ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση Αρ. 1378/24
27 Οκτωβρίου, 2026
[X. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
P.M.
Αιτητή
-και-
Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ' ων η αίτηση
.......................................
Τζόναθαν Μπετίτο για Δημήτριος Α. Παυλίδης και Συνεργάτες ΔΕΠΕ, Δικηγόρος για τον αιτητή
Μαρίνα Φιλίππου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας για τους καθ' ων η αίτηση
[Παρούσα η διερμηνέας κυρία Μέλπω Σταύρου για πιστή μετάφραση από γαλλικά σε ελληνικά και αντίστροφα].
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο αιτητής προσφεύγει με την παρούσα αίτηση ακυρώσεως εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημερομηνίας 06/03/2024, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Όπως προκύπτει από την Ένσταση που καταχωρήθηκε από την ευπαίδευτη συνήγορο που εκπροσωπεί τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας τα γεγονότα της υπό εξέταση περίπτωσης έχουν ως κατωτέρω: Ο αιτητής είναι υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (στο εξής «Λ.Δ.Κ.») και αφίχθηκε παράνομα στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ακολούθως, στις 11/06/2020 υπέβαλε αίτηση για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας και στη συνέχεια, παρέλαβε τη βεβαίωση υποβολής αίτησης διεθνούς προστασίας.
Στις 15/02/2024 πραγματοποιήθηκε προφορική συνέντευξη του αιτητή από αρμόδιο λειτουργό της EUAA. Στις 28/02/2024, αρμόδιος λειτουργός της Υπηρεσίας Ασύλου ετοίμασε έκθεση-εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου, σχετικά με την συνέντευξη του αιτητή. Στη συνέχεια, ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου, υιοθέτησε την εισήγηση για απόρριψη της αίτησης διεθνούς προστασίας του αιτητή στις 06/03/2024. Η Υπηρεσία Ασύλου στις 08/04/2024 εξέδωσε επιστολή, στην οποία συμπεριέλαβε την απορριπτική της απόφαση σχετικά με το αίτημα του αιτητή, η οποία παραλήφθηκε ιδιοχείρως από τον αιτητή την ίδια ημέρα. Στη συνέχεια, ο αιτητής καταχώρησε την υπό εξέταση προσφυγή αυτοπροσώπος εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου.
Ο αιτητής ενώ υπέβαλε αυτοπροσώπος την προσφυγή του, στη συνέχεια διόρισε δικηγόρο, ο οποίος καταχώρησε αίτηση τροποποίησης της προσφυγής. Αφού καταχωρήθηκε τροποποιημένη προσφυγή, ο αιτητής, μέσω των συνηγόρων του, προέβαλε στην Γραπτή του Αγόρευση αρκετούς λόγους ακυρώσεως. Κατά το στάδιο των διευκρινίσεων, δήλωσε πως προωθεί το νομικό ισχυρισμό περί έλλειψη δέουσας έρευνας εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου και αποσύρει όλους τους υπόλοιπους ισχυρισμούς που προωθεί μέσω της Γραπτής του Αγόρευσης. Κατά συνέπεια, οι νομικοί ισχυρισμοί που αποσύρθηκαν, απορρίφθηκαν από το Δικαστήριο κατά την ίδια δικάσιμο.
Η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ' ων η αίτηση, μέσω της Γραπτής της Αγόρευσης, αλλά και προφορικά ενώπιον του Δικαστηρίου, υποστηρίζει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης και αναφέρει πως αυτή έχει ληφθεί ορθά και νόμιμα, κατόπιν δέουσας έρευνας αφού λήφθηκαν υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία της υπόθεσης και ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δεόντως αιτιολογημένη. Επιπλέον, εισηγείται ότι ο αιτητής δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος απόδειξης των λόγων ακυρώσεως και των ισχυρισμών του που θεμελιώνουν το αίτημά του για παραχώρηση διεθνούς προστασίας, καθώς δεν απέδειξε βάσιμο φόβο δίωξης για κάποιον από τους λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 3(1) του περί Προσφύγων Νόμου έτσι ώστε να του αναγνωρισθεί το καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά ούτε απέδειξε ότι δύναται να του χορηγηθεί το καθεστώς της συμπληρωματικής προστασίας. Κατά συνέπεια, εισηγούνται πως η υπό εξέταση προσφυγή θα πρέπει να απορριφθεί από το Δικαστήριο και να επικυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τον περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμο του 2018 (Ν.73(Ι)/2018), το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας έχει την εξουσία να εξετάσει την παρούσα υπόθεση και επί της ουσίας. Το γεγονός αυτό, οφείλεται στο ότι η υπό εξέταση υπόθεση αφορά αίτηση που χρονικά εμπίπτει στις προϋποθέσεις του άρθρου 11 του περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018 (Ν.73(Ι)/2018), οι οποίες δίδουν στο Δικαστήριο την υποχρέωση ελέγχου νομιμότητας και ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Προχωρώ να εξετάσω τον μοναδικό ισχυρισμό που προωθεί ο αιτητής περί του ότι εσφαλμένα και λόγω έλλειψης δέουσας έρευνας, το αρμόδιο όργανο απέρριψε το αίτημά του για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Θεωρώ χρήσιμο να καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που πρόβαλε ο αιτητής σε όλα τα στάδια της εξέτασης του αιτήματός του, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλά και για να διαφανεί εάν το αρμόδιο όργανο αποφάσισε μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της σχετικής νομοθεσίας.
Ο αιτητής κατά την υποβολή του αιτήματος διεθνούς προστασίας στην Υπηρεσία Ασύλου, δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του γιατί βρισκόταν σε κίνδυνο. Όπως καταγράφει στην αίτηση, ο πατέρας του ήταν πολυγαμικός, με δύο συζύγους και μετά τον θάνατό του η μητέρα του αρρώστησε, οπότε μεταφέρθηκε στο χωριό της για να λάβει κατάλληλη ιατρική φροντίδα κοντά στα αδέλφια της, στο Kongo Central. Όπως αναφέρει, η μητέρα του ήταν η πρώτη σύζυγος του πατέρα του και είχαν δύο παιδιά, την αδελφή του και τον ίδιο.
Κατά την απουσία της μητέρας του και την εξαφάνιση του πατέρα του, η θετή του μητέρα άρχισε να τον κακοποιεί και να τον απειλεί με θάνατο, προκειμένου να κρατήσει για τον εαυτό της όλη την κληρονομιά που είχε αφήσει ο πατέρας του. (Σε αρκετές περιπτώσεις τον είχε οδηγήσει σε σύλληψη και κράτηση σε μπουντρούμια.) Η κατάσταση που του επιβλήθηκε από τη θετή του μητέρα κατέστη επώδυνη και αφόρητη, και τότε ένας συγγενής του εκλιπόντος πατέρα του τον βοήθησε να εγκαταλείψει τη χώρα (ερυθρό, 1 και μετάφραση αυτού στο ερυθρό 19 του διοικητικού φακέλου).
Κατά τη διάρκεια της προφορικής του συνέντευξης, αναφορικά με τα προσωπικά του στοιχεία, ο αιτητής δήλωσε ότι κατάγεται από το Κονγκό και γεννήθηκε στην πόλη Κινσάσα της επαρχίας Κινσάσα. Ανέφερε ότι είναι άγαμος και άτεκνος, ότι είναι Χριστιανός Καθολικός και ότι ανήκει στη φυλή Mukongo/Bakongo. Όσον αφορά το μορφωτικό του επίπεδο, δήλωσε πως έχει ολοκληρώσει την δευτεροβάθμια εκπαίδευση και ομιλεί Lingala και Γαλλικά (ερυθρό 48, 1Χ του διοικητικού φακέλου).
Σε σχέση με το επαγγελματικό του προφίλ, ανέφερε ότι εργαζόταν σε εργοτάξια οικοδομών και ηλεκτρολογικές εργασίες. Στην Κύπρο έχει εργαστεί στον γεωργικό τομέα, σε φάρμες (ερυθρό 48, 1Χ του διοικητικού φακέλου). Αναφορικά με την οικογένεια του, δήλωσε πως ο πατέρας του απεβίωσε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 2015, ενώ η μητέρα του και η μεγαλύτερη αδελφή του εγκατέλειψαν την Κινσάσα και μετέβησαν στο χωριό Lovo, στην επαρχία Kongo Central και έκτοτε δεν διατηρεί επικοινωνία μαζί τους. Η μητριά του, η ετεροθαλής μικρότερη αδελφή του και η ετεροθαλής μεγαλύτερη αδελφή του, διέμεναν στην Κινσάσα μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα, ωστόσο δήλωσε ότι δεν γνωρίζει που διαμένουν αυτή τη στιγμή.
Αναφορικά με τους λόγους που τον ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής του, ο αιτητής, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης, ισχυρίστηκε ότι αυτό οφειλόταν στη σύγκρουση μεταξύ των δύο οικογενειών, δηλαδή της πρώτης και της δεύτερης συζύγου του πατέρα του. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η μητριά του (δεύτερη σύζυγος του πατέρα του) επιθυμούσε, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, να τον σκοτώσει ώστε να αποκτήσει ολόκληρη την κληρονομιά του πατέρα του. Ο αιτητής εξήγησε ότι ο πατέρας του διέθετε δύο αγροτεμάχια, μία οικία και ακόμη ένα ακίνητο υπό ανέγερση. Περαιτέρω, ανέφερε ότι η μητριά του διατηρούσε σχέση με έναν ισχυρό άνδρα στη χώρα και ότι τόσο εκείνη όσο και τα ξαδέλφια του πατέρα του, τα οποία βρίσκονταν υπό την επιρροή της, επιδίωκαν να τον εξοντώσουν προκειμένου να αποκτήσουν την περιουσία. Ισχυρίστηκε επίσης ότι δεχόταν συνεχείς απειλές, γεγονός που τον οδήγησε τελικά στην απόφαση να εγκαταλείψει τη χώρα (βλ. ερυθρά 45-46 του διοικητικού φακέλου)
Ως προς τα περιστατικά που επικαλέστηκε, δήλωσε ότι τον Οκτώβριο του 2018 απήχθη και μεταφέρθηκε στην περιοχή IPN, ενώ στη συνέχεια, έπειτα από διαφωνία μεταξύ των δραστών, μεταφέρθηκε στη Ma Campagne, όπου τελικά τον εγκατέλειψαν. Επιπλέον, υποστήριξε ότι δέχθηκε επίθεση από τους «Kulunas», καθώς και από αστυνομικούς που μετέβησαν στην οικία του, χτύπησαν την πόρτα και στη συνέχεια τον ξυλοκόπησαν, αναφέροντάς του ότι θα του εξηγούσαν τον λόγο στο αστυνομικό τμήμα. Ανέφερε ότι κρατήθηκε για δύο ημέρες σε κελί χωρίς να του δοθούν εξηγήσεις και ακολούθως αφέθηκε ελεύθερος. Τέλος, ισχυρίστηκε ότι, όταν συνάντησε εκ νέου τη μητριά του, εκείνη τον απείλησε λέγοντάς του ότι, εάν δεν σταματήσει, θα έχει την ίδια κατάληξη με τον πατέρα του (βλ. ερυθρά 45-46 του διοικητικού φακέλου). Όταν κλήθηκε να αναφέρει αν συντρέχουν άλλοι λόγοι για τους οποίους αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα του, απάντησε αρνητικά (ερυθρό 46 2Χ του διοικητικού φακέλου). Κληθείς να διευκρινίσει ποια θα ήταν η κατάσταση σε περίπτωση που υποθετικά επέστρεφε στη χώρα καταγωγής του, ο αιτητής απάντησε ότι δεν θα αισθανόταν ασφαλής και ότι ενδέχεται να θανατωθεί από τη μητριά του, λόγω της σχέσης της με άτομο που εργάζεται στο Υπουργείο Εσωτερικών (Ministry of Interior) (ερυθρό 46, 2Χ του διοικητικού φακέλου).
Κατά το στάδιο των διευκρινίσεων, δόθηκε η ευκαιρία στον αιτητή μέσω πρόσθετων ερωτήσεων να εμπλουτίσει την επιχειρηματολογία του και να αποσαφηνίσει τα κρίσιμα γεγονότα της αφήγησής του. Αρχικά, ζητήθηκε από τον αιτητή να παρέχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κληρονομική διαφορά με τη μητριά του. Ο ίδιος ανέφερε ότι ένα από τα ακίνητα βρισκόταν στην κοινότητα Kimbanseke και το άλλο στη Mont Ngafula. Εξήγησε ότι, όταν ο πατέρας του απέκτησε το δεύτερο ακίνητο στη Mont Ngafula, καταχώρισε τον τίτλο ιδιοκτησίας στο όνομα της μητέρας του. Eπρόκειτο για άδειο τεμάχιο γης και ο αιτητής ήταν υπεύθυνος για την επίβλεψη των εργασιών ανέγερσης. Ωστόσο, μετά τον θάνατο του πατέρα του, οι εργασίες σταμάτησαν λόγω έλλειψης χρημάτων (ερυθρό 46 του διοικητικού φακέλου).
Όταν του ζητήθηκε να αναφέρει σε ποιον άνηκε η ακίνητη περιουσία κατά τον κρίσιμο χρόνο, ο αιτητής απάντησε ότι η οικία στη Mont Ngafula ανήκε στη μητέρα του, ενώ το ακίνητο στην Kimbanseke είχε αγοραστεί από τον πατέρα του. Ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι η μητριά του επιθυμεί να αποκτήσει και τα δύο ακίνητα. Όταν του ζητήθηκε να αναφέρει κατά πόσο η υπόλοιπη οικογένεια προέβη σε διαβήματα αλλαγής τίτλων ιδιοκτησίας μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο αιτητής απάντησε αρνητικά. Ο λόγος, όπως ανέφερε, ήταν ότι ποτέ δεν πίστευε πως θα υπήρχαν οικογενειακές διενέξεις σχετικά με τα συγκεκριμένα ζητήματα.
Σε σχέση με το περιστατικό της απαγωγής, κληθείς να παρέχει περισσότερες λεπτομέρειες, δήλωσε πως όταν επιβιβάστηκε σε ταξί μαζί με τρία ακόμη άτομα, αντιλήφθηκε κατά τη διάρκεια της διαδρομής ότι οι πόρτες είχαν ασφαλιστεί. Ένας εκ των ανδρών έβγαλε μαχαίρι και είπε στον αιτητή να μην πει λέξη και να κάνει ό,τι του υποδείξουν. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, οι δράστες συζητούσαν την πιθανότητα να τον εξοντώσουν, ωστόσο ένας εξ αυτών διαφωνούσε με την ιδέα αυτή. Όταν έφτασαν στην περιοχή Mont Ngafula/Ma Campagne, άνοιξαν την πόρτα του οχήματος, τον έσπρωξαν και τον έριξαν έξω από το αυτοκίνητο. Κληθείς να περιγράψει τους απαγωγείς, ο αιτητής απάντησε ότι μία γυναίκα είχε μακριά μαλλιά και ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, ενώ οι άνδρες ήταν νεαροί, με φυσιολογική εμφάνιση.
Κληθείς να διευκρινίσει πότε συνέβη το περιστατικό της απαγωγής, ενώ αρχικά ανέφερε ότι έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 2018, στη συνέχεια δήλωσε ότι συνέβη μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου του 2019. Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει την εν λόγω ασυνέπεια, διευκρίνισε ότι το γεγονός έλαβε χώρα το 2019, καθώς το 2018 η μητέρα του ήταν άρρωστη και ο ίδιος προσπαθούσε να βρει τρόπο να τη θεραπεύσει. Στη συνέχεια, κληθείς να εκφραστεί περαιτέρω σχετικά με τα άτομα που φοβάται στη χώρα καταγωγής του, τη μητριά του και τον σύντροφό της, ο αιτητής ανέφερε τα ονόματά τους και προέβη σε περιγραφή της εξωτερικής τους εμφάνισης. Ως προς τον χαρακτήρα τους, περιορίστηκε να αναφέρει μόνο ότι η μητριά του είναι «κακή γυναίκα», χωρίς να παρέχει περαιτέρω στοιχεία ή συγκεκριμένες πληροφορίες.
Όταν του ζητήθηκε να δώσει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την ημέρα της σύλληψής του, απάντησε ότι αστυνομικοί μετέβησαν στην οικία του, χτύπησαν την πόρτα, την οποία ο ίδιος άνοιξε και άρχισαν να τον ξυλοκοπούν. Ανέφερε ότι όταν μεταφέρθηκε στο αστυνομικό τμήμα δεν του γνωστοποιήθηκε ο λόγος της σύλληψής του και ότι μετά από κάποια ώρα, αντιλήφθηκε πως όλα όσα βίωνε οφείλονταν στη μητριά του. Ανέφερε περαιτέρω, πως τον έβαλαν σε ένα κελί και μετά από δύο ημέρες τον ελευθέρωσαν. Κληθείς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη σύλληψή του, ανέφερε ότι δεν θυμόταν τα πρόσωπα των αστυνομικών, ωστόσο φορούσαν αστυνομικά παντελόνια και παπούτσια και κρατούσαν όπλα. Δήλωσε ότι επρόκειτο για έξι άτομα και ότι το περιστατικό έλαβε χώρα περί τον Αύγουστο ή Σεπτέμβριο του 2019. Το αστυνομικό τμήμα στο οποίο μεταφέρθηκε ήταν το τμήμα στην κοινότητα Ndjili, όπου χωρίς να του εξηγήσουν τους λόγους σύλληψης και κράτησης του, τον κράτησαν σε ένα κελί για διάρκεια δύο ημερών, με ακόμη 10-15 άτομα. Σε ερώτηση για ποιο λόγο απελευθερώθηκε, αποκρίθηκε πως δεν είχαν λόγο να τον συλλάβουν και πως αυτό ήταν μέρος του σχεδίου της μητριάς του για να τον βασανίσει.
Στη συνέχεια, ρωτήθηκε πως το περιστατικό με τους «Kulunas», συνδέεται με την απόφαση του να εγκαταλείψει την χώρα, και κατά πόσο ο ίδιος αντιμετώπισε οποιοδήποτε προσωπικό περιστατικό με αυτούς. Ο αιτητής ισχυρίστηκε πως του επιτέθηκαν και τον λήστεψαν, ενώ σε διένεξη μεταξύ τους, αυτός κατάφερε να διαφύγει. Όταν ρωτήθηκε πώς γνώριζε ότι η μητριά του ήταν υπεύθυνη για το εν λόγω περιστατικό, απάντησε ότι όλα όσα του συνέβησαν συνδέονταν με εκείνη. Ερωτηθείς κατά πόσο προέβη σε ενέργειες προστασίας ή αναζήτησης βοήθειας από τις αστυνομικές αρχές μετά την απαγωγή, τη σύλληψη και τις απειλές που δέχθηκε, ανέφερε ότι η αστυνομία δεν θα μπορούσε να τον βοηθήσει και ότι μετά την απαγωγή υπέβαλε καταγγελία, η οποία ωστόσο δεν είχε περαιτέρω εξέλιξη.
Ο αρμόδιος λειτουργός αξιολογώντας τους ισχυρισμούς που παρέθεσε στην αφήγησή του ο αιτητής, διέκρινε στην έκθεση - εισήγησή του δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς, οι οποίοι προκύπτουν από τις δηλώσεις του αιτητή ως κατωτέρω: (1) Ταυτότητα, προφίλ, χώρα καταγωγής και τόπος συνήθους διαμονής του αιτητή και (2) Ο αιτητής είχε περιουσιακή διαφορά με τη μητριά του.
Ο αρμόδιος λειτουργός έκανε αποδεκτούς τους ισχυρισμούς του αιτητή ως προς τα προσωπικά του στοιχεία καθώς οι δηλώσεις του κρίθηκαν σαφείς και συνεκτικές, ενώ διασταυρώθηκαν και από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Αντιθέτως, αναφορικά με τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, ο αρμόδιος λειτουργός έκρινε ότι οι δηλώσεις του αιτητή δεν ήταν επαρκώς συγκεκριμένες και συνεκτικές.
Συγκεκριμένα, ο αρμόδιος λειτουργός κατέγραψε στην έκθεση εισήγησή του ότι ο αιτητής παρείχε συγκεκριμένες πληροφορίες για το είδος, την κατά προσέγγιση τοποθεσία και την αξία των επίδικων ακινήτων. Ωστόσο, ο λειτουργός έκρινε ότι δεν παρουσίασε με συνοχή τη δήλωσή του ότι, παρά τα προβλήματα που προέκυψαν σχετικά με την κληρονομιά μετά τον θάνατο του πατέρα του, ουδέποτε ακολούθησε νομικές διαδικασίες για την κατοχύρωση της κυριότητας των ακινήτων, προκειμένου να μην προκαλέσει προβλήματα στην οικογένεια. Περαιτέρω, ο λειτουργός επισήμανε ότι ο αιτητής δεν παρέθεσε επαρκείς λεπτομέρειες για τη μητριά του και τον σύντροφό της, Peter Kazadi, πέραν του χαρακτηρισμού της πρώτης ως κακόβουλης και του δεύτερου ως ισχυρού προσώπου. Δεν γνώριζε τις ηλικίες τους ούτε προσδιόρισε την επαγγελματική τους δραστηριότητα με σαφήνεια. Συγκεκριμένα, για τη μητριά του ανέφερε γενικά ότι ασχολούνταν με τις διεθνείς σχέσεις, ενώ για τον σύντροφό της ότι ασχολούνταν με το ποδόσφαιρο και ότι κατά τον χρόνο της συνέντευξης, ήταν Υπουργός Εσωτερικών. Κληθείς να εξηγήσει την περιορισμένη γνώση που είχε για τη μητριά του, δεδομένης της δήλωσής του ότι η οικογένεια ήταν πολύ δεμένη πριν από το 2015, απάντησε ότι διέμεναν χωριστά και διατηρούσαν όρια, εξήγηση που ο λειτουργός έκρινε ότι στερούνταν συνοχής.
Αναφορικά με την έναρξη της διαφοράς, ο λειτουργός έκρινε ότι, μολονότι ο αιτητής τοποθέτησε χρονικά τη σχετική συζήτηση στον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2019, οι περιγραφές του παρέμειναν γενικές και αόριστες. Ο αιτητής ανέφερε ότι ζήτησε χρήματα για την αγορά τροφίμων και ότι η μητριά του άρχισε να διαπληκτίζεται μαζί του και να τον απειλεί. Όταν του δόθηκε η δυνατότητα να παραθέσει περισσότερες λεπτομέρειες, περιορίστηκε στη θέση ότι οι απειλές εντάσσονταν στην προσπάθειά της να αποκτήσει την κληρονομιά και ότι επιθυμούσε να πάψει να υπάρχει, ώστε να ζει ήσυχη, χωρίς να εξειδικεύσει το περιεχόμενο της συνομιλίας τους.
Ως προς την επικαλούμενη επίθεση από μέλη των Kulunas, ο λειτουργός διαπίστωσε έλλειψη συνοχής και λεπτομερειών, σημειώνοντας ότι ο αιτητής αρχικά περιέγραψε γενικά τη δράση της ομάδας αντί να επικεντρωθεί στην προσωπική του εμπειρία. Στη συνέχεια ανέφερε ότι, περί τον Ιούνιο του 2019, τέσσερις νεαροί με κοντά παντελόνια και μαχαίρια του αφαίρεσαν όλα τα αντικείμενά του και διαφώνησαν μεταξύ τους ως προς το αν θα τον σκότωναν, οπότε κατόρθωσε να διαφύγει. Αντίστοιχα, ως προς τον ισχυριζόμενο ξυλοδαρμό και τη σύλληψή του από αστυνομικούς, ο λειτουργός αναγνώρισε ότι ο αιτητής προσδιόρισε τον χρόνο του περιστατικού, κατά τη διάρκεια της νύχτας τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο του 2019, και ανέφερε ότι έξι ένστολοι εμφανίστηκαν στην οικία του. Έκρινε, εντούτοις, ότι οι λοιπές δηλώσεις του ήταν επιφανειακές και ανεπαρκώς λεπτομερείς, καθώς περιορίστηκε στην αναφορά ότι τον χτύπησαν, χωρίς να θυμάται τα πρόσωπά τους. Παρότι προσδιόρισε τον αστυνομικό σταθμό της Ndjili ως τόπο κράτησής του, δεν περιέγραψε με επαρκή σαφήνεια την παραμονή του εκεί, αναφέροντας μόνο ότι κρατήθηκε σε μικρό κελί με άλλα δεκαπέντε πρόσωπα, με σιδερένια πόρτα και παράθυρο με κάγκελα και ότι οι φρουροί του παρείχαν τροφή και νερό.
Σε σχέση με την επικαλούμενη απαγωγή του σε ταξί, ο λειτουργός κατέγραψε ότι ο αιτητής προσδιόρισε ως σημείο επιβίβασης την περιοχή Bon Marché στην Κινσάσα και ανέφερε ότι στο όχημα επέβαιναν ήδη τέσσερα πρόσωπα. Ωστόσο, έκρινε ότι δεν περιέγραψε με συνοχή και συγκεκριμένες λεπτομέρειες όσα ακολούθησαν, πέραν της αναφοράς ότι του αφαίρεσαν τα υπάρχοντά του, ότι ένας από τους δράστες πήρε μαχαίρι και διαφώνησε με άλλον ως προς το αν θα τον σκότωναν και ότι, τελικά, τον πέταξαν έξω από το όχημα. Επισημάνθηκε, επίσης, χρονική αντίφαση, καθώς ο αιτητής αρχικά τοποθέτησε το περιστατικό τον Οκτώβριο του 2018 και ακολούθως μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου του 2019. Η εξήγησή του ότι το περιστατικό συνέβη το 2019, ενώ το 2018 ήταν το έτος κατά το οποίο ασθένησε η μητέρα του και αναζητούσε τρόπο θεραπείας της, δεν κρίθηκε συνεκτική. Επιπλέον, η σύνδεση της μητριάς του με το περιστατικό στηρίχθηκε, κατά τον λειτουργό, σε αόριστη αναφορά του αιτητή ότι οι απαγωγείς συζητούσαν για την αποστολή τους να τον σκοτώσουν. Ως προς την καταγγελία της απαγωγής στις αρχές, ο λειτουργός σημείωσε ότι, παρά τον προσδιορισμό του αστυνομικού σταθμού IPKIN και την τοποθέτηση της καταγγελίας μετά το περιστατικό, ο αιτητής δεν παρέθεσε επαρκείς λεπτομέρειες για τη διαδικασία που ακολούθησε, αναφέροντας μόνο ότι έδωσε κατάθεση και ότι οι αστυνομικοί υποσχέθηκαν να διερευνήσουν την υπόθεση, χωρίς να υπάρξει συνέχεια.
Κατά την εξέταση της εξωτερικής αξιοπιστίας, ο λειτουργός αναφέρθηκε σε πηγές που επιβεβαίωναν την ύπαρξη περιουσιακών διαφορών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, καθώς και σε έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για το 2021, στην οποία καταγράφονταν συλλήψεις και κρατήσεις πολιτών χωρίς τήρηση των νόμιμων διαδικασιών, μεταξύ άλλων για χρέη ή διαφορές γης. Περαιτέρω, κατέγραψε ότι επιβεβαιωνόταν η ιδιότητα του Peter Kazadi (συντρόφου της μητριάς του) ως αρμόδιου για το Υπουργείο Εσωτερικών κατά τον χρόνο της αξιολόγησης, χωρίς, ωστόσο, να εντοπιστούν πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν την ενασχόλησή του με το ποδόσφαιρο. Καταληκτικά, έκρινε ότι, παρά τις συγκεκριμένες πληροφορίες για τα ακίνητα, οι δηλώσεις του αιτητή σχετικά με την περιουσιακή διαφορά, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τα συναφή περιστατικά δεν ήταν επαρκώς συγκεκριμένες και συνεκτικές. Ως εκ τούτου, εφόσον η εσωτερική αξιοπιστία του ισχυρισμού δεν θεμελιώθηκε, ο ισχυρισμός δεν έγινε αποδεκτός.
Υπό το φως του μοναδικού αποδεκτού ισχυρισμού σχετικά με τα προσωπικά στοιχεία του αιτητή και αξιολογώντας ως τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του την πόλη Kinshasa, ο αρμόδιος λειτουργός συνήγαγε κατά την αξιολόγηση κινδύνου, αφού παρέθεσε πληροφορίες αναφορικά με την επικρατούσα κατάσταση στη χώρα καταγωγής του, ότι ο αιτητής σε περίπτωση επιστροφής του στην Kinshasa, δεν υπάρχει εύλογη πιθανότητα να κινδυνεύσει με σοβαρή βλάβη. Όπως προσθέτει σε σχέση με το προφίλ του, ο αιτητής πρόκειται για νεαρό άτομο με ικανοποιητικό μορφωτικό επίπεδο, με προηγούμενη εργασιακή εμπειρία, ο οποίος δεν παρουσιάζει θέματα υγείας ή ευαλωτότητας.
Προχωρώντας στη νομική ανάλυση, στην οποία προέβη ο λειτουργός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ισχυρισμοί του, δεν δύνανται να αποτελέσουν λόγο παραχώρησης καθεστώτος πρόσφυγα ή καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, όπως προνοείται στα άρθρα 3 και 19 (1) και (2) του περί Προσφύγων Νόμου, Ν.6(Ι)/2000. Το περιεχόμενο της υπό αναφορά Έκθεσης-Εισήγησης εξέτασε ο αρμόδιος εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών λειτουργός που εκτελεί καθήκοντα Προϊσταμένου και απέρριψε το αίτημα του αιτητή.
Στα πλαίσια εξέτασης της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, προχωρώ να εξετάσω κατ' ουσίαν το αίτημα του αιτητή λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως όλα όσα τέθηκαν ενώπιον μου από τον συνήγορό του αλλά και από τη συνήγορο που εκπροσωπεί τους καθ' ων η αίτηση. Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός, ο οποίος έγινε αποδεκτός, δεν χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμό, εφόσον προκύπτει από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου πως ορθά έγινε αποδεκτός και ούτως ή άλλως δεν αμφισβητείται. Ως προς τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, συντάσσομαι με τα ευρήματα των Καθ' ων η αίτηση. Συγκεκριμένα, διαφαίνεται από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου πως από την αφήγησή του δεν προκύπτει σαφήνεια στους ισχυρισμούς του και η επάρκεια πληροφοριών που απαιτείται για την στοιχειοθέτηση της εσωτερικής του αξιοπιστίας.
Ο αιτητής πράγματι προέβη σε αντιφατικές, γενικές και μη συνεκτικές δηλώσεις ως προς ουσιώδη στοιχεία του ισχυρισμού του, αδυνατώντας να παρέχει επαρκείς λεπτομέρειες αναφορικά με τα πρόσωπα που φέρεται να τον καταδίωκαν, τα περιστατικά βίας και σύλληψης που επικαλείται, καθώς και τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων. Επιπλέον, παρουσίασε ασυνέπειες ως προς τις ημερομηνίες των περιστατικών και δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει με πειστικό τρόπο γιατί θεωρεί υπεύθυνη τη μητριά του για τα γεγονότα που περιγράφει, γεγονός που πλήττει την εσωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών του. Ως εκ τούτου, η συνολική αφήγησή του στερείται συνοχής και συνέπειας, γεγονός που πλήττει ουσιωδώς την εσωτερική αξιοπιστία του ισχυρισμού του.
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναφερθεί πως οι ισχυρισμοί του αιτητή περί κινδύνου λόγω περιουσιακής διαφοράς από την μητριά του, αφενός μεν δεν κρίνονται αξιόπιστοι, αφετέρου δε, στοιχειοθετούν την έννοια της ιδιωτικής διαφοράς. Οι δε ιδιωτικές διαφορές καταρχήν δεν σχετίζονται προς τους λόγους που προβλέπονται από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 (δίωξη λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων) και δεν αποτελούν βάση για την αναγνώριση ενός προσώπου ως πρόσφυγα, τουλάχιστον με τον τρόπο που τέθηκε η διαφορά ενώπιον μου.
Προκειμένου να επιβεβαιώσω την εξωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών του, ανέτρεξα σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης για τη χώρα καταγωγής του. Ακόμη λοιπόν και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι υφίστατο περιουσιακή διαμάχη μεταξύ του αιτητή και της μητριάς του, από διαθέσιμες πηγές πληροφόρησης προκύπτει ότι τέτοιου είδους διαφορές στη ΛΔΚ δύνανται να τεθούν ενώπιον αρμόδιων αρχών. Ειδικότερα, τα "Tribunaux de paix" έχουν αρμοδιότητα να επιλαμβάνονται διαφορών οικογενειακού δικαίου, κληρονομιάς, δωρεών και διαφορών σχετικών με γαιοκτησία, ενώ παράλληλα το εθιμικό δίκαιο λειτουργεί μέσω αναγνωρισμένων τοπικών/οικογενειακών θεσμών, όπως οικογενειακά και φυλετικά συμβούλια και παραδοσιακές αρχές.[1]
Πέραν των ανωτέρω, αναφορικά με το περιουσιακό και ιδιοκτησιακό δίκαιο στην ΛΔΚ, προέκυψε σύμφωνα με τη UNICEF την οποία επικαλείται σε ετήσια έκθεση του το US Department of State για τις πρακτικές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ΛΔΚ, πως « πολλές χήρες δεν μπόρεσαν να κληρονομήσουν την περιουσία του νεκρού συζύγου τους, επειδή ο νόμος ορίζει ότι σε περίπτωση θανάτου που δεν υπάρχει διαθήκη, τα παιδιά του συζύγου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που γεννήθηκαν εκτός γάμου (με την προϋπόθεση ότι αναγνωρίζονταν επίσημα από τον πατέρα), και όχι η χήρα, έχουν προτεραιότητα όσον αφορά την κληρονομιά»[2].
Από τις ανωτέρω πληροφορίες προκύπτει πως οι γυναίκες/σύζυγοι έχουν βάσει νόμου και εθίμων μειωμένα δικαιώματα επί της κληρονομιάς του συζύγου και επί της ιδιοκτησίας. Επίσης συνάγεται σχετικά με την κληρονομική διαδοχή στην ΛΔΚ πως τα παιδιά του αποβιώσαντος προηγούνται στη διαδοχή τα οποία αποτελούν την πρώτη τάξη κληρονόμων. Ωστόσο, δεν μπορώ να παραγνωρίσω τα σοβαρά ζητήματα που ανέκυψαν αναφορικά με την εσωτερική αξιοπιστία του συγκεκριμένου ισχυρισμού, όπως αυτά αναλύθηκαν ανωτέρω, ούτε το γεγονός ότι ο αιτητής δεν προσκόμισε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο ή τίτλο ιδιοκτησίας προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, παρά τις ευκαιρίες που του παρασχέθηκαν τόσο κατά τη διοικητική διαδικασία όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου.
Αναφορικά με την ύπαρξη και τη δράση των Kulunas στη ΛΔΚ στην οποία αναφέρεται ο αιτητής θα πρέπει να επισημανθεί πως σύμφωνα με την Παγκόσμια Πρωτοβουλία (Global Initiative against Transnational Organized Crime - GITOC), η Κινσάσα έχει βιώσει από το 2000 κι έπειτα αυξημένη εγκληματικότητα λόγω συμμοριών νέων, της φτώχειας και της έλλειψης επιβολής του νόμου.[3] Σύμφωνα με το Human Rights Watch αυτές οι «συμμορίες του δρόμου», γνωστές και ως Kulunas, αποτελούνται από έφηβους και νεαρούς άνδρες σε συμμορίες 10 έως 20 μελών, οι οποίοι εμπλέκονται στο οργανωμένο έγκλημα.[4] Εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στις πιο φτωχές περιοχές της Κινσάσα, όπως το Yolo, το Limete, το Matete και το Makala, αλλά με την πάροδο του χρόνου, επεκτάθηκαν και στην υπόλοιπη πόλη.[5] Μόλις οι Kulunas είναι παρόντες σε μια περιοχή, «αναλαμβάνουν τον εδαφικό έλεγχο», ασκώντας την κυριαρχία τους με «σοβαρή βία», συμπεριλαμβανομένης της ληστείας και των βίαιων επιθέσεων.[6]
Συνεκτιμώντας το σύνολο των ενώπιόν μου στοιχείων, κρίνω ότι ο ουσιώδης ισχυρισμός δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός, καθώς παρουσιάζει ουσιώδεις ελλείψεις ως προς την εσωτερική του αξιοπιστία, λόγω των αντιφάσεων, της γενικότητας και της έλλειψης επαρκούς και συνεκτικής περιγραφής των επικαλούμενων περιστατικών. Περαιτέρω, η έρευνα που διενεργήθηκε σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, μολονότι επιβεβαιώνει την ύπαρξη και τη δράση των ομάδων Kulunas στη ΛΔΚ, καθώς και την ύπαρξη συγκεκριμένου νομικού και εθιμικού πλαισίου για ζητήματα κληρονομικής διαδοχής και ιδιοκτησίας, δεν αρκεί αφ’ εαυτής για να επιβεβαιώσει ότι ο αιτητής υπήρξε προσωπικά στόχος των εν λόγω ομάδων ή ότι αντιμετώπισε τις επικαλούμενες απειλές εξαιτίας της περιουσιακής διαφοράς με τη μητριά του. Ελλείψει, συνεπώς, επαρκών στοιχείων που να επιβεβαιώνουν τους προσωπικούς του ισχυρισμούς, λαμβανομένων υπόψη και των σοβαρών αδυναμιών που διαπιστώθηκαν κατά την αξιολόγηση της εσωτερικής αξιοπιστίας, καταλήγω ότι ο ισχυρισμός δεν τεκμηριώνεται επαρκώς και, ως εκ τούτου, δεν γίνεται αποδεκτός.
Θα πρέπει να επισημανθεί πως ο αιτητής στην ενώπιον μου διαδικασία είχε τη δυνατότητα να παρουσιάσει τον πυρήνα του αιτήματός του, με το ορθό δικονομικό διάβημα, να αντικρούσει τις αναφορές της Υπηρεσίας Ασύλου επί του αφηγήματός του, να προσκομίσει νέα στοιχεία και να ενισχύσει τον ισχυρισμό του περί τον κίνδυνο που ο ίδιος ισχυρίζεται ότι διατρέχει σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Παρόλα αυτά ο αιτητής σε ουδεμία ενέργεια προέβη προς την κατεύθυνση αυτή, ούτε προσκόμισε νεότερα στοιχεία ή ισχυρισμούς. Στα πλαίσια του κατ' ουσίαν ελέγχου εξετάζω όλα τα ζητήματα με τον τρόπο που αυτά τίθενται από τη συνήγορο του αιτητή λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου. Όπως προκύπτει από το πιο πάνω ιστορικό, ο αιτητής δεν προώθησε κανένα απολύτως ισχυρισμό που να εμπίπτει στις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα.
Για την αναγνώριση προσώπου ως πρόσφυγα, απαιτείται να τεκμηριώνεται η ύπαρξη βάσιμου και δικαιολογημένου φόβου δίωξης λόγω φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα, καθώς και η αδυναμία ή η απροθυμία του αιτητή, εξαιτίας του εν λόγω φόβου, να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της χώρας καταγωγής του. Οι προϋποθέσεις αυτές απορρέουν από τον ορισμό του πρόσφυγα, όπως αυτός προβλέπεται στο άρθρο 3(5) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, σε συνδυασμό με το άρθρο 1Α της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 και τις σχετικές διατάξεις του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6(Ι)/2000, όπως ίσχυε, καθώς και του άρθρου 51 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 115(Ι)/2026. Για τη διαπίστωση της συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών, το αρμόδιο όργανο οφείλει να αξιολογήσει τόσο το υποκειμενικό στοιχείο του φόβου του αιτητή, όσο και την αντικειμενική βασιμότητά του, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των προσωπικών περιστάσεων και των σχετικών πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής του (βλ. §§ 37-38 του Εγχειριδίου της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες σχετικά με τις διαδικασίες και τα κριτήρια καθορισμού του καθεστώτος των προσφύγων).
Περαιτέρω, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας, γενικοί και αόριστοι ισχυρισμοί, καθώς και αναφορές σε κίνδυνο για τη ζωή ή την ασφάλεια του αιτητή, χωρίς επαρκή εξειδίκευση και τεκμηρίωση, δεν αρκούν, αφ’ εαυτών, για να θεμελιώσουν βάσιμο φόβο δίωξης ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Απαιτείται η ύπαρξη συγκεκριμένων περιστάσεων, οι οποίες, συνεκτιμώμενες υπό το πρίσμα της εξατομικευμένης κατάστασης του αιτητή, να καταδεικνύουν ότι σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του θα αντιμετωπίσει κίνδυνο που πληροί τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας (βλ. την απόφαση στην υπόθεση υπ’ αριθ. 121/20, A.S.R. v. Κυπριακή Δημοκρατία, ημερομηνίας 31/7/2020).
Υπό το φως των ανωτέρω, και κατόπιν συνολικής αξιολόγησης των ισχυρισμών του αιτητή και των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιόν μου, κρίνω ότι δεν τεκμηριώνεται η ύπαρξη βάσιμου και δικαιολογημένου φόβου δίωξης σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Ως εκ τούτου, κρίνεται ορθή η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του αιτητή τα απαιτούμενα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία για την αναγνώρισή του ως πρόσφυγα, σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο.
Ειδικότερα, από το σύνολο των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιόν μου, δεν προκύπτει ότι ο αιτητής πληροί τις προϋποθέσεις αναγνώρισης καθεστώτος πρόσφυγα. Συναφώς, σύμφωνα με τον Πρακτικό Οδηγό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), Αξιολόγηση των Αποδεικτικών Στοιχείων (Μάρτιος 2015), η αξιολόγηση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας προϋποθέτει τον προσδιορισμό των ουσιωδών πραγματικών περιστατικών βάσει των πληροφοριών που έχουν συλλεχθεί και τη σύνδεσή τους με τις προϋποθέσεις του ορισμού του πρόσφυγα. Σε περίπτωση που, κατόπιν της αξιολόγησης αυτής, δεν διαπιστώνεται ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αναγνώρισης προσφυγικού καθεστώτος, επιβάλλεται να εξεταστεί περαιτέρω κατά πόσον τα διαπιστωθέντα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά θεμελιώνουν δικαίωμα υπαγωγής σε καθεστώς επικουρικής προστασίας.
Για τη χορήγηση καθεστώτος επικουρικής προστασίας, απαιτείται να διαπιστώνεται ότι ο αιτητής, μολονότι δεν πληροί τις προϋποθέσεις αναγνώρισής του ως πρόσφυγα, αντιμετωπίζει ουσιώδεις λόγους να πιστεύεται ότι, σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του ή, στην περίπτωση ανιθαγενούς, στη χώρα της προηγούμενης συνήθους διαμονής του, θα εκτεθεί σε πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη. Η σοβαρή βλάβη περιλαμβάνει την επιβολή ή εκτέλεση θανατικής ποινής, τα βασανιστήρια ή την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, καθώς και τη σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης. Οι προϋποθέσεις αυτές απορρέουν από τα άρθρα 3(6) και 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, σε συνδυασμό με το άρθρο 53 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 115(Ι)/2026, καθώς και με τις αντίστοιχες διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6(Ι)/2000, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο και συγκεκριμένα το άρθρο 19 αυτού. Η χορήγηση του εν λόγω καθεστώτος προϋποθέτει, συνεπώς, την εξατομικευμένη αξιολόγηση των περιστάσεων της υπόθεσης και την τεκμηρίωση πραγματικού κινδύνου σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής του αιτητή στη χώρα καταγωγής του.
Εν προκειμένω, από τη μελέτη του διοικητικού φακέλου και τη συνολική αξιολόγηση των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, δεν προκύπτει ότι στοιχειοθετούνται οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση καθεστώτος επικουρικής προστασίας στον αιτητή, καθότι δεν τεκμηριώθηκε η ύπαρξη ουσιωδών λόγων που να δικαιολογούν την πεποίθηση ότι, σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη κατά την έννοια της εφαρμοστέας νομοθεσίας. Ειδικότερα, δεν προκύπτουν από τα ενώπιόν μου στοιχεία περιστάσεις που να καταδεικνύουν ότι ο αιτητής διατρέχει κίνδυνο θανατικής ποινής ή εκτέλεσης, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, ούτε ότι υφίσταται σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής του ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας στο πλαίσιο ένοπλης σύρραξης. Ως εκ τούτου, κρίνεται ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για την υπαγωγή του αιτητή σε καθεστώς επικουρικής προστασίας, σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο (βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015, ECLI:CY:AD:2015:D619).
Ο αρμόδιος λειτουργός, διεξήγαγε έρευνα για την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή, από την οποία προέκυψε ότι δεν υφίστατο εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετώπιζε δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Ως εκ τούτου, κρίθηκε πως δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για παραχώρηση καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας. Σε κάθε περίπτωση, διεξήγαγα περαιτέρω έρευνα σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του αιτητή, σε πρόσφατες πηγές πληροφόρησης, στα πλαίσια βεβαίως της ex nunc δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου και προς εκπλήρωση της υποχρέωσης του Δικαστηρίου για έλεγχο της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Ως προς τη γενικότερη κατάσταση ασφαλείας στη χώρα καταγωγής του, βάσει της ιστοσελίδας Rule of Law in Armed Conflict (RULAC), πρωτοβουλίας της Ακαδημίας της Γενεύης για το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα[7], η Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό είναι αναμεμειγμένη σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συρράξεις οι οποίες λαμβάνουν χώρα στο έδαφός της κατά μη κρατικών ένοπλων ομάδων[8], μεταξύ των οποίων οι ADF (Allied Democratic Forces), Mai- Mai Yakutumba, FDLR (Forces démocratiques de libération du Rwanda), CODECO (Coopérative de développement économique du Congo) και M23.[9] Η ADF και η Μ23 παρουσιάζονται ως οι πλέον ενεργές οργανώσεις.[10] Ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UN Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo- MONUSCO) υποστηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κογκό, ενώ η Ρουάντα έχει επέμβει στη χώρα προς υποστήριξη της ομάδας M23.[11] Με το ψήφισμά του 2717/2023, το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφάσισε την επέκταση μέχρι τις 20/12/2024 της εντολής της MONUSCO.[12] Ειδικά στην Kinshasa, οι ανωτέρω οργανώσεις δεν παρουσιάζεται να δρουν.[13]
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό από το Κέντρο Τεκμηρίωσης και Έρευνας (CEDOCA), την υπηρεσία παροχής πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή για Πρόσφυγες και Ανιθαγενείς του Βελγίου (CGRS), [ανεπίσημη μετάφραση] «αναφορικά με την Κινσάσα, αναφέρθηκαν μεμονωμένα περιστατικά ασφαλείας κατά τη διάρκεια του 2024, μεταξύ των οποίων διαδηλώσεις, απόπειρα πραξικοπήματος, απόδραση από τη φυλακή Μακάλα, καθώς και ορισμένα επεισόδια στη αγροτική περιοχή της κοινότητας Μαλούκου λόγω της σύγκρουσης που εκτυλίσσεται στην γειτονική επαρχία Μάι-Νντομπέ».[14] Η ίδια πηγή, επικαλούμενη πληροφορίες από το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ανέφερε ότι η επαρχία της Κινσάσα [ανεπίσημη μετάφραση] «δεν επηρεάστηκε από ένοπλη σύρραξη» και ότι [ανεπίσημη μετάφραση] «[α]πό την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στα ανατολικά το 2025, πέραν των διαδηλώσεων κατά των δυτικών πρεσβειών, δεν έχουν αναφερθεί σημαντικά περιστατικά ασφαλείας στην Κινσάσα».[15]
Αναλύοντας τα κατωτέρω ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα που προέκυψαν κατόπιν περαιτέρω έρευνας αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας που επικρατεί συγκεκριμένα στην Κινσάσα, οι εξωτερικές πηγές ενισχύουν το συμπέρασμα περί του ασφαλούς της εν λόγω περιοχής. Ειδικότερα, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από τη βάση δεδομένων της ACLED ("Armed Conflict Location and Event Data Project") κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 15/10/2026), καταγράφηκαν στην Κινσάσα 152 περιστατικά ασφαλείας, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο 52 ανθρώπων.[16] Δεδομένου ότι ο εκτιμώμενος πληθυσμός της Κινσάσα ανέρχεται σε 17,032,322[17] καθίσταται κατανοητό ότι ο ανωτέρω αναφερόμενος αριθμός θανάτων στην εν λόγω περιοχή από περιστατικά ασφαλείας (52 θάνατοι) δεν ανέρχεται σε τέτοια επίπεδα που σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό της περιοχής μπορεί να χαρακτηρίσει την επικρατούσα κατάσταση ως ένοπλη σύρραξη επιφέρουσα συνθήκες αδιακρίτως ασκούμενης βίας.
Αποτιμώντας τα προαναφερόμενα δεδομένα, δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης, καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας στον τόπο όπου διέμενε και στον οποίο αναμένεται να επιστρέψει, δεν είναι τέτοιας έντασης ώστε να διατρέχει κίνδυνο εξαιτίας και μόνο της παρουσίας του στην περιοχή να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του. Εξετάζοντας περαιτέρω τις προσωπικές περιστάσεις του αιτητή, παρατηρώ ότι αυτός είναι άνδρας, νεαρής ηλικίας, υγιής, με ικανοποιητικό μορφωτικό επίπεδο, με προηγούμενη εργασιακή εμεπιρία, χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας και με οικογενειακό υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του. Ο αιτητής δεν έχει θέσει οποιαδήποτε ατομικά χαρακτηριστικά στην ενώπιον μου δικαστική διαδικασία, που να υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει τεθεί με οποιονδήποτε τρόπο σε δυσμενή θέση ή σε κίνδυνο δίωξης ή βλάβης.
Κατά πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (Βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (Βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Τουσούνα ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2 Α.Α.Δ. 120). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για επαρκή και/ή δέουσα έρευνα.
Οι καθ' ων η αίτηση συνεκτίμησαν και αξιολόγησαν όλα τα στοιχεία που είχαν ενώπιον τους προτού καταλήξουν στην προσβαλλόμενη απόφαση και ενόψει των ισχυρισμών που πρόβαλε ο αιτητής, προέβησαν στη δέουσα υπό τις περιστάσεις έρευνα. Συνεπώς, ο ισχυρισμός του ευπαίδευτου συνηγόρου του αιτητή περί έλλειψης δέουσας έρευνας εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου απορρίπτεται στο σύνολό του.
Με βάση λοιπόν το σύνολο των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, καταλήγω ότι το αίτημα του αιτητή εξετάστηκε με επάρκεια και επιμέλεια σε όλα τα στάδια και υπήρξε επαρκής αιτιολόγηση της προσβαλλόμενης απόφασης εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου. Το περιεχόμενο της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία συμπληρώνεται από την αιτιολογημένη Έκθεση-Εισήγηση της αρμόδιας λειτουργού της Υπηρεσίας Ασύλου, στην οποία εκτίθενται λεπτομερώς οι λόγοι της απόρριψης του αιτήματος, αποκαλύπτει ότι η απόφασή της είναι απόλυτα ορθή και στα πλαίσια της σχετικής νομοθεσίας και των εξουσιών του αρμόδιου οργάνου.
Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, με έξοδα €1000 υπέρ των καθ' ων η αίτηση, και εναντίον του αιτητή.
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] ICLG, Democratic Republic of the Congo MBM-Conseil Vieira de Almeida, σ. 3-4
https://www.vda.pt/xms/files/v1/Artigo_OCB_-DRC.pdf ;
NYU LAW, Overview of the Legal System of the Democratic Republic of the Congo (DRC) and Research
By Dunia P. Zongwe, François Butedi and Phebe Mavungu Clément
https://www.nyulawglobal.org/globalex/democratic_republic_congo1.html
[2] USDOS - US Department of State (Author): 2022 Country Report on Human Rights Practices: Democratic Republic of the Congo, 20 March 2023 https://www.ecoi.net/en/document/2089109.html
[3] Global Initiative Against Transnational Organized Crime, Criminals or Vigilantes? The Kuluna Gangs of the Democratic Republic of Congo, May 2021, διαθέσιμο στη διεύθυνση: Criminals-or-vigilantes-The-Kuluna-gangs-of-the-Democratic-Republic-of-Congo-GITOC.pdf, σελ.14
[4] HRW, Operation Likofi - Police Killings and Enforced Disappearances in Kinshasa, DRC, 17 November 2014, διαθέσιμο στη διεύθυνση: Operation Likofi: Police Killings and Enforced Disappearances in Kinshasa, Democratic Republic of Congo | HRW
[5] Global Initiative Against Transnational Organized Crime, Criminals or Vigilantes? The Kuluna Gangs of the Democratic Republic of Congo, May 2021, διαθέσιμο στη διεύθυνση: Criminals-or-vigilantes-The-Kuluna-gangs-of-the-Democratic-Republic-of-Congo-GITOC.pdf, σελ.4
[6] Global Initiative Against Transnational Organized Crime, Criminals or Vigilantes? The Kuluna Gangs of the Democratic Republic of Congo, May 2021, διαθέσιμο στη διεύθυνση: Criminals-or-vigilantes-The-Kuluna-gangs-of-the-Democratic-Republic-of-Congo-GITOC.pdf, σελ.1
[7] RULAC, 'About RULAC' (2022), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/about
[8] RULAC, 'Democratic Republic of Congo' (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord
[9] RULAC, 'Involvement in Armed Conflict' (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord
[10] Al Jazeera, 'Five Key Issues at Stake in the DR Congo's Crucial Election' (2023), διαθέσιμο σε https://www.aljazeera.com/news/2023/12/11/five-key-issues-at-stake-in-the-dr-congos-crucial-election
[11] RULAC, 'Democratic Republic of Congo' (2023), διαθέσιμο σε https://www.rulac.org/browse/countries/democratic-republic-of-congo#collapse1accord
[12] UNSC, S/RES/2717, (2023), διαθέσιμο σε https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=S%2FRES%2F2717(2023)&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False
[13] Βλ. σχετικά Global Protection Cluster, https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf, Παρουσία των ανωτέρω ομάδων στην Kinshasa δε μαρτυρείται ούτε κατά την πρόσφατη επιστολή ομάδας ειδικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας UNSC, 'Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council' (2023), διαθέσιμο σε https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf
[14] Belgium, CEDOCA, COI Focus, Republique Democratique du Congo: Situation sécuritaire [Democratic Republic of the Congo: Security Situation], 25 February 2025, available at: https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_rdc._situation_securitaire_20250225_2.pdf,
[15] Belgium, CEDOCA, COI Focus, Republique Democratique du Congo: Situation sécuritaire [Democratic Republic of the Congo: Security Situation], 25 February 2025, available at: https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_rdc._situation_securitaire_20250225_2.pdf,
[16] ACLED - DISAGGREGATED DATA COLLECTION - ANALYSIS & CRISIS MAPPING PLATFORM, The Armed Conflict Location & Event Data Project, διαθέσιμο στον ακόλουθο διαδικτυακό σύνδεσμο https://acleddata.com/explorer/: Battles / Violence against civilians / Riots / Protests και ΠΕΡΙΟΧΗ: Congo - Kinshasa)
[17] World Population, Congo, Kinshasa, https://worldpopulationreview.com/cities/dr-congo/kinshasa
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο