ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υποθ. Αρ.: 625/24
30 Οκτωβρίου 2026
[Α.Α.ΑΓΡΟΤΗ, ΔΔΔΔΠ.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
M. K.M. (ARC XXXXXX) από το Κογκό
Αιτήτριας
-και-
Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω της Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ’ ων η Αίτηση
Α. Πλιάκα (κα) για Δ. Ζησιμοπούλου Κυριάκου, Δικηγόροι για την Αιτήτρια
Π. Βρυωνίδου (κα), Δικηγόροι για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
Η Αιτήτρια είναι παρούσα.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α.Α. ΑΓΡΟΤΗ Δ ΔΔΔΠ: Με την παρούσα προσφυγή, η Αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου η οποία περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 05/02/2024 σύμφωνα με την οποία το αίτημά της για παραχώρηση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε και καλεί το Δικαστήριο όπως κηρύξει αυτήν άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος.
Όπως προκύπτει τόσο από την Ένσταση, αλλά και από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου, που αποτελεί τεκμήριο "Α" στην παρούσα διαδικασία, τα ουσιώδη γεγονότα που αφορούν την υπό εξέταση υπόθεση, είναι τα ακόλουθα:
Η Αιτήτρια είναι ενήλικας, υπήκοος Λαϊκής Δημοκρατίας Κογκό (στο εξής «ΛΔΚ») κάτοχος διαβατηρίου εκδοθέντος από τις αρχές της χώρας καταγωγής της, η οποία σύμφωνα με δήλωσή της, εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της στις 15/11/2021 μεταβαίνοντας μέσω Τουρκίας στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου. Ακολούθως, αφού εισήλθε παράτυπα στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές, υπέβαλε την 1η/02/2022 αίτηση διεθνούς προστασίας.
Στις 22/12/2023 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη της Αιτήτριας από λειτουργό του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (στο εξής «λειτουργός»), ο οποίος στις 24/12/2023, συνέταξε εισηγητική έκθεση υποβληθείσα προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου, με την οποία εισηγείται την απόρριψη του αιτήματος της Αιτήτριας. Στις 27/12/2023, συγκεκριμένος λειτουργός δεόντως εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών να ασκεί καθήκοντα Προϊστάμενου της Υπηρεσίας Ασύλου, κατόπιν εξέτασης της εισηγητικής έκθεσης αποφάσισε την απόρριψη της αίτησης της Αιτήτριας και την επιστροφή της στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κόγκο.
Η απορριπτική απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου μαζί με την αιτιολογία αυτής, η οποία περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 05/02/2024, παραλήφθηκε από την Αιτήτρια αυθημερόν, κατόπιν μετάφρασης του περιεχομένου της σε γλώσσα κατανοητή από αυτήν, ήτοι στα Lingala.
Εμπρόθεσμα, η Αιτήτρια μέσω των συνηγόρων της, υπέβαλε την με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο προσφυγή προβάλλοντας ποικίλους νομικούς ισχυρισμούς προς υποστήριξη του αιτήματός της για ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης πλην όμως με την γραπτή αγόρευση προωθεί οριεμένους εξ αυτών. Ειδικότερα αποτελεί θέση της ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε καθ’ υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας, εκδοθείσα από αναρμόδιο όργανο ή και μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Επιπλέον αποτελεί θέση της ότι οι Καθ’ ων η αίτηση προέβησαν στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης χωρίς να διεξαγάγουν τη δέουσα έρευνα αγνοώντας ότι η χώρα καταγωγής της Αιτήτριας είναι το Κόγκο, η οποία δεν περιλαμβάνεται στην ομάδα που έχουν κριθεί ως ασφαλείς χώρες ιθαγένειας. Προς τούτο ισχυρίζεται ότι εμφιλοχώρησε πλάνη περί το νόμο και τα πράγματα και ότι η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση θα πρέπει να ακυρωθεί.
Από την πλευρά τους οι Καθ’ ων η αίτηση, μέσω της δικής τους αγόρευσης, υπεραμύνονται της νομιμότητας και της ορθότητας της υπό εξέτασης απόφασης και ισχυρίζονται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα ορθής ενάσκησης των εξουσιών με τις οποίες περιβάλλονται οι Καθ’ ων η αίτηση, κατ’ εφαρμογή των αρχών του διοικητικού δικαίου και λήφθηκε μετά από δέουσα έρευνα, αφού αξιολογήθηκαν όλα τα σχετικά γεγονότα της υπόθεσης.
Ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τις διευκρινήσεις, η συνήγορος της Αιτήτριας εγκατέλειψε όλους τους ισχυρισμούς της, προωθώντας μόνο τη θέση της περί μη δέουσας έρευνας κατά την αξιολόγηση των ισχυρισμών της Αιτήτριας χωρίς ωστόσο να συγκεκριμενοποιεί περαιτέρω τον ισχυρισμό της. τη θέση της αυτή πέραν του γενικού αυτού ισχυρισμού. Αντίθετα οι Καθ’ ων η αίτηση εμμένουν στην ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης και καλούν το Δικααστήριο όπως απορρίψει ως αβάσιμη την προσφυγή, επικυρώνοντας την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου.
Έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου από τους συνηγόρους των διαδίκων και δεδομένου ότι το παρόν Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018, Ν. 73(Ι)/2018, κέκτηται εξουσίας όπως εξετάζει πέραν από την νομιμότητα της προσβαλλόμενης πράξης και την ορθότητα αυτής, ήτοι εξέταση επί της ουσίας του αιτήματος της Αιτήτριας, κρίνω σκόπιμο όπως καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που αυτή προέβαλε σε όλα τα στάδια εξέτασης του αιτήματός της, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά και για να διαφανεί εάν οι Καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της διακριτικής τους ευχέρειας, έχοντας κατά νου τους προωθούμενους ισχυρισμούς.
Κατά την υποβολή του αιτήματος της για διεθνή προστασία, η Αιτήτρια δήλωσε ότι στις 07/11/2021 οι γονείς της, οι οποίοι ήταν αγρότες στο χωρίο Changu, κοντά στην πόλη Bunangana, στην περιοχή Rutshuru της επαρχίας North Kivu, δολοφονήθηκαν από αντάρτες της Μ23, στην προσπάθεια τους να διαφύγουν της εμπόλεμης ζώνης. Η ίδια βρισκόταν με τα αδέλφια της στην Kinshasa, στο σπίτι της θείας της. Ανέφερε περαιτέρω ότι ο σύζυγος της θείας της την παρενοχλούσε σεξουαλικά και, μετά τον θάνατο των γονέων της, η παρενόχληση εντάθηκε, φτάνοντας μέχρι και σε απόπειρα βιασμού. Λόγω της κακοποιητικής συμπεριφοράς του προς την ίδια και τα αδέλφια της, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την οικία.
Κατά τη διάρκεια της προφορικής της συνέντευξης και σε σχέση με τα προσωπικά της στοιχεία η Αιτήτρια δήλωσε ότι γεννήθηκε στην πόλη Tshikapa της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, και από ηλικία 5 ετών διέμενε με την οικογένειά της στην Kinshasa. Κατά δήλωσή της άγαμη και άτεκνη, οι δε γονείς της δολοφονήθηκαν σε ένοπλη επίθεση στο North-Kivu. Έχει ακόμη 3 μικρότερες σε ηλικία αδελφές για τις οποίες αγνοεί την τύχη τους, επιπλέον έχει εκτενή οικογενειακό δίκτυο τόσο πλευράς της μητέρας της όσο και του πατέρα της. Απόφοιτη δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με εργασιακή εμπειρία στην πώληση αγαθών.
Αναφορικά με τους λόγους που την ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής της, η Αιτήτρια, κατά την ελεύθερη αφήγησή της ανέφερε ότι τον Αύγουστο του 2021 οι γονείς της αναχώρησαν με τις τρείς μικρότερες αδελφές της για το North Kivu προκειμένου να ασχοληθούν με τις γεωργικές τους δραστηριότητες, αφήνοντας την ίδια στην Kinshasa, μέχρι την επιστροφή τους, υπό την φροντίδα της θείας της και του συζύγου της, με σκοπό να συνεχίσει τις σπουδές της σε πανεπιστήμιο. Εξήγησε ότι η οικογένειά της διατηρούσε οικογενειακή γεωργική επιχείρηση, με διάφορες καλλιέργειες, μέρος της παραγωγής των οποίων πωλούνταν στο Βόρειο Κίβου, ενώ, όταν η παραγωγή ήταν έτοιμη, ο πατέρας της απέστελλε προϊόντα στην ίδια στην Kinshasa, προκειμένου να τα διαθέσει προς πώληση. Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2021 παρέλαβε το πρώτο φορτίο αγροτικών προϊόντων, τα οποία ξεκίνησε να πωλεί στην αγορά Kingasani..
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, ο σύζυγος της θείας της, ο οποίος εργαζόταν ως δημόσιος υπάλληλος, άρχισε να την παρενοχλεί σεξουαλικά και να απαιτεί να συνάψουν κρυφή ερωτική σχέση. Όταν εκείνη αρνήθηκε, επιχείρησε να τη βιάσει, ενώ βρισκόταν μόνη στο σπίτι. Προσδιόρισε την πρώτη απόπειρα περί τον Αύγουστο ή Σεπτέμβριο του 2021, ενώ σε άλλο σημείο ανέφερε ότι συνέβη τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο του ίδιου έτους. Περιγράφοντας το περιστατικό, ανέφερε ότι ένα βράδυ, ενώ κοιμόταν στον καναπέ της κατοικίας, ξύπνησε κατά τη διάρκεια της νύχτας και διαπίστωσε ότι ο σύζυγος της θείας της χάιδευε τα πόδια της, ζητώντας της να μην αναφέρει το περιστατικό και επιχειρώντας να την αποπλανήσει. Η Αιτήτρια κατάφερε να αντισταθεί και να διαφύγει, περνώντας το βράδυ στο δρόμο. Την επόμενη ημέρα ενημέρωσε την θεία της, η οποία δεν πίστεψε στις κατηγορίες της Αιτήτριας και υποστήριξε τον σύζυγό της. Ακολούθως, η Αιτήτρια εγκατέλειψε προσωρινά την κατοικία και φιλοξενήθηκε στο σπίτι φίλης της στην κοινότητα Ndjili της Kinshasa. Παράλληλα, η Αιτήτρια ενημέρωσε και τους γονείς της, οι οποίοι ζήτησαν από άλλο θείο της, από την πλευρά της μητέρας της, να μεσολαβήσει, με αποτέλεσμα να επιστρέψει στην κατοικία της θείας της, καθώς δεν διέθετε εναλλακτική στέγη. Περαιτέρω, ανέφερε ότι ο πατέρας της επικοινώνησε με τη θεία της ζητώντας εξηγήσεις, πλην όμως εκείνη και ο σύζυγός της αρνήθηκαν τους ισχυρισμούς της, υποστηρίζοντας ότι η Αιτήτρια επιθυμούσε απλώς να εγκαταλείψει την κατοικία για να ζήσει ανεξάρτητα. Η μητέρα της ζήτησε τότε από τον αδελφό της να την πείσει να επιστρέψει στην κατοικία της θείας της, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε αρχικά πιστέψει την εκδοχή της θείας και του συζύγου της.
Επιπλέον η Αιτήτρια δήλωσε ότι στις 07/11/2021πληροφορήθήκε τον θάνατο των γονέων της, οι οποίοι σύμφωνα με όσα της μεταφέρθηκαν, έχασαν την ζωή τους κατά την διάρκεια ένοπλης επίθεσης στο North Kivu. Διευκρίνισε ότι δεν διαθέτει πιστοποιητικά θανάτου των γονέων της, καθώς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης σκοτώθηκαν πολλά άτομα και δεν εκδίδονταν σχετικά πιστοποιητικά. Ανέφερε ότι ενημερώθηκε για τον θάνατό τους από γείτονα, ο οποίος είχε αναλάβει την κηδεμονία των αδελφών της, ενώ εκτίμησε ότι εάν οι γονείς της είχαν επιβιώσει, θα είχαν επικοινωνήσει μαζί της και θα είχαν επιστρέψει στην Kinshasa. Αναφορικά με την τύχη των αδελφών της, διευκρίνισε ότι, μετά την αναχώρησή τους από την περιοχή της σύγκρουσης, κατάφεραν να διαφύγουν και επικοινώνησαν εκ νέου μαζί της, ενώ διέμεναν υπό τη φροντίδα του εν λόγω γείτονα.
Μετά τον θάνατο των γονέων της, ο σύζυγος της θείας της φέρεται να αποπειράθηκε για δεύτερη φορά να τη βιάσει. Η Αιτήτρια προσδιόρισε το δεύτερο περιστατικό περί τον Νοέμβριο του 2021, μετά τον θάνατο των γονέων της, και ανέφερε ότι ο σύζυγος της θείας της συνέχισε να την πιέζει να συνάψει ερωτική σχέση μαζί του, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι δεν υπήρχε πλέον κάποιο μέλος της οικογένειάς της για να τη στηρίξει ή να την προστατεύσει. Η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι αντιστάθηκε και κατάφερε να διαφύγει. Ειδικότερα, ανέφερε ότι είχε επιστρέψει στην κατοικία προκειμένου να μαγειρέψει, όταν εκείνος άρχισε να την παρενοχλεί και να επιχειρεί να την εξαναγκάσει σε ερωτική επαφή. Η ίδια τον έσπρωξε και κατάφερε να διαφύγει. Στη συνέχεια, συνάντησε κάποια παιδιά στον δρόμο, τα οποία την ενημέρωσαν ότι ο σύζυγος της θείας της την αναζητούσε και επιθυμούσε να επιστρέψει στην κατοικία. Όταν επέστρεψε στο σπίτι για να παραλάβει τα προσωπικά της αντικείμενα, εκείνος την ξυλοκόπησε με ζώνη προκαλώντας της τραύματα και ουλές. Επί τούτου ανέφερε ότι επικοινώνησε με κάποιο φίλο του πατέρα της, ο οποίος τη παρέλαβε και τη μετέφερε σε κλινική για περίθαλψη και στη συνέχεια την οδήγησε στο σπίτι της φίλης της στην περιοχή Ndjili της Kinshasa.
Διευκρινίζοντας τα λεγόμενά της η Αιτήτρια ανέφερε ότι ο συγκεκριμένος άνδρας, ο σύζυγος της θείας της, διατηρούσε σχέσεις με μέλη συμμοριών, γνωστών ως Kulunas και την απειλούσε ότι θα πλήρωνε άτομα για να την απαγάγουν, να την σκοτώσουν και να εξαφανίσουν τη σορό της. Περιγράφοντας τον εν λόγω άνδρα, ανέφερε ότι ήταν περίπου 40 ετών, πολύ ψηλός, λεπτός και μελαχρινός, εργαζόταν ως δημόσιος υπάλληλος και διέμενε με τη θεία της, χωρίς να έχουν αποκτήσει παιδιά. Πρόσθεσε ότι τα μέλη της ομάδας Kulunas επισκέπτονταν συχνά την κατοικία του και γευμάτιζαν μαζί του. Ισχυρίστηκε ότι δεχόταν επανειλημμένα απειλητικά μηνύματα μέσω τρίτων και ότι ο άνδρας αυτός συνέχιζε να την αναζητά. Ανέφερε ότι ο ίδιος έστελνε κατ' επανάληψη τρίτα πρόσωπα, τα οποία περιέγραψε ως γκάνγκστερ, για να την εντοπίσουν και να την απαγάγουν, χωρίς, ωστόσο, να καταφέρουν ποτέ να την εντοπίσουν ή να της προκαλέσουν σωματική βλάβη. Η ίδια λάμβανε ενημερώσεις από φίλους της, οι οποίοι την πληροφορούσαν για τις αναζητήσεις αυτές και για τις απειλές ότι, εάν ο σύζυγος της θείας της κατάφερνε να την εντοπίσει, θα τη σκότωνε. Διευκρίνισε περαιτέρω ότι δεν κατήγγειλε τα περιστατικά στην αστυνομία επειδή φοβόταν για τη ζωή της και αισθανόταν ψυχικά τραυματισμένη.
Η Αιτήτρια ανέφερε ότι εν τέλει με την βοήθεια του φίλου του πατέρα της και αφού κατέβαλε ποσό 2000 δολαρίων Αμερικής, εξασφάλισε εγγραφή σε πανεπιστήμιο των κατεχομένων και φοιτητική θεώρηση εισόδου. Εξήγησε ότι ο φίλος του πατέρα της τη συμβούλευσε να μεταβεί στην Κύπρο με φοιτητική θεώρηση εισόδου, καθώς αντιλήφθηκε ότι η ίδια βρισκόταν σε κίνδυνο, ιδίως μετά το περιστατικό του ξυλοδαρμού της. Πούλησε το υπόλοιπο εμπόρευμα που διέθετε από τους γονείς της για να χρηματοδοτήσει το ταξίδι της στην Κύπρο και εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της νόμιμα στις 19/11/2021.
Αναφορικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της στην ΛΔΚ εξέφρασε φόβο ότι ο σύζυγος της θείας της θα πραγματοποιήσει τις απειλές του, θα την εντοπίσει θα την απαγάγει θα την κακοποιήσει σεξουαλικά ή θα την σκοτώσει. Υποστήριξε ότι δεν διαθέτει πλέον οικογενειακή προστασία ή υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα της και θεωρεί ότι η μετεγκατάστασή της σε άλλη περιοχή της ΛΔΚ δεν αποτελεί ασφαλή επιλογή για αυτήν.
Ο αρμόδιος λειτουργός αξιολογώντας τους ισχυρισμούς που παρέθεσε στην αφήγησή της η Αιτήτρια, διέκρινε στην έκθεση - εισήγησή του δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς. Πρώτο, το προσωπικό προφίλ, ταυτότητα και χώρα καταγωγής της Αιτήτριας, ισχυρισμός ο οποίος έγινε αποδεκτός, εφόσον κρίθηκε ότι οι δηλώσεις της ήταν επαρκείς, συγκριμένες και συμβατές με τα προσκομισθέντα έγγραφα και ειδικότερα το διαβατήριο της. Ως δεύτερος ισχυρισμός διακρίθηκε η κακή συμπεριφορά του συζύγου της θείας της, ισχυρισμός ο οποίος απορρίφθηκε ως αναξιόπιστος. Οφείλω να παρατηρήσω ότι ορθότερη διάκριση του ισχυρισμού θα ήταν ισχυρισμός περί σεξουαλικής παρενόχλησης, απόπειρες βιασμού και απειλές από τον σύζυγο της θείας της, παρά η γενικευμένη προσέγγιση επί της «κακής συμπεριφοράς» του συζύγου της θείας της.
Αξιολογώντας την εσωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών της Αιτήτρια, οι Καθ’ ων η Αίτηση διαπίστωσαν χρονικές αντιφάσεις, σχετικά με τις απόπειρες βιασμού, τη διάρκεια της παραμονής της στο δρόμο και στο σπίτι της φίλης της, καθώς και διαφοροποιήσεις στις εξηγήσεις της για την απουσία πιστοποιητικών θανάτου των γονέων της. Επιπλέον κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν παρείχε επαρκείς λεπτομέρειες για τα επικαλούμενα περιστατικά, ως όφειλε. Η παραμονή της στην κατοικία του φερόμενου δράστη της και η μη καταγγελία του στις αρχές κρίθηκαν επίσης μη ευλογοφανείς.
Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών της Αιτήτριας, οι Καθ’ ων η αίτηση σημειώνουν ότι οι αναφορές της Αιτήτριας αποτελούν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του αιτήματός της και δεν υπάρχουν εύλογοι λόγοι που να δικαιολογούν την οποιαδήποτε ανάλυσή τους μέσω εξωτερικών πηγών πληροφόρησης.
Προχωρώντας σε αξιολόγηση κινδύνου στη βάση του μοναδικού ισχυρισμού ο οποίος έγινε αποδεκτός, ήτοι η ταυτότητα και η χώρα καταγωγής της Αιτήτριας και λαμβανομένων υπόψιν τόσο του προσωπικού προφίλ, όσο και των πληροφοριών από τη χώρα καταγωγής, και ειδικότερα πληροφορίες για την κατάσταση ασφαλείας στην Kinshasa, περιοχή όπου κρίθηκε ως τόπος επιστροφής της Αιτήτριας, δεν διαπιστώθηκε από τους Καθ' ων η αίτηση ύπαρξη φόβου δίωξης ή βλάβης της Αιτήτριας κατά την επιστροφή της.
Ακολούθως, κατά τη νομική ανάλυση, οι Καθ' ων η αίτηση έκριναν ότι δεν προκύπτει βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης της Αιτήτριας σε περίπτωση επιστροφής της στη χώρα καταγωγής της στο πλαίσιο του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, ούτε πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης στο πλαίσιο του άρθρου 19 (1) και (2) του περί Προσφύγων Νόμου. Σε σχέση δε με τις προϋποθέσεις ένταξης της Αιτήτριας στο άρθρο 19 (2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, κρίθηκε ότι δεν θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής και προσωπικής απειλής λόγω αδιάκριτης βίας σε κατάσταση διεθνούς και εσωτερικής ένοπλης σύρραξης. Επιπλέον σημειώνουν ότι παρόλο που εντοπίζονται ελάχιστες ένοπλες συγκρούσεις στη Κινσάσα, τα ποσοστά αμάχων θυμάτων και η συχνότητα των περιστατικών δεν είναι τόσο ψηλά ώστε να πιθανολογείται ότι η Αιτήτρια μόνο με τη παρουσία της στη περιοχή ενδέχεται να πέσει θύμα αδιάκριτης βίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου του 2000, πλέον άρθρο 5(3) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο, που λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγένειας του και δεν είναι σε θέση ή λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής. Για να αναγνωριστεί πρόσωπο ως πρόσφυγας, θα πρέπει να αποδεικνύεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, του οποίου τόσο το υποκειμενικό όσο και το αντικειμενικό στοιχείο πρέπει να εκτιμηθούν από το αρμόδιο όργανο προτού καταλήξει σε απόφαση.
Εναπόκειται στον/στην αιτητή/τρια να τεκμηριώσει την αίτηση διεθνούς προστασίας, χωρίς να απαιτείται να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία. Ο/Η αιτητής/τρια έχει την ευθύνη να εκθέσει με την αίτησή του/της αλλά και μέσα από την ενώπιον της αρμόδιας αρχής συνέντευξη του, ακόμα και ενώπιον του Δικαστηρίου, μέσω της ορθής δικονομικής διαδικασίας, με στοιχειώδη σαφήνεια, τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά τα οποία του/της προκαλούν, κατά τρόπο αντικειμενικό, δικαιολογημένο φόβο δίωξης υφιστάμενο στη χώρα καταγωγής του/της. Ο/Η αιτητής/τρια οφείλει να επικαλεστεί με λεπτομέρεια, σαφήνεια και αληθοφάνεια συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το υποβληθέν αίτημα για διεθνή προστασία, το δε αρμόδιο όργανο εξετάζοντας την αίτηση του/της αιτητή/τριας, οφείλει να λάβει υπόψη του κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός.
Είναι πάγια νομολογημένο ότι δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Ττουσούνα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2013) 3 Α.Α.Δ. 120, Α. Παπουτέ ν. Χρ. Κασάπη και Κυπριακής Δημοκρατίας, Συν. Αναθ. Έφεση 112/15 και 131/15 ημερομηνίας 13/07/2022). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για επαρκή έρευνα.
Ως προς την αιτιολόγηση των αποφάσεων της Διοίκησης είναι επιβεβλημένη για να μπορεί το Δικαστήριο να ελέγξει εάν η απόφαση λήφθηκε σύμφωνα με το Νόμο και για να παρέχεται η δυνατότητα να αντιληφθεί το Δικαστήριο που βασίστηκε το αρμόδιο όργανο για να καταλήξει στην απόφασή του (βλ. Γρηγορόπουλος κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1997) 4 ΑΑΔ 1414).
Στην απόφαση Γενεθλίου ν. Συμβούλιο Αμπελουργικών Προϊόντων (1990) 3 ΑΑΔ 4096, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Οι αποφάσεις των Διοικητικών Αρχών πρέπει να περιέχουν πλήρη επαρκή και σαφή αιτιολογία. Η αιτιολογία αυτή μπορεί να συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου. Η πλήρης αιτιολογία περιέχει ή δείχνει τη νομική βάση της διοικητικής απόφασης. Η αιτιολογία συνδέεται άμεσα με τη νομική έκδοση και νομιμότητα της διοικητικής πράξης. Περαιτέρω είναι αναγκαία για να μπορεί με ευχέρεια να γίνεται ο δικαστικός έλεγχος».
Προχωρώντας στην αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ισχυρισμών της Αιτήτριας, με σκοπό να εξεταστεί ο ισχυρισμός περί πάσχουσας έρευνας, το Δικαστήριο μελετώντας το σύνολο των ενώπιον του στοιχείων και κυρίως το πρακτικό της διενεργηθείσας συνέντευξης ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου και της εισηγητικής έκθεσης, κρίνει ορθή την κατάληξη της αξιολόγησης των Καθ’ ων η αίτηση βάσει των δηλώσεων που η ίδια η Αιτήτρια προέβαλε κατά τη συνέντευξή της, ως προς τον ουσιώδη ισχυρισμό που αφορά τη χώρα καταγωγής, την ταυτότητα, τα προσωπικά της στοιχεία και τον τόπο καταγωγής και τελευταίας συνήθους διαμονής της. Δεν παραγνωρίζω άλλωστε ότι η Αιτήτρια παρουσίασε διαβατήριο εκδοθέν από τις αρχές της χώρας καταγωγής της.
Προχωρώντας στην αξιολόγηση της εσωτερικής αξιοπιστίας του δεύτερου σχηματισθέντα από τους Καθ’ ων η αίτηση ισχυρισμού, το Δικαστήριο κρίνει ότι ορθώς οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν αυτόν αναξιόπιστο. Το Δικαστήριο εντοπίζει ουσιώδεις αντιφάσεις, ασάφειες και ανακολουθίες, οι οποίες πλήττουν την εσωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών της. Ειδικότερα, παρατηρείται αρχικά ασάφεια ως προς τον χρόνο κατά τον οποίο έλαβε χώρα η πρώτη απόπειρα βιασμού, καθώς κατά την αρχική της αφήγηση τοποθέτησε το περιστατικό χωρίς συγκεκριμένο χρονικό προσδιορισμό, ενώ κατά τις διευκρινίσεις της το προσδιόρισε άλλοτε περί τον Αύγουστο ή Σεπτέμβριο του 2021 και άλλοτε κατά τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο του ίδιου έτους. Περαιτέρω, ενώ αρχικά ανέφερε ότι, μετά την πρώτη απόπειρα, πέρασε τη νύχτα στον δρόμο και την επόμενη ημέρα ενημέρωσε τη θεία της, η οποία δεν την πίστεψε, στη συνέχεια εγκατέλειψε την κατοικία και φιλοξενήθηκε σε φίλη της στην περιοχή Ndjili, από όπου, κατόπιν παρέμβασης των γονέων της και του θείου της, επέστρεψε στην κατοικία της θείας της. Ωστόσο, οι διευκρινίσεις της ως προς την αντίδραση των γονέων της παρουσιάζουν ασυνέπεια, αφού αρχικά υποστήριξε ότι οι γονείς της ζήτησαν από τον θείο της να μεσολαβήσει, ενώ ακολούθως ανέφερε ότι ο πατέρας της επικοινώνησε απευθείας με τη θεία της, η οποία, μαζί με τον σύζυγό της, αρνήθηκε τις κατηγορίες και παρουσίασε την Αιτήτρια ως πρόσωπο που επιθυμούσε να αποχωρήσει από την κατοικία για να ζήσει ανεξάρτητα. Επιπλέον, η Αιτήτρια δεν αποσαφήνισε επαρκώς γιατί, παρά τη σοβαρότητα της καταγγελθείσας σεξουαλικής επίθεσης και τις απειλές που φέρεται να είχε ήδη δεχθεί, η οικογένειά της επέμενε στην επιστροφή της στην ίδια κατοικία, χωρίς να αναζητήσει κάποια άλλη λύση για την προστασία της. Αντίστοιχα, διαπιστώνω ασάφεια και στην περιγραφή των περιστατικών που ακολούθησαν του θανάτου των γονέων της. Ειδικότερα, η Αιτήτρια ανέφερε ότι η δεύτερη απόπειρα βιασμού έλαβε χώρα όταν επέστρεψε στην κατοικία για να μαγειρέψει, ότι κατάφερε να διαφύγει αφού έσπρωξε τον σύζυγο της θείας της και ότι, ακολούθως, αφού ενημερώθηκε από παιδιά στον δρόμο ότι εκείνος την αναζητούσε, επέστρεψε στην κατοικία για να παραλάβει τα προσωπικά της αντικείμενα, όπου και ξυλοκοπήθηκε με ζώνη. Εντούτοις, η αλληλουχία των γεγονότων αυτών δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς, καθώς δεν προσδιορίζεται εάν πρόκειται για δύο διακριτές επιστροφές στην κατοικία ή για ένα ενιαίο περιστατικό, ούτε εξήγησε επαρκώς υπό ποιες συνθήκες αποφάσισε να επιστρέψει εκ νέου σε χώρο όπου, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, είχε ήδη δεχθεί επίθεση και αντιμετώπιζε σοβαρό κίνδυνο. Περαιτέρω, ενώ η Αιτήτρια υποστήριξε ότι μετά τον ξυλοδαρμό της ο φίλος του πατέρα της την παρέλαβε, τη μετέφερε σε κλινική για περίθαλψη και στη συνέχεια την οδήγησε στην κατοικία της φίλης της στην Ndjili, δεν παρέθεσε συγκεκριμένες πληροφορίες αναφορικά με την περίθαλψη που έλαβε, τη σοβαρότητα των τραυμάτων της ή τη διάρκεια της παραμονής της στην κλινική, παρά το γεγονός ότι αποδίδει στον ξυλοδαρμό σωματικά σημάδια και ουλές. Επιπρόσθετα, οι ισχυρισμοί της αναφορικά με τις απειλές και την αναζήτησή της από τον σύζυγο της θείας της παραμένουν γενικοί και αόριστοι. Παρότι υποστήριξε ότι εκείνος διατηρούσε σχέσεις με μέλη των Kulunas, ότι τα εν λόγω πρόσωπα επισκέπτονταν συχνά την κατοικία του και ότι τους προσέφερε χρήματα για να την απαγάγουν και να τη σκοτώσουν, δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει συγκεκριμένα περιστατικά κατά τα οποία τα πρόσωπα αυτά επιχείρησαν πράγματι να την εντοπίσουν, ούτε να αναφέρει πότε, πού και υπό ποιες συνθήκες έλαβαν χώρα οι φερόμενες απόπειρες αναζήτησής της, παραμένοντας γενική και αόριστη στις δηλώσεις της. Αντιθέτως, διευκρίνισε ότι ουδέποτε κατάφεραν να την εντοπίσουν ή να της προκαλέσουν οποιαδήποτε βλάβη και ότι τις σχετικές πληροφορίες τις λάμβανε αποκελιστικά μέσω φίλων της, χωρίς να προσδιορίζει το περιεχόμενο, τον χρόνο ή τις περιστάσεις λήψης των συγκεκριμένων ενημερώσεων. Ως εκ τούτου, δεν καθίσταται σαφές κατά πόσο οι απειλές αυτές συνιστούσαν συγκεκριμένες και εξατομικευμένες ενέργειες εναντίον της ή γενικές αναφορές που της μεταφέρονταν από τρίτους. Περαιτέρω, η Αιτήτρια δεν κατήγγειλε κανένα από τα δύο περιστατικά στις αστυνομικές αρχές, επικαλούμενη τον φόβο της για τη ζωή της και την ψυχική της κατάσταση, χωρίς, ωστόσο, να παρέχει περαιτέρω συγκεκριμένες πληροφορίες ως προς το κατά πόσο εξέτασε οποιαδήποτε άλλη δυνατότητα αναζήτησης προστασίας ή κατά πόσο ο σύζυγος της θείας της είχε τη δυνατότητα να επηρεάσει ή να παρακάμψει τις αρμόδιες αρχές λόγω της ιδιότητάς του ως δημόσιου υπαλλήλου. Αναφορικά, εξάλλου, με τον θάνατο των γονέων της και την απώλεια του οικογενειακού της δικτύου, διαπιστώνεται ότι η Αιτήτρια αρχικά υποστήριξε ότι μετά την ένοπλη επίθεση στο Βόρειο Κίβου έχασε κάθε επικοινωνία με τις αδελφές της και αγνοούσε την τύχη τους, ενώ κατόπιν διευκρινίσεων ανέφερε ότι εκείνες κατάφεραν να διαφύγουν από τη σύγκρουση, διέμεναν υπό την κηδεμονία γείτονα και είχαν επικοινωνήσει εκ νέου μαζί της. Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί ασάφεια ως προς το πραγματικό επίπεδο επικοινωνίας της με τις αδελφές της και ως προς το κατά πόσο εξακολουθεί να στερείται κάθε οικογενειακής επαφής ή υποστήριξης στη χώρα καταγωγής της. Σημειώνεται επίσης ότι η ίδια δεν διαθέτει πιστοποιητικά θανάτου των γονέων της και στηρίζεται αποκλειστικά στην ενημέρωση που έλαβε από τρίτο πρόσωπο, χωρίς να προκύπτει ότι είχε προβεί σε οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια για να εξακριβώσει την τύχη τους ή την κατάσταση των αδελφών της. Τέλος, ενώ η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι ο σύζυγος της θείας της εξακολουθούσε να την αναζητά και ότι κινδύνευε άμεσα από τις ενέργειές του, δεν εξήγησε επαρκώς με ποιον τρόπο ο τελευταίος θα μπορούσε να την εντοπίσει σε άλλη περιοχή της ΛΔΚ, ιδίως λαμβανομένου υπόψη ότι οι φερόμενες απόπειρες εντοπισμού της στην Kinshasa δεν είχαν επιτύχει. Ούτε παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία που να καταδεικνύουν την έκταση των διασυνδέσεών του ή την πραγματική δυνατότητά του να κινητοποιεί μέλη των Kulunas σε ολόκληρη τη χώρα. Οι ανωτέρω αδυναμίες, εξεταζόμενες σωρευτικά και υπό το πρίσμα της συνολικής αφήγησης, δεν αφορούν απλώς επουσιώδεις λεπτομέρειες, αλλά άπτονται του πυρήνα των προβαλλόμενων περιστατικών, της χρονικής και πραγματικής αλληλουχίας τους, καθώς και της φύσης και της έντασης του επικαλούμενου κινδύνου. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι δηλώσεις της Αιτήτριας δεν χαρακτηρίζονται από την απαιτούμενη εσωτερική συνοχή, σαφήνεια και συνέπεια, με αποτέλεσμα οι ισχυρισμοί της περί σεξουαλικής παρενόχλησης, των δύο αποπειρών βιασμού, του ξυλοδαρμού και των απειλών από τον σύζυγο της θείας της, καθώς και περί της συνακόλουθης αδυναμίας εξασφάλισης προστασίας, να μην μπορούν να γίνουν αποδεκτοί ως αξιόπιστοι.
Αναφορικά με την εξωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών της Αιτήτριας, αρχικά συμφωνώ με τους Καθ’ ων η αίτηση ότι αυτοί αφορούν σε υποκειμενικής φύσεως ισχυρισμούς και δεν υπάρχουν εύλογοι λόγοι που να δικαιολογούν την οποιαδήποτε ανάλυση μέσω άλλων πηγών πληροφόρησης. Ωστόσο και επιπλέον το Δικαστήριο λαμβάνει ότι από τις διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής στις οποίες ανέτρεξε το Δικαστήριο προκύπτει ότι στη ΛΔΚ η έμφυλη και σεξουαλική βία, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης, αποτελεί διαδεδομένο φαινόμενο[1]. Περαιτέρω, αναφορικά με τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας περί διασυνδέσεων του συζύγου της θείας της με ομάδες γνωστές ως «Kulunas», οι διαθέσιμες πηγές επιβεβαιώνουν ότι οι εν λόγω ομάδες δραστηριοποιούνται στην Kinsasha, εμπλέκονται σε βίαιες εγκληματικές ενέργειες και, σύμφωνα με σχετική έκθεση, πρόσωπα από την πολιτική σκηνή τις αξιοποιούν ως μισθώσιμο εργατικό δυναμικό[2].
Εντούτοις, οι γενικές αυτές πληροφορίες επιβεβαιώνουν αποκλειστικά την ύπαρξη του φαινομένου της έμφυλης βίας και τη δράση των συγκεκριμένων εγκληματικών ομάδων στην Kinsasha, χωρίς να τεκμηριώνουν ότι η Αιτήτρια υπέστη προσωπικά τα περιστατικά που περιγράφει ή ότι ο σύζυγος της θείας της διέθετε πράγματι τις επικαλούμενες διασυνδέσεις και προέβη στις καταγγελλόμενες ενέργειες σε βάρος της.
Συνεπώς, παρότι οι πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής δεν αναιρούν τη γενική δυνατότητα εκδήλωσης τέτοιων περιστατικών, δεν επαρκούν για να θεραπεύσουν τις αδυναμίες της εσωτερικής αξιοπιστίας του συγκεκριμένου ισχυρισμού. Ως εκ τούτου, συνεκτιμώντας την εσωτερική αξιοπιστία και τα διαθέσιμα στοιχεία εξωτερικής αξιοπιστίας, το Δικαστήριο δεν αποδέχεται ως αξιόπιστο τον ισχυρισμό της Αιτήτριας περί σεξουαλικής παρενόχλησης, απόπειρας σεξουαλικής κακοποίησης, ξυλοδαρμού και απειλών εκ μέρους του συζύγου της θείας της.
Στο σημείο αυτό αναφέρω ότι κατά την ενώπιον μου διαδικασία, η Αιτήτρια εκπροσωπούμενη δια συνηγόρου παραλείπει να επιχειρήσει οποιαδήποτε περαιτέρω στοιχειοθέτηση της υπόθεσής της και να καλύψει τα κενά που οι Καθ’ ων η αίτηση επεσήμαναν κατά την αξιολόγηση των δηλώσεών της. Ως εκ των άνω, το Δικαστήριο δε διαθέτει ενώπιον του στοιχεία με βάση τα οποία θα ήταν σε θέση να οδηγηθεί σε διαφορετική κατάληξη αναφορικά με την αξιοπιστία των ισχυρισμών της.
Ως προς την αξιολόγηση του κινδύνου σε περίπτωση επιστροφής της Αιτήτριας στη ΛΔΚ, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το προσωπικό της προφίλ, όπως αυτό προκύπτει από τα αποδεκτά δεδομένα της υπόθεσης. Ειδικότερα, κατά τον χρόνο αναχώρησής της από τη χώρα καταγωγής της ήταν νεαρή γυναίκα, με εργασιακή εμπειρία στην πώληση αγροτικών προϊόντων στην αγορά της Kinshasa, γεγονός που καταδεικνύει ότι διέθετε τη δυνατότητα βιοποριστικής δραστηριότητας. Επιπλέον, διέθετε υποστηρικτικό κοινωνικό δίκτυο στη χώρα της, αποτελούμενο από συγγενικά πρόσωπα, όπως θείους, καθώς και φίλους, στους οποίους μπορούσε να απευθυνθεί για βοήθεια και υποστήριξη. Υπό τα δεδομένα αυτά, και λαμβανομένου υπόψη ότι οι ισχυρισμοί της περί απειλών και προσωπικής στοχοποίησής της από τον σύζυγο της θείας της δεν έγιναν αποδεκτοί, δεν προκύπτει ότι σε περίπτωση επιστροφής της θα αντιμετωπίσει εξατομικευμένο κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Ούτε προκύπτει ότι το προσωπικό της προφίλ ή οι ιδιαίτερες περιστάσεις της θα την καθιστούσαν ιδιαιτέρως ευάλωτη ή θα την εμπόδιζαν να επανενταχθεί στη χώρα καταγωγής της και να αναπτύξει εκ νέου βιοποριστική δραστηριότητα.
Μελετώντας τον διοικητικό φάκελο, διαπιστώνω ότι οι Καθ’ ων η αίτηση, συνεκτίμησαν και αξιολόγησαν όλα τα στοιχεία που είχαν ενώπιον τους προτού καταλήξουν στην προσβαλλόμενη απόφαση και, στη βάση αυτών, εξέδωσαν αιτιολογημένη απόφαση.
Από το ιστορικό της Αιτήτριας όπως αυτό φαίνεται πιο πάνω, στη βάση των δεδομένων του διοικητικού φακέλου και από την ανωτέρω αξιολόγηση κινδύνου, προκύπτει ότι αυτή δεν στοιχειοθέτησε κανένα απολύτως ισχυρισμό που να εμπίπτει στις προϋποθέσεις αναγνώρισης προσώπου ως πρόσφυγα. Το Δικαστήριο κρίνει πως τα όσα ανέφερε η Αιτήτρια κατά τη διάρκεια του συνόλου της διαδικασίας εξέτασης του αιτήματός της, δεν θα μπορούσαν να την εντάξουν στην έννοια του πρόσφυγα, όπως αυτή ερμηνεύεται από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951.
Ο «Πρακτικός Οδηγός της ΕΑΣΟ: Αξιολόγηση των Αποδεικτικών Στοιχείων» (Μάρτιος 2015) καθορίζει πως στη βάση της συλλογής πληροφοριών θα πρέπει να προσδιορίζονται τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά, τα οποία στη συνέχεια θα πρέπει να συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του πρόσφυγα και αν δεν υπάρχει κατάληξη ότι μπορεί να δοθεί προσφυγικό καθεστώς, τότε το αρμόδιο όργανο θα πρέπει να εκτιμήσει εάν τα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά συνδέονται με τις απαιτήσεις του ορισμού του προσώπου που δικαιούται συμπληρωματική προστασία.
Σύμφωνα με το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου, πλέον άρθρο 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας δύναται να παραχωρηθεί σε οποιοδήποτε αιτητή σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη.
Για τη διαπίστωση αυτού του πραγματικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν «ουσιώδεις λόγοι». Περαιτέρω, σοβαρή βλάβη ή σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη σημαίνει κίνδυνο αντιμετώπισης θανατικής ποινής, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή να υπάρχει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης (βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015, ECLI:CY:AD:2015:D619, ECLI:CY:AD:2015:D619, ECLI:CY:AD:2015:D619).
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τόσο κατά τη διοικητική, όσο και κατά την παρούσα διαδικασία δεν προέκυψαν στοιχεία που να συνηγορούν στο ότι σε περίπτωση επιστροφής της στην Kinshasa, η Αιτήτρια θα αντιμετωπίσει κίνδυνο θανατικής ποινής, βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας σύμφωνα με τις πρόνοιες των άρθρων 19 (2) (α) και (β) του περί Προσφύγων Νόμου, πλέον άρθρο 15 (α) και (β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
Σε σχέση δε με το άρθρο 19(2)(γ) του ανωτέρω Νόμου, [άρθρο 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347] ως προς τους παράγοντες που δύνανται να ληφθούν υπόψιν ως προς την αξιολόγηση του συστατικού στοιχείου της αδιάκριτης βίας, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: το ΔΕΕ) επεσήμανε σε πρόσφατη απόφασή του ότι συνιστούν «[.]μεταξύ άλλων, η ένταση των ενόπλων συγκρούσεων, το επίπεδο οργάνωσης των εμπλεκομένων ενόπλων δυνάμεων και η διάρκεια της σύρραξης ως στοιχεία λαμβανόμενα υπόψη κατά την εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου σοβαρής βλάβης, κατά την έννοια του άρθρου 15, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2011/95 (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakité, C‑285/12, EU:C:2014:39, σκέψη 35), καθώς και άλλα στοιχεία όπως η γεωγραφική έκταση της κατάστασης αδιάκριτης άσκησης βίας, ο πραγματικός προορισμός του αιτούντος σε περίπτωση επιστροφής στην οικεία χώρα ή περιοχή και οι τυχόν εκ προθέσεως επιθέσεις κατά αμάχων εκ μέρους των εμπόλεμων μερών» (ΔΕΕ, C-901/19, ημερομηνίας 10.6.2021, CF, DN κατά Bundesrepublic Deutschland, σκέψη 43).
Περαιτέρω, ως προς τον προσδιορισμό του επιπέδου της ασκούμενης αδιάκριτης βίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: το ΕΔΔΑ) στην απόφασή του Sufi and Elmi (ΕΔΔΑ, απόφαση επί των προσφυγών 8319/07 και 11449/07, ημερομηνίας 28.11.2011) αξιολόγησε, διευκρινίζοντας ότι δεν κατονομάζονται εξαντλητικά, τη χρήση μεθόδων και τακτικών πολέμου εκ μέρους των εμπόλεμων πλευρών, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο αμάχων θυμάτων ή ευθέως στοχοποιούν αμάχους, εάν η χρήση αυτών είναι διαδεδομένη μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, και, τελικά, τον αριθμό των αμάχων που έχουν θανατωθεί, τραυματιστεί και εκτοπιστεί ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης.
Επιπλέον, όπως διευκρίνισε το ΔΕΕ, «ο όρος «προσωπική» πρέπει να νοείται ως χαρακτηρίζων βλάβη προξενούμενη σε αμάχους, ανεξαρτήτως της ταυτότητάς τους, όταν ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που χαρακτηρίζει την υπό εξέλιξη ένοπλη σύρραξη και λαμβάνεται υπόψη από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, οι οποίες επιλαμβάνονται των αιτήσεων περί επικουρικής προστασίας ή από τα δικαστήρια κράτους μέλους ενώπιον των οποίων προσβάλλεται απόφαση περί απορρίψεως τέτοιας αιτήσεως είναι τόσο υψηλός, ώστε υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμάται ότι ο άμαχος ο οποίος θα επιστρέψει στην οικεία χώρα ή, ενδεχομένως, περιοχή, θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας του και μόνον στο έδαφος αυτής της χώρας ή της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί σε σοβαρή απειλή κατά το άρθρο 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας» (Βλ. Απόφαση στην υπόθεση C-465/07, Meki Elgafaji, Noor Elgafaji κ. Staatssecretaris van Justitie, ημερ.17.2.2009). Ιδίως ως προς την εφαρμογή της αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας, το ΔΕΕ στην ως άνω απόφαση διευκρίνισε ότι «όσο περισσότερο ο αιτών είναι σε θέση να αποδείξει ότι θίγεται ειδικώς λόγω των χαρακτηριστικών της καταστάσεώς του, τόσο μικρότερος θα είναι ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που απαιτείται προκειμένου ο αιτών να τύχει της επικουρικής προστασίας».
Εν προκειμένω, ως προς τον κίνδυνο που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η Αιτήτρια λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, το Δικαστήριο προχώρησε σε επικαιροποιημένη έρευνα και ανέτρεξε σε πρόσφατες και έγκυρες πληροφορίες από εξωτερικές πηγές αναφορικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στην πόλη Kinshasa της ΛΔΚ, τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής της Αιτήτριας.
Σύμφωνα με το portal “War Watch” της Ακαδημίας της Γενεύης, η ΛΔΚ εμπλέκεται σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις εντός των εδαφών της εναντίον ορισμένων μη κρατικών ένοπλων ομάδων, μεταξύ των οποίων οι ADF (Allied Democratic Forces), FDLR (Forces démocratiques de libération du Rwanda), CODECO (Coopérative pour le développement du Congo) και M23.[3] Ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UN Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo- MONUSCO) υποστηρίζει τις ένοπλες δυνάμεις της ΛΔΚ[4], και το Συμβούλιο Ασφαλείας, με το ψήφισμά του υπ’ αρ. 2765 (2024), αποφάσισε την επέκταση της εντολής της MONUSCO μέχρι τις 20.12.2025[5]. Οι περιοχές Kivu, Kasai και Ituri είναι αυτές οι οποίες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις ένοπλες συγκρούσεις, αν και η βία είναι εκτεταμένη και επηρεάζει ολόκληρη τη χώρα.[6] Ειδικά στην Kinshasa, οι προαναφερόμενες οργανώσεις, δεν παρουσιάζονται ως δρώσες.[7]
Με βάση το τελευταίο COI Query της EUAA (2025)[8] για την κατάσταση ασφαλείας στην Kinshasa και ειδικότερα το COI Focus του Φεβρουαρίου 2025 του CEDOCA (CGRS, Βέλγιο), αναφέρεται ότι στην Kinshasa καταγράφηκαν κατά το 2024 περιορισμένα και σποραδικά περιστατικά ασφάλειας, όπως διαδηλώσεις, απόπειρα πραξικοπήματος, απόδραση από τη φυλακή Makala και ορισμένα επεισόδια στην αγροτική περιοχή της κοινότητας Μαλακού, τα οποία συνδέονταν με τη σύγκρουση στη γειτονική επαρχία Μάι-Ντομπέ[9]. Στο ίδιο σημείωμα, η ίδια πηγή, με παραπομπή στο Κοινό Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνει ότι η επαρχία της Kinshasa θεωρείται ανεπηρέαστη από ένοπλη σύγκρουση και ότι, μετά την επιδείνωση της κατάστασης ασφάλειας στα ανατολικά της χώρας το 2025, δεν αναφέρθηκαν σοβαρά περιστατικά, πέραν διαδηλώσεων κατά δυτικών πρεσβειών.[10]
Όσον αφορά στις εξελίξεις στις αρχές του 2025, το ίδιο COI Query της EUAA (2025) καταγράφει ότι τον Ιανουάριο διαδηλωτές στην Kinshasa επιτέθηκαν σε πρεσβείες και προκάλεσαν πυρκαγιές, στο πλαίσιο διαμαρτυριών κατά της επίθεσης των ανταρτών του M23 στην ανατολική ΛΔΚ.[11]
Ως προς τον αριθμό των περιστατικών ασφαλείας στην Kinshasa, ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκεται ο τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας βάσει στοιχείων από το ACLED, κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 03/07/2026), καταγράφηκαν 59 περιστατικά πολιτικής βίας[12], από τα οποία προκλήθηκαν 48 θάνατοι.[13] Σημειώνεται ότι ο πληθυσμός της πρωτεύουσας Kinshasa με εκτιμήσεις του 2026 ανέρχεται στα 21.852.144 κατοίκους.[14]
Τα ανωτέρω στοιχεία καταδεικνύουν ότι δεν υπάρχουν συνθήκες αδιάκριτης βίας και γενικά δεν υφίσταται πραγματικός κίνδυνος για έναν πολίτη να επηρεαστεί προσωπικά μόνο από την παρουσία του στην εν λόγω πόλη, υπό την έννοια του άρθρου 15 (γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.
Δεδομένου ότι στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας, ήτοι στην πόλη Kinshasa, η κατάσταση ασφαλείας καταγράφεται ως σταθερή, το Δικαστήριο κρίνει ότι παρέλκει περαιτέρω διερεύνηση των προσωπικών της περιστάσεων για λόγους εφαρμογής της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας», όπως αυτή απορρέει από τη Νομολογία του ΔΕΕ. Εκ του περισσού να επαναλάβω ότι η Αιτήτρια είναι υγιής ενήλικας, χωρίς εξαρτώμενα, ικανοποιητικού μορφωτικού επιπέδου, με ευρή υποστηρικτικό δίκτυο στη χώρα της και ικανότητα προς εργασία χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας.
Κατά συνέπεια, η διαπίστωση των Καθ’ ων η αίτηση ότι η Αιτήτρια δεν πληροί τις προϋποθέσεις για αναγνώριση του καθεστώτος του πρόσφυγα, αλλά ούτε του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας κρίνονται εύλογα επιτρεπτές ενόψει όλων των στοιχείων που η διοίκηση είχε ενώπιον της.
Ενόψει των ανωτέρω, κρίνω υπό τις περιστάσεις, ότι η Αιτήτρια δεν κατάφερε να τεκμηριώσει σε κανένα στάδιο της διαδικασίας τη βασιμότητα του αιτήματός της για αναγνώριση της ιδιότητας του πρόσφυγα, δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου και της Σύμβασης της Γενεύης, ούτε για την παραχώρηση συμπληρωματικής προστασίας.
Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε στο πλαίσιο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του αρμόδιου διοικητικού οργάνου, το οποίο συνεκτίμησε όλα τα πραγματικά στοιχεία και εξέδωσε τελική αιτιολογημένη απόφαση. Δεν έχει καταδειχθεί οτιδήποτε το μεμπτό, ούτως ώστε να δικαιολογείται επέμβαση του παρόντος Δικαστηρίου. Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα δέουσας έρευνας και επαρκώς αιτιολογημένη.
Με βάση όλα τα πιο πάνω η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1000 έξοδα υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
Α.Α. ΑΓΡΟΤΗ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Freedom House, Freedom in the World 2024 - Democratic Republic of the Congo, 2024, https://freedomhouse.org/country/democratic-republic-congo/freedom-world/2024
USDOS, 2023 Country Report on Human Rights Practices: Democratic Republic of the Congo, 23 April 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267_CONGO-DEM-REP-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 2 και 42
Bertelsmann Stiftung, BTI 2024 Country Report: Congo, DR, 19 March 2024, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2024_COD.pdf, σελ. 23
[2] Friends of the Congo (FOTC), Kinshasa: Urban and armed banditry on the rise, 11 Ιουνίου 2025, https://friendsofthecongo.org/kinshasa-urban-and-armed-banditry-on-the-rise/ Friends of the Congo (FOTC), Mission & Vision, https://friendsofthecongo.org/mission-vision/ Friends of the Congo (FOTC), Kinshasa: Urban and armed banditry on the rise, 11 Ιουνίου 2025, https://friendsofthecongo.org/kinshasa-urban-and-armed-banditry-on-the-rise/
[3] WARWATCH, Ακαδημία Γενεύης, ‘Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo' (July 2024- June 2025)
[4] Ό. π.
[5] UNSC, S/RES/2765 (2024)
[6] WARWATCH, Ακαδημία Γενεύης, ‘Armed Conflicts in Democratic Republic of Congo'https://warwatch.ch/situations/non-international-armed-conflicts-in-democratic-republic-of-the-congo/
[7] Βλ. σχετικά Global Protection Cluster, https://www.globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2024-02/points_saillants-situation_de_protection_decembre_2023_vf.pdf, Παρουσία των ανωτέρω ομάδων στην Kinshasa δε μαρτυρείται ούτε κατά την πρόσφατη επιστολή ομάδας ειδικών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας UNSC, 'Letter dated 15 December 2023 from the Group of Experts on the Democratic Republic of the Congo addressed to the President of the Security Council' (2023) https://www.ecoi.net/en/file/local/2103043/N2336437.pdf
[8] EUAA, COI Query, DRC, Security Situation in Kinshasa, (2025)
[9] Belgium, CEDOCA, COI Focus, Republique Democratique du Congo: Situation securitaire [Democratic Republic of
the Congo: Security Situation], 25 February 2025, σ. 2
[10] Ό. π.
[11] Reuters, Congo protesters storm Kinshasa embassies over conflict in east, 28 January 2025 https://www.reuters.com/world/africa/congo-protesters-attack-kinshasa-embassies-over-conflict-east-2025-01-28/; Euro News, Protesters attack foreign embassies in DR Congo over M23 rebel advance, 28 January 2025, https://www.euronews.com/2025/01/28/protesters-attack-foreign-embassies-in-dr-congo-over-m23-rebel-advance Amnesty International, Democratic Republic of The Congo 2025
[12] Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED, η Πολιτική Βία (Political Violence) περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες περιστατικών: Βία κατά Αμάχων (Violence Against Civilians), Μάχες (Battles), Ταραχές (Riots), Εκρήξεις/Απομακρυσμένη Βία (Explosions/Remote Violence), Διαδηλώσεις (Protests)
[13] ACLED - DISAGGREGATED DATA COLLECTION - ANALYSIS & CRISIS MAPPING PLATFORM, The Armed Conflict Location & Event Data Project, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής στον ακόλουθο διαδικτυακό σύνδεσμο https://acleddata.com/platform/explorer (βλ. πλατφόρμα Explorer, με χρήση των ακόλουθων στοιχείων ανάλυσης: METRIC: Event Counts/Fatality Counts, EVENT CATEGORIES: Political Violence, DATE RANGE: Past Year of ACLED Data, COUNTRY: Democratic Republic Congo, Kinshasa) (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 10/07/2026)
[14] World Population Review, https://worldpopulationreview.com/cities/dr-congo/kinshasa
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο