τους Χριστιανούς μέσω εξαναγκαστικών εξαφανίσεων, εκβιασμών και σωματικής βίας, καθώς και ελέγχοντας μικρές κοινότητες με την επιβολή σημείων ελέγχου και απαγορεύσεων κυκλοφορίας. Παράλληλα, οι περιορισμοί στη  μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ χωριών εφαρμόζονταν επίσης σε χριστιανούς επιχειρηματίες και  αγρότες.[33] Μετά την έναρξη ισχύος του νόμου που απαγόρευε το αλκοόλ τον Φεβρουάριο του 2023, χριστιανοί πολιτικοί ζήτησαν την κατάργηση του νόμου, υποστηρίζοντας ότι δεν λάμβανε υπόψη τα δικαιώματα των  μειονοτήτων, περιορίζοντας την ελευθερία τους.[34] 

 

71.          Όσον αφορά ειδικότερα την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν, όπου υπάγεται η πόλη Duhok ως τόπος τελευταίας διαμονής των Αιτητών, αναφέρονται τα εξής:

 

72.          Σύμφωνα με την έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες με αντικείμενο τα ζητήματα διεθνούς προστασίας αναφορικά με τα άτομα που εγκαταλείπουν το Ιράκ, η οποία δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2024,[35] οι αρχές της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν γενικά προστατεύουν τη θρησκευτική ελευθερία, ενώ ο νόμος υπ’ αριθ. 5 του 2015 αναγνωρίζει επτά επίσημες μειονοτικές θρησκείες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ο Χριστιανισμός.[36] Παρά την προβλεπόμενη ποσόστωση εδρών υπέρ των μειονοτήτων στο Περιφερειακό Κοινοβούλιο του Κουρδιστάν,[37] οι μειονοτικές κοινότητες παραπονούνται για πολιτική περιθωριοποίηση, για διακρίσεις στην αγορά εργασίας, καθώς και για παρενόχληση και διάκριση από την πλευρά της κοινωνίας, με  τους Χριστιανούς Χαλδαίους ειδικότερα να εκτίθενται σε διακρίσεις στον τομέα της απασχόλησης, της παροχής υγειονομικής περίθαλψης και στις καθημερινές τους συναναστροφές με τους Μουσουλμάνους.[38]

 

73.          Το Υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στην έκθεση για το Ιράκ που καλύπτει το έτος 2022 και αφορά τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία σημειώνει ότι στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν (KRI) δεν αναφέρθηκε ότι οι χριστιανοί υπέστησαν παρεμβάσεις από την κυβέρνηση στις θρησκευτικές τους πρακτικές, ούτε υπήρξαν αναφορές για κοινωνική βία από σεχταριστικές ένοπλες ομάδες, σε αντίθεση με τη λοιπή επικράτεια του Ιράκ.[39] Παρά τη σύσταση επιτροπών με αποστολή την αποκατάσταση της περιουσίας που ανήκει σε Xριστιανούς, Xριστιανοί στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν (KRI) και στις αμφισβητούμενες περιοχές συνέχισαν να αναφέρουν ανεπίλυτες περιουσιακές αξιώσεις.[40] Σύμφωνα με την έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής για το Ιράκ που καλύπτει το έτος 2023 και αφορά τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία, κατά τη διάρκεια του έτους παρέμεναν σε ισχύ περιορισμοί στην κυκλοφορία μεταξύ των χριστιανικών περιοχών στην πεδιάδα της Ninewa και στα σημεία ελέγχου της Περιφέρειας του Κουρδιστάν (IKR) και της κεντρικής κυβέρνησης.[41] Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής των ΗΠΑ για τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία η οποία δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2026, η συνεχιζόμενη αδυναμία της Ομοσπονδιακής Ιρακινής Κυβέρνησης (IFG) και της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν (KRG) να επιλύσουν τις εδαφικές τους διαφορές και να εφαρμόσουν κατάλληλα τη Συμφωνία του Sinjar του 2020 άφησε τις θρησκευτικές  μειονότητες σε αυτές τις περιοχές ευάλωτες σε ένα διοικητικό κενό καθώς και σε ένα κενό ασφαλείας.[42] Η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν  φέρεται να απέτυχε να προλάβει τις παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας από τις ένοπλες δυνάμεις υπό τη  δικαιοδοσία της, συμπεριλαμβανομένων των αξιωματικών ασφαλείας της (Asayish) και των κουρδικών πολιτοφυλακών που παρενοχλούσαν τις θρησκευτικές μειονότητες τόσο στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν όσο και στα  αμφισβητούμενα εδάφη.[43] Τον Απρίλιο του 2025, ένας δράστης στο Duhok φώναζε ισλαμικά  συνθήματα και επιτέθηκε με τσεκούρι, τραυματίζοντας τρεις Χριστιανούς που συμμετείχαν σε παρέλαση για το Ασσυριακό Νέο Έτος.[44] Ορισμένες αναφορές έδειξαν ότι οι δυνάμεις της Asayish αρχικά αγνόησαν τις εκκλήσεις των μελών της κοινότητας για άμεση παρέμβαση και, αργότερα, δεν προχώρησαν στη διεξαγωγή έρευνας.[45]

 

74.          Συμπερασματικά, ο τέταρτος ουσιώδης ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός ως προς τα πραγματικά περιστατικά μεταχείρισης που οι Αιτητές περιέγραψαν κατά τη διαμονή τους στο Dohuk και τα οποία συνέδεσαν με τη χριστιανική/χαλδαϊκή τους ταυτότητα. Η αποδοχή, ωστόσο, των εν λόγω περιστατικών δεν προδικάζει τη σοβαρότητα ή τον νομικό χαρακτηρισμό τους, ζητήματα τα οποία θα εξεταστούν αυτοτελώς στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου.

 

75.          Αναφορικά με τον πέμπτο ουσιώδη ισχυρισμό των Αιτητών ως προς τις οικονομικές δυσχέρειες που αντιμετώπιζαν στο Duhok αυτός παρουσιάζεται με επαρκή συνέπεια από όλα τα μέλη της οικογένειας. Ο Αιτητής 2 εξήγησε ότι εργαζόταν περιστασιακά στον κατασκευαστικό τομέα, χωρίς σταθερή απασχόληση, ότι υπήρχαν περίοδοι κατά τις οποίες δεν είχε καθόλου εργασία και ότι τα έσοδα της οικογένειας δεν επαρκούσαν για την κάλυψη του ενοικίου και των λοιπών αναγκών. Ο Αιτητής 1 επίσης ανέφερε ότι η οικονομική κατάσταση ήταν δυσχερής, ότι το ενοίκιο ήταν υψηλό σε σχέση με τα εισοδήματα και ότι οι απολαβές δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των εξόδων. Η Αιτήτρια 3 ομοίως αναφέρθηκε επανειλημμένως σε οικονομικές δυσκολίες και έλλειψη επαρκούς εργασίας.

 

76.          Αξιοσημείωτο είναι ότι, όταν ο Αιτητής 2 ερωτήθηκε ευθέως γιατί αποφάσισε να εγκαταλείψει το Dohuk, απάντησε ότι η ζωή τους ήταν δύσκολη οικονομικά και ότι δεν είχαν χρήματα. Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η απάντησή του ως προς ενδεχόμενη επιστροφή, όπου διαχώρισε σαφώς τη Βαγδάτη από το Κουρδιστάν, δηλώνοντας ουσιαστικά ότι στο Κουρδιστάν θα ζούσε «όπως οι άλλοι», ενώ θεωρούσε αδύνατη την επιστροφή στη Βαγδάτη. Η δήλωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία όχι τόσο για την αξιοπιστία του οικονομικού ισχυρισμού, ο οποίος είναι σαφής, αλλά για τη μεταγενέστερη αξιολόγηση του υποτιθέμενου φόβου στο Dohuk. Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός περί οικονομικών δυσχερειών κατά την παραμονή στο Dohuk κρίνεται εσωτερικά αξιόπιστος.

 

77.          Επιπροσθέτως, ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού, σύμφωνα με την έκθεση της EASO (νυν EUAA) με αντικείμενο τους κοινωνικοοικονομικούς δείκτες στο Ιράκ η οποία δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2019 και άρα καλύπτει την επίδικη χρονική περίοδο και τις εκεί αναφερόμενες πηγές,[46] κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου του έτους 2018, τουλάχιστον 5.302 άτομα εισήλθαν σε καταυλισμούς στις επαρχίες Anbar, Diyala, Duhok, Erbil, Ninewa και Salah al-Din, εκ των οποίων τουλάχιστον οι μισοί διέμεναν προηγουμένως στην επαρχία Ninewa. Πολλοί εσωτερικά εκτοπισμένοι ανέφεραν επανειλημμένες εκτοπίσεις λόγω στρατιωτικών επιχειρήσεων, οικονομικών δυσκολιών ή ανεπιτυχών προσπαθειών επιστροφής στην περιοχή καταγωγής τους λόγω έλλειψης υπηρεσιών. Σημειώθηκαν σημαντικές ελλείψεις στις υπηρεσίες, ιδίως όσον αφορά την ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, καθώς και στις ιατρικές υπηρεσίες, την πρόσβαση σε νερό, αποχέτευση και υγιεινή, και τη στέγαση, στις επαρχίες που φιλοξενούν μεγάλες συγκεντρώσεις εσωτερικά εκτοπισμένων (Anbar, Duhok, Kirkuk, Ninewa, Salah al-Din και Sulaymaniyah).[47] Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (UNOCHA) κατέγραψε ότι τον Δεκέμβριο του έτους 2018 οι μεγαλύτερες ανάγκες επισιτιστικής ασφάλειας εντοπίστηκαν στις επαρχίες Diyala, Ninewa, Duhok, Anbar και Erbil.[48] Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΙΟΜ), ο εσωτερικά εκτοπισμένος πληθυσμός στις περιοχές Duhok, Salah al Din, Ninewa και Kirkuk εκτέθηκε στις πιο ευάλωτες συνθήκες διαβίωσης.[49] Συνεκτιμώντας όλα τα ανωτέρω, υπό εξέταση ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός.

 

78.          Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που ενδέχεται να διατρέχουν οι Αιτητές σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής τους, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των πραγματικών περιστατικών που έγιναν αποδεκτά, σε συνδυασμό με τις ιδιαίτερες ατομικές περιστάσεις εκάστου εξ αυτών και τις επικαιροποιημένες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής. Ως σημείο αναφοράς για την εν λόγω αξιολόγηση λαμβάνεται το Duhok, το οποίο, για τους λόγους που ήδη εκτέθηκαν, αποτέλεσε τον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής της οικογένειας πριν από την αναχώρησή της από το Ιράκ. Η διαμονή τους εκεί δεν είχε χαρακτήρα απλής διέλευσης, αλλά πραγματικής εγκατάστασης επί σημαντικό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο είχαν οργανώσει την καθημερινή και οικογενειακή τους ζωή.

 

79.          Πρωτίστως εξετάζεται το αποδεκτό προφίλ των Αιτητών ως Χαλδαίων Χριστιανών, καθόσον η θρησκευτική τους ταυτότητα αποτελεί τον βασικό λόγο επί του οποίου εδράζουν τον επικαλούμενο φόβο δίωξης. Δεν παραγνωρίζεται ότι οι Χριστιανοί στο Ιράκ έχουν ιστορικά αποτελέσει αντικείμενο σοβαρών διώξεων, βίας και εκτοπισμού και ότι οι Χαλδαίοι εξακολουθούν να αποτελούν αριθμητικά περιορισμένη θρησκευτική μειονότητα. Πράγματι, οι εξωτερικές πηγές που παρατέθηκαν ανωτέρω καταγράφουν ότι οι θρησκευτικές μειονότητες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διακρίσεις και άλλες δυσχέρειες, ακόμη και εντός της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν. Παράλληλα, όμως, οι ίδιες πηγές καταδεικνύουν ότι οι αρχές της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν γενικώς προστατεύουν τη θρησκευτική ελευθερία, ότι ο Χριστιανισμός αναγνωρίζεται νομικά ως μειονοτική θρησκεία και ότι δεν προκύπτει γενικευμένη παρεμπόδιση της άσκησης της χριστιανικής πίστης στην εν λόγω περιοχή.

80.          Λαμβάνοντας υπόψη τη μεταχείριση των Χριστιανών εν γένει στο Ιράκ, όπως προελέχθη, το Σύνταγμα κατοχυρώνει το δικαίωμα των ατόμων στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της πεποίθησης, ενώ οι πιστοί όλων των θρησκειών είναι ελεύθεροι να ασκούν τις θρησκευτικές τους τελετές.[50] Η Ιρακινή Κυβέρνηση αναγνωρίζει το δικαίωμα των Χριστιανών να ασκούν δημόσια τη θρησκεία τους. Οι Χριστιανοί διέπονται από δικούς τους νόμους περί προσωπικής κατάστασης, ενώ οι οργανώσεις τους έχουν το νόμιμο δικαίωμα να κατέχουν χώρους λατρείας, να διατηρούν τραπεζικούς λογαριασμούς και να εκδίδουν θρησκευτική βιβλιογραφία.[51] Σύμφωνα με αναφορές σε έκθεση του DFAT του Αυγούστου 2026, οι Χριστιανοί σπάνια αντιμετώπιζαν επίσημη διακριτική μεταχείριση, μεταξύ άλλων κατά την πρόσβασή τους σε κρατικές υπηρεσίες, ενώ οι Χριστιανοί στο Ομοσπονδιακό Ιράκ συχνά απέφευγαν τον προσηλυτισμό, λόγω των κανονισμών που απαγορεύουν στους Μουσουλμάνους να μεταστρέφονται σε άλλες θρησκείες. Καταγράφεται επίσης ότι η βία κατά των Χριστιανών ήταν σπάνια, λόγω της σημαντικής βελτίωσης της εσωτερικής ασφάλειας στο Ιράκ και των μηχανισμών κρατικής προστασίας τα τελευταία χρόνια.[52] Σημειώνεται επίσης ότι, κατά τη διάρκεια του 2026, οι Χριστιανοί σπάνια αποτελούσαν στόχο βίας από πολιτοφυλακές, οι οποίες είχαν σε μεγάλο βαθμό εδραιώσει την ισχύ τους μέσω της εκλογικής πολιτικής, της οικονομικής διείσδυσης και του θεσμικού ελέγχου.[53]

81.          Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με έκθεση της EUAA που δημοσιεύτηκε το 2025, οι Χριστιανοί στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ (KRI) και στις αμφισβητούμενες περιοχές εξακολουθούσαν να αναφέρουν ανεπίλυτες διεκδικήσεις επί περιουσιών, ιδίως σε περιπτώσεις όπου αξιωματούχοι της KRG ή ιδιώτες φέρεται να είχαν οικειοποιηθεί εγκαταλελειμμένες περιουσίες. Περαιτέρω, καταγράφεται ότι οι νόμοι του Ιράκ περί βλασφημίας φέρεται να έχουν χρησιμοποιηθεί για τη σύλληψη και τον εκφοβισμό ατόμων λόγω των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, συμπεριλαμβανομένων των Χριστιανών.[54]

82.          Ειδικότερα ως προς το Duhok, από τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι οποίες έχουν εκτεθεί και ανωτέρω, δεν προκύπτει ότι οι Χαλδαίοι Χριστιανοί εκτίθενται, λόγω μόνης της θρησκευτικής τους ταυτότητας, σε μεταχείριση τέτοιας έντασης ή συστηματικότητας ώστε κάθε μέλος της συγκεκριμένης ομάδας να βρίσκεται, άνευ περαιτέρω εξατομικευμένων στοιχείων, αντιμέτωπο με εύλογη πιθανότητα κινδύνου δίωξης. Λαμβάνεται συγχρόνως υπόψη ότι, σύμφωνα με πηγή πληροφόρησης, το Dohuk περιγράφεται ως «ανεκτικό περιβάλλον», ενώ Χριστιανοί από άλλα μέρη του Ιράκ έχουν εγκατασταθεί εκεί εξαιτίας του εν λόγω περιβάλλοντος.[55] Το γεγονός ότι καταγράφονται περιστατικά διακρίσεων, κοινωνικής περιθωριοποίησης ή ακόμη και μεμονωμένες πράξεις βίας σε βάρος Χριστιανών, τα οποία όπως διαφαίνεται από τις πηγές πληροφόρησης παρουσιάζουν φθίνουσα τάση, δεν αρκεί, χωρίς περαιτέρω στοιχεία, για να θεμελιώσει την ύπαρξη γενικευμένου και εξατομικευμένου κινδύνου για τους παρόντες Αιτητές.

 

83.          Το ανωτέρω συμπέρασμα ενισχύεται από τα ίδια τα ατομικά βιώματα των Αιτητών στο Duhok. Κατά την περίπου διετή διαμονή τους εκεί δεν προέκυψε ότι υπέστησαν σωματική επίθεση, απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής τους ακεραιότητας, σύλληψη, κράτηση, παρεμπόδιση της θρησκευτικής τους λατρείας ή άλλο περιστατικό αντίστοιχης σοβαρότητας. Αντιθέτως, κατοικούσαν σε μικτή περιοχή, εκκλησιάζονταν σε συγκεκριμένη χαλδαϊκή εκκλησία, ενώ ο Αιτητής 2 αναφέρθηκε στην παρουσία σημαντικής χριστιανικής κοινότητας.

 

84.          Δεν παραγνωρίζονται οι αποδεκτές αναφορές τους περί ορισμένων μορφών κοινωνικής και οικονομικής δυσμενούς μεταχείρισης, που οι ίδιοι συνέδεσαν με τη χριστιανική τους ταυτότητα. Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη της φύσης, της έντασης και της συχνότητας των περιστατικών που περιέγραψαν, καθώς και του συνολικού τρόπου διαβίωσής τους στην περιοχή, τα εν λόγω γεγονότα δεν προκύπτει ότι προσέλαβαν, είτε μεμονωμένα είτε σωρευτικά, τέτοια σοβαρότητα ώστε να θεμελιώνουν κίνδυνο δίωξη. Ούτε προκύπτει από τα στοιχεία ότι οι Αιτητές στερήθηκαν βασικά δικαιώματα ή αδυνατούσαν να ασκήσουν τη θρησκεία τους κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο Duhok.

85.          Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι το σχετικό έγγραφο καθοδήγησης της EUAA (Country Guidance),[56] μολονότι δεν συνιστά αυτοτελή πηγή πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής (COI) και, ως εκ τούτου, δεν παρατίθεται ως τέτοια, επιβεβαιώνει την ανωτέρω εκτίμηση του Δικαστηρίου. Όπως αναφέρεται, προκειμένου να αξιολογηθεί ο κίνδυνος δίωξης στις περιπτώσεις Χριστιανών στο Ιράκ, λαμβάνονται υπόψη επιβαρυντικές περιστάσεις, ελλείψει γενικευμένου φόβου δίωξης για το σύνολο του πληθυσμού, όπως η περιοχή καταγωγής, με τους Χριστιανούς στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ (KRI) να έχουν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης σε σύγκριση με άλλες περιοχές του Ιράκ, παρότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ορισμένες μορφές διακριτικής μεταχείρισης, χωρίς να αναφέρονται περιστατικά κρατικής παρέμβασης στις θρησκευτικές τους πρακτικές, καθώς και το φύλο, με τις γυναίκες να αντιμετωπίζουν παρενόχληση λόγω μη χρήσης μαντίλας.

 

86.          Ως προς τα σοβαρότερα περιστατικά που προηγήθηκαν της εγκατάστασής τους στο Duhok, το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει ότι έγιναν αποδεκτές οι δύο απόπειρες απαγωγής των υιών της οικογένειας και η παραλαβή απειλητικής επιστολής κατά τη διαμονή τους στη Βαγδάτη. Εντούτοις, δεν κατέστη δυνατό να προσδιορισθεί με επαρκή βεβαιότητα ούτε η ταυτότητα των δραστών ούτε το κίνητρό τους. Οι ίδιοι οι Αιτητές απέδωσαν τα περιστατικά, κατά περίπτωση, σε οικονομικό κίνητρο, πιθανή θρησκευτική στοχοποίηση ή ενδεχόμενη αντίληψη περί συνεργασίας με τις αμερικανικές δυνάμεις. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συναχθεί με ασφάλεια ότι τα εν λόγω γεγονότα αποτέλεσαν πράξεις δίωξης λόγω της χριστιανικής τους ταυτότητας.

 

87.          Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν θεωρηθεί, προς όφελος των Αιτητών, ότι στα εν λόγω περιστατικά υπεισήλθε και θρησκευτικό κίνητρο, τα γεγονότα έλαβαν χώρα στη Βαγδάτη περί το έτος 2006 και δεν προκύπτει οποιαδήποτε συνέχιση της προσωπικής τους στοχοποίησης μετά την αποχώρησή τους από την πόλη. Ιδίως, δεν προκύπτει ότι οι φερόμενοι δράστες τους αναζήτησαν στο Qaraqosh ή, μεταγενέστερα, στο Duhok, ούτε ότι διέθεταν δυνατότητα ή πρόθεση να τους εντοπίσουν εκεί. Η σημαντική χρονική απόσταση από τα συγκεκριμένα περιστατικά και η απουσία οποιασδήποτε μεταγενέστερης αναζήτησης ή απειλής περιορίζουν ουσιωδώς την προγνωστική τους αξία ως προς τον σημερινό μελλοντικό κίνδυνο.

 

88.          Ιδιαίτερης βαρύτητας είναι επίσης το αποδεκτό γεγονός ότι η οικογένεια εγκατέλειψε το Qaraqosh τον Αύγουστο του 2014 λόγω της προέλασης του ISIS. Δεν αμφισβητείται ότι το γεγονός αυτό εντάσσεται σε περίοδο εξαιρετικά σοβαρών και συστηματικών διώξεων σε βάρος των χριστιανικών κοινοτήτων της Ninewa και ότι οι Αιτητές αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή υπό συνθήκες γενικευμένης ανασφάλειας. Το περιστατικό αυτό, όμως, συνδέεται με συγκεκριμένο ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο και με τη δράση του ISIS στην περιοχή του Qaraqosh. Δεν προκύπτει ότι οι Αιτητές είχαν αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης προσωπικής αναζήτησης από τον ISIS ούτε ότι η εν λόγω οργάνωση τους ακολούθησε ή τους αναζήτησε μετά την εγκατάστασή τους στο Duhok.

 

89.           Εξάλλου, η σημερινή κατάσταση διαφέρει ουσιωδώς από εκείνη του έτους 2014. Όπως αναφέρεται σε πηγές πληροφόρησης, ο ISIS παρουσιάζει πλέον «χαμηλό επίπεδο επιχειρησιακής δραστηριότητας» και αποτελεί «περιθωριακή απειλή», με τις ασύμμετρες επιθέσεις να στρέφονται κατά βάση εναντίον των Ιρακινών Δυνάμεων Ασφαλείας, κυρίως στα κυβερνεία Anbar, Baghdad, Diyala, Kirkuk, Ninewa και Salah Al-Din.[57] Από τις επικαιροποιημένες πηγές που παρατέθηκαν προκύπτει ότι η παρουσία του ISIS στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν είναι εξαιρετικά περιορισμένη ενώ η δραστηριότητά του εντοπίζεται κυρίως σε άλλες επαρχίες του Ιράκ. Ως εκ τούτου, δεν τεκμηριώνεται σήμερα εύλογη πιθανότητα οι Αιτητές να αντιμετωπίσουν στο Duhok δίωξη από τον ίδιο φορέα που προκάλεσε τον εκτοπισμό τους από το Qaraqosh.

 

90.          Ούτε οι αποδεκτές οικονομικές δυσχέρειες που αντιμετώπισαν κατά την προηγούμενη διαμονή τους στο Duhok οδηγούν, αυτές καθεαυτές, σε διαφορετικό συμπέρασμα. Το Δικαστήριο αποδέχθηκε ότι ο Αιτητής 2 δεν είχε σταθερή απασχόληση, ότι η οικογένεια αντιμετώπιζε δυσκολίες στην κάλυψη των εξόδων της και ότι ο ίδιος απέδωσε την αναχώρηση από το Duhok κατά κύριο λόγο στην οικονομική δυσχέρεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, όταν ερωτήθηκε για το ενδεχόμενο επιστροφής, διαφοροποίησε σαφώς τη Βαγδάτη από το Κουρδιστάν, δηλώνοντας ουσιαστικά ότι στο Κουρδιστάν θα μπορούσε να ζήσει «όπως οι άλλοι». Οι αναφορές αυτές δεν καταδεικνύουν υποκειμενική αντίληψη περί προσωπικής δίωξης στο Duhok, αλλά πρωτίστως ανησυχία ως προς τις συνθήκες διαβίωσης.

 

91.          Οι σχετικές οικονομικές δυσχέρειες, ωστόσο, δεν εξετάζονται απομονωμένα. Πρέπει να συνεκτιμηθούν με την ηλικία και την κατάσταση της υγείας των Αιτητών 2 και 3. Ο Αιτητής 2, ηλικίας σήμερα 69 ετών, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και δυσλιπιδαιμία/λιπιδαιμία και χρήζει συστηματικής φαρμακευτικής αγωγής και ιατρικής παρακολούθησης. Η δε Αιτήτρια 3 πάσχει από χρόνια αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες, λαμβάνει συνεχή ψυχιατρική φαρμακευτική αγωγή και, σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση, παρουσιάζει μειωμένη λειτουργικότητα και είναι ανίκανη προς εργασία.

 

92.          Οι ανωτέρω περιστάσεις καθιστούν τους Αιτητές 2 και 3 περισσότερο ευάλωτους σε σύγκριση με έναν υγιή ενήλικο σε παραγωγική ηλικία και επιβάλλουν αυξημένη προσοχή κατά την εξέταση της δυνατότητας κάλυψης των βασικών αναγκών τους και της πραγματικής πρόσβασης στην αναγκαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Η κατάσταση της υγείας τους θα συνεκτιμηθεί περαιτέρω κατά την εξέταση της πραγματικής δυνατότητας πρόσβασης στη θεραπεία και στα αναγκαία φάρμακα στη χώρα καταγωγής, καθώς και κατά την αξιολόγηση τυχόν κινδύνου σοβαρής βλάβης.

 

93.          Περαιτέρω, η ευαλωτότητα των Αιτητών 2 και 3 δεν μπορεί να αξιολογηθεί σαν να επρόκειτο να επιστρέψουν και να επανεγκατασταθούν πλήρως απομονωμένοι. Οι τρεις Αιτητές αποτελούν οικογενειακή μονάδα, έχουν διαχρονικά μετακινηθεί και διαβιώσει από κοινού και ο Αιτητής 1 είναι ενήλικος υιός τους. Η παρουσία του τελευταίου συνιστά αντικειμενικά διαθέσιμο παράγοντα οικογενειακής υποστήριξης, χωρίς αυτό να αναιρεί τις ιδιαίτερες ανάγκες των ηλικιωμένων γονέων του και, ιδίως, τη μειωμένη λειτουργικότητα της Αιτήτριας 3.

 

94.          Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι μία από τις ενήλικες κόρες της οικογένειας εξακολουθεί να διαμένει στο Duhok και ότι οι Αιτητές διατηρούν επικοινωνία μαζί της. Το γεγονός αυτό αποτελεί πρόσθετο στοιχείο που πρέπει να συνεκτιμηθεί κατά την εκτίμηση του διαθέσιμου οικογενειακού και κοινωνικού δικτύου στην περιοχή επιστροφής, χωρίς βεβαίως να θεωρείται, άνευ άλλης μαρτυρίας, ότι η εν λόγω συγγενής είναι σε θέση να αναλάβει πλήρως τη συντήρηση ή τη φροντίδα τους.

 

95.           Υπό το φως του συνόλου των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι, παρά το ιστορικό εκτοπισμού και τις δυσμενείς εμπειρίες που οι Αιτητές έχουν πράγματι βιώσει ως Χριστιανοί στο Ιράκ, δεν προκύπτουν κατά τον παρόντα χρόνο επαρκή εξατομικευμένα στοιχεία που να καταδεικνύουν εύλογη πιθανότητα να υποστούν στο Duhok πράξεις δίωξης λόγω της χριστιανικής/χαλδαϊκής τους ταυτότητας. Τα σοβαρότερα γεγονότα του παρελθόντος έλαβαν χώρα σε διαφορετικές περιοχές, υπό διαφορετικές συνθήκες ασφαλείας και, σε ό,τι αφορά τη Βαγδάτη, χωρίς να έχει αποδειχθεί με επάρκεια θρησκευτικό κίνητρο. Αντίθετα, κατά την πραγματική και μακρόχρονη διαμονή τους στο Duhok δεν προέκυψε προσωπική στοχοποίηση αντίστοιχης έντασης.

 

96.          Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από τις διακρίσεις και τις κοινωνικοοικονομικές δυσχέρειες που καταγράφονται στις εξωτερικές πηγές σε βάρος των Χριστιανών Χαλδαίων στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν. Οι περιστάσεις αυτές αποτελούν παράγοντες που πρέπει να συνεκτιμηθούν σωρευτικώς, πλην όμως, με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, δεν προκύπτει ότι στην περίπτωση των συγκεκριμένων Αιτητών προσλαμβάνουν τέτοια ένταση, συστηματικότητα ή σωρευτική σοβαρότητα ώστε να θεμελιώνουν βάσιμο φόβο δίωξης.

 

97.          Επομένως, δεν πληρούνται, επί τη βάσει του αποδεκτού χριστιανικού/χαλδαϊκού προφίλ των Αιτητών και των λοιπών συναφών αποδεκτών ισχυρισμών τους, οι προϋποθέσεις αναγνώρισης προσφυγικής ιδιότητας. Παραμένει, ωστόσο, προς αυτοτελή εξέταση, αφενός, κατά πόσον οι συνθήκες ασφαλείας στο Duhok δημιουργούν πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης και, αφετέρου, κατά πόσον η ηλικία και ιδίως η κατάσταση της υγείας των Αιτητών 2 και 3, σε συνδυασμό με τις συνθήκες πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη, φαρμακευτική αγωγή και βασικά μέσα διαβίωσης, ενεργοποιούν τις προϋποθέσεις επικουρικής προστασίας ή άλλης σχετικής προστατευτικής διάταξης.Λαμβάνοντας υπόψη τον εκφρασμένο φόβο των Αιτητών περί αδυναμίας πρόσβασής τους σε κατάλληλη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε περίπτωση επιστροφής τους, παρατίθενται οι κατωτέρω πηγές πληροφόρησης.

98.          Σύμφωνα με το Country Fact Sheet 2025 του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΙΟΜ) Γερμανίας για το Ιράκ, το σύστημα υγείας του Ιράκ αποτελείται από ιδρύματα τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα.[58] Γενικά, οι υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα τείνουν να παρέχουν φροντίδα καλύτερης ποιότητας με μικρότερους χρόνους αναμονής, απαιτώντας όμως υψηλότερο κόστος.[59] Αντίθετα, τα δημόσια νοσοκομεία και οι κλινικές χρεώνουν ελάχιστα τέλη για ιατρικές εξετάσεις και προσφέρουν φάρμακα σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές από τον ιδιωτικό τομέα.[60] Επιπλέον, τα δημόσια νοσοκομεία έχουν υλοποιήσει μια επιλογή ημι-ιδιωτικής χειρουργικής επέμβασης, επιτρέποντας στους ασθενείς να εγγράφονται για χειρουργικές επεμβάσεις με μειωμένο κόστος — περίπου το μισό από αυτό που θα πλήρωναν για την κανονική δημόσια υγειονομική περίθαλψη.[61] Όλοι οι Ιρακινοί πολίτες έχουν πρόσβαση στο σύστημα υγείας, αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμη δημόσια ασφάλιση υγείας. Ορισμένες εταιρείες και οργανισμοί προσφέρουν ιδιωτικά προγράμματα ασφάλισης υγείας για τους υπαλλήλους τους και ενδεχομένως για τις οικογένειές τους, αν και αυτή η κάλυψη δεν περιλαμβάνει όλα τα είδη ιατρικών και υγειονομικών εξόδων.[62] Οι επαναπατριζόμενοι χρειάζονται μόνο ένα εθνικό δελτίο ταυτότητας για να έχουν πρόσβαση στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.[63] Ενώ τα χειρουργικά έξοδα μπορεί να καλύπτονται, τα γενικά ιατρικά έξοδα συνήθως δεν καλύπτονται, και οι πρόσφυγες στο Ιράκ αντιμετωπίζουν επιπλέον προκλήσεις, καθώς δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες υγείας χωρίς νόμιμα έγγραφα που να αποδεικνύουν την διαμονή τους στη χώρα.[64] Στο Ιράκ υπάρχουν αρκετά νοσοκομεία, όπως στη Βαγδάτη, το Erbil, το Duhok, τη Sulaymaniyah, τη Basra και τη Nasiriyah.[65] Τα δημόσια νοσοκομεία στο Duhok είναι τα εξής: Azadi Teaching, Duhok Emergency, Heevi Pediatric και Duhok Maternity and Gynecology Hospital.[66] Όσον αφορά την πρόσβαση των ασθενών στο σύστημα υγείας, αυτοί πρέπει να περάσουν από ένα αρχικό κλινικό έλεγχο και στη συνέχεια, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, παραπέμπονται στην αντίστοιχη ειδικότητα ή προς διενέργεια ιατρικών επεμβάσεων, με τις αναμονές για επεμβάσεις στα δημόσια νοσοκομεία να φτάνουν ακόμη και τους μερικούς μήνες.[67] Αναφορικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα των φαρμάκων, αυτή εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο, τον τόπο διαμονής και τη διάγνωση.[68] Στα κρατικά νοσοκομεία υπάρχει ο κίνδυνος έλλειψης φαρμάκων, μολονότι τα φαρμακευτικά σκευάσματα είναι συνήθως διαθέσιμα σε χαμηλές τιμές.[69]

 

99.          Σύμφωνα με την έκθεση της ΕUAA για το Ιράκ που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2024[70] και τις εκεί αναφερόμενες πηγές, για την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας στο Ιράκ απαιτείται έγκυρο δελτίο ταυτότητας.[71] Έρευνα του REACH ωστόσο κατέδειξε ότι η πλειοψηφία των ερωτηθέντων νοικοκυριών είχαν πρόσβαση στις δομές υγείας ανεξαρτήτως της κατοχής εγγράφων αστικής κατάστασης.[72]

 

100.        Περαιτέρω, η πλέον πρόσφατη έκθεση της EUAA για το Ιράκ (Οκτώβριος 2025)[73] επισημαίνει ότι το σύστημα υγείας του Ιράκ αποδυναμώθηκε λόγω των μακροχρόνιων συγκρούσεων, της αστάθειας καθώς και της πανδημίας του Covid-19.[74] H πρόσβαση σε φάρμακα μειώνεται καθώς η χώρα βασίζεται κυρίως σε εισαγωγές φαρμακευτικών σκευασμάτων και ιατρικού εξοπλισμού.[75] Σε απόκριση της ως άνω κατάστασης, το Υπουργείο Υγείας κατά τα έτη 2023-2025 εγκαινίασε 15 νέα νοσοκομεία,[76] ενώ ανακοίνωσε την κατασκευή νέων δομών[77] και την υλοποίηση ενός εθνικού σχεδίου δράσης για την προώθηση της υγείας στα σχολεία.[78]

 

101.        Η έκθεση Bertelsmann Stiftung’s Transformation Index (BTI) για το Ιράκ (έτος 2026) σημειώνει ότι το σύστημα υγείας του Ιράκ χαρακτηρίζεται από υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση και παλαιότητα εγκαταστάσεων, ενώ οι ασθενείς συχνά αντιμετωπίζουν έλλειψη φαρμάκων και αναγκάζονται να πληρώνουν από την τσέπη τους ή να καταβάλλουν άτυπα τέλη για να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική περίθαλψη, παρά το γεγονός ότι θεωρητικά οι βασικές υπηρεσίες είναι δωρεάν κατά τη χρήση.[79]

 

102.        Όσον αφορά ειδικότερα την κατάσταση των δομών υγείας και της πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν, όπου αναμένεται να επιστρέψουν οι Αιτητές, και σύμφωνα με την έκθεση της ΕUAA για το Ιράκ που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2024[80] η ποιότητα και η διαθεσιμότητα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν είναι ελαφρώς καλύτερη σε σχέση με τη λοιπή χώρα[81], με το δυναμικό ωστόσο των δομών υγείας να εντοπίζεται κυρίως στις αστικές περιοχές.[82] Στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν, οι υπηρεσίες υγείας επιτηρούνται από το Υπουργείο Υγείας και τις τοπικές Διευθύνσεις Υγείας και ένα ποσό των 500 ιρακινών δηναρίων, που αντιστοιχεί σε 0.33 ευρώ[83], απαιτείται για την πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας.[84]

 

 

103.        Η έκθεση της ΕUAA για το Ιράκ που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2024[85] περιλαμβάνει πληροφορίες ως προς τη διαθεσιμότητα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην πόλη Sulaymaniyah του Ιρακινού Κουρδιστάν, οι οποίες κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθούν εν όψει της υπαγωγής της πόλης Duhok όπου διέμεναν οι Αιτητές στην ίδια περιφέρεια. Ειδικότερα, η έκθεση σημειώνει ότι έως το 2020 υπήρχαν 1,6 κλίνες ανά 1.000 κατοίκους στο Ιρακινό Κουρδιστάν.[86] Σύμφωνα με δεδομένα του έτους 2020 από το Υπουργείο Υγείας και Περιβάλλοντος, στην Sulaymaniyah λειτουργούσαν 63 νοσοκομεία, εκ των οποίων τα 38 ήταν δημόσια και τα 25 ιδιωτικά.[87] Η έλλειψη μονάδων εντατικής φροντίδας παρέμενε ένα βασικό πρόβλημα, αναγκάζοντας τους πολίτες να καταφεύγουν στις ιδιωτικές δομές, όπου το κόστος ανά διανυκτέρευση κυμαίνεται από 500.000 σε 3 εκατομμύρια ιρακινά δηνάρια.[88] Τον Απρίλιο του 2022 πολλά δημόσια νοσοκομεία της πόλης ανέστειλαν προσωρινά τη λειτουργία τους εξαιτίας ελλείψεων σε ιατρικά είδη και φάρμακα, κυρίως όσον αφορά τις χρόνιες παθήσεις.[89]

 

104.        Όσον αφορά ειδικότερα την πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τη κατάσταση της ψυχικής υγείας της Αιτήτριας 3, παρατίθενται τα εξής: Το σύστημα ψυχικής υγείας στο Ιράκ δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένο. Το Ιράκ ψήφισε νομοθεσία για την ψυχική υγεία το 2005, αλλά αυτή δεν έχει αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως. Υπάρχουν μόνο έξι εξειδικευμένα ψυχιατρικά νοσοκομεία στο Ιράκ (δύο στη Βαγδάτη και τέσσερα στην περιοχή του Κουρδιστάν), τα οποία δεν καλύπτουν ούτε το ελάχιστο της ζήτησης.[90] Σύμφωνα με δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που αφορά στο έτος 2024, το Ιράκ διαθέτει περίπου 0.3 ψυχιάτρους, 0.2 ψυχολόγους και 1.8 νοσηλευτές ψυχικής υγείας ανά 100.000 κατοίκους.[91] Το Ιράκ έχει επείγουσα ανάγκη από υπηρεσίες ψυχικής υγείας, καθώς υπάρχει σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένου και καταρτισμένου προσωπικού και ανεπαρκείς υποδομές, γεγονός που περιορίζει σοβαρά την πρόσβαση στη φροντίδα.[92]  Επειδή δεν υπάρχει σύστημα δημόσιας ασφάλισης υγείας που να καλύπτει ολόκληρο τον πληθυσμό, ο ιρακινός λαός βασίζεται στο δημόσιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που διαχειρίζεται η κεντρική κυβέρνηση.[93]

 

105.        Ακολουθεί ειδική έρευνα ως προς τη διαθεσιμότητα των φαρμακευτικών σκευασμάτων που λαμβάνουν οι Αιτητές 2 και 3 βάσει των προσκομιζόμενων ιατρικών βεβαιώσεων:

106.        Ο Αιτητής 2 προσκόμισε ιατρική έκθεση ημερομηνίας 30.5.2025 του Δρ Ανδρέα Κωστή, Παθολόγου στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, σύμφωνα με την οποία ο ανωτέρω «παρακολουθείται τακτικά στα εξωτερικά ιατρεία Παθολογίας του Γ.Ν. Λεμεσού από 3ετίας. Ατομικό ιστορικό Σακχαρώδη διαβήτη από δεκαετίας, δυσλιπιδαιμία, αρθροπλαστική δεξιού γόνατος (2021). Επεισόδιο πελματιαίας απονευρωσίτιδας (8/2022). Αυξημένο σωματικό βάρος, έγινε σύσταση για επίσκεψη σε διαιτολόγο. Αυξημένες τρανσαμινάσες, πιθανόν στα πλαίσια λιπώδους διήθησης ήπατος, εκκρεμεί υπέρηχος κοιλίας. Καλή ρύθμιση σακχάρου από τον βιοχημικό έλεγχο. Αυξημένες τιμές χοληστερόλης, είχε δυσανεξία στις στατίνες στο παρελθόν. Για τα ανωτέρω, λαμβάνει την ακόλουθη φαρμακευτική αγωγή: Glucophage 850 mg, Galvus 50 mg, Diamicron 60 mg, Neurontin 300 mg, Atorvastatin 20 mg και Folic Acid 5 mg».

 

107.        Επιπλέον, ο Αιτητής 2 προσκόμισε ιατρική βεβαίωση, συνταχθείσα στην αγγλική γλώσσα, ημερομηνίας 9.3.2026, του Δρ. Γαβριήλ Ραάντ MD, Γενικού Ιατρού, σύμφωνα με την οποία ο ανωτέρω «πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και λιπιδαιμία, λαμβάνει δε την εξής φαρμακευτική αγωγή: Trajenta / 1 την ημέρα, Diamicron 60 / 1 την ημέρα, Brot 850/ 1, 3 φορές την ημέρα, Atorsan 20 / 1 την ημέρα και Folic Acid / 1 την ημέρα».

 

108.        Καθώς σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για εμπορικές επωνυμίες, σημειώνονται κατωτέρω οι δραστικές ουσίες που αντιστοιχούν σε καθένα από αυτά τα φάρμακα, βάσει των οποίων έγινε και η έρευνα στο EUAA MedCOI Portal:

 

109.        Tα φάρμακα «Glucophage» και «Brot 850» περιέχουν τη δραστική ουσία «Metformin»,[94] το φάρμακο «Galvus» περιέχει τη δραστική ουσία «Vildagliptin»,[95] το φάρμακο «Diamicron» περιέχει τη δραστική ουσία «gliclazide»,[96] το φάρμακο «Neurontin» περιέχει τη δραστική ουσία «gabapentin»,[97] το φάρμακο «Atorvastatin» περιέχει την ομώνυμη δραστική ουσία,[98] το φάρμακο «Trajenta» περιέχει τη δραστική ουσία «linagliptin»[99] και το φάρμακο «folic acid» είναι βιταμίνη και περιέχει την ομώνυμη δραστική ουσία.[100]

 

110.        Για τη πληρότητα της έρευνας πραγματοποιήθηκε εξειδικευμένη έρευνα σε βάση δεδομένων (MedCOI portal) του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA) αναφορικά με την διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα της συγκεκριμένης αγωγής που λαμβάνει ο Αιτητής 2 σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη βάση δεδομένων δεν είναι δημόσια προσβάσιμη στο σύνολό της, ωστόσο τα ευρήματα του Δικαστηρίου αποτελούν μέρος του δικαστικού φακέλου και είναι διαθέσιμα στα μέρη.  Επιπλέον, σημειώνεται ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες δεν είναι εξαντλητικές και δεν είναι εφικτό να αξιολογηθούν όλες οι σχετικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη ζητούμενη χώρα ή περιοχή. Οι ιατρικές δομές, όπως νοσοκομεία και φαρμακεία, που αναφέρονται στα σχετικά προϊόντα αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα εγκαταστάσεων στις οποίες διατίθεται συγκεκριμένη θεραπεία και/ή φαρμακευτική αγωγή. Δεν συνιστούν εξαντλητικό κατάλογο όλων των εγκαταστάσεων στη χώρα όπου ενδέχεται να είναι διαθέσιμη η εν λόγω θεραπεία. Τα παραδείγματα δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως οι μοναδικές εγκαταστάσεις όπου διατίθεται η θεραπεία, εκτός εάν αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για τη μοναδική εγκατάσταση στη χώρα όπου είναι διαθέσιμη συγκεκριμένη θεραπεία ή φαρμακευτικό προϊόν.[101]

 

111.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 20178, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 16.1.2026 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τις δραστικές ουσίες metformin και gliclazide. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 26.1.2026, οι δραστικές ουσίες metformin και gliclazide βρέθηκαν διαθέσιμες σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 6-7 του εγγράφου AVA 20178).

 

112.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 18852, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 23.1.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία gabapentin. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 29.1.2025, η ουσία gabapentin βρέθηκε διαθέσιμη σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 3 του εγγράφου AVA 18852).

 

113.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 19297, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 2.5.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τις δραστικές ουσίες vildagliptin και linagliptin. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 12.5.2025, οι ουσίες vildagliptin και linagliptin βρέθηκαν διαθέσιμες σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 6- 7 του εγγράφου AVA 19297).

 

114.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 19887, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 17.10.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία atorvastatin. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 20.11.2025, η ουσία atorvastatin βρέθηκε διαθέσιμη σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 9 του εγγράφου AVA 19887).

 

115.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 19091, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 12.3.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη βιταμίνη folic acid. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 25.3.2025, η βιταμίνη folic acid βρέθηκε διαθέσιμη σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 7 του εγγράφου AVA 19091).

 

116.        Η Αιτήτρια 3 προσκόμισε ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 16.5.2025 του Δρ. Φιλίππου Σουτζιή, Ψυχιάτρου στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας Νοσοκομείου Λεμεσού, σύμφωνα με την οποία «η ανωτέρω παρακολουθείται από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας λόγω χρόνιας αγχώδης και καταθλιπτικής διαταραχής και διαταραχής μετατραυματικού στρες μετά την απώλεια του παιδιού της και είναι υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή με Magrilan (αντικαταθλιπτικό) 40 mg/d και Ozapram (για τον ύπνο). Λόγω της ασθένειάς της παρουσιάζει γενικά μειωμένη λειτουργικότητα και είναι ανίκανη για εργασία».

 

117.        Καθώς σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για εμπορικές επωνυμίες, σημειώνονται κατωτέρω οι δραστικές ουσίες που αντιστοιχούν σε καθένα από αυτά τα φάρμακα, βάσει των οποίων έγινε και η έρευνα στο EUAA MedCOI Portal:

118.        Tο φάρμακο «Magrilan» περιέχει τη δραστική ουσία «fluoxetine»[102], ενώ το φάρμακο «Ozapram» περιέχει τη δραστική ουσία «Olanzapine»[103].

 

119.        Το παρόν Δικαστήριο προέβη επίσης σε εξειδικευμένη έρευνα σε βάση δεδομένων (MedCOI portal) του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA) αναφορικά με την διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα της συγκεκριμένης αγωγής που λαμβάνει η Αιτήτρια σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής της. Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη βάση δεδομένων δεν είναι δημόσια προσβάσιμη στο σύνολό της, ωστόσο τα ευρήματα του Δικαστηρίου αποτελούν μέρος του δικαστικού φακέλου και είναι διαθέσιμα στα μέρη. Επιπλέον, σημειώνεται ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες δεν είναι εξαντλητικές και δεν είναι εφικτό να αξιολογηθούν όλες οι σχετικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη ζητούμενη χώρα ή περιοχή. Οι ιατρικές δομές, όπως νοσοκομεία και φαρμακεία, που αναφέρονται στα σχετικά προϊόντα αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα εγκαταστάσεων στις οποίες διατίθεται συγκεκριμένη θεραπεία και/ή φαρμακευτική αγωγή. Δεν συνιστούν εξαντλητικό κατάλογο όλων των εγκαταστάσεων στη χώρα όπου ενδέχεται να είναι διαθέσιμη η εν λόγω θεραπεία. Τα παραδείγματα δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως οι μοναδικές εγκαταστάσεις όπου διατίθεται η θεραπεία, εκτός εάν αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για τη μοναδική εγκατάσταση στη χώρα όπου είναι διαθέσιμη συγκεκριμένη θεραπεία ή φαρμακευτικό προϊόν.[104]

 

120.        Σχετική είναι η υπόθεση με αριθμό AVA 19268, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 14.4.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία fluoxetine. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 25.4.2025, η ουσία fluoxetine βρέθηκε διαθέσιμη σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 6 του εγγράφου AVA 19268).

121.        Περαιτέρω, σχετική είναι η υπόθεση AVA 20239, για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 12.2.2026 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο στο Ιράκ, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία olanzapine. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 24.2.2026, η ουσία olanzapine βρέθηκε διαθέσιμη σε φαρμακείο της Erbil (βλ. σελ. 7 του εγγράφου AVA 20239).

122.        Περαιτέρω εξειδικευμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα MedCOI αναφορικά με την προσβασιμότητα στα φαρμακευτικά σκευάσματα που λαμβάνουν οι Αιτητές 2 και 3 και ειδικότερα το κόστος απόκτησης αυτών. Αναφέρεται ότι εξειδικευμένες πληροφορίες ανευρέθησαν μόνο για τις δραστικές ουσίες atorvastatin, fluoxetine, metformin και folic acid, και όχι για τις ουσίες linagliptin, gabapentin, vildagliptin, gliclazide και olanzapine. Ακολουθούν τα σχετικά ευρήματα:

 

·                     Δραστική ουσία atorvastatin: κόστος σκευάσματος 11.000 IQD ανά κουτί 30 δισκίων σε φαρμακείο της Sulaymaniyah (σχετική υπόθεση ACC 7647 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 28.4.2022 για άτομο στο Ιράκ του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία atorvastatin και πληροφορίες δόθηκαν στις 15.6.2022, σελ. 4).

·                     Δραστική ουσία fluoxetine: κόστος σκευάσματος 1.500 IQD ανά κουτί 14 δισκίων σε φαρμακείο της Erbil (σχετική υπόθεση ACC 7847 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 28.9.2023 για άτομο στο Ιράκ του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία fluoxetine και πληροφορίες δόθηκαν στις 10.11.2023, σελ. 5).

·                     Δραστική ουσία metformin: κόστος σκευάσματος 4.000 IQD ανά κουτί 100 δισκίων σε φαρμακείο της Erbil (σχετική υπόθεση ACC 8190 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 27.5.2025 για άτομο στο Ιράκ του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία fluoxetine και πληροφορίες δόθηκαν στις 7.7.2025, σελ. 3).

·                     Δραστική ουσία/ βιταμίνη folic acid : κόστος σκευάσματος 1.000 IQD ανά κουτί 30 δισκίων σε φαρμακείο της Erbil (σχετική υπόθεση ACC 7864 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 23.10.2023 για άτομο στο Ιράκ του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία fluoxetine και πληροφορίες δόθηκαν στις 1.12.2023, σελ. 5) , εναλλακτικά κόστος σκευάσματος 2.000 IQD ανά κουτί 30 δισκίων σε φαρμακείο της Sulaymaniyah (σχετική υπόθεση ACC 7953 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 19.3.2024 για άτομο στο Ιράκ του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε μεταξύ άλλων τη δραστική ουσία fluoxetine και πληροφορίες δόθηκαν στις 8.5.2024, σελ. 4).

 

123.        Για όλες τις ανωτέρω ουσίες, τα επικαλούμενα έγγραφα αναφέρουν ότι το κόστος απόκτησης αυτών καλύπτεται πλήρως προς τους ασθενείς που υπάγονται στο κρατικό σύστημα υγείας, εφόσον τα οικεία σκευάσματα διατίθενται σε κρατικές δομές. Εάν τα οικεία σκευάσματα δεν διατίθενται σε δημόσιες δομές/ φαρμακεία, τότε ο ασθενής τα αγοράζει με δικά του έξοδα από ιδιωτικά φαρμακεία χωρίς δικαίωμα αποζημίωσης.

 

124.        Περαιτέρω, εξειδικευμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα MedCOΙ ως προς τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα των ιατρικών ειδικοτήτων από τις οποίες οι Αιτητές 2 και 3 χρήζουν παρακολούθησης σύμφωνα με τις προσκομισθείσες ιατρικές βεβαιώσεις καθώς και ως προς τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα των ιατρικών εξετάσεων στις οποίες ο Αιτητής 2 πρέπει να υποβληθεί. Ειδικότερα, αναζητήθηκαν πληροφορίες ως προς τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα ψυχιάτρου, internal medicine και εξέτασης υπερήχου. Ακολουθεί η παράθεση των ευρημάτων:

·                     Υπάρχει η δυνατότητα θεραπείας από ψυχίατρο και από ψυχολόγο, συμπεριλαμβανομένης τόσο της νοσηλείας όσο και των προγραμματισμένων εξωτερικών επισκέψεων, τόσο στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Hawler όσο και στο Κέντρο Συμβουλευτικής Erbil (σχετική υπόθεση AVA 20239 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 12.2.2026 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε ψυχιατρικής και ψυχολογικής παρακολούθησης και πληροφορίες δόθηκαν στις 24.2.2026, σελ. 2). Αναφορικά με το κόστος της επίσκεψης σε ψυχολόγο/ ψυχίατρο, αυτό ανέρχεται σε 1.500 IQD σε δημόσια δομή της Erbil και σε 20.000 IQD σε δημόσια δομή της Erbil, ενώ η 24ωρη νοσηλεία σε δημόσια δομή της Erbil κοστίζει 3.000 IQD και σε ιδιωτική δομή της Erbil κοστίζει 100.000-150.000 IQD (σχετική υπόθεση ACC-20210930-IQ-7551 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 30.9.2021 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε ψυχιατρικής και ψυχολογικής παρακολούθησης και πληροφορίες δόθηκαν στις 16.11.2021, σελ. 4).

·                     H διαγνωστική εξέταση υπερήχου είναι διαθέσιμη στο Διεθνές Νοσοκομείο της Erbil (σχετική υπόθεση AVA 18887 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 27.1.2025 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε εξέτασης υπερήχου και πληροφορίες δόθηκαν στις 13.2.2025, σελ. 4). Η διαγνωστική εξέταση υπερήχου κοστίζει 1.500 IQD σε δημόσια δομή της Erbil και καταβάλλονται από τον ασθενή ως συμβολικό αντίτιμο συμμετοχής, με το υπόλοιπο κόστος της εξέτασης να καλύπτεται από το δημόσιο σύστημα ασφάλισης. Η διαγνωστική εξέταση υπερήχου κοστίζει 80.000 IQD σε ιδιωτική δομή της Erbil (σχετική υπόθεση ACC 8082 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 20.11.2024 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε εξέτασης υπερήχου και πληροφορίες δόθηκαν στις 19.12.2024, σελ. 7).

125.        Υπάρχει η δυνατότητα παρακολούθησης από παθολόγο, συμπεριλαμβανομένης τόσο της νοσηλείας όσο και των προγραμματισμένων εξωτερικών επισκέψεων, στο Rizgary Teaching Hospital του Erbil (σχετική υπόθεση AVA 20402 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 27.2.2026 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε παρακολούθησης από παθολόγο και πληροφορίες δόθηκαν στις 2.3.2026, σελ. 3). Αναφορικά με το κόστος πρόσβασης σε ιατρικές υπηρεσίες παθολόγου, σε περίπτωση που υφίσταται δημόσια ασφάλιση, τόσο οι εξωτερικές επισκέψεις όσο και η νοσηλεία σε δημόσια δομή της Erbil είναι δωρεάν. Διαφορετικά, η πρόσβαση σε δημόσια δομή κοστίζει 15.000 IQD / επίσκεψη ή διανυκτέρευση και η πρόσβαση σε ιδιωτική δομή της Erbil κοστίζει 30.000 IQD / επίσκεψη και 20.000-50.000 IQD / διανυκτέρευση, με τα ανωτέρω ποσά να μην αποζημιώνονται σε περίπτωση απουσίας δημόσιας ασφάλισης (σχετική υπόθεση ACC 7735 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 14.12.2022 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε παρακολούθησης από παθολόγο και πληροφορίες δόθηκαν στις 10.1.2023, σελ. 6). Παρομοίως, το κόστος πρόσβασης σε δημόσια δομή της Sulaymaniyah ανέρχεται σε 1.500 IQD/επίσκεψη και σε 15.000 IQD/ διανυκτέρευση, ενώ το κόστος πρόσβασης σε ιδιωτική δομή της Sulaymaniyah ανέρχεται σε 20.000 IQD / επίσκεψη και 20.000-50.000 IQD / διανυκτέρευση (σχετική υπόθεση ACC 7883 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 20.12.2023 για άτομο στο Ιράκ που έχρηζε παρακολούθησης από παθολόγο και πληροφορίες δόθηκαν στις 26.2.2024, σελ. 7).

 

126.        Περαιτέρω, ως προς τη δυνατότητα επιστροφής και επανεγκατάστασης των Αιτητών στο Duhok, το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει την προχωρημένη ηλικία των Αιτητών 2 και 3, ούτε, ιδίως, τα διαπιστωμένα προβλήματα της σωματικής και ψυχικής τους υγείας, τα οποία αυξάνουν τον βαθμό ευαλωτότητάς τους και επιβάλλουν εξατομικευμένη εξέταση των πραγματικών συνθηκών υπό τις οποίες θα λάβει χώρα η επιστροφή τους. Ειδικότερα, ο Αιτητής 2, ηλικίας σήμερα 69 ετών, πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και λιπιδαιμία και χρήζει συστηματικής φαρμακευτικής αγωγής και ιατρικής παρακολούθησης, ενώ η Αιτήτρια 3 πάσχει από χρόνια αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες, τελεί υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή και, σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση, παρουσιάζει μειωμένη λειτουργικότητα και είναι ανίκανη προς εργασία.

 

127.        Παρά ταύτα, από το σύνολο των ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχείων δεν προκύπτουν ουσιώδεις λόγοι να θεωρηθεί ότι η επιστροφή τους θα τους εξέθετε, λόγω της κατάστασης της υγείας τους ή των συνθηκών διαβίωσης, σε πραγματικό κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Συναφώς, το Duhok δεν αποτελεί άγνωστο τόπο για τους Αιτητές, αλλά τον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής τους στο Ιράκ, όπου είχαν προηγουμένως εγκατασταθεί επί σημαντικό χρονικό διάστημα και είχαν οργανώσει την καθημερινή και οικογενειακή τους ζωή. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στο γεγονός ότι η Αιτήτρια 3 είχε ήδη, κατά την προηγούμενη διαμονή της στην περιοχή, πρόσβαση σε ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη, γεγονός που αποτελεί εξατομικευμένο στοιχείο ως προς την πραγματική δυνατότητα πρόσβασής της στις σχετικές υπηρεσίες.

 

128.        Περαιτέρω, μολονότι από τις πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής προκύπτουν ορισμένες αδυναμίες του ιρακινού συστήματος υγείας, περιλαμβανομένων ελλείψεων και περιορισμών ιδίως στον τομέα της ψυχικής υγείας, δεν προκύπτει ότι οι συγκεκριμένοι Αιτητές θα στερηθούν πραγματικής πρόσβασης στην αναγκαία για αυτούς περίθαλψη. Αντιθέτως, η εξειδικευμένη έρευνα MedCOI επιβεβαιώνει τη διαθεσιμότητα των ουσιωδών δραστικών ουσιών που περιλαμβάνονται στη φαρμακευτική αγωγή των Αιτητών 2 και 3, καθώς και τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών παθολογικής, ψυχιατρικής και ψυχολογικής παρακολούθησης και των αναγκαίων διαγνωστικών εξετάσεων στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν και συγκεκριμένα στο Erbil, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου δύο ωρών.[105] Δεν τεκμηριώνεται, επομένως, ότι οι Αιτητές θα βρεθούν, συνεπεία της επιστροφής τους, αντιμέτωποι με πραγματική αδυναμία πρόσβασης στην αναγκαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

 

129.        Ομοίως, οι γενικότερες δυσχέρειες που καταγράφονται στις εξωτερικές πηγές ως προς την απασχόληση, το κόστος διαβίωσης, την επισιτιστική ασφάλεια και την πρόσβαση των επαναπατριζομένων σε υπηρεσίες δεν αρκούν, χωρίς πρόσθετα εξατομικευμένα στοιχεία, για να καταδείξουν ότι οι συγκεκριμένοι Αιτητές θα περιέλθουν, σε περίπτωση επιστροφής, σε κατάσταση ακραίας υλικής στέρησης ή πραγματικής αδυναμίας κάλυψης των πλέον βασικών τους αναγκών. Βεβαίως, λόγω της ηλικίας και των προβλημάτων υγείας τους, οι Αιτητές 2 και 3 δεν εμφανίζονται πλέον πλήρως ικανοί να εξασφαλίσουν αυτοτελώς τα αναγκαία μέσα διαβίωσής τους μέσω εργασίας, τούτο δε ισχύει κατά μείζονα λόγο για την Αιτήτρια 3, ως προς την οποία υφίσταται ρητή ιατρική διαπίστωση μειωμένης λειτουργικότητας και ανικανότητας προς εργασία.

 

130.        Η τελευταία αυτή παράμετρος, ωστόσο, πρέπει να συνεκτιμηθεί σε συνδυασμό με την πραγματική οικογενειακή κατάσταση των Αιτητών. Ειδικότερα, στο Duhok εξακολουθεί να διαμένει ενήλικη κόρη των Αιτητών 2 και 3, με την οποία διατηρούν επικοινωνία, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη υφιστάμενου οικογενειακού δεσμού στην περιοχή και δυνητικού δικτύου υποστήριξης, χωρίς βεβαίως, ελλείψει ειδικότερης μαρτυρίας, να μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι αυτή είναι σε θέση να αναλάβει εξ ολοκλήρου τη συντήρηση ή τη φροντίδα τους. Περαιτέρω και σημαντικότερα, ο Αιτητής 1, ενήλικος υιός τους, αναμένεται να επιστρέψει από κοινού με τους γονείς του. Η παρουσία του συνιστά πρόσθετο και ουσιώδες εχέγγυο οικογενειακής υποστήριξης κατά την επανεγκατάστασή τους, ιδίως λαμβανομένης υπόψη της περιορισμένης πλέον δυνατότητας των Αιτητών 2 και 3 να εξασφαλίζουν αυτοτελώς τα μέσα διαβίωσής τους μέσω εργασίας.

 

131.        Συνεκτιμώντας, επομένως, σωρευτικά την προηγούμενη μακρόχρονη διαμονή και εξοικείωση των Αιτητών με το Duhok, την προηγούμενη πραγματική πρόσβασή τους σε υπηρεσίες υγείας στην περιοχή, τη διαθεσιμότητα της αναγκαίας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, την παρουσία ενήλικης κόρης τους στο Duhok και, ιδίως, την αναμενόμενη από κοινού επιστροφή του ενήλικου Αιτητή 1, το Δικαστήριο κρίνει ότι, παρά την αναγνωρισμένη ευαλωτότητα των Αιτητών 2 και 3 λόγω ηλικίας και κατάστασης υγείας, δεν προκύπτουν επαρκή στοιχεία από τα οποία να μπορεί να συναχθεί ότι, σε περίπτωση επιστροφής, θα περιέλθουν σε συνθήκες ακραίας υλικής στέρησης, θα στερηθούν στην πράξη την αναγκαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ή θα εκτεθούν σε μεταχείριση τέτοιας σοβαρότητας ώστε να ενεργοποιείται η αρχή της μη επαναπροώθησης. Ως εκ τούτου, υπό τις συγκεκριμένες ατομικές περιστάσεις τους, δεν προκύπτει κώλυμα στην επιστροφή και επανεγκατάστασή τους στο Duhok, χωρίς τούτο να αναιρεί την υποχρέωση όπως, κατά την πρακτική οργάνωση και εκτέλεση της απομάκρυνσης, ληφθούν δεόντως υπόψη οι ιδιαίτερες ιατρικές ανάγκες των Αιτητών 2 και 3 και διασφαλισθεί η αναγκαία συνέχεια της θεραπευτικής και φαρμακευτικής τους αγωγής.

 

132.        Ως προς την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή το Dahuk και στο Ιράκ εν γένει, η πλέον πρόσφατη έκθεση Country Focus της EUAA η οποία εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025 και περιγράφει την περίοδο μεταξύ 1^η Αυγούστου 2024 και 1^η Αυγούστου 2025, αναφέρει ότι από τον Αύγουστο του 2024, το Ιράκ συνεχίζει τις επιχειρήσεις κατά του ISIS σε απάντηση στη μειωμένη, αλλά συνεχιζόμενη, ανταρτική δραστηριότητα. Ενώ ο αριθμός των επιθέσεων μειώθηκε για τέταρτο συνεχόμενο τρίμηνο, το ISIS παραμένει ενεργό, ιδιαίτερα στις επαρχίες Anbar, Baghdad, Diyala, Kirkuk, Ninewa και Salah Al-Din.[106] Η Διεθνής Ομάδα Κρίσεων ανέφερε αρκετές επιθέσεις μικρής κλίμακας του ISIS κατά την περίοδο αναφοράς, με στόχο κυρίως τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας (ISF).[107] Η ανωτέρω έκθεση τονίζει ότι καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, η Τουρκία συνέχισε τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις εναντίον του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) στο βόρειο Ιράκ[108], διεξάγοντας συχνές αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, καθώς και χερσαίες επιχειρήσεις[109], που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο δύο μελών του PKK[110] και άμαχου πληθυσμού.[111] Σε απάντηση στην έκκληση του ιδρυτή του PKK (Abdullah Öcalan) για αφοπλισμό, η ηγεσία του PKK στα βουνά Qandilτου Ιράκ κήρυξε μονομερή κατάπαυση του πυρός, ακολουθούμενη από επίσημη ανακοίνωση διάλυσης στις 12 Μαΐου 2025. Παρά την ανακοίνωση, οι τουρκικές επιχειρήσεις συνεχίστηκαν[112].Τον Ιούνιο του 2025, καταγράφηκαν τουλάχιστον 550 επιθέσεις, με την πλειονότητα να λαμβάνει χώρα στην περιοχή Amedi του Duhok, με αποτέλεσμα την καταστροφή εκατοντάδων στρεμμάτων γεωργικής γης.[113] Τον Ιούλιο του 2025, Κούρδοι μαχητές του ΡΚΚ πραγματοποίησαν μια συμβολική τελετή στην πόλη Dukan, βορειοδυτικά της Sulaymaniyah, κατά την οποία έκαψαν τα όπλα τους για να σηματοδοτήσουν την έναρξη της διαδικασίας αφοπλισμού.[114] Μετά την τελετή, οι τουρκικές στρατιωτικές επιθέσεις στο ιρακινό Κουρδιστάν μειώθηκαν κατά 97% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, με μόνο 18 βομβαρδισμούς και αεροπορικές επιδρομές να καταγράφονται τον Ιούλιο—κυρίως στην περιοχή Amedi του Duhok. Ωστόσο, στις 29 Ιουλίου, η Τουρκία ξεκίνησε μια νέα χερσαία επιχείρηση στην περιοχή Batifa του Zakho, αναπτύσσοντας περίπου 250 στρατιώτες, δημιουργώντας μια στρατιωτική βάση και περιορίζοντας την κυκλοφορία των πολιτών.[115]

 

133.        Ως προς συνέπειες των ανωτέρω συγκρούσεων στον άμαχο πληθυσμό του Ιράκ, η επικληθείσα έκθεση της EUAA αναφέρει ότι η κατάσταση ασφαλείας στο Ιράκ χαρακτηρίζεται από διαφορετικές συγκρούσεις και πηγές έντασης. Κατά συνέπεια, διαφορετικές περιοχές της χώρας έχουν συγκεκριμένες δυναμικές, τάσεις και πρότυπα ασφαλείας.[116] Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, τα δεδομένα του ACLED έδειξαν μια απόκλιση μεταξύ του αριθμού των περιστατικών εκρήξεων/εξ αποστάσεως βίας σε μια συγκεκριμένη περιοχή και του αριθμού των περιστατικών βίας κατά αμάχων. Για παράδειγμα, ενώ καταγράφηκαν 2.507 περιστατικά εκρήξεων/εξ αποστάσεως βίας στην επαρχία Duhok (η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων αφορούσε επιθέσεις του τουρκικού στρατού και του ΡΚΚ μεταξύ τους), μόνο 6 περιστατικά βίας κατά αμάχων καταγράφηκαν στην ίδια επαρχία κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς.

 

134.        Όσον αφορά ειδικότερα την επαρχία Duhok, αυτή βρίσκεται στην Κουρδική Περιφέρεια του Ιράκ (Kurdistan Region of Iraq - KRI) και ελέγχεται από το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (KDP), στο οποίο ανήκουν οι δυνάμεις των Πεσμεργκά και οι δυνάμεις ασφαλείας.[117] Οι Πεσμεργκά έχουν ενισχύσει την παρουσία τους σε περιοχές των συνόρων με την Τουρκία, όπου σημειώνονται συχνά συγκρούσεις μεταξύ τουρκικών δυνάμεων και του PKK (Partiya Karkerên Kurdistanê στα κουρδικά, δηλαδή Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν).[118] Επιπλέον, η παρουσία συνοριοφυλάκων του Ιράκ έχει αυξηθεί.[119] Από την άλλη πλευρά και οι τουρκικές δυνάμεις αύξησαν σημαντικά την παρουσία τους στην επαρχία Dohuk, δημιουργώντας νέες βάσεις σε ζώνη μήκους 150 χλμ και βάθους 30 χλμ εντός του ιρακινού εδάφους.[120] Παράλληλα, το PKK διατηρεί παρουσία στο βόρειο Ιράκ και λειτουργεί βάσεις στην επαρχία Duhok.[121] Καθώς το KDP δεν διαθέτει επαρκή στρατιωτική ισχύ για να το περιορίσει το PKK από μόνο του[122], η περιοχή αποτελεί πεδίο έντονων τουρκικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων βομβαρδισμών κατά θέσεων του PKK.[123] Οι ορεινές αγροτικές περιοχές αποτελούν επίσης βασικό χώρο δράσης της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών (MIT).[124] Η παρουσία του ISIS στο KRI ήταν εξαιρετικά περιορισμένη.[125]

 

135.        Ο πληθυσμός της επαρχίας εκτιμήθηκε το 2022 σε περίπου 1,43 εκατομμύρια κατοίκους και αποτελείται κυρίως από Kurdish πληθυσμό[126], ενώ περιλαμβάνει επίσης κοινότητες Arabs[127], Turkmen, Chaldeans και Assyrians[128].

 

136.        Για λόγους πληρότητας της έρευνας θα παρατεθούν ποσοτικά δεδομένα αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή Duhok, τόπο τελευταίας διαμονής των Αιτητών. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED (ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 27.3.26), κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες, στην περιοχή  Duhok  του Ιράκ καταγράφηκαν 827 περιστατικά ασφαλείας, εκ των οποίων προέκυψαν 15 θάνατοι, ενώ ειδικότερα στην πόλη Dahuk σημειώθηκαν 18 περιστατικά που προκάλεσαν 1 θάνατο.[129] O πληθυσμός δε στο κυβερνείο Dohuk του Ιρακινού Κουρδιστάν καταγράφεται στους 1,292,535 κατοίκους σύμφωνα με την πιο πρόσφατη επίσημη καταμέτρηση του 2018.[130]

 

137.        Συμπερασματικά, από τα ανωτέρω στοιχεία δεν προκύπτει ότι η κατάσταση ασφαλείας στην πόλη Duhok δημιουργεί, αυτή καθ’ εαυτή, πραγματικό και προσωπικό κίνδυνο για τους Αιτητές. Παρά τη συνεχιζόμενη παρουσία εντάσεων και στρατιωτικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη επαρχία, αυτές συγκεντρώνονται κυρίως σε ορεινές και παραμεθόριες περιοχές και σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τις επιχειρήσεις της Τουρκίας κατά του PKK, ενώ τα περιστατικά βίας κατά αμάχων στην πόλη Duhok παραμένουν περιορισμένα. Περαιτέρω, δεν προκύπτει ότι το ατομικό προφίλ των Αιτητών ως Χαλδαίων Χριστιανών τους εκθέτει σε αυξημένο κίνδυνο συνεπεία της γενικής κατάστασης ασφαλείας στην περιοχή, ούτε ότι διαθέτουν άλλο ιδιαίτερο προσωπικό χαρακτηριστικό που να ενισχύει τον κίνδυνο αυτό. Ως εκ τούτου, η κατάσταση ασφαλείας στο Duhok, συνεκτιμώμενη με το ατομικό τους προφίλ, δεν θεμελιώνει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι το σχετικό έγγραφο καθοδήγησης της EUAA (Country Guidance),[131] μολονότι, όπως προαναφέρθηκε, δεν συνιστά αυτοτελή πηγή πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής (COI) και, ως εκ τούτου, δεν παρατίθεται ως τέτοια, επιβεβαιώνει την ανωτέρω εκτίμηση του Δικαστηρίου. Ειδικότερα, σε αυτό αναφέρεται ότι, στο Dohuk, με εξαίρεση το περιοχή Amedi, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τη διαπίστωση αδιάκριτης βίας κατά την έννοια του άρθρου 15 στοιχείο γ΄ της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ (ισχύον άρθρο 15 γ) του Κανονισμού (ΕΕ)) 2024/1347). Η εν λόγω καθοδήγηση ενισχύει, συνεπώς, το συμπέρασμα του Δικαστηρίου ότι στην εξεταζόμενη περιοχή δεν υφίσταται ο απαιτούμενος βαθμός αδιάκριτης βίας ώστε και μόνο η παρουσία αμάχου σε αυτή να συνεπάγεται πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης.

 

138.        Ως προς την κατάσταση της υγείας του Αιτητών, επισημαίνεται καταρχάς ότι σχετικά με εξέταση λόγων υγείας σε συνάρτηση με το πλαίσιο διεθνούς προστασίας, στο εγχειρίδιο «Προϋποθέσεις χορήγησης διεθνούς προστασίας (οδηγία 2011/95/ΕΕ) - Δικαστική Ανάλυση», της EASO, σελ.120, αναφέρονται τα εξής:

 

«Στην απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση M'Bodj, το ΔΕΕ διέκρινε την ερμηνεία του από την ερμηνεία του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ από το ΕΔΔΑ βάσει της ελαφρώς διαφορετικής διατύπωσης του άρθρου 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) και του πλαισίου στο οποίο τυγχάνει να εφαρμόζεται το άρθρο 15 στοιχείο β). Σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις, το ΕΔΔΑ εφάρμοσε το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ για να απαγορεύσει την απομάκρυνση υπηκόου τρίτης χώρας που έπασχε από σοβαρή ασθένεια σε χώρα στην οποία δεν υπήρχε διαθέσιμη κατάλληλη ιατρική περίθαλψη. Το ΔΕΕ αρνήθηκε να ερμηνεύσει το άρθρο 15 στοιχείο β) με τον ίδιο τρόπο. Το ΔΕΕ επι­σήμανε ότι το γράμμα του άρθρου 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) διαφέρει από εκείνο του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ στο μέτρο που εφαρμόζεται σε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος «στη χώρα καταγωγής». Επιπλέον, το ΔΕΕ επισήμανε ότι ορισμένα στοιχεία του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδι­ατύπωση), καθώς και η ratio της συγκεκριμένης οδηγίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία της συγκεκριμένης διάταξης. Συγκεκριμένα, το άρθρο 6 της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) απαριθμεί τους φορείς σοβαρής βλάβης, γεγονός που επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι βλάβες αυτές πρέπει να απορρέουν από συμπεριφορά τρίτου και δεν μπορούν, κατά συνέπεια, να αποτελούν απλώς και μόνο συνέπεια των γενικών ανεπαρκειών του συστήματος υγείας της χώρας καταγωγής. Ομοίως, κατά την αιτιολογική σκέψη 26 της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση), οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται εν γένει ο πληθυσμός ή τμήμα του πληθυσμού μιας χώρας δεν συνιστούν συνήθως, αυτοί καθαυτοί, προσωπική απειλή που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως σοβαρή βλάβη.»

 

139.        Περαιτέρω, στην σελ.123 του ιδίου εγχειριδίου αναφέρονται τα εξής:

 

«Η εφαρμογή του άρθρου 15 στοιχείο β) προϋποθέτει ένα στοιχείο ηθελημένης κακομεταχείρισης. Παρά την παραπομπή του ΔΕΕ στη νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και στην υπο­χρέωση εφαρμογής της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) κατά τρόπο που συνάδει με το άρθρο 19 παράγραφος 2 του Χάρτη της ΕΕ (μη επαναπροώθηση, σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρι­σης ή τιμωρίας), το ΔΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διαφορετική διατύπωση του άρθρου 15 στοιχείο β) και διακρίνει μεταξύ του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 3, ως απαγόρευσης επιστροφής προσώπου, και της θεμελίωσης αίτησης επικουρικής προστασίας [.]»

 

140.        Εκ των ως άνω αναφερθέντων προκύπτει ότι, χωρίς να συνυπάρχει το απαραίτητο στοιχείο της ηθελημένης κακομεταχείρισης δεν δύναται, χωρίς να καταδειχθεί σχετικός φορέας δίωξης ή σοβαρής βλάβης εκ των οποίων οι Αιτητές να κινδυνεύουν, να αποδοθεί καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας στη βάση και μόνο της ανεπάρκειας του συστήματος υγείας της χώρας καταγωγής (βλ. απόφαση ΔΕΕ, C-542/13, M'Bodj, EU:C:2014:2452).

141.        Περαιτέρω, από τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη ττου παρόντος Δικαστηρίου δεν προκύπτει ότι οι αρχές στην περιοχή καταγωγής των Αιτητών έχουν υπαιτίως ή συστηματικά αποστερήσει την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη ή δεν παρέχουν δυνατότητα πρόσβασης σε κατάλληλη θεραπεία, καθώς, αφενός, δεν προκύπτει ηθελημένη στέρηση πρόσβασης λόγω των προσωπικών τους περιστάσεων, όπως, για παράδειγμα, λόγω της θρησκευτικής τους ταυτότητας, και, αφετέρου, οι Αιτητές είχαν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο Dohuk.

 

142.        Ακολούθως, αναφορικά με την κατάσταση των επαναπατριζόμενων στο Ιράκ, παρατίθενται τα εξής: 

 

143.        Η πιο πρόσφατη ωστόσο έκθεση Country Focus της EUAA για το Ιράκ, τον Οκτώβριο του 2025, αναφέρει, σχετικά με την κατάσταση των επιστραφέντων, ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2024, ο πληθυσμός των επαναπατριζόμενων στο Ιράκ ανερχόταν σε 4.897.128,[132] αυξάνοντας σε 5,1 εκατομμύρια τους εσωτερικά εκτοπισμένους που επέστρεψαν στις 10 Απριλίου 2025.[133] Aπό το 2021, η ιρακινή κυβέρνηση έχει επιταχύνει τις προσπάθειες επαναπατρισμού, ιδίως για άτομα από τους καταυλισμούς Al-Hol και Rawj στη βορειοανατολική Συρία.[134] Το 2024, περίπου το 34% των εκτοπισμένων εγκατέλειψαν τους καταυλισμούς στο Ιρακινό Κουδιστάν (KRI). Μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2025, 421 οικογένειες (1.810 άτομα) επέστρεψαν, κυρίως στις επαρχίες Erbil, Ninewa και Salah al-Din [135], με την πλειονότητα των επαναπατριζόμενων να είναι παιδιά και νοικοκυριά με επικεφαλής γυναίκες.[136]

 

144.        Οι επαναπατριζόμενοι αντιμετώπιζαν περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες,[137], σπάνιες ευκαιρίες βιοπορισμού[138] και ζητήματα ασφάλειας, καθώς ορισμένοι έπρεπε να επιστρέψουν σε περιοχές που επλήγησαν από ενδοομαδική βία ή περιοχές που ελέγχονται από πολλαπλούς παράγοντες ασφαλείας.[139] Η επανένταξη παρεμποδίζεται επίσης από τις κατεστραμμένες υποδομές,[140] ενώ  οι νάρκες ξηράς και τα εκρηκτικά όπλα (ERW) συνεχίζουν να θέτουν σε κίνδυνο τους αμάχους και να εμποδίζουν την κυκλοφορία και τα μέσα διαβίωσής τους,[141] όπως και οι ανεπαρκείς κοινωνικές υπηρεσίες.[142]

 

145.        Σύμφωνα με την έκθεση της ΕUAA για το Ιράκ που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2024[143] και τις εκεί αναφερόμενες πηγές όσον αφορά ειδικότερα την κατάσταση των επαναπατρισθέντων στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν, σημειώνονται περιορισμένες ευκαιρίας απασχόλησης κυρίως μεταξύ των νέων,[144] ενώ η πρόσβαση στην αγορά εργασίας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα κυριαρχείται από νεποτισμό καθώς και από οικογενειακά, φυλετικά, εθνοθρησκευτικά και πολιτικά κριτήρια.[145] Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food and Agriculture Organization), το 41 % των νοικοκυριών στο Ιράκ είναι αντιμέτωπο με μέτρια έως σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια, με τις περιοχές Anbar, Dohuk, Erbil και Sulaymaniyah να είναι πιο επηρεασμένες.[146]

 

146.        Από τα ανωτέρω στοιχεία προκύπτει ότι οι επαναπατριζόμενοι στο Ιράκ και, ειδικότερα, στην Περιφέρεια του Ιρακινού Κουρδιστάν ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσχέρειες ως προς την πρόσβαση σε υπηρεσίες, την απασχόληση και την εξασφάλιση επαρκών μέσων διαβίωσης. Εντούτοις, οι δυσχέρειες αυτές δεν προκύπτει ότι οφείλονται σε σκόπιμη συμπεριφορά συγκεκριμένου φορέα δίωξης ή σοβαρής βλάβης ούτε ότι, στην περίπτωση των Αιτητών, προσλαμβάνουν τέτοια ένταση ώστε να τους εκθέτουν σε πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Συναφώς, συνεκτιμάται ότι o Αιτητής 1 είναι ικανός να εργαστεί, όλοι οι Αιτητές έχουν ήδη διαμείνει επί σημαντικό χρονικό διάστημα στο Duhok και είναι εξοικειωμένοι με την περιοχή, ενώ εκεί εξακολουθεί να διαμένει μία από τις ενήλικες κόρες της οικογένειας, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη υφιστάμενου οικογενειακού δεσμού στην περιοχή και δυνητικού δικτύου υποστήριξης.

147.        Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Dohuk κρίθηκε ως τόπος συνήθους διαμονής των Αιτητών και ως τόπος στον οποίο αναμένεται να επιστρέψουν, εξετάζονται οι πραγματικές προϋποθέσεις πρόσβασης, εισόδου και εγκατάστασης στην εν λόγω περιοχή.

148.        Σύμφωνα με έκθεση της EUAA του Νοεμβρίου 2025, το δελτίο ταυτότητας αστικής κατάστασης (Civil Status ID cards) και τα πιστοποιητικά ιθαγένειας (nationality certificates) δεν χρησιμοποιούνται πλέον, ενώ από την 1η Απριλίου 2024, το Υπουργείο Εσωτερικών του Ιράκ ανακοίνωσε την παύση της χρήσης του Δελτίου Ταυτότητας Αστικής Κατάστασης (Civil Status Identity Card). Επισημαίνεται ότι η δυνατότητα ενός ατόμου να διέρχεται από σημεία ελέγχου (checkpoints) και να γίνεται δεκτό σε διαφορετικές περιοχές προκειμένου να εγκατασταθεί προϋποθέτει την κατοχή έγκυρων εγγράφων αστικής κατάστασης, δηλαδή Ενοποιημένου Δελτίου Ταυτότητας (Unified ID card) ή διαβατηρίου.[147] Όσον αφορά την άδεια εγκατάστασης σε περιοχή μετεγκατάστασης, στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ (KRI), άτομα συγκεκριμένου προφίλ ή προερχόμενα από συγκεκριμένες περιοχές δεν επιτρέπεται να μεταφέρουν την Κάρτα Κατοικίας τους (Housing Card) ή να εκδώσουν νέα Κάρτα Κατοικίας. Ειδικότερα, στο Erbil και το Duhok, αυτό αφορά Κούρδους που προέρχονται από τις αμφισβητούμενες περιοχές, Άραβες, Τουρκμένους και μέλη εθνοτικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων που προέρχονται από περιοχές εκτός της KRI.[148] Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Αιτητές διέμειναν στην εν λόγω περιοχή, στο Dohuk, για δύο έτη, καθιστώντας την κέντρο των βιοποριστικών τους συμφερόντων, και δεδομένου ότι η κόρη των Αιτητών 2 και 3 εξακολουθεί να διαμένει εκεί, δεν προκύπτουν αντικειμενικά στοιχεία που να συνηγορούν υπέρ της αδυναμίας εκ νέου εγκατάστασής τους στην περιοχή.

 

149.        Υπό το φως της ανωτέρω ανάλυσης κινδύνου, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή των Αιτητών στο καθεστώς του πρόσφυγα, καθώς δεν τεκμηριώθηκε, κατόπιν εξατομικευμένης εξέτασης, η συνδρομή βάσιμου φόβου δίωξης σύμφωνα με το άρθρο 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 για τους λόγους που εξαντλητικά αναφέρονται στο άρθρο 10 αυτού.

 

150.        Ούτε επίσης τεκμηριώνεται, η υπαγωγή τους στο καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας (άρθρο 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347), καθώς οι Αιτητές δεν τεκμηριώνουν, αλλά και από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία δεν προκύπτει ότι εάν επιστρέψουν στη χώρα ιθαγένειάς τους, θα αντιμετωπίσουν πραγματικό κίνδυνο να υποστούν σοβαρή βλάβη.

 

151.        Ειδικότερα, στην προκειμένη περίπτωση από το προαναφερόμενο ιστορικό και δεδομένου ότι οι Αιτητές δεν τεκμηρίωσαν, ότι ενόψει των προσωπικών τους περιστάσεων, πιθανολογείται να εκτεθούν σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94, Elgafaji, σκέψη 32] ότι αυτοί διατρέχουν κίνδυνο σοβαρής βλάβης, λόγω θανατικής καταδίκης ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας σε περίπτωση επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής τους [βλ άρθρο 15 (α) και (β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347].

 

152.        Ούτε εξάλλου, προκύπτει ότι συντρέχει αδιακρίτως ασκούμενη βία στον τελευταίο τόπο διαμονής τους το Dohuk, ο βαθμός της οποίας να είναι τόσο υψηλός, ώστε να υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμηθεί ότι οι προσφεύγοντες, ακόμα κι αν ήθελε υποτεθεί ότι θα επιστρέψουν στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, θα αντιμετωπίσεουν, λόγω της παρουσίας τους και μόνον στο έδαφος αυτής της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθούν στην εν λόγω απειλή [βλ. άρθρο 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 και απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94  Elgafaji, σκέψη 43].

 

153.        Σημειώνεται συναφώς ότι «το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή σε οποιοδήποτε Αιτητή του οποίου η αίτηση σαφώς δε βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους υπαγωγής του στο καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής». Ως «σοβαρή» ή «σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη» ορίζεται ως «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».

 

154.        Ως προς τον όρο διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη, το ΔΕΕ, διευκρίνισε ότι της έννοιας της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως, η σημασία και το περιεχόμενο των όρων αυτών πρέπει να καθορίζονται, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου αυτοί χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση στην οποία εντάσσονται (αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C‑549/07, Wallentin-Hermann, Συλλογή 2008, σ. I‑11061, σκέψη 17, και της 22ας Νοεμβρίου 2012, C‑119/12, Probst, σκέψη 20). Υπό το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η έννοια της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως αφορά κατάσταση στην οποία οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή στην οποία δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. [Βλ. απόφαση της 30ης Ιανουαρίου 2014, Diakité, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψεις 27 και 28]. Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, το Δικαστήριο κρίνει ότι στην περιοχή τελευταίας συνήθους διαμονής των Αιτητών την πόλη Duhok, με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, δεν υφίσταται εσωτερική ένοπλη σύρραξη κατά την έννοια που αποδίδεται στον όρο από τη νομολογία του ΔΕΕ. Παρότι στην ευρύτερη επαρχία Duhok καταγράφονται ένοπλες αντιπαραθέσεις, κυρίως στο πλαίσιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων της Τουρκίας κατά του PKK, αυτές εντοπίζονται κατά κύριο λόγο σε ορεινές και παραμεθόριες περιοχές και δεν προκύπτει ότι εκτείνονται στην πόλη Duhok κατά τρόπο ώστε αυτή να μπορεί να θεωρηθεί ότι τελεί σε κατάσταση εσωτερικής ένοπλης σύρραξης. Ως εκ τούτου, παρέλκει η οποιαδήποτε άλλη εξέταση των συστατικών στοιχείων της υπό εξέταση διάταξης. Ως εκ τούτου, κρίνεται ότι οι Αιτητές ως άμαχοι δεν διατρέχουν σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής τους ακεραιότητας, ένεκα του επιπέδου των ένοπλων συγκρούσεων που λαμβάνουν χώρα στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής τους.

 

155.        Επισημαίνεται καταληκτικώς ότι δεν έχει εκδοθεί εναντίον των Αιτητών απόφαση επιστροφής. (Βλ. απόφαση της της 17ης Οκτωβρίου 2024, υπόθεση C- 156/23 [Ararat] K, L, M, N κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50 έως 51 και απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, υπόθεση C-313/25 PPU, GB κατά Minister van Asiel en Migratie [Adrar], ECLI:EU:C:2025:647, ιδίως σκέψεις 60 έως 66).

Ως εκ τούτου, η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση τροποποιείται ως ανωτέρω, με €500 έξοδα εναντίον των Αιτητών και υπέρ των Καθ' ων η αίτηση.

 

Κ. Κ. ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.