ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση Αρ.: 2146/24
28 Αυγούστου, 2026
[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
Α.J.M.
Αιτητού,
και
Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ' ων η αίτηση
Α. Ταμπούρλα (κα), για Κ. Ταμπούρλας (κος), Δικηγόρος για τον Αιτητή
Μ. Φιλίππου (κα), Δικηγόρος για τους Καθ' ων η αίτηση
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο Αιτητής με την παρούσα προσφυγή στρέφεται κατά της απόφασης των Καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 30.4.2024, με την οποίαν απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία, καθότι κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2023 και αποφασίστηκε η επιστροφή του στη χώρα καταγωγής του. Αιτείται επιπλέον την αναγνώριση/χορήγηση σε αυτόν καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Γεγονότα
1. Τα γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Ο Αιτητής κατάγεται από τη Σιέρα Λεόνε. Εισήλθε παράνομα στη Δημοκρατία από τις μη ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές και περί τις 12.3.2024, υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 19.3.2024, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του Αιτητή αναφορικά με το αίτημά του για διεθνή προστασία από λειτουργό, ο οποίος στις 27.4.2024 υπέβαλε Έκθεση-Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) για απόρριψη της αίτησης ασύλου του Αιτητή και επιστροφή του στη χώρα καταγωγής του. Η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο στις 30.4.2024. Η εν λόγω απορριπτική απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στον Αιτητή στις 24.5.2024, αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.
Νομικοί Ισχυρισμοί
2. Ο Αιτητής, δια του συνηγόρου, προωθεί ότι δεν υπήρξε το κατάλληλο περιβάλλον για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ του εξεταστή και του Αιτητή με αποτέλεσμα να μην καταφέρει να προχωρήσει στην πλήρη αποκάλυψη των ευαίσθητων και προσωπικών του στοιχείων με συνέπεια να υπάρξει παραβίαση των διαδικασιών, παρά ταύτα ο Αιτητής υπήρξε σαφής και ειλικρινής στις απαντήσεις του.
3. Σχετικά με το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση του ισχυρισμού του περί ομοφυλοφιλίας, υποστηρίζει ότι κατέδειξε την αναγνώριση της διαφορετικότητας, την κοινωνική αποδοκιμασία και τη βλάβη. Συγκεκριμένα, ο Αιτητής επισήμανε ότι αναγνώρισε τη διαφορετικότητά του σε ηλικία 15 ετών και φοβόταν να την εκφράσει λόγω της ποινικής δίωξης που ασκείται στα ομοφυλόφιλα άτομα στη Σιέρα Λεόνε. Περαιτέρω, βίωσε την αποδοκιμασία από την οικογένειά του, το εργασιακό του περιβάλλον, την τοπική κοινωνία αφού όταν μαθεύτηκε ότι ήταν ομοφυλόφιλος τον προπηλάκισαν και κάλεσαν τις αστυνομικές αρχές και τέλος, από τις αρχές αφ’ ης στιγμής τον συνέλαβαν. Πλέον, έζησε τη βλάβη αφού τον συνέλαβαν και έχασε την εργασία του. Υποστηρίζει επίσης ότι, ως ομοφυλόφιλος άνδρας, διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να διωχθεί ποινικά στη χώρα καταγωγής του ή να υποστεί εκεί διακρίσεις ή βία, ενώ δεν υφίσταται, οποιαδήποτε ασφαλής περιοχή εσωτερικής μετεγκατάστασης. Ενόψει των ανωτέρω, προβάλλει ότι, θα έπρεπε να αναγνωριστεί είτε ως πρόσφυγας είτε, όλως επικουρικώς, ως δικαιούχος συμπληρωματικής προστασίας.
4. Από την πλευρά τους, οι Καθ' ων η αίτηση, υποστηρίζουν ότι ο Αιτητής δεν αντίκρουσε τα ευρήματά τους, ότι η συνέντευξή του ήταν διεξοδική, καλύπτοντας όλα τα σχετικά θέματα και διεξήχθη υπό τις κατάλληλες συνθήκες δίνοντας του όλο το χρόνο και την ευκαιρία να εκθέσει με άνεση όλους τους ισχυρισμούς του. Διεξήχθη η δέουσα υπό τις περιστάσεις έρευνα, το μοντέλο αξιολόγησης του κεντρικού του ισχυρισμού εφαρμόστηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, και από τις περιστάσεις του Αιτητή δεν συνεπάγεται ότι συντρέχουν λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα, θα αντιμετωπίσει κίνδυνο να υποστεί δίωξη ή σοβαρή βλάβη.
Το νομικό πλαίσιο
5. Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».
6. Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019, ως έχουν τροποποιηθεί μέχρι και τον περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (Τροποποιητικό) (Αρ. 1) Διαδικαστικό Κανονισμό του 2026, έχει ως ακολούθως:
«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».
7. Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2026 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.
8. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στο εξής: Κανονισμός αναγνώρισης/Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347), δυνάμει του άρθρου 42 αυτού, εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026.
9. Το άρθρο 3 στοιχείο 5) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσφυγας».
10. Ο όρος «πρόσφυγας» ορίζεται και στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του περί Προσφύγων Νόμου του 2026 (στο εξής: o περί Προσφύγων Νόμος).
11. Το καθεστώς του πρόσφυγα χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
12. Το άρθρο 3 στοιχείο 6) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία».
13. Το καθεστώς επικουρικής προστασίας χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
14. Αντιστοίχως, οι εφαρμοστικές του ενωτικού νομοθετικού πλαισίου διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου, ορίζουν τα εξής:
15. Το άρθρο 51 του περί Προσφύγων Νόμου προβλέπει ότι:
«51. Ο Προϊστάμενος με απόφασή του χορηγεί το καθεστώς πρόσφυγα σε αιτητή, εάν κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του έχει αποδειχθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις διατάξεις των Κεφαλαίων ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».
16. Το άρθρο 53 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει ότι:
«53. Ο Προϊστάμενος, με απόφασή του, χορηγεί το καθεστώς επικουρικής προστασίας σε αιτητή εάν, κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του, έχει αποδείξει ότι πληροί τις προϋποθέσεις των Κεφαλαίων ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».
17. Το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, το οποίο τιτλοφορείται «Υποβολή πληροφοριών και αξιολόγηση γεγονότων και περιστάσεων» προβλέπει τα εξής:
«1. Οι αιτούντες υποβάλλουν όλα τα στοιχεία που διαθέτουν και τα οποία τεκμηριώνουν την αίτηση διεθνούς προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, οι αιτούντες συνεργάζονται πλήρως με την αποφαινόμενη αρχή και με άλλες αρμόδιες αρχές και παραμένουν παρόντες και διαθέσιμοι στο έδαφος του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησής τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, μεταξύ άλλων κατά την αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων της αίτησης.[…]».
Επισημαίνεται συναφώς ότι, ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις αναγνώρισης της ιδιότητας του πρόσφυγα και χορήγησης καθεστώτος επικουρικής προστασίας, το νέο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο δεν επέφερε ουσιώδεις μεταβολές σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ και των αντίστοιχων εθνικών εναρμονιστικών ρυθμίσεων, αλλά διατήρησε, κατ’ ουσίαν, τα ίδια κριτήρια υπαγωγής στα δύο καθεστώτα διεθνούς προστασίας.
Κατάληξη
18. Ως προς τους εγειρόμενους λόγους προσφυγής, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι το παρόν Δικαστήριο, ως δικαστήριο ουσίας, δικάζει την ενώπιόν του προσφυγή αξιολογώντας εξ υπαρχής την αίτηση του Αιτητή για διεθνή προστασία, τόσο κατά το νόμο όσο και κατ’ ουσίαν. Δεν περιορίζεται, συνεπώς, μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά εξετάζει την ουσιαστική ορθότητά της de novo και ex nunc. [Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, Torubarov, C-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024]. Ο Αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, πλάνη, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, ο Αιτητής εκπροσωπούμενος και δια συνηγόρου, έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους ισχυρισμούς του και να λάβει όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελής χαρακτηρίζεται ο λόγος προσφυγής, ο οποίος ακόμα και αν γίνει δεκτός δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].
19. Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου [Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie v. Aναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320] αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρει το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου [βλ. επίσης νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποφάσεις αρ. 1093/2008, 817/2009 και 459/2010]. Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του [βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68].
20. Η ανωτέρω προσέγγιση δεν μεταβάλλεται υπό το νέο κανονιστικό πλαίσιο. Ειδικότερα, το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 εξακολουθεί να κατοχυρώνει την αρχή της κοινής υποχρέωσης συνεργασίας κατά την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας, προβλέποντας αφενός την υποχρέωση του αιτητή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία και τις πληροφορίες που διαθέτει προς θεμελίωση της αίτησής του και, αφετέρου, την αντίστοιχη υποχρέωση των αρμόδιων αρχών να συνεργάζονται ενεργά με τον αιτητή για τη συλλογή και αξιολόγηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια του προϊσχύσαντος άρθρου 4 της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, όπως αυτό είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μέσω του άρθρου 16 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (έως την αντικατάστασή του από τον περί Προσφύγων Νόμο του 2026), χωρίς να επιφέρει ουσιώδη διαφοροποίηση ως προς την κατανομή του βάρους συνεργασίας και απόδειξης κατά την εξέταση της αίτησης.
21. Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών του Αιτητή, κατά την υποβολή της αίτησής του για διεθνή προστασία κατέγραψε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας διώξεων και διακρίσεων που υφίστατο λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού από μέλη της κοινότητάς του αλλά και από την ευρύτερη κοινωνία. Πρόσθεσε ακόμη ότι στη χώρα διέτρεχε κίνδυνο ισόβιας φυλάκισης για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό και γενικώς, ότι η εκεί κοινωνία αντιμετώπιζε τον Αιτητή και τους όμοιους του ως κατώτερους (ερ. 1).
22. Στο πλαίσιο της προσωπικής του συνέντευξης, αναφορικά με τα προσωπικά του στοιχεία, ο Αιτητής ανέφερε ότι είναι υπήκοος της Σιέρα Λεόνε, γεννηθείς το 1989 στην περιφέρεια Port Loko. Το 2016 μετέβη στην περιοχή Jui, η οποία βρίσκεται στη Western Area Rural District, έξω από τα ανατολικά όρια της Western Area Urban District της Σιέρα Λεόνε, όπου διέμενε μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα. Δήλωσε ότι είναι άγαμος και άτεκνος, μουσουλμάνος στο θρήσκευμα και ότι ομιλεί την αγγλική, καθώς και τις γλώσσες Temne και Krio. Όσον αφορά την οικογένειά του, ανέφερε ότι ο πατέρας του απεβίωσε στις 24.3.2010 και ότι η μητέρα του διαμένει στην πόλη Grassfield της Freetown. Από τα έξι αδέλφια του, τα τέσσερα βρίσκονται εν ζωή, ενώ τα άλλα δύο έχουν αποβιώσει. Μερικά από τα αδέλφια του ζουν στην Jui και άλλα στην Grassfield. Το μόνο πρόσωπο με το οποίο διατηρεί επικοινωνία είναι η μητέρα του. Αναφορικά με την εκπαίδευσή του, δήλωσε ότι το 2016 απέκτησε πτυχίο στην εφαρμοσμένη λογιστική. Ως προς την επαγγελματική του δραστηριότητα, δήλωσε ότι, κατά την περίοδο 2013-2015, εργαζόταν ως στατιστικολόγος, ενώ από το 2016 μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα εργαζόταν σε τράπεζα (ερ. 29-26).
23. Όσον αφορά το ταξίδι του προς τη Δημοκρατία, ο Αιτητής ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη Σιέρα Λεόνε και μετέβη στη Γουινέα, όπου παρέμεινε για περίπου έναν μήνα. Από εκεί ταξίδεψε αεροπορικώς με προορισμό τις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές και, ακολούθως, εισήλθε παρατύπως στη Δημοκρατία. Σύμφωνα με τον Αιτητή, δεν αντιμετώπισε οποιοδήποτε πρόβλημα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του (ερ. 26).
24. Όσον αφορά τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησής του ο Αιτητής ανέφερε ότι ήταν διεμφυλικό άτομο και ότι διατηρούσε ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Ανέφερε επίσης ότι στη χώρα του είχε υποστεί δίωξη και διακρίσεις λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού (ερ. 25).
25. Απαντώντας σε διευκρινιστικές ερωτήσεις σχετικά με τη δίωξη που υπέστη, ο Αιτητής ανέφερε ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, καθώς, εάν ερχόταν αντιμέτωπος με τον νόμο, θα καταδικαζόταν σε ισόβια φυλάκιση. Επιπλέον, αντιμετώπιζε πλήρη απόρριψη από την κοινωνία, η οποία τον καταδίκαζε λόγω της ταυτότητας φύλου του. Τούτο οφειλόταν σε κοινωνικές, πολιτισμικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις που αντιτίθεντο στον τρόπο με τον οποίο εξέφραζε την ταυτότητά του και με τις οποίες ο ίδιος δεν μπορούσε να συμμορφωθεί. Επίσης, δεν μπορούσε να συμμετέχει σε δραστηριότητες ή να κατέχει οποιαδήποτε θέση εμπιστοσύνης. Ανέφερε ακόμη ότι δεν μπορούσε να ενεργήσει με οποιονδήποτε τρόπο ώστε να αλλάξει την κατάσταση, καθότι δεν απολάμβανε προστασίας από την εκεί νομοθεσία. Ως εκ τούτου, αναγκαζόταν να ζει σε συνθήκες απομόνωσης, μοναξιάς και φόβου. Εξήγησε, επιπλέον, ότι αποκλειόταν από θέσεις εργασίας, καθώς θεωρείτο λιγότερο υπεύθυνος, ενώ η κοινωνία τον αντιμετώπιζε ως πρόσωπο μειωμένης αξίας, μη ικανό να ανταποκριθεί ή να αποδώσει επαρκώς (ερ. 25-15).
26. Ο Αιτητής δήλωσε ότι, στις 21.12.2023, βρισκόταν με τον σύντροφό του στο διαμέρισμά του, όταν ένας συγγενής του τούς εντόπισε μαζί και αντέδρασε έντονα. Ακολούθησε επεισόδιο, κατά το οποίο διάφορα πρόσωπα τον χτύπησαν και κλήθηκε η αστυνομία. Οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα για ανάκριση και, λόγω της κατάστασής του, του χορηγήθηκαν φάρμακα και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου νοσηλεύτηκε φρουρούμενος και, όπως ανέφερε, αντιμετωπιζόταν ως εγκληματίας. Τρεις ημέρες αργότερα, εκμεταλλευόμενος αναστάτωση που επικράτησε, πήρε από το πορτοφόλι αστυνομικού το κλειδί των χειροπέδων του, απελευθερώθηκε και διέφυγε από την πίσω έξοδο. Μετέβη με μοτοσυκλέτα στην πόλη Waterloo και επικοινώνησε με τη θεία του, επιχειρηματία που ζούσε στην Αμερική, η οποία κατανόησε την κατάστασή του και μερίμνησε να του αποσταλεί βοήθεια (ερ. 25-24).
27. Ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες εντοπίστηκε με τον σύντροφό του, ανέφερε ότι βρίσκονταν σε προσωπική στιγμή και επρόκειτο να προβούν σε σεξουαλική πράξη. Ο σύντροφός του έσκισε την οροφή και διέφυγε. Ο Αιτητής δήλωσε ότι υπέθετε πως εξακολουθούσε να ζει στη Σιέρα Λεόνε, χωρίς όμως να είναι βέβαιος, καθώς δεν είχαν επικοινωνήσει μετά το περιστατικό (ερ. 24).
28. Κληθείς να εξηγήσει την αναφορά του ότι ήταν διεμφυλικό άτομο, δήλωσε ότι εννοούσε πως ήταν «gay» ή άνδρας που υιοθετούσε γυναικεία συμπεριφορά. Αυτοπροσδιορίστηκε ως ομοφυλόφιλος, υπό την έννοια ότι διατηρούσε σχέσεις με πρόσωπα του ίδιου φύλου. Ανέφερε ότι αντιλήφθηκε τη διαφορετικότητά του σε ηλικία 14-15 ετών, όταν, στο πλαίσιο σχολικού διαγωνισμού συζήτησης, γνώρισε έναν σημαντικά μεγαλύτερό του άνδρα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Ο άνδρας του προσέφερε δώρο, άρχισαν να επικοινωνούν μέσω της ιστοσελίδας «persons.com» και, όταν τον επισκέφθηκε, του πρότεινε να συνάψουν σχέση. Ο Αιτητής, ο οποίος τότε ήταν 15 ετών, ένιωσε αρχικά νευρικότητα, απορία και δισταγμό, καθώς δεν είχε προηγούμενη ανάλογη εμπειρία, ενώ εξέφρασε και την επιθυμία να φύγει. Ο άνδρας τον καθησύχασε, λέγοντάς του ότι επρόκειτο για κάτι φυσιολογικό στο Ηνωμένο Βασίλειο, και τον μετέφερε στην κατοικία του. Έπειτα από επανειλημμένες συζητήσεις σεξουαλικού περιεχομένου και συναντήσεις, ο Αιτητής αποδέχθηκε τελικά, λόγω του έντονου θαυμασμού του προς εκείνον και των πολύτιμων δώρων που του προσέφερε (ερ. 23-22).
29. Την επόμενη ημέρα, ο Αιτητής συζήτησε το ζήτημα με φίλο του, ο οποίος του είπε ότι ήταν τυχερός που τον είχε προσεγγίσει ένας λευκός άνδρας και τον παρότρυνε να διατηρήσει την επαφή μαζί του. Ακολούθως, τον επισκέφθηκε και συνευρέθηκαν ερωτικά. Μετά τη συνεύρεσή τους, ο Αιτητής ένιωθε συνεχή φόβο και άγχος, λόγω της πιθανότητας σύλληψης, ισόβιας φυλάκισης και απόρριψης από την οικογένειά του. Επιβεβαίωσε δε ότι όσα περιέγραψε προέκυψαν κατόπιν της εισαγωγής του στη συγκεκριμένη εμπειρία και δεν προϋπήρχαν μέσα του.
30. Ο Αιτητής ανέφερε ότι, πριν από την εμπειρία αυτή, δεν γνώριζε την ποινή που προβλεπόταν στη χώρα του για την ομοφυλοφιλία. Πληροφορήθηκε σχετικά κατά τις επισκέψεις του στο δικαστήριο στο πλαίσιο του σχολείου, όπου, ως μέντορας, είχε την ευθύνη να μεταφέρει όσα συνέβαιναν. Κατά την παρουσία του εκεί, είδε έναν άνδρα να συλλαμβάνεται και να καταδικάζεται σε ισόβια κάθειρξη με καταναγκαστική εργασία.
31. Μετά τη σχέση του με τον συγκεκριμένο άνδρα, άρχισε να αναπτύσσει συναισθήματα για πρόσωπα του ίδιου φύλου, τα οποία γνώριζε μέσω του διαδικτύου ή σε παραλίες και τους συναντούσε σε ξενοδοχεία. Τον δεύτερο σύντροφο του, ο οποίος επίσης καταγόταν από το Ηνωμένο Βασίλειο, τον γνώρισε σε παραλία.
32. Ο Αιτητής ανέφερε ότι, από την ηλικία των 15 ετών μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα, ζούσε με συνεχή φόβο ενδεχόμενης δίωξης. Δήλωσε ότι δεν γνώριζε πολλά για τη σεξουαλικότητά του, καθώς ζούσε απομονωμένος και επικεντρωνόταν στην εργασία του. Ως ομοφυλόφιλο άτομο στη Σιέρα Λεόνε βίωνε έντονες διακρίσεις, οι οποίες αποτέλεσαν τον λόγο αναχώρησής του. Επειδή δεν τον έβλεπαν με γυναίκες, δημιουργήθηκαν υποψίες, δεν προσκαλείτο σε οικογενειακές συγκεντρώσεις και δεν συμμετείχε ενεργά σε κοινωνικές δραστηριότητες. Ανέφερε επίσης ότι, όταν εργαζόταν ως μάνατζερ, του ζητήθηκε πιστοποιητικό γάμου. Κατά τις παραδοσιακές αντιλήψεις, ένα διεμφυλικό άτομο δεν θεωρείτο φυσιολογικό ούτε σημαντικό μέλος της κοινωνίας. Όπως εξήγησε, οι άλλοι συμπέραιναν ότι ήταν ομοφυλόφιλος επειδή δεν τον είχαν δει ποτέ με γυναίκα σύντροφο.
33. Ερωτηθείς πώς αντιλαμβανόταν τον όρο «διεμφυλικό άτομο», απάντησε ότι επρόκειτο για πρόσωπο που είχε συναισθήματα τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες, ενώ ως ομοφυλόφιλο αντιλαμβανόταν το πρόσωπο που είχε συναισθήματα μόνο για άνδρες ή έναν άνδρα που αισθανόταν ως γυναίκα. Αυτοπροσδιορίστηκε ως ομοφυλόφιλος, προσθέτοντας ότι ενδεχομένως είχε παρερμηνεύσει τις σχετικές έννοιες.
34. Ως προς το κατά πόσον είχε αισθανθεί έλξη προς πρόσωπα του αντίθετου φύλου, αναφέρθηκε στην παράδοση, σύμφωνα με την οποία ο πατέρας επιλέγει σύζυγο για τον γιο του. Όταν ο πατέρας του τον ρωτούσε γιατί δεν ήθελε να παντρευτεί συγκεκριμένη κοπέλα, εκείνος απαντούσε ότι επιθυμούσε πρώτα να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Ο Αιτητής δήλωσε ότι δεν αισθανόταν καλά, καθώς καλείτο να επιλέξει μεταξύ της υπακοής στην οικογένειά του και της προσωπικής του ταυτότητας ενώ προσπαθούσε να καθυστερήσει τον γάμο. Μολονότι ήταν δύσκολο να αντιταχθεί στις οικογενειακές και πολιτισμικές προσδοκίες, επιθυμούσε να παραμείνει αυθεντικός και να είναι ο εαυτός του.
35. Όταν αντιλήφθηκε ότι ελκόταν από άνδρες, φοβόταν την κοινωνία και τους νόμους, καθώς πίστευε ότι κινδύνευε να ξυλοκοπηθεί και να φυλακιστεί. Για να προστατευθεί, ζούσε μοναχική και απομονωμένη ζωή, φοβούμενος ότι, εάν γινόταν αντιληπτός, θα τον χτυπούσαν.
36. Αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο γνωρίζονταν μεταξύ τους τα ομοφυλόφιλα άτομα στη χώρα του, ανέφερε ότι μπορούσε κανείς να τα αντιληφθεί σε συγκεκριμένους χώρους, όπως στις παραλίες, χωρίς ο ίδιος να μπορεί να εξηγήσει επακριβώς τον τρόπο, αφού επρόκειτο για «αίσθηση». Κατονόμασε τις παραλίες «Hamilton Beach» και «Number 2 Beach», όπου σύχναζαν τέτοια άτομα, αλλά και πρόσωπα που προσποιούνταν ότι ήταν ομοφυλόφιλα. Ανέφερε ότι η πρόσβαση στις παραλίες αυτές ήταν δαπανηρή και απαιτούσε ραντεβού, ενώ εκεί σύχναζαν κυρίως άνδρες από τη Βρετανία, γεγονός που ήταν γνωστό στη Σιέρα Λεόνε.
37. Ως προς το ακρωνύμιο LGBT, ανέφερε ότι αυτό σήμαινε λεσβία, ομοφυλόφιλος, αμφιφυλόφιλος και διεμφυλικός. Εξήγησε ότι λεσβία είναι η γυναίκα που έλκεται από γυναίκες, ομοφυλόφιλος ο άνδρας που έλκεται από άνδρες, αμφιφυλόφιλος όποιος έλκεται από γυναίκες και άνδρες και διεμφυλικός ο άνδρας που αισθάνεται γυναίκα. Δήλωσε ότι αισθανόταν καλά με τον σεξουαλικό του προσανατολισμό, ότι αυτή ήταν η ζωή που επιθυμούσε και ότι ήταν ευχαριστημένος με τον εαυτό του.
38. Ερωτηθείς εάν μπορούσε να ελέγξει τη σεξουαλικότητά του, απάντησε ότι στη Σιέρα Λεόνε θα προσπαθούσε να το πράξει, ενώ στη Δημοκρατία δεν ήταν αναγκαίο. Πρόσθεσε ότι εγκατέλειψε τις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές και εισήλθε στις ελεγχόμενες, μεταξύ άλλων, επειδή εκεί τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων ήταν περιορισμένα, καθότι επρόκειτο, κατά την αντίληψή του, για μουσουλμανική περιοχή.
39. Ως προς τη μητέρα του, ανέφερε ότι ήταν η καλύτερή του φίλη και πληροφορήθηκε τον σεξουαλικό του προσανατολισμό μετά το περιστατικό της 21.12.2023. Προηγουμένως δεν είχε αντιληφθεί κάτι, παρότι τον ρωτούσε εάν θα παντρευόταν. Μετά το περιστατικό αντέδρασε έντονα και με θυμό, χωρίς να γνωρίζει πώς να διαχειριστεί την κατάσταση, αλλά ταυτόχρονα ανησυχούσε για την υγεία και τους τραυματισμούς του. Ο Αιτητής δήλωσε ότι θα της απολογείτο επειδή δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της και δεν ακολούθησε την κουλτούρα και τις παραδόσεις τους. Θα τη διαβεβαίωνε, ωστόσο, ότι δεν ήταν κατώτερος, ότι είχε αξίες και ότι διέφερε από την εικόνα που είχε σχηματίσει γι’ αυτόν η κοινωνία. Θα της έλεγε επίσης ότι θα παρέμενε πάντοτε δίπλα της και θα ζητούσε τη συγχώρεσή της, εξηγώντας ότι αυτός ήταν ο πραγματικός του εαυτός.
40. Ο Αιτητής ανέφερε ότι όσα απέκρυπτε από την οικογένειά του σχετικά με τον σεξουαλικό του προσανατολισμό αποκαλύφθηκαν την ημέρα του περιστατικού. Θεωρούσε ότι όφειλε εξηγήσεις μόνο στη μητέρα του, αλλά πίστευε ότι εκείνη δεν θα το αποδεχόταν, καθώς η ομοφυλοφιλία αντέβαινε στη θρησκεία τους. Η μητέρα του είχε μεταβεί δύο φορές στη Μέκκα και η οικογένειά του ήταν θρησκευόμενη, αναμένοντας από αυτόν να διδάσκει και να ασκεί το Ισλάμ. Ανέφερε ότι, σύμφωνα με τη θρησκευτική αντίληψη με την οποία ανατράφηκε, η ομοφυλοφιλία θεωρείτο κατάρα και τα ομοφυλόφιλα άτομα έπρεπε να θανατώνονται διά λιθοβολισμού. Ως ομοφυλόφιλος μουσουλμάνος, ζούσε με συνεχή φόβο αποκάλυψης. Επειδή δεχόταν πολλές ερωτήσεις από τους γύρω του, ζήτησε από έναν εξάδελφό του να αναλάβει την ανατροφή του γιου του ως δικού του παιδιού, γεγονός που περιόρισε τις πιέσεις και τα σχόλια ότι δεν μπορούσε να αφήσει έγκυο μια γυναίκα.
41. Αναφορικά με τη φροντίδα του παιδιού, ο Αιτητής ανέφερε ότι είπε στον εξάδελφό του πως επιθυμούσε να συνεισφέρει στα σχολικά του έξοδα και εκείνος συμφώνησε. Ανέλαβε το παιδί σε ηλικία τριών ετών και διέδιδε στον χώρο εργασίας του ότι είχε παιδί, επιδιώκοντας να περιορίσει τις διακρίσεις εις βάρος του. Εξήγησε ότι, όταν διορίστηκε επικεφαλής επιχειρήσεων σε τράπεζα, του ζητήθηκε πιστοποιητικό γάμου, επειδή η θέση συνδεόταν με συγκεκριμένες προϋποθέσεις υπευθυνότητας. Όταν δήλωσε ότι δεν ήταν παντρεμένος, του είπαν ότι η θέση δεν μπορούσε να δοθεί σε άγαμο πρόσωπο και ότι έπρεπε να παντρευτεί. Ανέλαβε, συνεπώς, τη φροντίδα του παιδιού για να δείξει ότι δεν ήταν ανίκανος ως άνδρας και ότι δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα στη σεξουαλική του ζωή. Στην οικογένειά του ανέφερε απλώς ότι βοηθούσε τον εξάδελφό του στην ανατροφή του γιου του.
42. Αξιολογώντας τις δηλώσεις του Αιτητή, οι Καθ' ων η αίτηση σχημάτισαν τρείς ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος, ως προς την ταυτότητα, τη χώρα καταγωγής και τα προσωπικά στοιχεία/προφίλ του Αιτητή. Ο δεύτερος, ως προς τον σεξουαλικό προσανατολισμό του Αιτητή ως ομοφυλόφιλο άτομο και ο τρίτος για το ότι ο Αιτητής καταζητείτο από την αστυνομία λόγω σεξουαλικής επαφής με άτομο του ίδιου φύλου.
43. Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή κρίθηκε αποδεκτός, καθότι οι δηλώσεις του επιβεβαιώνονται από τις διαθέσιμες εξωτερικές πηγές, καθώς και από το διαβατήριο που προσκόμισε ο ίδιος.
44. Κατά την αξιολόγηση του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού, οι Καθ’ ων η αίτηση εφάρμοσαν το μοντέλο DSSH (Difference, Stigma, Shame and Harm). Ως προς το στοιχείο της διαφορετικότητας, επεσήμαναν ότι ο Αιτητής ανέφερε πως, πριν από την εμπειρία που είχε στην ηλικία των 15 ετών, δεν ήταν ομοφυλόφιλος, παραγνωρίζοντας ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός αποτελεί μέρος της σεξουαλικής ταυτότητας του ατόμου, η οποία είναι έμφυτη, και δεν δύναται να μεταβληθεί. Περαιτέρω, δεν κατόρθωσε να εξηγήσει πώς αισθανόταν ως ομοφυλόφιλο άτομο, πώς βίωνε τη διαφορετικότητά του και ποια συναισθήματα του προκαλούσε η απόκρυψη του σεξουαλικού του προσανατολισμού. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο περιέγραψε τον εαυτό του δεν κρίθηκε συνεκτικός, καθότι αρχικά ανέφερε ότι ήταν διεμφυλικό ομοφυλόφιλο άτομο. Τέλος, δεν παρέθεσε προσωπικά βιώματα και προβληματισμούς που ενδεχομένως αντιμετώπιζε ως ομοφυλόφιλο άτομο.
45. Ως προς τα στοιχεία του στίγματος και της ντροπής, οι Καθ’ ων η αίτηση κατέγραψαν ότι ο Αιτητής δεν εξέφρασε αισθήματα ντροπής, απομόνωσης ή δυσκολίας εξαιτίας της διαφορετικότητάς του. Μολονότι ανέφερε ότι αισθανόταν απομονωμένος, δεν κατόρθωσε να εξηγήσει με ποιον τρόπο βίωνε την απομόνωση αυτή. Παράλληλα, ενώ δήλωσε ότι προερχόταν από θρησκευόμενη οικογένεια, δεν αναφέρθηκε στο στίγμα ή στις σκέψεις που ενδεχομένως βίωνε ως ομοφυλόφιλος μουσουλμάνος. Οι αναφορές του ως προς το πώς αισθανόταν στη χώρα καταγωγής του ως ομοφυλόφιλο άτομο κρίθηκαν ασαφείς και στερούνταν προσωπικών στοιχείων και επαρκών πληροφοριών. Περαιτέρω, κρίθηκε ότι παραγνώριζε το γεγονός ότι η ομοφυλοφιλία θεωρείτο ταμπού και ότι τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα υφίσταντο βαθύ κοινωνικό στιγματισμό, ο οποίος, πέραν του φόβου σύλληψης από τις αρχές, θα μπορούσε να προκαλέσει θλίψη, εξασθένηση και ψυχική ταλαιπωρία. Εν γένει, δεν ήταν σε θέση να περιγράψει όσα βίωνε συναισθηματικά ως ομοφυλόφιλο άτομο.
46. Ως προς το στοιχείο της βλάβης, οι Καθ’ ων η αίτηση επεσήμαναν ότι ο Αιτητής δεν επέδειξε επαρκή γνώση της κατάστασης που επικρατούσε στη χώρα καταγωγής του αναφορικά με τη μεταχείριση των ομοφυλόφιλων ατόμων από την κοινωνία και τις κρατικές αρχές. Επιπλέον, δεν παρέθεσε επαρκείς πληροφορίες ως προς τον τρόπο με τον οποίο προστάτευε τον εαυτό του, μολονότι δήλωσε ότι ζούσε απομονωμένος.
47. Συνολικά, οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι οι δηλώσεις του Αιτητή χαρακτηρίζονταν από επιπολαιότητα, έλλειψη ευλογοφάνειας, ασάφειες και γενικολογίες.
48. Καίτοι οι εξωτερικές πηγές πληροφόρησης στις οποίες παρέπεμψαν οι Καθ’ ων η αίτηση επιβεβαίωναν ότι η ομοφυλοφιλία ποινικοποιείτο στη Σιέρα Λεόνε και ότι τα ομοφυλόφιλα άτομα υφίσταντο επιθέσεις, αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις, δυσμενείς διακρίσεις, εξευτελιστική μεταχείριση και κοινωνικό στιγματισμό, ο ισχυρισμός δεν έγινε αποδεκτός, λόγω της μη θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας του Αιτητή.
49. Κατά την αξιολόγηση του τρίτου ουσιώδους ισχυρισμού, οι Καθ’ ων η αίτηση επεσήμαναν την έλλειψη συνοχής και επαρκών πληροφοριών στο αφήγημα του Αιτητή. Ειδικότερα, ο Αιτητής ανέφερε ότι, στις 21.12.2023, εντοπίστηκε επ’ αυτοφώρω με τον σύντροφό του σε ιδιωτική στιγμή και ότι ο τελευταίος, προκειμένου να διαφύγει, έσκισε την οροφή. Η εκδοχή αυτή κρίθηκε μη ευλογοφανής σε συνάρτηση με μεταγενέστερη δήλωσή του ότι το τρίχρονο παιδί, τη φροντίδα του οποίου είχε αναλάβει, διέμενε στον επάνω όροφο της οικίας. Περαιτέρω, οι δηλώσεις του σχετικά με τη διαφυγή του από το νοσοκομείο χαρακτηρίστηκαν επιπόλαιες. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι, υπό συνθήκες αναστάτωσης, έπεσε το πορτοφόλι ενός αστυνομικού, μέσα στο οποίο βρισκόταν το κλειδί των χειροπέδων, το οποίο πήρε, απελευθερώθηκε και διέφυγε, χωρίς όμως να εξηγήσει πώς κατόρθωσε να προβεί στις ενέργειες αυτές ενώ ήταν τραυματισμένος.
50. Στη βάση του μοναδικού ισχυρισμού ο οποίος έγινε αποδεκτός, ήτοι την ταυτότητα, χώρα καταγωγής και τα προσωπικά στοιχεία/προφίλ του Αιτητή, και λαμβανομένων υπόψιν τόσο του προσωπικού του προφίλ ως ενήλικο άτομο, μορφωμένο και με εργασιακή εμπειρία, που δεν διαφαινόταν να είχε υποστεί κάποια μορφή δίωξης ή σοβαρή μορφή βλάβης και δεν αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας ή άλλα θέματα ευαλωτότητας, όσο και των πληροφοριών για την κατάσταση ασφαλείας στη χώρα καταγωγής και ειδικότερα στη Western Area, διαπιστώθηκε από τους Καθ' ων η αίτηση ότι δεν υπήρχαν εύλογοι/βάσιμοι λόγοι να θεωρείτο ότι ο Αιτητής θα αντιμετώπιζε δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του και ειδικότερα στην πόλη Jui, Western Area της Σιέρα Λεόνε.
51. Προχωρώντας στη νομική ανάλυση, διαπιστώθηκε ότι δεν προέκυπτε βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης του Αιτητή δυνάμει του άρθρου 3 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2023, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης αυτού, δυνάμει του άρθρου 19 ιδίου νόμου. Στο πλαίσιο εξέτασης της υπαγωγής του Αιτητή στο άρθρο 19(2)(γ) των ιδίων νόμων, λαμβάνοντας υπόψη το ατομικό προφίλ του Αιτητή σε συνάρτηση με επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή Western Area όπου αναμενόταν να επέστρεφε, κρίθηκε ότι δεν διέτρεχε σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής του ακεραιότητας ως άμαχος, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας καθώς στην εν λόγω περιοχή δεν παρατηρούνταν συνθήκες ένοπλων συγκρούσεων.
52. Στο πλαίσιο της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, σε σχετικές διευκρινιστικές ερωτήσεις του Δικαστηρίου, ο Αιτητής ανέφερε ότι το παιδί επρόκειτο για το παιδί του ξαδέλφου του, το οποίο ο Αιτητής είχε υιοθετήσει και αναθρέψει. Ανέφερε ακόμη ότι το παιδί πλέον μεγάλωνε με τη συνδρομή της οικογένειάς του καθώς ήταν συγγενικό του πρόσωπο. Τέλος, δήλωσε ότι δεν επικοινωνούσε με κανέναν πλην της μητέρας του που ζούσε στη Σιέρα Λεόνε.
53. Προχωρώντας στην de novo και ex nunc εξέταση των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, γίνεται δεκτό το εύρημα των Καθ’ ων η αίτηση αναφορικά με τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό. Το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τους προβληθέντες ισχυρισμούς στην βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας.[1]
54. Συγκεκριμένα, ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, διαπιστώνεται ότι ο Αιτητής υπήρξε σαφής ως προς τα προσωπικά του στοιχεία. Η αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού εδραιώνεται περαιτέρω και από τις εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, οι οποίες συγκεντρώνονται στο διοικητικό φάκελο και από το διαβατήριό του.
55. Ως προς τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, ήτοι ότι είναι ομοφυλόφιλος και σχετικά με μοντέλο ανάλυσης που χρησιμοποιήσαν οι Καθ' ων η αίτηση (Difference, Stigma, Shame, Harm (DSSH) model), σημειώνεται ο σκεπτικισμός γύρω από τη χρήση του, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν στερεότυπα και να καταλήξει η αξιολόγηση αξιοπιστίας του Αιτητή σε ένα κατάλογο τυποποιημένων στοιχείων που ένας Αιτητής θα πρέπει ή όχι να πληροί, εις βάρος της εξατομικευμένης εξέτασης.[2] Χωρίς το εν λόγω μοντέλο να αποκλείεται ως καθοδηγητική μέθοδος για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του Αιτητή, εν προκειμένω, το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τον εν λόγω ισχυρισμό στη βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας, χωρίς να γίνεται ειδική αναφορά στο εν λόγω μοντέλο για τους λόγους που εξηγήθηκαν ανωτέρω. Προς τούτο επισημαίνονται τα κάτωθι. Αρχικώς, παρατηρείται πως κατά την συνέντευξή του ο Αιτητής υπεβλήθη σε πλήθος ερωτήσεων ανοικτού τύπου, αλλά και σε μεγάλο αριθμό διευκρινιστικών και κλειστού τύπου ερωτήσεων, ώστε να μπορέσει ο ίδιος να αναπτύξει με επαρκή λεπτομέρεια, τόσο τις εμπειρίες και τα βιώματά του, όσο και τις σκέψεις και τα συναισθήματά του και να αποσαφηνίσει τους ισχυρισμούς του περαιτέρω. Επίσης, ορθώς δεν τέθηκαν ερωτήσεις παρεμβατικές στην ιδιωτική ζωή του Αιτητή (βλ. σχετικά την απόφαση του ΔΕΕ της 2ας Δεκεμβρίου 2014, C-148/13 έως C-150/13, A, B, C, A B and C, ECLI:EU:C:2014:2406). Επισημαίνεται εξάλλου πως δεν αναμένεται από όλα τα ΛΟΑΤΚI άτομα να βιώσουν με τον ίδιο τρόπο την σεξουαλικότητα τους, η αντίδραση απέναντι στην διαφορετικότητα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως τα προσωπικά βιώματα, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το πολιτισμικό πλαίσιο της χώρας διαμονής. Τα συναισθήματα που αναπτύσσονται κατά την διαδικασία της συνειδητοποίησης της σεξουαλικότητας είναι υποκειμενικά και προσωπικά.[3]
56. Αποτιμώντας τις δηλώσεις του Αιτητή ως προς τον ισχυρισμό περί του σεξουαλικού του προσανατολισμού, ειδικώς σε σχέση με τη συνειδητοποίηση της ταυτότητάς του, παρατηρείται ότι αυτές υπήρξαν μεταβαλλόμενες. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι στην ηλικία των 14-15 ετών, γνώρισε έναν άνδρα που τον εισήγαγε στη νέα εμπειρία, διευκρινίζοντας ότι με αυτή τη φράση εννοούσε ότι ο άνδρας επιθυμούσε να συνάψουν σχέση, ότι του άρεσε και ότι ήθελε να είναι ο σύντροφός του. Πρόσθεσε ότι άρχισε να αναπτύσσει αισθήματα για άτομα του ιδίου φύλου ακολούθως της εν λόγω σχέσης. Ωστόσο κατόπιν ερωτήσεων που του τέθηκαν, παρουσίασε μια διαφορετική εκδοχή αναφέροντας ότι αυτό έγινε σε νεαρή ηλικία και ότι δυσφορούσε με τις από πλευράς του πατέρα του πιέσεις αφού έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στην ανυπακοή προς την οικογένεια ή την προσωπική του ταυτότητα.
57. Περαιτέρω και εκτός της μεταβλητότητας, δεν αναφέρθηκε στην όποια διεργασία αυτογνωσίας ή εσωτερικής αναγνώρισης. Η αφήγησή του, στο σχετικό σκέλος, ήταν γενική, ενώ δεν παρουσίασε προσωπικό βίωμα, συναισθηματικό βάθος ή εξελικτική πορεία της συνειδητοποίησης. Παρότι αναφέρθηκε σε σχέση με πρόσωπο του ιδίου φύλου και γενικώς σε επόμενες χρονικά σχέσεις, για τις οποίες παρέμεινε αδιευκρίνιστο το αν επρόκειτο για περιστασιακές ή μη, δεν κατόρθωσε να αναπτύξει ουσιωδώς τις προσωπικές και συναισθηματικές πτυχές αυτών ούτε την εξέλιξή τους.
58. Ιδιαίτερης σημασίας προσλαμβάνουν συναφώς οι δηλώσεις του ως προς τον τρόπο περιγραφής του εαυτού του. Αρχικά και ενώ αυτοπροσδιορίστηκε ως διεμφυλικό άτομο, όσα μετέπειτα δήλωσε δεν συμφωνούσαν με αυτό, με δεδομένο το ότι δεν αναφέρθηκε σε εσωτερική αίσθηση και ταυτότητα φύλου διαφορετική από το φύλο που του αποδόθηκε, αλλά σε έλξη για άτομα του ιδίου φίλου. Αυτό πιθανόν να προκύπτει από την εννοιολογική σύγχυση και εσφαλμένη αντίληψη αναφορικά με τους όρους «Λεσβία», «Ομοφυλόφιλος», «Αμφιφυλόφιλος» και «Διεμφυλικός», τους οποίους άλλωστε παραδέχτηκε ότι μπορεί και να είχε παρεξηγήσει. Η μετέπειτα ασυμφωνία με την αρχική του δήλωση δεν είναι συνεπώς ορθό να θεωρηθεί ως απόλυτη λογική αντίφαση.
59. Περαιτέρω, οι αναφορές του για τη στάση της κοινωνίας και της θρησκείας απέναντι στα ομοφυλόφιλα άτομα παρέμειναν γενικού χαρακτήρα και δεν απαιτούσαν ιδιαίτερη γνώση πέραν εκείνης που θα αναμενόταν από πρόσωπο της ηλικίας και του υποβάθρου του που διαβιούσε στη χώρα καταγωγής του. Ομοίως γενική και ασαφής ήταν τα όσα ανέφερε για τη συμπεριφορά της μητέρας του προτού αλλά και αφού πληροφορήθηκε τα του σεξουαλικού του προσανατολισμού, δηλώνοντας ότι γενικώς τον ρωτούσε για το πότε θα παντρευόταν και ακολούθως της πληροφόρησης αντέδρασε έντονα και θύμωσε, χωρίς ωστόσο να αναφέρει την όποια άλλη πληροφορία.
60. Αξιοσημείωτο είναι, τέλος, ότι, παρά την επικαλούμενη κοινωνική και επαγγελματική περιθωριοποίησή του, ο Αιτητής κατόρθωσε να ολοκληρώσει τις σπουδές του και να εργοδοτηθεί σε τραπεζικό ίδρυμα, όπου εργάστηκε μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα. Μολονότι τα στοιχεία αυτά δεν αναιρούν αφ’ εαυτών την πιθανότητα να υπέστη διακρίσεις, ο Αιτητής δεν εξήγησε με συγκεκριμένο και επαρκή τρόπο πώς εκδηλωνόταν η επικαλούμενη περιθωριοποίηση στην καθημερινή και επαγγελματική του ζωή ούτε πώς αυτή επηρέασε ουσιωδώς την εκπαιδευτική ή επαγγελματική του πορεία.
61. Ως προς τις δηλώσεις του Αιτητή για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό, παρατηρείται επίσης ότι οι Καθ’ ων η αίτηση προέβησαν σε έρευνα σε εξωτερικές πηγές αναφορικά με την αντιμετώπιση των ομοφυλοφίλων στη χώρα καταγωγής του Αιτητή, τα ευρήματα της οποίας παρατίθενται και αναλύονται στην εισηγητική τους έκθεση. Στο πλαίσιο, ωστόσο, της παρούσας διαδικασίας, διεξήχθη ανεξάρτητη έρευνα σε εξωτερικές πηγές, τα ευρήματα της οποίας επιβεβαιώνουν τα ευρήματα της διοικητικής έρευνας.
62. Ειδικότερα, διαπιστώνεται ότι η σεξουαλική συνεύρεση με άτομο του ιδίου φύλου αποτελεί ποινικό αδίκημα με νόμο υφιστάμενο από την εποχή της αποικιοκρατίας.[4]
63. Η σεξουαλική δραστηριότητα μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου απαγορεύεται βάσει του Νόμου περί Αδικημάτων κατά του Προσώπου του 1861, ο οποίος ποινικοποιεί πράξεις «σοδομισμού».[5] Η εν λόγω διάταξη επιφέρει ως ανώτατη ποινή ισόβια κάθειρξη και αφορά μονάχα τους άντρες.[6] Το Human Dignity Trust, νομικός οργανισμός που εστιάζει στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επισημαίνει ότι «υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία εφαρμογής του νόμου τα τελευταία χρόνια, με ΛΟΑΤΚΙ άτομα να υπόκεινται περιστασιακά σε σύλληψη και αυθαίρετη κράτηση, αν και δεν φαίνεται να έχουν υπάρξει διώξεις, επιτυχείς ή μη, βάσει του νόμου».[7]
64. Η έκθεση για την κατάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2024, αναφέρει ότι η αστυνομία γενικά δεν υποκινούσε, δεν διέπραττε ούτε ενέκρινε βία ή παρενόχληση κατά των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.[8] Υποστηρικτές των ΛΟΑΤΚΙ δικαιωμάτων ανέφεραν περιστατικά βίας και εκβιασμού εις βάρος ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.[9] Παρά το γεγονός ότι οι αρχές δεν κακομεταχειρίζονταν ούτε παρενοχλούσαν όσους κατήγγελλαν τέτοιες κακοποιήσεις, ήταν απρόθυμες να ενεργήσουν βάσει αυτών των καταγγελιών.[10] Δεν υπήρξαν αναφορές ότι οι κρατικές αρχές προχώρησαν σε έρευνες ή επέβαλαν κυρώσεις σε κρατικούς ή μη κρατικούς φορείς που συμμετείχαν σε πράξεις βίας ή κακοποίησης εις βάρος ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.[11]
65. Η 2024 έκθεση της Freedom House καταγράφει ότι τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα δέχονται διακρίσεις στην πρόσβαση τους σε εργασία, σε ιατρική περίθαλψη και είναι ευάλωτοι σε βία.[12] Σύμφωνα με την έκθεση του ιδρύματος Bertelsmann Stiftung, η οποία καλύπτει το διάστημα από 1 Φεβρουαρίου 2021 έως 31 Ιανουαρίου 2023, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων παραμένουν παραμελημένα.[13]
66. Η έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτείων επιβεβαιώνει τις διακρίσεις που υφίστανται τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.[14] Ωστόσο, ως αναφέρει, οι άνδρες δεν φοβούνταν σύλληψη και η αποδοχή των ΛΟΑΤΚΙ δραστηριοτήτων από την αστυνομία αυξήθηκε ενώ οι κρατικές αρχές κατέβαλαν περιορισμένες προσπάθειες για την αντιμετώπιση των διακρίσεων και της προκατάληψης εις βάρος των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.[15]
67. Σύμφωνα με δημόσια δήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας τον Μάρτιο του 2023, τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα «επηρεάζονταν δυσανάλογα από ποινικούς νόμους που απαγορεύουν την σοδομία και τα ήσσονος σημασίας αδικήματα».[16]
68. Ο νόμος δεν περιόριζε το δικαίωμα των ατόμων να εκφράζονται σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.[17] Ωστόσο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ασχολούνται με τα ΛΟΑΤΚΙ ζητήματα υποστήριζαν ότι, επειδή ο νόμος απαγόρευε τη σεξουαλική δραστηριότητα μεταξύ ανδρών, περιόριζε τη δυνατότητα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων να ασκούν την ελευθερία της έκφρασης και της ειρηνικής συνάθροισης.[18]
69. Με βάση τα ανωτέρω γενικότερα ευρήματα, προκύπτει ότι τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα στη χώρα καταγωγής του Αιτητή ενδέχεται να αντιμετωπίζουν κοινωνικό στιγματισμό, διακρίσεις και περιστατικά παρενόχλησης ή βίας, ενώ η νομοθεσία εξακολουθεί να ποινικοποιεί τη σεξουαλική δραστηριότητα μεταξύ ανδρών. Ωστόσο, από τις διαθέσιμες πηγές δεν προκύπτει ότι υφίσταται, κατά τρόπο γενικευμένο και συστηματικό, έντονη εφαρμογή της σχετικής ποινικής νομοθεσίας ή οργανωμένη και στοχευμένη δίωξη ΛΟΑΤΚΙ ατόμων από τις κρατικές αρχές αποκλειστικά λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού. Αντιθέτως, οι ίδιες οι πηγές αναφέρουν περιορισμένα στοιχεία εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας κατά τα τελευταία έτη, ενώ δεν καταγράφονται συστηματικές ποινικές διώξεις βάσει αυτής.
70. Συναφώς, το ΔΕΕ, με την απόφαση της 7.11.2013 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C‑199/12 έως C‑201/12, X, Y και Z, ECLI:EU:C:2013:720, σκέψεις 55–61, έκρινε ότι η απλή ύπαρξη νομοθετικής διάταξης που ποινικοποιεί τις ομοφυλοφιλικές πράξεις δεν συνιστά αφ’ εαυτής πράξη δίωξης. Αντιθέτως, ποινή φυλάκισης που προβλέπεται για τέτοιες πράξεις και εφαρμόζεται πράγματι στη χώρα καταγωγής συνιστά δυσανάλογη ή μεροληπτική κύρωση και, επομένως, πράξη δίωξης. Εν προκειμένω, μολονότι η οικεία νομοθεσία προβλέπει μέχρι και ισόβια κάθειρξη, οι διαθέσιμες εξωτερικές πηγές δεν καταγράφουν πρόσφατες ποινικές διώξεις ή καταδίκες βάσει της συγκεκριμένης διάταξης. Καταγράφουν, ωστόσο, περιστασιακές συλλήψεις και αυθαίρετες κρατήσεις, βία, εκβιασμούς, σοβαρές διακρίσεις και απροθυμία των αρχών να διερευνήσουν αποτελεσματικά σχετικές καταγγελίες.
71. Εν πάση περιπτώσει, και ανεξαρτήτως των ανωτέρω γενικών ευρημάτων για τη χώρα καταγωγής, οι δηλώσεις του Αιτητή ως προς τον ισχυρισμό περί ομοφυλοφιλικού σεξουαλικού προσανατολισμού δεν κρίνονται αξιόπιστες ως προς την εσωτερική τους διάσταση, για τους λόγους που αναλύθηκαν ανωτέρω. Οι δε γενικές του γνώσεις αναφορικά με την κοινωνική και θρησκευτική αντιμετώπιση των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων εύλογα αναμένονται από πρόσωπο της ηλικίας, της ωριμότητας και του κοινωνικού υποβάθρου του που διαβιούσε στη συγκεκριμένη χώρα και δεν επαρκούν, αφ’ εαυτών, προς θεμελίωση του σχετικού ισχυρισμού. Ως εκ τούτου, ο ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή περί του σεξουαλικού προσανατολισμού απορρίπτεται στο σύνολό του.
72. Ως προς τον τρίτο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή περί του ότι καταζητείτο από την αστυνομία λόγω σεξουαλικής επαφής με άτομο του ιδίου φίλου, και ειδικότερα για την εσωτερική του πτυχή, παρατηρείται καταρχάς ότι οι δηλώσεις του για το περιστατικό στις 21.12.2023, παρέμειναν γενικές και στερούμενες βιωματικών στοιχείων. Συγκεκριμένα, παρά τις διευκρινιστικές ερωτήσεις που του τέθηκαν, δεν ήταν σε θέση να αναφερθεί με επαρκή σαφήνεια στον λόγο που ο συγγενής του εμφανίστηκε στο διαμέρισμά του, στο είδος της μεταξύ τους συγγένειας, στο πώς μαθεύτηκε η αναστάτωση που προκλήθηκε και ποια τα άτομα που εμφανίστηκαν εκεί, ποιος ο λόγος που οδηγήθηκε πρώτα στο τμήμα και έπειτα στο νοσοκομείο. Οι απαντήσεις του περιορίστηκαν στις γενικές αναφορές ότι «ένας από τους συγγενείς μου ήρθε απροειδοποίητα στο σπίτι μου και είδε εμένα και τον σύντροφό μου να έχουμε δεσμό», «αυτός σήμανε συναγερμό, γεγονός που προκάλεσε σοκ, άτομα μαζεύτηκαν στο διαμέρισμα, μας χτυπούσαν ενώ κάλεσαν και την αστυνομία», «με συνέλαβαν και με πήραν στην αστυνομία για ανάκριση», «λόγω της κατάστασής μου, μου έδωσαν φαρμακευτική αγωγή», «με πήραν στο νοσοκομείο αλλά έτρεξα μακριά», χωρίς όμως να δοθούν λεπτομέρειες βιωματικού χαρακτήρα ως αναμένονταν από πρόσωπο που ισχυρίζεται ότι υπήρξε δέκτης όλων αυτών των συμπεριφορών.
73. Περαιτέρω, όπως ορθώς επισημάνθηκε και από τους Καθ’ ων η αίτηση, οι δηλώσεις του ως προς τον τρόπο με τον οποίον μπόρεσε και διέφυγε από το νοσοκομείο παρουσιάζονται ως αόριστες και μη ευλογοφανείς. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι υπό συνθήκες αναστάτωσης, έπεσε το πορτοφόλι ενός αστυνομικού στο οποίο βρισκόταν το κλειδί και το πήρε και άνοιξε τις χειροπέδες και έφυγε, χωρίς ωστόσο να εξηγεί το πως κατάφερε να προβεί στις εν λόγω ενέργειες ενώ ήταν χτυπημένος. Ομοίως ασαφή και μη εύλογα ήταν και τα όσα ανέφερε για τις αφού τους «τσάκωσαν» ενέργειες του συντρόφου του. Ανέφερε ότι ο σύντροφός του έσκισε την οροφή και διέφυγε και έκτοτε δεν τον είδε ξανά ισχυριζόμενος όμως ότι γνώριζε ότι ζούσε στη Σιέρα Λεόνε, ενώ δεν διευκρίνισε το πως το ήξερε αυτό δεδομένης της ανυπαρξίας της όποιας μεταξύ τους επικοινωνίας.
74. Δεδομένης της υποκειμενικής φύσης του ισχυρισμού δεν κρίνεται σκόπιμη περαιτέρω έρευνα και εξέταση εξωτερικών πηγών πληροφόρησης. Ενόψει δε και της προηγηθείσας αξιολόγησης της εσωτερικής αξιοπιστίας του Αιτητή, κατά την οποίαν οι σχετικοί ισχυρισμοί κρίθηκαν μη αξιόπιστοι, οι περί δίωξης ισχυρισμοί του απορρίπτονται στο σύνολό τους, ως συνδεόμενοι άρρηκτα με τον ήδη απορριφθέντα ισχυρισμό περί του σεξουαλικού του προσανατολισμού.
75. Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που διατρέχει ο Αιτητής, στη βάση του μόνου αποδεκτού ουσιώδους ισχυρισμού του, επιπρόσθετα προς όσα καταγράφονται στην Εισηγητική-Έκθεση, ιδίως όσον αφορά στην επικαιροποιημένη εικόνα της κατάστασης ασφαλείας στη χώρα καταγωγής του, παρατηρούνται τα εξής:
76. Σύμφωνα με τον διαδραστικό χάρτη της War Watch, μίας διαδικτυακής πύλης της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης, η Σιέρα Λεόνε δεν διαφαίνεται να βρίσκεται υπό ένοπλη σύρραξη.[19]
77. Σύμφωνα με την έκθεση της γερμανικής BTI (2024), «[ο]ι δομικοί περιορισμοί στη διακυβέρνηση είναι πολύ υψηλοί. Οι περιορισμοί περιλαμβάνουν ακραία φτώχεια, έλλειψη εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού, έλλειψη οικονομικής διαφοροποίησης, σοβαρές ελλείψεις υποδομών, ενδημική διαφθορά, δυσλειτουργικούς δημοκρατικούς θεσμούς και την επιρρέπεια σε φυσικές καταστροφές και μολυσματικές ασθένειες» ενώ πέραν της πολιτικής βίας παρατηρείται και εγκληματική βία η οποία αποτελεί απειλή προς τη σταθερότητα. Εγκληματικές συμμορίες δρουν επίσης διασυνοριακά και συνολικά, ο κίνδυνος κοινωνικών συγκρούσεων αυξάνεται λόγω της επιδεινούμενης οικονομικής κατάστασης, η οποία επιτείνει τον ήδη συγκρουσιακό χαρακτήρα της πολιτικής στη χώρα.[20]
78. Σύμφωνα με την έκθεση του World Food Program του Αυγούστου του 2025 η φτώχεια είναι ευρέως διαδεδομένη στη Σιέρα Λεόνε, με πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας των $2 ΗΠΑ την ημέρα. Η γεωργία, η κύρια πηγή διαβίωσης, είναι υπανάπτυκτη οδηγώντας σε επισιτιστική ανασφάλεια. Οι περιορισμένες υποδομές, η υψηλή ανεργία και η εξάρτηση από τις εισαγωγές τροφίμων επιδεινώνουν τις ευπάθειες, καθιστώντας το έθνος επιρρεπές σε επισιτιστικές κρίσεις και υποσιτισμό. Τα στοιχεία της κυβέρνησης και του WFP δείχνουν αύξηση στις τιμές των τροφίμων για συγκεκριμένα βασικά προϊόντα σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο. Η τιμή τόσο του τοπικού όσο και του εισαγόμενου ρυζιού αυξήθηκε κατά 18 τοις εκατό και 28 τοις εκατό αντίστοιχα από τον Σεπτέμβριο του 2023 έως τον Σεπτέμβριο του 2024. Τα αποτελέσματα της εξαμηνιαίας αξιολόγησης του Συστήματος Παρακολούθησης Επισιτιστικής Ασφάλειας μετά τη συγκομιδή (FSMS) του Σεπτεμβρίου έδειξαν ότι το 77 τοις εκατό των κατοίκων της Σιέρα Λεόνε ήταν τροφικά ανασφαλές, μια ελαφρά μείωση σε σύγκριση με το ποσοστό 80 τοις εκατό την ίδια περίοδο το 2023. Το ποσοστό των νοικοκυριών με σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια μειώθηκαν κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες από 28 τοις εκατό τον Σεπτέμβριο του 2023 σε 17 τοις εκατό τον Σεπτέμβριο του 2024.[21]
79. Για λόγους πληρότητας της έρευνας θα παρατεθούν ποσοτικά δεδομένα αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στην δυτική περιφέρεια (Western area) όπου υπάγεται η περιοχή Jui. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα της βάσης δεδομένων ACLED (The Armed Conflict Location & Event Data Project), κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 02.07.2026), στην εν λόγω περιοχή, καταγράφηκαν 3 περιστατικά πολιτικής βίας (“Political violence”, που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία δεν επήλθε κανένας θάνατος.[22] Σημειώνεται πως σύμφωνα με επίσημα δημογραφικά στοιχεία για το 2021, ο πληθυσμός για την δυτική περιοχή ανήλθε σε 1.271.330 κατοίκους.[23]
80. Από τα ανωτέρω ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα δεν προκύπτει η ύπαρξη ένοπλης σύρραξης στο τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του Αιτητή και εν γένει στη χώρα καταγωγής του και συνεπώς, δεν προκύπτει οποιοσδήποτε κίνδυνος ένεκα αυτού.
81. Ως προς τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, ειδικώς ως προς το θρησκευτικό του προφίλ ως μουσουλμάνος, πέραν της απουσίας εκπεφρασμένου φόβου ένεκα αυτής της παραμέτρου ή άλλων συναφών προσωπικών περιστάσεων, κατόπιν έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης ανευρέθησαν οι κάτωθι πληροφορίες.
82. Η έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών του 2023 για τη θρησκευτική ελευθερία που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2024 αναφέρει ότι σύμφωνα με την απογραφή της κυβέρνησης του 2021, ο πληθυσμός είναι 7,5 εκατομμύρια με το 77% του πληθυσμού να είναι μουσουλμάνοι, το 22% χριστιανοί και περίπου το 2% να ασκεί ανιμισμό ή κάποια άλλη μορφή παραδοσιακής θρησκείας.[24] Η συντριπτική πλειονότητα των μουσουλμάνων είναι σουνίτες.[25] Η ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης, της θρησκείας, καθώς και η ελευθερία αλλαγής θρησκείας ή πεποιθήσεων χωρίς παρέμβαση από το κράτος κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα.[26] Ως εκ τούτου, ούτε ένεκα του θρησκευτικού του προφίλ ευλόγως αναμένεται ο Αιτητής να αντιμετωπίσει κάποιο πρόβλημα.
83. Συνεπώς, στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη και το προσωπικό προφίλ του Αιτητή, ως αυτό έγινε αποδεκτό και ειδικότερα ότι ο Αιτητής είναι νεαρός, υγιής, υψηλού μορφωτικού επιπέδου, και με υποστηρικτικό/ οικογενειακό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του, χωρίς οποιαδήποτε ένδειξη ευαλωτότητας ή αποδεδειγμένο περιστατικό παρελθούσας δίωξης, κρίνεται πως σε συνάρτηση με τις παρατεθείσες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στον τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής του στη χώρα καταγωγής του, δεν πιθανολογείται ότι σε περίπτωση επιστροφής του εκεί, θα εκτεθεί ευλόγως σε κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης.
84. Υπό το φως της ανωτέρω ανάλυσης κινδύνου, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του Αιτητή στο καθεστώς του πρόσφυγα, καθώς δεν τεκμηριώθηκε η συνδρομή βάσιμου φόβου δίωξης σύμφωνα με το άρθρο 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 για τους λόγους που εξαντλητικά αναφέρονται στο άρθρο 10 αυτού.
85. Ούτε επίσης τεκμηριώνεται, η υπαγωγή του στο καθεστώς επικουρικής προστασίας (άρθρο 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347), καθώς ο Αιτητής δεν τεκμηριώνει, αλλά και από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία δεν προκύπτει ότι εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη.
86. Ειδικότερα, στην προκειμένη περίπτωση από το προαναφερόμενο ιστορικό και δεδομένου ότι ο Αιτητής δεν τεκμηρίωσε, ότι ενόψει των προσωπικών του περιστάσεων, πιθανολογείται να εκτεθεί σε κίνδυνο βλάβης συγκεκριμένης μορφής [βλ. απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94, Elgafaji, σκέψη 32] ότι αυτός διατρέχει κίνδυνο σοβαρής βλάβης, λόγω θανατικής καταδίκης ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του [βλ άρθρο 15 (α) και (β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347].
87. Ούτε εξάλλου, προκύπτει ότι συντρέχει αδιακρίτως ασκούμενη βία στον τελευταίο τόπο διαμονής του Αιτητή, ο βαθμός της οποίας να είναι τόσο υψηλός, ώστε να υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμηθεί ότι ο προσφεύγων, ακόμα κι αν ήθελε υποτεθεί ότι θα επιστρέψει στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας του και μόνον στο έδαφος αυτής της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί στην εν λόγω απειλή [βλ. άρθρο 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 και απόφαση της 17.2.2009, C-465/07, ECLI:EU:C:2009:94 Elgafaji, σκέψη 43].
88. Σημειώνεται συναφώς ότι το καθεστώς επικουρικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε Αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή σε οποιοδήποτε Αιτητή του οποίου η αίτηση σαφώς δε βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους υπαγωγής του στο καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής». Ως «σοβαρή» ή «σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη» ορίζεται δυνάμει του άρθρου 15 (γ) ως «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».
89. Ως προς τον όρο διεθνής ή εσωτερική ένοπλη σύρραξη, το ΔΕΕ, διευκρίνισε ότι της έννοιας της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως, η σημασία και το περιεχόμενο των όρων αυτών πρέπει να καθορίζονται, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου αυτοί χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση στην οποία εντάσσονται (αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C‑549/07, Wallentin-Hermann, Συλλογή 2008, σ. I‑11061, σκέψη 17, και της 22ας Νοεμβρίου 2012, C‑119/12, Probst, σκέψη 20). Υπό το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η έννοια της εσωτερικής ένοπλης συρράξεως αφορά κατάσταση στην οποία οι τακτικές δυνάμεις ενός κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή στην οποία δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους. [Βλ. απόφαση της 30ης Ιανουαρίου 2014, Diakité, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψεις 27 και 28]. Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, δεν λαμβάνει χώρα ένοπλη σύρραξη στη Jui, τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή. Ως εκ τούτου, παρέλκει η οποιαδήποτε άλλη εξέταση των συστατικών στοιχείων της υπό εξέταση διάταξης.
90. Ενόψει των ανωτέρω ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών, δεν είναι δυνατό η επικρατούσα κατάσταση στον τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή, ήτοι στην ευρύτερη Western Area, που υπάγεται η περιοχή Jui, να χαρακτηριστεί ως κατάσταση αδιάκριτης βίας λόγω ένοπλης σύρραξης η οποία εξικνείται σε τέτοιο βαθμό ώστε ο Αιτητής μόνο λόγω της παρουσίας του εκεί να έρχεται αντιμέτωπος με πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης εντός του πλαισίου του άρθρου 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Περαιτέρω, ο Αιτητής δεν παρουσιάζει οποιοδήποτε στοιχείο του προφίλ το οποίο θα επέτεινε τυχόν κίνδυνο. Υπό το φως των ανωτέρω, δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του Αιτητή στο αντίστοιχο καθεστώς.
91. Ως προς δε την απόφαση επιστροφής του, από τα ενώπιόν μου στοιχεία, δεν προκύπτει οποιοδήποτε άλλο ζήτημα συναφές με την αρχή της μη επαναπροώθησης και των προϋποθέσεων έκδοσης της απόφασης επιστροφής, πέραν των όσων ήδη εξετάστηκαν και αναλύθηκαν ανωτέρω [βλ. απόφαση της της 17ης Οκτωβρίου 2024, υπόθεση C 156/23 [Ararat] K, L, M, N κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50 έως 51 και απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, υπόθεση C-313/25 PPU, GB κατά Minister van Asiel en Migratie [Adrar], ECLI:EU:C:2025:647, ιδίως σκέψεις 60 έως 66].
Ως εκ τούτου, η παρούσα προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση να τροποποιείται ως ανωτέρω, με €1000 έξοδα εναντίον του Αιτητή και υπέρ των Καθ' ων η αίτηση.
Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Ως προς τους δείκτες αξιοπιστίας (λεπτομέρεια, συνοχή, ευλογοφάνεια) Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis Second edition,
EUAA διαθέσιμο στο: https://euaa.europa.eu/publications/judicial-analysis-evidence-and-credibility-context-common-european-asylum-system τελευταία πρόσβαση 3.7.2026.
[2] EUAA, Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis, Second edition, σ. 263-266
[3] Erin Gomez, The Post-ABC Situation of LGB Refugees in Europe, 30 Emory Int'l L. Rev. 475 (2016), σ. 496-49
https://scholarlycommons.law.emory.edu/eilr/vol30/iss3/4
[4] Freedom House, Freedom in the World 2024 - Sierra Leone, 2024, διαθέσιμο στο: https://freedomhouse.org/country/sierra-leone/freedom-world/2024 τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[5] Human Dignity Trust, Sierra Leone, ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 13 Ιανουαρίου 2026, διαθέσιμο στο: https://www.humandignitytrust.org/country-profile/sierra-leone/ τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[6] Human Dignity Trust, Sierra Leone, ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 13 Ιανουαρίου 2026, διαθέσιμο στο: https://www.humandignitytrust.org/country-profile/sierra-leone/ τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[7] Human Dignity Trust, Sierra Leone, ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 13 Ιανουαρίου 2026, διαθέσιμο στο: https://www.humandignitytrust.org/country-profile/sierra-leone/ τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[8] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[9] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διάθεσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[10] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[11] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[12] Freedom House, Freedom in the World 2024 – Sierra Leone, 2024, διαθέσιμο στο: https://freedomhouse.org/country/sierra-leone/freedom-world/2024, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[13] Bertelsmann Stiftung, BTI 2024 Country Report Sierra Leone, 19 Μαρτίου 2024, διαθέσιμο στο: https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2024_SLE.pdf, σελ. 12 , τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[14] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[15] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 24, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[16] Amnesty International, Criminalizing Loitering Is Discriminatory and Contrary to the Right to Dignity: Third-Party Intervention Filed at the Community Court of Justice of ECOWAS, 23 Μαρτίου 2023, διαθέσιμο στο: https://www.amnesty.org/en/documents/afr51/6586/2023/en/, σελ. 2, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[17] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 25 – 26, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[18] United States Department of State (USDOS), Sierra Leone 2023 Human Rights Report, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο στο: https://2021-2025.state.gov/wp-content/uploads/2024/03/528267-SIERRA-LEONE-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 25 – 26, τελευταία πρόσβαση 25.8.2026
[19] War Watch, διαθέσιμο στο: https://warwatch.ch/explore/ War Watch, Why War WATCH?, διαθέσιμο στο: https://warwatch.ch/why-war-watch/, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[20] Bertelsmann Stiftung, BTI 2024 Country Report Sierra Leone, 19 Μαρτίου 2024, διαθέσιμο στο: https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2024_SLE.pdf, σελ. 27, 29, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[21] World Food Program, Sierra Leone Country Brief, Δεκέμβριος 2025, διαθέσιμο στο: https://docs.wfp.org/api/documents/WFP-0000171956/download/, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[22] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Sierra Leone, Events/ Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη στο: https://acleddata.com/platform/explorer, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[23] City Population, Sierra Leone - Provinces & Districts - Western Area [Table], διαθέσιμο στο: https://www.citypopulation.de/en/sierraleone/cities/, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[24] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Sierra Leone, 24 Ιουνίου 2024, διαθέσιμο στο: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/05/547499_SIERRA-LEONE-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 2, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[25] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Sierra Leone, 24 Ιουνίου 2024, διαθέσιμο στο: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/05/547499_SIERRA-LEONE-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 2, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
[26] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Sierra Leone, 24 Ιουνίου 2024, διαθέσιμο στο: https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/05/547499_SIERRA-LEONE-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 3, τελευταία πρόσβαση 26.8.2026
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο