ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπoθ. Αρ.:4225/23
5 Οκτωβρίου 2026
[Α.Α.ΑΓΡΟΤΗ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
G.O.S. προσωπικά και ως κηδεμόνας
του ανήλικου τέκνου της B.D.B.
Αιτήτρια
-και-
Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω
Υπηρεσίας Ασύλου,
Καθ' ων η Αίτηση
-------------------
A. Δημητρίου (κος), για Μούσουλος, Κανέλα & Συνεργάτες ΔΕΠΕ, Δικηγόροι για την Αιτήτρια.
Κ. Σάββα (κα), Δικηγόρος για τους Καθ' ων η Αίτηση.
Η Αιτήτρια παρούσα
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α.Α.ΑΓΡΟΤΗ, Δ ΔΔΔΠ: Με την παρούσα προσφυγή η Αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου η οποία περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 01/11/2023, σύμφωνα με την οποία το αίτημα αυτής και του ανήλικου τέκνου της, για παραχώρηση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε και καλεί το Δικαστήριο όπως κηρύξει αυτήν άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος.
Όπως προκύπτει τόσο από την Ένσταση, αλλά και από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου κατατεθέν ως τεκμήριο Α στην παρούσα διαδικασία, τα ουσιώδη γεγονότα που αφορούν την υπό εξέταση υπόθεση είναι τα ακόλουθα:
Η Αιτήτρια 1 είναι ενήλικας, υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, (εφεξής ΛΔΚ) η οποία σύμφωνα με δική της δήλωση, στις 19/09/2021, εγκατέλειψε νομότυπα τη χώρα καταγωγής της και μέσω Τουρκίας αφίχθηκε στην κατεχόμενη Κύπρο, από όπου στη συνέχεια στις 10/10/2021 εισήλθε παράτυπα στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές. Στις 02/11/2021 υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας.
Εκκρεμούσης της εξέτασης της αίτησή της και δη του προγραμματισμού για διεξαγωγή συνέντευξης στην Αιτήτρια, η τελευταία στις 14/02/2023 απέκτησε τέκνο με ομοεθνή της αιτητή ασύλου. Η Αιτήτρια προσκόμισε ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου, πιστοποιητικό γέννησης του τέκνου της και αυθημερόν υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της.
Στις 12/05/2023 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη στην Αιτήτρια από λειτουργό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (European Union Agency for Asylum, στο εξής: EUAA) παρέχοντάς της δωρεάν βοήθεια διερμηνέα. Στις 10/08/2023, ο εν λόγω λειτουργός συνέταξε Έκθεση-Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου, με την οποία εισηγείται την απόρριψη του αιτήματος των Αιτητών, και στις 19/08/2023 συγκεκριμένος λειτουργός δεόντως εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών να ασκεί καθήκοντα Προϊστάμενου της Υπηρεσίας Ασύλου ενέκρινε την εισήγηση και αποφάσισε την απόρριψη της αίτησης, εκδίδοντας παράλληλα απόφαση επιστροφής της Αιτήτριας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Η απορριπτική απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου μαζί με την αιτιολογία αυτής, η οποία περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 01/11/2023 παραλήφθηκε από την Αιτήτρια 1 στις 02/11/2023, θέτοντας την υπογραφή της μετά από πλήρη επεξήγηση του περιεχομένου της σε γλώσσα κατανοητή από την ίδια.
Εμπρόθεσμα η Αιτήτρια για λογαριασμό της αλλά και για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της, προέβη σε καταχώρηση της παρούσας προσφυγής, προβάλλοντας πλήθος νομικών ισχυρισμών για ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης των Καθ’ ων η αίτηση.
Ειδικότερα με την γραπτή αγόρευση των συνηγόρων της, η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει από έλλειψη επαρκούς και/ή δέουσας έρευνας καθώς οι Καθ’ ων η αίτηση δεν προέβησαν σε καμία έρευνα ή έλεγχο ως προς το πώς η ύπαρξη του ανήλικου τέκνου δύναται να επηρεάζει την Αιτήτρια σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής, λαμβάνοντας επιπλέον προς τούτο υπόψη τη διαμονή του συντρόφου της Αιτήτριας και πατέρα του Αιτητή 2 στην Κυπριακή Δημοκρατία. Περαιτέρω, ο συνήγορος υποστηρίζει ότι προσβαλλόμενης απόφασης ελήφθη καθ’υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσίας, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει από πλάνη περί τα πράγματα ή τον νόμο και από έλλειψη αιτιολογίας και/ή επαρκή αιτιολογία, ότι οι Καθ’ ων η αίτηση δεν έλαβαν υπόψη τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει η Αιτήτρια στη χώρα καταγωγής της να εκτεθεί σε βασανιστήρια και/ή απάνθρωπη συμπεριφορά κατά παράβαση του άρθρου 19 του περί Προσφύγων Νόμου, όπως επίσης δεν εξέτασαν το πώς η ύπαρξη ανήλικου τέκνου επηρεάζει το προφίλ της Αιτήτριας 1 και επιτείνει την ευαλωτότητά της. Ο συνήγορος παραθέτει περαιτέρω εξωτερικές πηγές πληροφόρησης ως προς την επικράτηση της σεξουαλικής βίας σε βάρος των γυναικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ως προς την αναποτελεσματικότητα της κρατικής προστασίας, καθώς και ως προς τις δυσμενείς διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες-μονογονείς, και επισημαίνει ότι από την ανωτέρω έρευνα απορρέει ότι η Αιτήτρια συνιστά πρόσωπο με υψηλούς δείκτες ευαλωτότητας, οι οποίοι έπρεπε να τύχουν εξέτασης από τους Καθ’ ων η αίτηση.
Οι Καθ'ων η αίτηση από την πλευρά τους με τη γραπτή τους αγόρευση υπεραμύνονται της νομιμότητας και της ορθότητας της προσβαλλόμενης πράξης απορρίπτοντας όλους τους προωθούμενους από τους Αιτητές ισχυρισμούς. Υποστηρίζουν πως ενήργησαν ορθά και νόμιμα, ότι μετά από δέουσα έρευνα εξέδωσαν πλήρως αιτιολογημένη απόφαση, ότι η Αιτήτρια 1 δεν στοιχειοθέτησε τον ισχυρισμό περί εμφιλοχώρησης πλάνης περί τα πράγματα ούτε τον ισχυρισμό περί κατάχρησης εξουσίας, το βάρος απόδειξης του οποίου φέρει ο αιτητής σύμφωνα με πάγια νομολογία. Προς αντίκρουση του ισχυρισμού της Αιτήτριας 1 περί μη συνεκτίμησης της ύπαρξης του ανήλικου τέκνου της σε περίπτωση επιστροφής αυτής στη χώρα καταγωγής, οι Καθ’ ων η αίτηση αντιτείνουν ότι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού ελήφθη υπόψη κατά την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι η Αιτήτρια 1 δεν προβάλλει κανένα φόβο δίωξης σχετικό με το ανήλικο τέκνο της, ότι η Αιτήτρια 1 διαθέτει υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα καταγωγής της το οποίο αναμένεται να βοηθήσει στη διατήρηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου και ότι τέλος το ανήλικο τέκνο δεν δικογραφείται στην αρχική αίτηση ημερομηνίας 10/11/2023 ούτε αναπτύσσεται δεόντως στη γραπτή αγόρευση Aιτήτριας. Ως εκ τούτου, οι Καθ’ ων η αίτηση καλούν το Δικαστήριο όπως απορρίψει την προσφυγή και επικυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση.
Στο στάδιο των διευκρινήσεων ο συνήγορος των Αιτητών υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής αγόρευσης και επεσήμανε την ελλιπή έρευνα των Καθ’ ων η αίτηση ως προς την ύπαρξη του ανήλικου τέκνου της Αιτήτριας σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής. Αντίστοιχα και η συνήγορος των Καθ’ ων η αίτηση υιοθέτησε το περιεχόμενο της ένστασης και της γραπτής τους αγόρευσης και υποστήριξε ότι η ύπαρξη του ανήλικου τέκνου ελήφθη υπόψη στο πλαίσιο της αξιολόγησης του προφίλ της Αιτήτριας.
Έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου από τους συνηγόρους των διαδίκων και δεδομένου ότι το παρόν Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018, Ν. 73(Ι)/2018, κέκτηται εξουσίας όπως εξετάζει πέραν από την νομιμότητα της προσβαλλόμενης πράξης και την ορθότητα αυτής, ήτοι εξέταση επί της ουσίας του αιτήματος της Αιτήτριας, κρίνω σκόπιμο όπως καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που αυτή προέβαλε σε όλα τα στάδια εξέτασης του αιτήματός της, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά και για να διαφανεί εάν οι Καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της διακριτικής τους ευχέρειας, έχοντας κατά νου τους προωθούμενους ισχυρισμούς.
Κατά την καταγραφή του αιτήματός της για διεθνή προστασία η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής της εξαιτίας απειλών θανάτου. Ειδικότερα, ισχυρίστηκε ότι διατηρούσε σχέση με τον Στρατηγό Amisi, ο οποίος φέρει το προσωνύμιο Tango Four, χωρίς να γνωρίζει ότι αυτός είναι παντρεμένος και ότι η σύζυγός του, Brigitte, είναι επίσης στέλεχος του στρατού. Δήλωσε περαιτέρω ότι η σύζυγος του στρατηγού την κάλεσε στο τηλέφωνο και ότι έστειλε άτομα για να την απαγάγουν, να την βιάσουν και να την σκοτώσουν.
Στο πλαίσιο της συνέντευξής της και σε σχέση με τα προσωπικά της στοιχεία, η Αιτήτρια επιβεβαίωσε ότι είναι υπήκοος της ΛΔΚ, γεννηθείσα στην πόλη Kinshasa όπου διέμενε έως τον χρόνο κατά τον οποίον εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της. Είναι Χριστιανή Προτεστάντης ως προς το θρήσκευμα, μέλος της φυλής Mutetela, ομιλεί lingala και γαλλικά ενώ επίσης κατανοεί την αγγλική γλώσσα. Ως προς την πατρική της οικογένεια, δήλωσε ότι η μητέρα και τα τρία αδέρφια της διαμένουν στην Kinshasa, ότι η ίδια διατηρεί επικοινωνία μαζί τους και ότι ο πατέρας της τους εγκατέλειψε όταν η ίδια ήταν βρέφος. Σε σχέση με το μορφωτικό και επαγγελματικό της υπόβαθρο, δήλωσε πως κατέχει δίπλωμα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και ότι στη χώρα καταγωγής της εργάστηκε σε εστιατόρια. Αναφορικά με την τρέχουσα οικογενειακή της κατάσταση, δήλωσε ότι έχει τελέσει παραδοσιακό γάμο με τον σύντροφό της, ομοεθνή της, επίσης αιτητή ασύλου στην Κυπριακή Δημοκρατία, με τον οποίον έχουν αποκτήσει ένα άρρεν τέκνο στις 14/02/2023 και το οποίο φέρει την ιδιότητα του Αιτητή 2 στην παρούσα υπόθεση.
Αναφορικά με τους κατ’ ιδίαν λόγους που την ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής της, η Αιτήτρια ανέφερε ότι στη χώρα καταγωγής της υπήρξε θύμα απαγωγής και σωματικής βίας λόγω της σχέσης που διατηρούσε με τον Στρατηγό Gabriel Amisi Kumba, ο οποίος φέρει το προσωνύμιο Tango Fort. Ειδικότερα, ισχυρίστηκε ότι η σύζυγος του Στρατηγού, επίσης στέλεχος του στρατού, ανακάλυψε τη σχέση τους και την απείλησε ότι θα τη σκοτώσει. Η Αιτήτρια δήλωσε ότι περί τις 15 Αυγούστου 2021, ημέρα Κυριακή, μετά τη λήξη της βάρδιάς της στις 5 το απόγευμα, απήχθη από δύο μασκοφόρους άντρες, οδηγήθηκε σε ένα άδειο σπίτι και εκεί συνάντησε τη σύζυγο του Στρατηγού, η οποία αρχικά την χτύπησε και στη συνέχεια διέταξε τρεις άντρες να την βιάσουν και να την σκοτώσουν. Σύμφωνα με την αφήγησή της, η ίδια υπέστη βιασμό και από τους τρεις άντρες και στη συνέχεια, αφού οι δύο πρώτοι άντρες αναχώρησαν, ο τρίτος την λυπήθηκε καθώς είχε συνονόματη κόρη στην ηλικία της Αιτήτριας, την οδήγησε στο σπίτι της και την συμβούλευσε να εγκαταλείψει τη χώρα. Η Αιτήτρια φυγαδεύτηκε στο σπίτι της θείας της στο Congo Central και στις 19/09/2021 εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της. Αναφορικά με τη σχέση της με τον εν λόγω Στρατηγό, η Αιτήτρια δήλωσε ότι γνωρίστηκαν στο εστιατόριο όπου εργαζόταν, ότι η σχέση τους ξεκίνησε τον Μάιο του 2021 και διήρκεσε τρεις μήνες, ότι συναντιούνταν σε ένα διαμέρισμα περίπου 3 – 4 φορές την εβδομάδα και ότι η ίδια δεν γνώριζε ότι ο ίδιος ήταν παντρεμένος. Επιπλέον, δήλωσε ότι δεν γνωρίζει το μέρος και την ακριβή υπηρεσία όπου ο εν λόγω Στρατηγός υπηρετεί, παρά μόνο ότι φορά πράσινη στολή, όπως επίσης δεν γνωρίζει την ακριβή ηλικία του.
Όσον αφορά τη σύζυγο του Στρατηγού, η Αιτήτρια αρχικά δήλωσε ότι δεν θυμάται το όνομά της, ότι είναι επίσης μέλος του εθνικού στρατού καθώς φορά πράσινη στολή και ότι είναι επικίνδυνη καθώς στο παρελθόν σκότωσε και άλλη γυναίκα που διατηρούσε σχέση με τον σύζυγό της.
Ερωτηθείσα αν κατήγγειλε στην αστυνομία το περιστατικό της απαγωγής και της κακοποίησης που υπέστη από την σύζυγο του Στρατηγού, η Αιτήτρια αποκρίθηκε αρνητικά ισχυριζόμενη ότι η εν λόγω γυναίκα, τόσο ως σύζυγος υψηλόβαθμου Στρατηγού όσο και ως μέλος του στρατού, είναι «ανέγγιχτη» (βλ. ερ. 49).
Ερωτηθείσα τι φοβάται σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής, δήλωσε ότι η σύζυγος του Στρατηγού θα την σκοτώσει.
Αναφορικά με το ενδεχόμενο εσωτερικής μετεγκατάστασης σε άλλη περιοχή της χώρας καταγωγής της, αποκρίθηκε αρνητικά επικαλούμενη την παρουσία του στρατού σε όλη την επικράτεια της χώρας.
Αξιολογώντας τις πιο πάνω δηλώσεις της Αιτήτριας, οι Καθ' ων η αίτηση διέκριναν δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος αφορά το προφίλ, τη χώρα καταγωγής και την ταυτότητα της Αιτήτριας 1, ενώ ο δεύτερος αφορά τη φερόμενη διαταγή της συζύγου ενός Στρατηγού, φέρουσας την ιδιότητα του στρατιώτη, προς τους άντρες της να απαγάγουν, να βιάσουν και να σκοτώσουν την Αιτήτρια 1 εξαιτίας της σχέσης που διατηρούσε η Αιτήτρια με τον σύζυγό της.
Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός έγινε αποδεκτός αφού δεν προέκυψαν στοιχεία περί του αντιθέτου και οι δηλώσεις της Αιτήτριας επιβεβαιώθηκαν και/ή εντοπίστηκαν σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Επιπλέον, η Αιτήτρια προσκόμισε διαβατήριο από τη χώρα καταγωγής της για λογαριασμό της ιδίας, καθώς και πιστοποιητικό γέννησης για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της, Αιτητή 2.
Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός δεν έγινε αποδεκτός από τους Καθ’ ων η αίτηση καθώς οι απαντήσεις της Αιτήτριας όσον αφορά το περιστατικό του φερόμενου βιασμού, το πρόσωπο του Στρατηγού και της συζύγου του, των δραστών της σε βάρος της απαγωγής και το μέρος όπου οδηγήθηκε κρίθηκαν αόριστες και γενικόλογες. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να παράσχει συγκεκριμένες πληροφορίες ως προς την εργασία, την ιδιότητα και τη διεύθυνση διαμονής του Στρατηγού, παρά τις επανειλημμένες ερωτήσεις που της τέθηκαν, ενώ επίσης γενικόλογες κρίθηκαν οι δηλώσεις της τόσο ως προς τις περιστάσεις της αρχικής γνωριμίας τους όσο και ως προς το περιεχόμενο της σχέσης τους, σχετικά με την οποία η Αιτήτρια δήλωσε ότι ο Στρατηγός «ήταν καλός μαζί της, δεν έτρωγε και δεν έπινε μαζί της, δεν ήθελε να μένει με άλλους άντρες και ότι δεν ελάμβαναν μέτρα προφύλαξης κατά τις σεξουαλικές συνευρέσεις τους». Περαιτέρω, μη λεπτομερής και μη συγκεκριμένη κρίθηκε η δήλωση της Αιτήτριας ως προς το διαμέρισμα όπου συναντιόταν με τον Στρατηγό, μη ούσα σε θέση να παράσχει την ακριβή διεύθυνση αυτού παρά μόνο το όνομα της περιοχής. Στη συνέχεια, κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να παράσχει συγκεκριμένες και λεπτομερείς πληροφορίες ως προς το προφίλ της συζύγου του Στρατηγού, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του ονόματος και της ακριβούς ιδιότητάς της ως μέλους του στρατού, όπως επίσης στις ερωτήσεις του αρμόδιου λειτουργού ως προς τον τρόπο που αυτή η γυναίκα πληροφορήθηκε την εξωγαμιαία σχέση του συζύγου της η Αιτήτρια αποκρίθηκε ότι δεν γνωρίζει. Προχωρώντας περαιτέρω στην αξιολόγηση των δηλώσεων της Αιτήτριας ως προς το περιστατικό της φερόμενης απαγωγής της, κρίθηκε ότι οι οικείες δηλώσεις της ήταν μη συνεκτικές και μη λεπτομερείς. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν παρείχε πληροφορίες αναφορικά με το μέρος όπου κρατήθηκε, τις συνθήκες ελευθέρωσής της και το πρόσωπο των απαγωγέων, για τους οποίους περιορίστηκε να δηλώσει ότι «ότι δεν ήταν νέοι και φορούσαν μάσκα». Ερωτηθείσα ως προς τον λόγο για τον οποίο ο άντρας που την απελευθέρωσε έθεσε σε κίνδυνο τη δική του ζωή και τη ζωή της οικογένειάς του ενώ είχε προηγηθεί ο βιασμός της ιδίας από αυτόν, η Αιτήτρια αόριστα αποκρίθηκε ότι η κυρία του, δηλαδή η σύζυγος του Στρατηγού, τον είχε διατάξει να την βιάσει και ότι η ίδια δεν μπορεί να γνωρίζει «τι έχει κάποιος άνθρωπος στο μυαλό και την καρδιά του». Στις ερωτήσεις του αρμόδιου λειτουργού ως προς τον λόγο που δεν κατήγγειλε το περιστατικό της απαγωγής και την σύζυγο του Στρατηγού στις τοπικές αρχές, οι απαντήσεις της Αιτήτριας κρίθηκαν αόριστες, καθώς περιορίστηκε στο να αναφέρει ότι η ίδια «ήταν φοβισμένη», ότι ο Στρατηγός της είπε «ότι η σύζυγός του είναι ανέγγιχτη» και ότι η μόνη βοήθεια που μπορεί αυτός να της προσφέρει είναι να της δώσει χρήματα ώστε να διαφύγει. Κατόπιν τούτων, κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να παράσχει βιωματικές πληροφορίες ως προς τις συνθήκες και τους δράστες της απαγωγής της, ως προς την ισχυριζόμενη «ανέγγιχτη» θέση της συζύγου του Στρατηγού και ως προς τις ενέργειες του τελευταίου με σκοπό την προστασία της. Τέλος, στο πλαίσιο αξιολόγησης των δηλώσεων της Αιτήτριας αναφορικά με το περιστατικό του φερόμενου βιασμού, κρίθηκε ότι η αφήγησή της ήταν γενικόλογη και μη λεπτομερής, λαμβάνοντας ειδικότερα υπόψη την αδυναμία της να εξειδικεύσει τον λόγο για τον οποίον η σύζυγος του Στρατηγού διέταξε τον βιασμό της, καθώς και την αδυναμία της να περιγράψει τις συνθήκες της επίδικης πράξης και τα συναισθήματά της μετά το εν λόγω περιστατικό, περιοριζόμενη στο να αναφέρει ότι «ήταν τρομαγμένη», ότι νόμιζε «ότι τελείωσε η ζωή της», ότι «αιμορραγούσε» και «πονούσε». Κατόπιν τούτων και εν όψει των μη συνεκτικών και μη λεπτομερών δηλώσεων της Αιτήτριας, κρίθηκε ότι η εσωτερική αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού δεν θεμελιώθηκε.
Στο πλαίσιο αξιολόγησης της εξωτερικής αξιοπιστίας του ισχυρισμού, ο αρμόδιος λειτουργός παρέθεσε ότι δεν εντοπίστηκαν εξωτερικές πηγές πληροφόρησης προς επιβεβαίωση των δηλώσεων της Αιτήτριας αναφορικά με τις προσωπικές περιστάσεις της φερόμενης απαγωγής και του φερόμενου βιασμού της, ενώ παράλληλα παρέθεσε ότι η Αιτήτρια δεν προσκόμισε κάποιο αποδεικτικό έγγραφο προς επίρρωση του εν λόγω ισχυρισμού. Ως εκ τούτου, προχώρησε στην απόρριψη του εν λόγω ισχυρισμού ως αναξιόπιστου.
Προχωρώντας σε αξιολόγηση κινδύνου βάσει των αποδεκτών ισχυρισμών, ήτοι των προσωπικών στοιχείων της Αιτήτριας, συμπεριλαμβανομένης της ύπαρξης του ανήλικου τέκνου της, οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι δεν συντρέχει στο πρόσωπο των Αιτητών εύλογη πιθανότητα να εκτεθούν σε μεταχείριση που ισοδυναμεί με δίωξη ή σοβαρή βλάβη σε περίπτωση επιστροφής τους στην πόλη Kinshasa της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Στο ανωτέρω συμπέρασμα κατέληξαν αφού έλαβαν υπόψη το προσωπικό προφίλ της Αιτήτριας, ήτοι το νεαρό της ηλικίας της, την κατάσταση της υγείας της, το υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδό της, την προηγούμενη εργασιακή της εμπειρία, την ύπαρξη οικογενειακού δικτύου στην Kinshasa, την μη έκφραση οιουδήποτε φόβου δίωξης που τυχόν διατρέχει το ανήλικο τέκνο της, σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, καθώς και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης αναφορικά με την κατάσταση ασφαλείας στην πόλη Kinshasa από τις οποίες προκύπτει ότι το υψηλό επίπεδο ανασφάλειας και βίας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό περιορίζεται στις επαρχίες North Kivu, South Kivu και Ituri.
Προχωρώντας, στη νομική ανάλυση, επί τη βάσει του προβαλλόμενου αποδεκτού ουσιώδους ισχυρισμού της Αιτήτριας και της ανάλυσης κινδύνου, κρίθηκε πως δεν προκύπτει βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξής της λόγω εθνικότητας, φυλής, θρησκείας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα σε περίπτωση επιστροφής της στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό δυνάμει του άρθρου 1 Α (2) της Σύμβασης της Γενεύης του 1951, του άρθρου 2 (δ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ περί αναγνώρισης των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας και του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου.
Συν τοις άλλοις, κρίθηκε ότι δεν προέκυψε κίνδυνος σοβαρής βλάβης στο πλαίσιο του άρθρου 19 (1) και (2) του περί Προσφύγων Νόμου, σε περίπτωση επιστροφής των Αιτητών στη χώρα καταγωγής τους.
Σε σχέση δε με το ενδεχόμενο υπαγωγής των Αιτητών στο άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, οι Καθ' ων η αίτηση έκριναν, δυνάμει των εξωτερικών πηγών πληροφόρησης που παρέθεσαν στην αξιολόγηση κινδύνου, ότι δεν προκύπτει ότι η χώρα καταγωγής των Αιτητών ευρίσκεται σε συνθήκες διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης. Ως εκ τούτου, κατέληξαν πως δεν πληρούνται οι εκ του νόμου προϋποθέσεις υπαγωγής των Αιτητών στο ανωτέρω άρθρο.
Στη βάση της πιο πάνω ανάλυσης, το αίτημα των Αιτητών για διεθνή προστασία απορρίφθηκε από τους Καθ' ων η αίτηση.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν.6(Ι)/2000, πλέον άρθρο 3(5) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο, που λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγένειας του και δεν είναι σε θέση ή λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής.
Είναι καθόλα κατανοητό, ότι για να αναγνωριστεί πρόσωπο ως πρόσφυγας, θα πρέπει να αποδεικνύεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, του οποίου τόσο το υποκειμενικό, όσο και το αντικειμενικό στοιχείο πρέπει να εκτιμηθούν από το αρμόδιο όργανο προτού καταλήξει σε απόφαση.
Εναπόκειται στον αιτητή/τρια να τεκμηριώσει την αίτηση διεθνούς προστασίας, χωρίς να απαιτείται να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία. Ο/Η αιτητής/τρια έχει την ευθύνη να εκθέσει με την αίτησή του/της αλλά και μέσα από την ενώπιον της αρμόδιας αρχής συνέντευξη ακόμα και ενώπιον του Δικαστηρίου, μέσω της ορθής δικονομικής διαδικασίας, με στοιχειώδη σαφήνεια, τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά τα οποία του/της προκαλούν, κατά τρόπο αντικειμενικό, δικαιολογημένο φόβο δίωξης στη χώρα καταγωγής του. Ο/Η αιτητής/τρια οφείλει να επικαλεστεί με λεπτομέρεια, σαφήνεια και αληθοφάνεια συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το υποβληθέν αίτημά του/της για διεθνή προστασία, το δε αρμόδιο όργανο εξετάζοντας την αίτηση, οφείλει να λάβει υπόψη του κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός.
Δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Ττουσούνα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2013) 3 Α.Α.Δ. 120, Α. Παπουτέ ν. Χρ. Κασάπη και Κυπριακής Δημοκρατίας, Συν. Αναθ. Έφεση 112/15 και 131/15 ημερομηνίας 13/07/2022). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για επαρκή έρευνα.
Ως προς την αιτιολόγηση των αποφάσεων της Διοίκησης είναι επιβεβλημένη για να μπορεί το Δικαστήριο να ελέγξει εάν η απόφαση λήφθηκε σύμφωνα με το Νόμο και για να παρέχεται η δυνατότητα να αντιληφθεί το Δικαστήριο που βασίστηκε το αρμόδιο όργανο για να καταλήξει στην απόφασή του (βλ. Γρηγορόπουλος κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1997) 4 ΑΑΔ 1414).
Στην απόφαση Γενεθλίου ν. Συμβούλιο Αμπελουργικών Προϊόντων (1990) 3 ΑΑΔ 4096, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Οι αποφάσεις των Διοικητικών Αρχών πρέπει να περιέχουν πλήρη επαρκή και σαφή αιτιολογία. Η αιτιολογία αυτή μπορεί να συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου. Η πλήρης αιτιολογία περιέχει ή δείχνει τη νομική βάση της διοικητικής απόφασης. Η αιτιολογία συνδέεται άμεσα με τη νομική έκδοση και νομιμότητα της διοικητικής πράξης. Περαιτέρω είναι αναγκαία για να μπορεί με ευχέρεια να γίνεται ο δικαστικός έλεγχος».
Στο πλαίσιο ελέγχου της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, με βάση τα όσα προκύπτουν από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου και κυρίως το πρακτικό της διενεργηθείσας συνέντευξης ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου και της εισηγητικής έκθεσης, κρίνω ορθή την κατάληξη της αξιολόγησης των Καθ’ ων η αίτηση βάσει των δηλώσεων που η ίδια η Αιτήτρια προέβαλε κατά τη συνέντευξή της, ως προς τον ουσιώδη ισχυρισμό που αφορά την ταυτότητα, την περιοχή καταγωγής και το προφίλ της και στην απουσία περί του αντιθέτου ισχυρισμού, γίνεται αποδεκτό και από το Δικαστήριο.
Ως προς την εσωτερική αξιοπιστία του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού της Αιτήτριας 1, σύμφωνα με τον οποίο υπήρξε θύμα απαγωγής, σωματικής κακοποίησης και βιασμού κατόπιν της σχέσης που διατηρούσε με τον Στρατηγό Gabriel Amisi Kumba, με οδηγίες της συζύγου του Στρατηγού, το Δικαστήριο, αφού μελέτησε το σύνολο των δηλώσεών της, κρίνει ότι η αφήγησή της παρουσιάζει ουσιώδεις ελλείψεις ως προς τη συγκεκριμενοποίηση βασικών περιστάσεων του προβαλλόμενου περιστατικού.
Καταρχάς, παρότι η Αιτήτρια δήλωσε ότι διατηρούσε ερωτική σχέση με τον Στρατηγό Gabriel Amisi Kumba για περίπου τρεις μήνες και ότι κατά το διάστημα αυτό συναντιόνταν τρεις έως τέσσερις φορές εβδομαδιαίως στο διαμέρισμά του, εντούτοις δεν ήταν σε θέση να παράσχει συγκεκριμένες πληροφορίες για το πρόσωπό του, πέραν του ότι φορούσε πράσινη στολή. Ειδικότερα, δεν γνώριζε με ακρίβεια τη θέση ή την υπηρεσία στην οποία υπηρετούσε, τον τόπο στον οποίο εργαζόταν ή διέμενε, ούτε την ηλικία του, στοιχεία τα οποία, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες και τη συχνότητα των επαφών που η ίδια περιέγραψε, θα ήταν εύλογο να είναι σε θέση να γνωρίζει σε κάποιο βαθμό.
Περαιτέρω, ασάφεια παρουσιάζει η περιγραφή της συζύγου του κατ΄ ονομαζόμενου Στρατηγού. Η Αιτήτρια αρχικά δεν ήταν σε θέση να αναφέρει ούτε το όνομά της, ενώ δεν γνώριζε την ηλικία της ή τον ακριβή ρόλο που αυτή κατείχε στον στρατό, παρόλο που απέδωσε σε αυτήν την απόφαση να την απαγάγουν, να τη βιάσουν και να τη σκοτώσουν. Επίσης, δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει με ποιον τρόπο η σύζυγος πληροφορήθηκε τη σχέση της με τον Στρατηγό. Το τελευταίο αυτό στοιχείο, τονίζω, δεν μπορεί από μόνο του να θεωρηθεί αντίφαση, καθότι αφορά γεγονός που η Αιτήτρια δεν ήταν κατ’ ανάγκην σε θέση να γνωρίζει. Ωστόσο, σε συνδυασμό με την περιορισμένη γνώση που παρουσίασε για τη σύζυγο, δεν παρέχει σαφή εικόνα ως προς τις περιστάσεις υπό τις οποίες αυτή φέρεται να αντιλήφθηκε τη σχέση.
Ασάφεια παρουσιάζει επίσης η περιγραφή του περιστατικού της ίδιας της απαγωγής. Η Αιτήτρια ανέφερε ότι δύο άνδρες με καλυμμένα πρόσωπα την οδήγησαν σε άδειο σπίτι, όπου βρισκόταν η σύζυγος του Στρατηγού και τρεις άνδρες, οι οποίοι και τη βίασαν. Ωστόσο, δεν έδωσε συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τον χώρο όπου κρατήθηκε, ούτε σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες ολοκληρώθηκε η κράτησή της. Η περιγραφή των δύο ανδρών που φέρονται να την απήγαγαν περιορίστηκε στο ότι ήταν άνδρες, όχι νεαροί και φορούσαν μάσκες. Η έλλειψη δυνατότητας αναγνώρισής τους, λόγω της χρήσης μασκών, δεν αποτελεί από μόνη της μη ευλογοφάνεια· η περιορισμένη, όμως, περιγραφή των λοιπών περιστάσεων της απαγωγής αφήνει ουσιώδη κενά στην αφήγησή της.
Ιδιαίτερα μη ευλογοφανής εμφανίζεται η συμπεριφορά του τρίτου άνδρα που, σύμφωνα με την Αιτήτρια, συμμετείχε στον βιασμό της. Η ίδια δήλωσε ότι, αφού οι άλλοι δύο άνδρες αποχώρησαν, αυτός αισθάνθηκε οίκτο για εκείνη επειδή είχε κόρη της ίδιας ηλικίας, την πήρε στο σπίτι του και στη συνέχεια την συμβούλεψε να εγκαταλείψει τη χώρα. Η Αιτήτρια, παρόλο ότι ερωτήθηκε σχετικά, δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει την απότομη μεταβολή της συμπεριφοράς του, περιοριζόμενη στη δήλωση ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει τι είχε στο μυαλό ή στην καρδιά του. Το συγκεκριμένο στοιχείο παρουσιάζεται μη ευλογοφανή ως προς τη συνοχή της περιγραφής των γεγονότων, δεδομένου ότι το ίδιο πρόσωπο παρουσιάζεται αρχικά ως συμμετέχον στη σοβαρή κακοποίησή της Αιτήτριας και αμέσως μετά ως το πρόσωπο που την προστατεύει και τη βοηθά να διαφύγει.
Περαιτέρω, ως προς τη μη αναφορά του περιστατικού στις αρχές, η Αιτήτρια εξήγησε ότι δεν απευθύνθηκε στην αστυνομία επειδή η σύζυγος του Στρατηγού ήταν «ανέγγιχτη», λόγω της θέσης του συζύγου της και της δικής της ιδιότητας ως μέλους του στρατού. Η εξήγηση αυτή αν και δεν κρίνεται αντιφατική προς τις δηλώσεις της, παραμένει περιορισμένη και δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα στοιχεία που να εξηγούν γιατί απέκλεισε εξαρχής οποιαδήποτε δυνατότητα αναζήτησης προστασίας.
Συνεκτιμώντας, το σύνολο των ανωτέρω, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι οι αδυναμίες της αφήγησης δεν περιορίζονται αποκλειστικά σε δευτερεύουσες λεπτομέρειες, αλλά αφορούν σειρά περιστάσεων που συνδέονται με τον πυρήνα του ισχυρισμού, ιδίως με το πρόσωπο με το οποίο η Αιτήτρια φέρεται να διατηρούσε τη σχέση, το πλαίσιο της σχέσης αυτής, τη γνώση της για τη σύζυγο του Στρατηγού, καθώς και τις συνθήκες της απαγωγής αλλά και της απελευθέρωσής της.
Ενόψει του συνόλου των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι η Αιτήτρια δεν κατόρθωσε να θεμελιώσει σε επαρκή βαθμό την εσωτερική αξιοπιστία του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού της.
Παρά την πιο πάνω κρίση, το Δικαστήριο προχώρησε σε έρευνα σε ανεξάρτητες πηγές πληροφόρησης προς αξιολόγηση της εξωτερικής αξιοπιστίας των δηλώσεων της Αιτήτριας, αρχικά αναφορικά με την ύπαρξη του κατ’ ονομαζόμενου Στρατηγού Gabriel Amisi Kumba, ο οποίος φέρει το προσωνύμιο Tango Fort. Σημειώνω ότι οι Καθ’ ων η αίτηση όφειλαν να προβούν κατά το ελάχιστο σε αναζήτηση πληροφοριών αναφορικά με κατ’ ονομαζόμενο Στρατηγό στα πλαίσια της εξωτερικής αξιοπιστίας.
Από την σχετική έρευνα του Δικαστηρίου προκύπτει η ύπαρξη του εν λόγω προσώπου. Ειδικότερα, έγγραφο της οργάνωσης «Human Rights Watch» αναφέρει ότι το εν λόγω πρόσωπο εμπλεκόταν σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διεπράχθησαν από το κίνημα Congolese Rally for Democracy-Goma (RCD-Goma), στη βόρεια πόλη Kisangani κατά τον Μάιο του 2002, υπό την τότε ιδιότητα του αναπληρωτή επιτελάρχη για θέματα εφοδιασμού του RCD-Goma. Σύμφωνα με την «Human Rights Watch», «για να καταστείλουν μια ανταρσία, οι ανώτεροι διοικητές του RCD-Goma συντόνισαν μια βίαιη εκστρατεία καταστολής, σκοτώνοντας αδιακρίτως αμάχους, εκτελώντας χωρίς δίκη αιχμαλώτους μαχητές και διαπράττοντας πολυάριθμους βιασμούς, ξυλοδαρμούς και εκτεταμένες λεηλασίες. Πάνω από 160 άτομα σκοτώθηκαν μέσα σε λίγες μόνο ημέρες». Το ίδιο έγγραφο αναφέρει τη μεταγενέστερη τοποθέτηση του Gabriel Amisi, γνωστού ως «Tango Four», στον εθνικό στρατό, την ανέλιξή του στους κόλπους του στρατού, καθώς και την εμπλοκή του στη βίαιη καταστολή των πολιτικών διαδηλώσεων κατά του τότε Προέδρου Joseph Kabila κατά τα έτη 2015-2018.[1] Σύμφωνα με τα δεδομένα της πλατφόρμας «Sanctions Finder» η οποία λειτουργεί από το έτος 2023 και συγκεντρώνει δεδομένα από τους μηχανισμούς κυρώσεων των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου[2], το πρόσωπο «Gabriel Amisi KUMBA», επίσης γνωστό ως «Nkumba AMISI», «Tango Four» και «Tango Fort», με ημερομηνία γέννησης 28/5/1964 και υπηκοότητα Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, φέρει την ιδιότητα του Υποστράτηγου, του Διοικητή της Πρώτης Ζώνης Άμυνας και του πρώην διοικητή των χερσαίων δυνάμεων των Ενόπλων Δυνάμεων της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και του έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ λόγω της βίαιης καταστολής των πολιτικών διαδηλώσεων στην Kinshasa κατά τον Ιανουάριο του 2015 από τις χερσαίες δυνάμεις των ενόπλων δυνάμεων της ΛΔΚ (FARDC) τις οποίες διοικούσε.[3] Επιπροσθέτως, δημοσίευμα του Radio Okapi αναφέρεται στο πρόσωπο του Στρατηγού Amissi Kumba, ως γενικού επιθεωρητή των χερσαίων δυνάμεων των Ενόπλων Δυνάμεων της ΛΔΚ, ο οποίος συμμετείχε σε επιχείρηση ελέγχου ανώτερων αξιωματικών για κατάχρηση δημοσίων πόρων.
Η ανεύρεση πληροφοριών αναφορικά με το κατ΄ονομαζόμενο πρόσωπο αποτελεί ένα στοιχείο το οποίο προσδίδει ένα βαθμό αντικειμενικής συμβατότητας προς το μέρος του αφηγήματος που αφορά την ύπαρξη και την ιδιότητα του συγκεκριμένου προσώπου, δεν επιβεβαιώνει, όμως, τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζεται ο ισχυρισμός περί εξατομικευμένου κινδύνου. Ιδιαίτερα, η ύπαρξη και η στρατιωτική ιδιότητα του Στρατηγού δεν αποτελεί, από μόνη της, εξωτερική απόδειξη ούτε της μεταξύ τους σχέσης ούτε της φερόμενης επίθεσης της συζύγου του, εναντίον της Αιτήτριας.
Παράλληλα το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι οι διαθέσιμες πληροφορίες από τη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας επιβεβαιώνουν ότι η σεξουαλική και έμφυλη βία στη ΛΔΚ αποτελεί σοβαρό και εκτεταμένο φαινόμενο και ότι γυναίκες και κορίτσια αντιμετωπίζουν συστηματικά διάφορες μορφές σεξουαλικής βίας[4].
Η γενική αυτή κατάσταση, όμως, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη αξιολόγησης της εξατομικευμένης αφήγησης της Αιτήτριας ούτε να θεωρηθεί ως επιβεβαίωση ότι η ίδια υπήρξε θύμα των συγκεκριμένων περιστατικών που περιγράφει.
Συνεκτιμώντας το σύνολο των ανωτέρω, το Δικαστήριο καταλήγει ότι ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός δεν έχει καταστεί επαρκώς σαφής, συνεπής και αξιόπιστος και, ως εκ τούτου, απορρίπτεται ως μη αξιόπιστος.
Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που ενδεχομένως να αντιμετωπίσει η Αιτήτρια σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής της και δη στη Kinshasa της ΛΔΚ, τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής της, βάσει των αποδεκτών ισχυρισμών της, προσωπικού προφίλ περιλαμβανομένης της ύπαρξης ανήλικου τέκνου, στοιχείο το οποίο, αντίθετα στο ισχυρισμό των συνηγόρων της, λήφθηκε υπόψη και από τους Καθ’ ων η αίτηση, το Δικαστήριο αφού συνεκτίμησε το προσωπικό προφίλ της Αιτήτριας και τις ιδιαίτερες περιστάσεις της οικογενειακής της κατάστασης[5], δεν διαπιστώνει ότι συντρέχουν στοιχεία τα οποία να θεμελιώνουν εύλογη πιθανότητα δίωξης ή σοβαρής βλάβης στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Η Αιτήτρια είναι ενήλικη γυναίκα, υπήκοος της ΛΔΚ, γεννηθείσα και μεγαλωμένη στην Kinshasa. Από τα ενώπιον μου στοιχεία προκύπτει ότι διαθέτει ολοκληρωμένη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στον τομέα της Διοίκησης Επιχειρήσεων και επαγγελματική εμπειρία. Περαιτέρω, η μητέρα της και τα τρία αδέλφια της εξακολουθούν να διαμένουν στην Kinshasa και η ίδια διατηρεί επικοινωνία μαζί τους. Επομένως, διαθέτει οικογενειακό και κοινωνικό δίκτυο στην περιοχή καταγωγής της, στο οποίο δύναται να προσφύγει κατά την επιστροφή της. Δεν προκύπτει, εξάλλου, από τα στοιχεία του φακέλου ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα υγείας ή άλλη ιδιαίτερη προσωπική κατάσταση που, σε συνδυασμό με τις γενικότερες συνθήκες στη χώρα, να την καθιστά ιδιαιτέρως εκτεθειμένη σε κίνδυνο.
Ιδιαίτερη συνεκτίμηση απαιτείται ως προς την ύπαρξη του ανήλικου τέκνου της. Η Αιτήτρια έχει αποκτήσει υιό, ο οποίος γεννήθηκε στις 14/02/2023 και είναι επίσης αιτητής διεθνούς προστασίας. Η ύπαρξη ανήλικου τέκνου αποτελεί πράγματι στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εξατομικευμένη εκτίμηση των συνθηκών επιστροφής. Ωστόσο, από μόνη την ύπαρξη του ανηλίκου δεν προκύπτει αυτοτελώς ότι τόσο η Αιτήτρια όσο και το τέκνο της αντιμετωπίζουν κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι το τέκνο έχει οποιοδήποτε ιδιαίτερο προσωπικό χαρακτηριστικό ή ότι συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που θα το εξέθεταν, κατά την επιστροφή στην Kinshasa, σε κίνδυνο διαφορετικό ή αυξημένο από εκείνον που θα αντιμετώπιζε ο γενικός πληθυσμός. Αντιθέτως, η ίδια η Αιτήτρια δεν εξέφρασε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας φόβο για το τέκνο της.
Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί της ήδη κρίθηκαν αναξιόπιστοι, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο φόβος της Αιτήτριας που απορρέει από το σύνολο των δηλώσεών της κρίνεται ως αβάσιμος και μη δικαιολογημένος.
Ως εκ τούτου, από το ιστορικό της Αιτήτριας στη βάση των δεδομένων του διοικητικού φακέλου και από την ανωτέρω αξιολόγηση κινδύνου, προκύπτει ότι αυτή δεν στοιχειοθέτησε κανένα απολύτως ισχυρισμό που να εμπίπτει στις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα. Αντίθετα στη θέση του συνηγόρου της, το Δικαστήριο κρίνει πως τα όσα ανέφερε η Αιτήτρια κατά τη διάρκεια του συνόλου της διαδικασίας εξέτασης του αιτήματός της, δεν θα μπορούσαν να την εντάξουν στην έννοια του πρόσφυγα, όπως αυτή ερμηνεύεται από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951.
Ο «Πρακτικός Οδηγός της ΕΑΣΟ: Αξιολόγηση των Αποδεικτικών Στοιχείων» (Μάρτιος 2015) καθορίζει πως στη βάση της συλλογής πληροφοριών θα πρέπει να προσδιορίζονται τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά, τα οποία στη συνέχεια θα πρέπει να συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του πρόσφυγα και αν δεν υπάρχει κατάληξη ότι μπορεί να δοθεί προσφυγικό καθεστώς, τότε το αρμόδιο όργανο θα πρέπει να εκτιμήσει εάν τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του προσώπου που δικαιούται συμπληρωματική προστασία.
Αποτελεί κρίση μου ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 19 του περί Προσφύγων Νόμου, πλέον άρθρου 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 έτσι ώστε να εκχωρηθεί στην Αιτήτρια καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αφού δεν προέκυψε βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος της Αιτήτριας να αντιμετωπίσει κίνδυνο σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της .
Για τη διαπίστωση αυτού του πραγματικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν, όπως ρητά προνοεί στο νόμο «ουσιώδεις λόγοι». Περαιτέρω, σοβαρή βλάβη ή σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη σημαίνει κίνδυνο αντιμετώπισης θανατικής ποινής, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή να υπάρχει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης (βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015, ECLI:CY:AD:2015:D619, ECLI:CY:AD:2015:D619).
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τόσο κατά τη διοικητική, όσο και κατά την παρούσα διαδικασία δεν προέκυψαν στοιχεία που να συνηγορούν στο ότι σε περίπτωση επιστροφής της, η Αιτήτρια θα αντιμετωπίσει κίνδυνο θανατικής ποινής, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ως το άρθρου 15 (α) και (β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
Ως προς τους παράγοντες που δύνανται να ληφθούν υπόψιν προς την αξιολόγηση του συστατικού στοιχείου της αδιάκριτης βίας, [άρθρο 15(γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: το ΔΕΕ) επεσήμανε σε πρόσφατη απόφασή του ότι συνιστούν «[.]μεταξύ άλλων, η ένταση των ενόπλων συγκρούσεων, το επίπεδο οργάνωσης των εμπλεκομένων ενόπλων δυνάμεων και η διάρκεια της σύρραξης ως στοιχεία λαμβανομένα υπόψη κατά την εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου σοβαρής βλάβης, κατά την έννοια του άρθρου 15, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2011/95 (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakité, C‑285/12, EU:C:2014:39, σκέψη 35), καθώς και άλλα στοιχεία όπως η γεωγραφική έκταση της κατάστασης αδιάκριτης άσκησης βίας, ο πραγματικός προορισμός του αιτούντος σε περίπτωση επιστροφής στην οικεία χώρα ή περιοχή και οι τυχόν εκ προθέσεως επιθέσεις κατά αμάχων εκ μέρους των εμπόλεμων μερών» (ΔΕΕ, C-901/19, ημερομηνίας 10.6.2021, CF, DN κατά Bundesrepublic Deutschland, σκέψη 43).
Περαιτέρω, ως προς τον προσδιορισμό του επιπέδου της ασκούμενης αδιάκριτης βίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: το ΕΔΔΑ) στην απόφασή του Sufi and Elmi (ΕΔΔΑ, απόφαση επί των προσφυγών 8319/07 και 11449/07, ημερομηνίας 28.11.2011) αξιολόγησε, διευκρινίζοντας ότι δεν κατονομάζονται εξαντλητικά, τη χρήση μεθόδων και τακτικών πολέμου εκ μέρους των εμπόλεμων πλευρών, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο αμάχων θυμάτων ή ευθέως στοχοποιούν αμάχους, εάν η χρήση αυτών είναι διαδεδομένη μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, και, τελικά, τον αριθμό των αμάχων που έχουν θανατωθεί, τραυματιστεί και εκτοπιστεί ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης.
Επιπλέον, όπως διευκρίνισε το ΔΕΕ, «ο όρος «προσωπική» πρέπει να νοείται ως χαρακτηρίζων βλάβη προξενούμενη σε αμάχους, ανεξαρτήτως της ταυτότητάς τους, όταν ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που χαρακτηρίζει την υπό εξέλιξη ένοπλη σύρραξη και λαμβάνεται υπόψη από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, οι οποίες επιλαμβάνονται των αιτήσεων περί επικουρικής προστασίας ή από τα δικαστήρια κράτους μέλους ενώπιον των οποίων προσβάλλεται απόφαση περί απορρίψεως τέτοιας αιτήσεως είναι τόσο υψηλός, ώστε υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμάται ότι ο άμαχος ο οποίος θα επιστρέψει στην οικεία χώρα ή, ενδεχομένως, περιοχή, θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας του και μόνον στο έδαφος αυτής της χώρας ή της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί σε σοβαρή απειλή κατά το άρθρο 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας» (Βλ. Απόφαση στην υπόθεση C-465/07, Meki Elgafaji, Noor Elgafaji κ. Staatssecretaris van Justitie, ημερ.17.2.2009). Ιδίως ως προς την εφαρμογή της αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας, το ΔΕΕ στην ως άνω απόφαση διευκρίνισε ότι «όσο περισσότερο ο αιτών είναι σε θέση να αποδείξει ότι θίγεται ειδικώς λόγω των χαρακτηριστικών της καταστάσεώς του, τόσο μικρότερος θα είναι ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που απαιτείται προκειμένου ο αιτών να τύχει της επικουρικής προστασίας».
Εν προκειμένω, ως προς τον κίνδυνο που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η Αιτήτρια λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, το Δικαστήριο προχώρησε σε επικαιροποιημένη έρευνα και ανέτρεξε σε πρόσφατες και έγκυρες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές αναφορικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στην πόλη Kinshasa της ΛΔΚ, τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής της Αιτήτριας.
Σύμφωνα με το portal “War Watch” της Ακαδημίας της Γενεύης, η ΛΔΚ εμπλέκεται σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις εντός των εδαφών της εναντίον ορισμένων μη κρατικών ένοπλων ομάδων, μεταξύ των οποίων οι ADF (Allied Democratic Forces), FDLR (Forces démocratiques de libération du Rwanda), CODECO (Coopérative pour le développement du Congo) και M23.[6] Ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UN Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo- MONUSCO) υποστηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις της ΛΔΚ[7], και το Συμβούλιο Ασφαλείας, με το ψήφισμά του υπ’ αρ. 2765 (2024), αποφάσισε την επέκταση της εντολής της MONUSCO μέχρι τις 20.12.2025[8]. Οι περιοχές Kivu, Kasai και Ituri είναι αυτές οι οποίες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις ένοπλες συγκρούσεις, αν και η βία είναι εκτεταμένη και επηρεάζει ολόκληρη τη χώρα.[9] Ειδικά στην Kinshasa, οι προαναφερόμενες οργανώσεις, δεν παρουσιάζονται ως δρώσες.[10]
Με βάση το τελευταίο COI Query της EUAA (2025)[11] για την κατάσταση ασφαλείας στην Kinshasa και ειδικότερα το COI Focus του Φεβρουαρίου 2025 του CEDOCA (CGRS, Βέλγιο), αναφέρεται ότι στην Kinshasa καταγράφηκαν κατά το 2024 περιορισμένα και σποραδικά περιστατικά ασφάλειας, όπως διαδηλώσεις, απόπειρα πραξικοπήματος, απόδραση από τη φυλακή Makala και ορισμένα επεισόδια στην αγροτική περιοχή της κοινότητας Μαλακού, τα οποία συνδέονταν με τη σύγκρουση στη γειτονική επαρχία Μάι-Ντομπέ[12]. Στο ίδιο σημείωμα, η ίδια πηγή, με παραπομπή στο Κοινό Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνει ότι η επαρχία της Kinshasa θεωρείται ανεπηρέαστη από ένοπλη σύγκρουση και ότι, μετά την επιδείνωση της κατάστασης ασφάλειας στα ανατολικά της χώρας το 2025, δεν αναφέρθηκαν σοβαρά περιστατικά, πέραν διαδηλώσεων κατά δυτικών πρεσβειών.[13]
Όσον αφορά στις εξελίξεις στις αρχές του 2025, το ίδιο COI Query της EUAA (2025) καταγράφει ότι τον Ιανουάριο διαδηλωτές στην Kinshasa επιτέθηκαν σε πρεσβείες και προκάλεσαν πυρκαγιές, στο πλαίσιο διαμαρτυριών κατά της επίθεσης των ανταρτών του M23 στην ανατολική ΛΔΚ.[14]
Ως προς τον αριθμό των περιστατικών ασφαλείας στην Kinshasa, ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκεται ο τόπος καταγωγής και τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής τη Αιτήτριας, βάσει στοιχείων από το ACLED, κατά το τελευταίο έτος (με τελευταία ενημέρωση τις 29/05/2026) καταγράφηκαν 57 περιστατικά πολιτικής βίας (“Political violence”, που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία προκλήθηκαν 49 θάνατοι.[15] Σημειώνεται ότι ο πληθυσμός της πρωτεύουσας Kinshasa εκτιμάται ότι ανέρχεται στα 18,552,800 (2026) κατοίκους.[16]
Τα ανωτέρω στοιχεία καταδεικνύουν ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αδιάκριτης βίας και γενικά δεν υφίσταται πραγματικός κίνδυνος για έναν πολίτη να επηρεαστεί προσωπικά μόνο από την παρουσία του στην εν λόγω πόλη, υπό την έννοια του άρθρου 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
Δεδομένου ότι στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας, ήτοι στην πόλη Kinshasa, η κατάσταση ασφαλείας καταγράφεται ως σταθερή, το Δικαστήριο κρίνει ότι παρέλκει περαιτέρω διερεύνηση των προσωπικών της περιστάσεων για λόγους εφαρμογής της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας», όπως αυτή απορρέει από τη Νομολογία του ΔΕΕ, τα οποία σε κάθε περίπτωση αξιολογήθηκαν και λήφθηκαν υπόψη κατά την αξιολόγηση κινδύνου πιο πάνω στην παρούσα απόφαση.
Κατά συνέπεια, η διαπίστωση των Καθ’ ων η αίτηση ότι η Αιτήτρια και το ανήλικο τέκνο της δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα, αλλά ούτε του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας κρίνονται εύλογα επιτρεπτές ενόψει όλων των στοιχείων που η διοίκηση αλλά και το Δικαστήριο έχει ενώπιον του.
Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω υπό τις περιστάσεις, ότι η Αιτήτρια δεν κατάφερε να τεκμηριώσει σε κανένα στάδιο της διαδικασίας τη βασιμότητα του αιτήματός της για αναγνώριση της ιδιότητας του πρόσφυγα, δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου και της Σύμβασης της Γενεύης, ούτε για την παραχώρηση συμπληρωματικής προστασίας ως προβλέπεται στο άρθρο 15 του Κανονισμού.
Με βάση όλα τα πιο πάνω, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1000 έξοδα υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας. Η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου επικυρώνεται.
Α.Α. ΑΓΡΟΤΗ Δ. ΔΔΔΠ
[1] HRW (Human Rights Watch), Prosecute DR Congo’s General Amisi, 15 May 2019, https://www.hrw.org/news/2019/05/15/prosecute-dr-congos-general-amisi
[2] Sanctions Finder, About Us, https://sanctions-finder.com/about
[3] Sanctions Finder , https://sanctions-finder.com/sanction/gabriel-amisi-kumba-1/Gabriel%20Amisi%20KUMBA , Last Updated: June 1, 2026; U.S. Department of the Treasury , Treasury Sanctions Two Individuals for Threatening the Stability of and Undermining Democratic Processes in The Democratic Republic of the Congo, September 28, 2016, https://home.treasury.gov/news/press-releases/jl0560
[4] EUAA, Coi Query, DEMOCRATIC REPUBLIC OF THE CONGO, Sexual and gender-based violence (SGBV) against women, including sexual and domestic violence, conflict-related sexual violence, trafficking for sexual exploitation, traditional harmful practices, and early and forced marriage; legislation; social attitudes; state protection; access to support services, Period covered 7 February 2024 to 19 June 2025, 23 June 2025, Q11-2025, https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_06_EUAA_COI_Query_Response_Q11_Democratic_Republic_of_Congo_DRC_Sexual_and_Gender_Based_Violence_against_Women_SGBV.pdf , GIWPS (Georgetown Institute for Women, Peace and Security) and PRIO (Peace Research Institute Oslo), Women Peace and Security Index 2023/24, 2023, https://giwps.georgetown.edu/wp-content/uploads/2023/10/WPS-Index-full-report.pdf, Bertelsmann Stiftung, BTI (Bertelsmann Transformation Index) 2024 Country Report: Congo, DR, 19 March 2024, https://btiproject.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2024_COD.pdf , p. 23; UN (United Nations) CEDAW (Committee on the Elimination of Discrimination Against Women), Concluding observations on the report of the Democratic Republic of the Congo submitted under the exceptional reporting procedure, CEDAW/C/COD/EP/CO/1, 27 February 2025, https://docs.un.org/en/CEDAW/C/COD/EP/CO/1 , paras. 8, 13, AI (Amnesty International), The State of the World's Human Rights; Democratic Republic of the Congo 2023, 24 April 2024, https://www.amnesty.org/en/wpcontent/uploads/2024/04/POL1072002024ENGLISH.pdf , p. 148; Freedom House, Freedom in the World 2024 - Democratic Republic of the Congo, 2024, https://freedomhouse.org/country/democratic-republic-congo/freedom-world/2024 ; USDOS (US Department of State), 2023 Country Report on Human Rights Practices: Democratic Republic of the Congo, 23 April 2024, https://www.state.gov/wpcontent/uploads/2024/02/528267_CONGO-DEM-REP-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, p. 2 ; Bertelsmann Stiftung, BTI (Bertelsmann Transformation Index) 2024 Country Report: Congo, DR, 19 March 2024, https://btiproject.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2024_COD.pdf , p. 23, IRB (Immigration and Refugee Board of Canada), Democratic Republic of the Congo: Violence against women, including domestic violence and gender-based violence (GBV); treatment of survivors by society and authorities; legislation; state protection and support services available to survivors (2023–March 2025) [COD202235.E], 25 March 2025, https://irb-cisr.gc.ca/en/country-information/rir/Pages/index.aspx?doc=459023&pls=1 (para. 1 Overview)
[5] Ουδεμία ενημέρωση τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για την πορεία της αίτησης ασύλου του πατέρα του ανηλίκου τέκνου της Αιτήτριας
[6] WARWATCH, Ακαδημία Γενεύης, ‘Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo' (July 2024- June 2025) https://warwatch.ch/situations/non-international-armed-conflicts-in-democratic-republic-of-the-congo/
[7] Όπ. πιο πάνω.
[8] UNSC, S/RES/2765 (2024) https://digitallibrary.un.org/record/4069994?v=pdf
[9] WARWATCH, Ακαδημία Γενεύης, ‘Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo' https://warwatch.ch/situations/non-international-armed-conflicts-in-democratic-republic-of-the-congo/
[10] Βλ. σχετικά Global Protection Cluster, https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf, Παρουσία των ανωτέρω ομάδων στην Kinshasa δε μαρτυρείται ούτε κατά την πρόσφατη επιστολή ομάδας ειδικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας UNSC,'Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council' (2023) https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf
[11] EUAA, COI Query, DRC, Security Situation in Kinshasa, (2025) https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q13_DRC_Security_Situation_Kinshasa.pdf
[12] Belgium, CEDOCA, COI Focus, Republique Democratique du Congo: Situation securitaire [Democratic Republic of the Congo: Security Situation], 25 February 2025, σ. 2 https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_rdc._situation_securitaire_20250225_2.pdf
[13] Ό. π.
[14] Reuters, Congo protesters storm Kinshasa embassies over conflict in east, 28 January 2025https://www.reuters.com/world/africa/congo-protesters-attack-kinshasa-embassies-over-conflict-east-2025-01-28/; Euro News, Protesters attack foreign embassies in DR Congo over M23 rebel advance, 28 January 2025,https://www.euronews.com/2025/01/28/protesters-attack-foreign-embassies-in-dr-congo-over-m23-rebel-advance Amnesty International, Democratic Republic of The Congo 2025 https://www.amnesty.org/en/location/africa/east-africa-the-horn-and-great-lakes/democratic-republic-of-the-congo/report-democratic-republic-of-the-congo/
[15] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Democratic Republic Congo-Kinshasa, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/06/2026)
[16] World Population Review, https://worldpopulationreview.com/cities/dr-congo/kinshasa
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο