ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Ενώπιον: Ν. Μαθηκολώνη, Π.Ε.Δ.
Αρ. Απαίτησης: 504/26
Μεταξύ:
ABH UKRAINE LTD
Ενάγουσας
και
Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
Εναγόμενου
Ημερομηνία: 18 Νοεμβρίου 2026
Για Ενάγoυσα/Αιτήτρια: κ. Λύτρας, για Michael Kyprianou & Co LLC
Για Εναγόμενο/Καθ’ ου η αίτηση: κα Μ. Τσαγγάρη για Γενικόν Εισαγγελέα
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
(Αίτηση ημερ. 29.4.26 για προσωρινά διατάγματα)
Ι. Εισαγωγή – Η Αίτηση
Με την υπό εξέταση αίτηση η Ενάγουσα/Αιτήτρια (στο εξής καλούμενη «η Αιτήτρια») αιτείται ως ακολούθως:
Α. Διάταγμα του σεβαστού Δικαστηρίου που να απαγορεύει στον Καθ’ ου η αίτηση και/ή στον Έφορο Φορολογίας που προΐσταται του Τμήματoς Φορολογίας τoυ Υπoυργείoυ Οικovoμικώv («ο Έφορος») να απαιτήσει από την Αιτήτρια να συμμορφωθεί με το περιεχόμενο της επιστολής τοπρος την Αιτήτρια ημερομηνίας 19/3/2026 (Παράρτημα Α της Απαίτησης) μέχρι την πλήρη και τελική εκδίκαση της Απαίτησης και/ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου.
Β. Διάταγμα του σεβαστού Δικαστηρίου που να αναστέλλει οποιοδήποτε καθήκον και/ή υποχρέωση της Αιτήτριας να παρέχει οποιεσδήποτε πληροφορίες και/ή στοιχεία και/ή έγγραφα και/ή οτιδήποτε άλλο επιζητείται μέσω της επιστολής του Εφόρου προς την Αιτήτρια ημερομηνίας 19/3/2026 (Παράρτημα Α της Απαίτησης) μέχρι την πλήρη και τελική εκδίκαση της Απαίτησης και/ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου.
Γ. Διάταγμα του σεβαστού Δικαστηρίου που να απαγορεύει στον Καθ’ ου η αίτηση και/ή στον Έφορο να επιβάλει οποιεσδήποτε κυρώσεις δυνάμει του άρθρου 50 και/ή οποιουδήποτε άλλου άρθρου του περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμου του 1978 (4/1978) και/ή άλλως πως και/ή να λάβει οποιαδήποτε άλλα νομικά μέτρα εναντίον της Αιτήτριας στη βάση της μη συμμόρφωσης αυτής με την επιστολή ημερομηνίας 19/3/2026 (Παράρτημα Α της Απαίτησης) μέχρι την πλήρη και τελική εκδίκαση της Απαίτησης και/ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου.»
Η Αίτηση ως αναφέρεται στη νομική βάση αυτής στηρίζεται μεταξύ άλλων στα άρθρα 12, 15, 17, 30, 35, 169 και 172 του Συντάγματος, στα άρθρα 6, 8, και 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στα άρθρα 21, 22, 29 – 33 και 57 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 (Ν. 14/1960), στα άρθρα 4, 5 και 9 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου (Κεφ. 6), στα άρθρα 3Α και 6 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ.155, στον Περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμο του 1978 (4/1978) και ιδιαίτερα αλλά χωρίς περιορισμό στα άρθρα 2, 6 και 50 – 50Β, στους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας του 2023, στη νομολογία, στις αρχές που διέπουν την έκδοση προσωρινών διαταγμάτων καθώς και στις συμφυείς εξουσίες, στην πρακτική και στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου.
Η Αίτηση στηρίζεται στην Ε/Δ της Μ.Χ., εκ των διευθυντών της Αιτήτριας, η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει ότι περί την 4/4/2026 η Αιτήτρια έλαβε το αίτημα για πληροφορίες που φέρει ημερομηνία 19/3/2026 (στο εξής «το Αίτημα»), το οποίο απεστάλη εκ μέρους του Εφόρου, ότι με αυτό η Αιτήτρια κλήθηκε να παράσχει στο Τμήμα Φορολογίας σειρά από πληροφορίες, έγγραφα και άλλα στοιχεία («οι Πληροφορίες»), μέχρι την 7/4/2026 και ότι δόθηκε προειδοποίηση στην Αιτήτρια για την επιβολή κυρώσεων και λήψη μέτρων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 50 του περί Bεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμου τoυ 1978 (4/1978) (ο «Νόμος»), σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της με το Αίτημα.
Αναφέρει ακόμα ότι το Αίτημα αναφέρει ρητώς ότι στηρίζεται στις πρόνοιες του άρθρου 6(9) και (10) του Νόμου. Οι δε Πληροφορίες ζητούνται κατόπιν σχετικού αιτήματος που υποβλήθηκε από τις Ουκρανικές Αρχές βάσει της Σύμβασης μεταξύ της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Ουκρανίας για την Αποφυγή της Διπλής Φορολογίας και την Παρεμπόδιση της Φοροδιαφυγής Αναφορικά με τους Φόρους πάνω στο Εισόδημα («η Διμερής Σύμβαση»). Η ομνύουσα αναφέρει ακόμα ότι η Αιτήτρια επικοινώνησε την 6/4/2026 με τον Έφορο μέσω επιστολής (βλ. Τεκμήριο ΜΧ7), ζητώντας παράταση στην προθεσμία συμμόρφωσης που είχε αρχικώς δοθεί με το Αίτημα για Πληροφορίες, στην οποία ο Έφορος απάντησε την 7/4/2026, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος (βλ. Τεκμήριο ΜΧ8) παραχωρώντας παράταση για συμμόρφωση μέχρι την 30/5/2026.
Αποτελεί θέση της ομνύουσας για την Αιτήτρια, ότι η τελευταία δεν θα πρέπει να εξαναγκαστεί σε συμμόρφωση με το Αίτημα για Πληροφορίες εφόσον κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε σοβαρή παραβίαση των δικαιωμάτων της. Επί τούτου είναι κατ’ αρχάς η θέση της ότι τα άρθρα 6(9) και (10) του Νόμου επί των οποίων βασίζεται το Αίτημα για Πληροφορίες, αντίκεινται στα άρθρα 15 και 17 του Συντάγματος, στα οποία ουδεμία πρόνοια γίνεται για περιορισμό τους για σκοπούς λήψης οποιωνδήποτε πληροφοριών, που κατά την κρίση του Εφόρου είναι αναγκαίες για διαβίβαση προς τις φορολογικές ή άλλες αρχές ξένης χώρας στη βάση οποιασδήποτε διμερούς σύμβασης, όπως προνοεί το άρθρο 6(9) και (10) του Νόμου.
Περαιτέρω σημειώνει ότι με το Αίτημα για Πληροφορίες ζητούνται στοιχεία εμπιστευτικής φύσεως που διέπουν τις εμπορικές δραστηριότητες, τις συναλλαγές και τις επικοινωνίες της Αιτήτριας, καθώς και προσωπικά στοιχεία και δεδομένα των υπαλλήλων και αξιωματούχων της, μεταξύ των οποίων πληροφορίες που αφορούν τους τελικούς δικαιούχους της Αιτήτριας και πλήρη στοιχεία αυτών, στοιχεία για τον στρατηγικό σχεδιασμό της Αιτήτριας, τυχόν πληρεξούσια που εξέδωσε η Αιτήτρια προς οποιαδήποτε πρόσωπα, τους λόγους για τους οποίους αυτά εκδόθηκαν και τυχόν πληρωμές που έγιναν προς τρίτους για υπηρεσίες, λεπτομέρειες εμπορικών συναλλαγών και τυχόν χρηματοδοτικών και άλλων συμφωνιών για απόκτηση δικαιωμάτων ή περιουσιακών στοιχείων από την Αιτήτρια καθώς και λεπτομέρειες για τις διάφορες εργασίες, εμπορικές δραστηριότητες, την επιχειρηματική ανάπτυξη και την εσωτερική διοίκηση της Αιτήτριας καθώς και για τα έσοδα της Αιτήτριας. ως επίσης και λεπτομέρειες τραπεζικών λογαριασμών της Αιτήτριας και των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένοι να χειρίζονται τέτοιους λογαριασμούς.
Στη βάση των προαναφερθέντων υποστηρίζει ότι στοιχεία όπως τα πιο πάνω τα οποία ζητούνται με το Αίτημα για Πληροφορίες, άπτονται άμεσα της εμπορικής δραστηριότητας της Αιτήτριας καθώς και της ιδιωτικότητας των υπαλλήλων και αξιωματούχων της, ότι πρόκειται για στοιχεία και πληροφορίες ιδιωτικής και προσωπικής φύσης που διέπονται από εμπιστευτικότητα και μάλιστα αφορούν εν πολλοίς προσωπικά δεδομένα φυσικών προσώπων που τυχόν σχετίζονται ή συναλλάχθηκαν με την Αιτήτρια και συνεπώς τυχόν εξαναγκασμός της Αιτήτριας για συμμόρφωση με το Αίτημα για Πληροφορίες και παράδοση των ζητούμενων Πληροφοριών, θα συνιστούσε παραβίαση των δικαιωμάτων της Αιτήτριας και άλλων φυσικών προσώπων στην προστασία της ιδιωτικής ζωής, των εμπορικών δραστηριοτήτων και του απορρήτου της επικοινωνίας που προστατεύονται από τα άρθρα 15 και 17 του Συντάγματος και το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ.
Περαιτέρω αποτελεί θέση της Αιτήτριας ότι το Αίτημα για Πληροφορίες δεν θα πρέπει να τύχει συμμόρφωσης και για τον λόγο ότι ενώ βασίζεται στα άρθρα 6(9) και (10) του Νόμου και γίνεται κατ’ επίκληση και για σκοπούς της Διμερούς Σύμβασης, εντούτοις τα άρθρα 6(9) και (10) του Νόμου είναι αντίθετα με τη σχετική πρόνοια της Διμερούς Σύμβασης. Συγκεκριμένα, τα άρθρο 6(9) και (10) του Νόμου δίνουν στον Έφορο την εξουσία να απαιτεί και λαμβάνει στοιχεία και πληροφορίες που κρίνει απαραίτητες ανεξάρτητα από οποιαδήποτε υποχρέωση εχεμύθειας ή άλλο περιορισμό που προβλέπεται από νομοθεσία ή άλλως πως ή από επαγγελματικό απόρρητο. Αντίθετα, το άρθρο 24(3) της Διμερούς Σύμβασης που αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των Συμβαλλομένων Κρατών ρητά εμποδίζει την παροχή πληροφοριών όπως αυτές που ζητούνται, αφού προνοεί μεταξύ άλλων ότι: «3. Σε καμία περίπτωση οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 θα ερμηνεύονται ως να επιβάλλουν σε Συμβαλλόμενο Κράτος την υποχρέωση: … (γ) παροχής πληροφοριών, οι οποίες θα αποκάλυπταν οποιοδήποτε συναλλακτικό, επιχειρησιακό, βιομηχανικό, εμπορικό ή επαγγελματικό απόρρητο ή εμπορική διαδικασία ή πληροφορία, ή η αποκάλυψη των οποίων θα ήταν αντίθετη με το δημόσιο συμφέρον.».
Περιπλέον υποστηρίζει ότι το εν λόγω Αίτημα Δικαστικής Συνδρομής φαίνεται να σχετίζεται με τις διερευνώμενες ποινικές υποθέσεις εναντίον της Αιτήτριας στην Ουκρανία, οι οποίες όμως είναι πολιτικά υποκινούμενες και επεξηγεί τους λόγους, για να καταλήξει τελικώς ότι από όσα παραθέτει προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι το Ουκρανικό κράτος έχει εξαπολύσει μια ολοκληρωτική επίθεση εναντίον συγκεκριμένης τράπεζας και όσων οντοτήτων ή φυσικών προσώπων συνδέονται μαζί της, με τη λήψη νομοθετικών μέτρων και κυβερνητικών αποφάσεων στη βάση αποκλειστικά πολιτικών κριτηρίων.
Κατά την ομνύουσα δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι ποινικές έρευνες στις οποίες υπόκειται τόσο η συγκεκριμένη τράπεζα όσο και η Αιτήτρια και οι συνδεδεμένες με αυτήν εταιρείες για τα κατ’ ισχυρισμό ποινικά αδικήματα που αναφέρει, εντάσσονται στο πλαίσιο της πολιτικά υποκινούμενης αυτής επίθεσης.
Στη βάση των ανωτέρω υποστηρίζει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις έκδοσης των αιτούμενων προσωρινών διαταγμάτων και το ισοζύγιο της ευχέρειας κλίνει υπέρ της Αιτήτριας αφού εάν εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα ο Καθ’ ου η αίτηση δεν θα υποστεί οποιαδήποτε ζημιά ενόψει του ότι απλώς θα διατηρηθεί η υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων ενώ από την άλλη, εάν δεν εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα μέχρι να αποφασιστεί στα πλαίσια εκδίκασης της ουσίας της Απαίτησης κατά πόσο θα πρέπει να υπάρξει ή όχι συμμόρφωση με το Αίτημα για Πληροφορίες, θα παραβιαστούν κατά τρόπο ανεπανόρθωτο τα δικαιώματα της Αιτήτριας
ΙΙ. Η Ένσταση
Με την ένσταση του Καθ’ ου η αίτηση προβάλλονται σωρεία λόγων ένστασης, οι οποίοι μπορούν πρόσφορα να συνοψιστούν στα εξής:
1). Ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο είναι αναρμόδιο και/ή δε κέκτηται καθ’ ύλην αρμοδιότητα να εκδικάσει την παρούσα απαίτηση εφόσον το επίδικο αίτημα για πληροφορίες συνιστά διοικητική πράξη και/ή απόφαση που λήφθηκε από τον Έφορο Φορολογίας ενεργώντας στο πλαίσιο του Δημοσίου Δικαίου και συνεπώς εκφεύγει του ελέγχου του Δικαστηρίου. Αποκλειστική αρμοδιότητα για τον έλεγχο διοικητικών πράξεων και/ή αποφάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 146.1 του Συντάγματος έχει σε πρώτο βαθμό το Διοικητικό Δικαστήριο.
2). Ότι εν πάση περιπτώσει δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις έκδοσης των αιτούμενων διαταγμάτων και το Δικαστήριο δεν έχει εξουσία να εκδώσει τις αναγνωριστικές αποφάσεις τις οποίες ζητά η αιτήτρια και η παρούσα περίπτωση δεν είναι πρόσφορη και κατάλληλη για την έκδοση αναγνωριστικών αποφάσεων.
3). Ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις ελέγχου της συνταγματικότητας των άρθρων από το Δικαστήριο, στο πλαίσιο της παρούσας απαίτησης και ο τρόπος που τίθενται τα επιχειρήματα δεν ανταποκρίνονται στις νομολογιακές αρχές που διέπουν τον έλεγχο της συνταγματικότητας των Νόμων και/ή τρόπος που προβάλλονται τα επιχειρήματα δεν καθιστούν ευχερή τον έλεγχο της συνταγματικότητας.
4). Ότι εν πάση περιπτώσει το άρθρο 6 (9) και 6 (10) του περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμου του 1978 δεν προσκρούει στο Σύνταγμα και/ή στη σχετική Διμερή Συμφωνία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Ουκρανίας.
5). Ότι κανένα συνταγματικό δικαίωμα της Αιτήτριας παραβιάζεται από το αίτημα για πληροφορίες και/ή από τη φύση των πληροφοριών που ζητούνται σε συνάρτηση με το φορολογικό σκοπό που αυτές ζητούνται και η παρούσα Αίτηση καταχωρίστηκε καταχρηστικά και/ή για αλλότριο σκοπό και/ή με σκοπό να καθυστερήσει τη διαδικασία διερεύνησης των Φορολογικών Αρχών της Ουκρανίας.
Η Ένσταση υποστηρίζεται από την Ε/Δ της Π.Φ., η οποία εξηγεί το ιστορικό της υπογραφής της επίδικης διμερούς σύμβασης από τη Δημοκρατία με την Κυβέρνηση της Ουκρανίας για την αποφυγή της Διπλής Φορολογίας και την Παρεμπόδιση της Φοροδιαφυγής, αναφορικά με τους φόρους πάνω στο Εισόδημα. Όπως υποστηρίζει η ως άνω Διμερής Σύμβαση υπογράφηκε σύμφωνα με το άρθρο 169.1 του Συντάγματος και ύστερα από Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας σύμφωνα με το άρθρο 169.3 του Συντάγματος στην Ελληνική, Ουκρανική και Αγγλική γλώσσα (βλ. Τεκμήριο1).
Αναφέρεται επίσης στο Αίτημα και το ότι αυτό είναι εμπιστευτικό εξ ου και δεν ήταν σε θέση να το επισυνάψει στο στάδιο εκείνο ενώ επίσης αναφέρεται και στα όσα διαμείφθηκαν μέχρι να αποσταλεί η επίμαχη επιστολή ημερ. 19/3/26 στην Αιτήτρια. Αναφέρει ακόμα ότι στις 6/4/26, το Τμήμα Φορολογίας έλαβε ηλεκτρονικό μήνυμα με σχετική επισυνημμένη επιστολή της Αιτήτριας, με το οποίο η τελευταία ζητούσε παράταση μέχρι τις 30/5/26, έτσι ώστε να απαντήσει στην εν λόγω επιστολή, παράταση η οποία πράγματι δόθηκε.
Αποτελεί κύρια θέση της ομνύουσας ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν έχει αρμοδιότητα εκδίκασης της παρούσας Απαίτησης, καθ’ ότι το επίδικο αίτημα για πληροφορίες στάλθηκε από τον Έφορο Φορολογίας στη βάση της διοικητικής του λειτουργίας. Επομένως συνεχίζει το επιχείρημα, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού και των εξουσιών που παρέχονται στον Έφορο Φορολογίας στον Νόμο, δυνάμει των οποίων στάλθηκε το επίδικο Αίτημα για Πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες ο Έφορος Φορολογίας έχει τη διακριτική ευχέρεια να απαιτεί από πρόσωπα πληροφορίες, ο Έφορος Φορολογίας ενεργεί στον τομέα του Δημοσίου Δικαίου και όχι του Ιδιωτικού Δικαίου.
Υποστηρίζει ακόμα στη βάση νομικής συμβουλής ότι το επίδικο Αίτημα για Πληροφορίες, αποτελεί διοικητική πράξη, την οποία το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να ελέγξει και τούτο εφόσον το άρθρο 146.1 του Συντάγματος αποκλείει, την εξέταση άμεσα, έμμεσα ή παρεμπιπτόντως, από οποιοδήποτε Δικαστήριο άλλο από το Διοικητικό Δικαστήριο σε πρώτο βαθμό, της νομιμότητας και εγκυρότητας εκτελεστής διοικητικής πράξης και κάθε προπαρασκευαστικής πράξης ή ενέργειας συναφούς προς την έκδοσή της.
Είναι επιπλέον η θέση της ότι το ζήτημα της δικαιοδοσίας θα πρέπει να εξετασθεί κατά προτεραιότητα από το Δικαστήριο, πριν την εξέταση οποιωνδήποτε άλλων λόγων ένστασης. Σε κάθε δε περίπτωση, είναι θέση της ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν. 14/60 για την έκδοση των αιτούμενων προσωρινών διαταγμάτων, αρνείται ότι είναι αντισυνταγματικά τα άρθρα με βάση τα οποία ζητούνται οι πληροφορίες ή και ότι αντίκεινται στη Διμερή σύμβαση ή και ότι το αίτημα είναι πολιτικά υποκινούμενο και υποστηρίζει ότι η υπό κρίση αίτηση υποβλήθηκε κακόπιστα και καταχρηστικά και υποκινείται από αλλότρια κίνητρα.
Περαιτέρω η ομνύουσα αναφέρει ότι η Αιτήτρια δεν νομιμοποιείται να παραπονείται για επέμβαση επί δικαιωμάτων οποιωνδήποτε άλλων προσώπων, πέραν του δικού της προσώπου. Κατά δεύτερον, η Αιτήτρια αποτελεί νομικό πρόσωπο και οι πληροφορίες που ζητούνται αφορούν την επαγγελματική δραστηριότητα της και ως εκ τούτου η εφαρμογή του άρθρου 15 του Συντάγματος, που αφορά την ιδιωτική ζωή έχει ελάχιστη εάν όχι καθόλου εφαρμογή εν προκειμένω. Οι δε σχετικοί ισχυρισμοί που προβάλλονται στην ένορκη δήλωση της Μ.Χ, είναι αόριστοι και ατεκμηρίωτοι. Σε κάθε περίπτωση υποστηρίζει ότι οι πληροφορίες που ζητούνται στο Αίτημα δεν αποτελούν πληροφορίες που αφορούν την ιδιωτική ζωή οποιουδήποτε προσώπου και συναφώς το άρθρο 15 του Συντάγματος δεν τυγχάνει εφαρμογής. Ούτε όμως το άρθρο 17 του Συντάγματος εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση. Εν πάση δε περιπτώσει, είναι η θέση της ότι οι όποιοι ισχυρισμοί, θα έπρεπε να προβληθούν στο πλαίσιο απάντησης της Αιτήτριας προς τον Έφορο Φορολογίας επί της ουσίας του αιτήματος. Τέλος και στη βάση νομικής συμβουλής που έλαβε υποστηρίζει ότι ακόμη κι αν το Δικαστήριο κρίνει ότι το Αίτημα για Πληροφορίες επεμβαίνει σε οποιαδήποτε τα δικαιώματα της Αιτήτριας που προστατεύονται από τα άρθρα 15, 17 και 30 του Συντάγματος, η επέμβαση αυτή είναι νόμιμη και αναλογική προς το σκοπό που επιδιώκεται.
ΙΙΙ. Συμπληρωματική Μαρτυρία Αιτήτριας
Με τη συμπληρωματική μαρτυρία της Μ.Χ., η τελευταία αρνείται τους ισχυρισμούς των Αιτητών, απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι το Αίτημα Ανταλλαγής Πληροφοριών είναι εμπιστευτικό ή ότι δεν δύναται να προσκομιστεί για λόγους εμπιστευτικότητας και κυρίως απορρίπτει τη θέση ότι το Αίτημα για Πληροφορίες εμπίπτει εντός της σφαίρας του δημοσίου δικαίου αλλά αντίθετα υποστηρίζει ότι αυτό εμπίπτει εντός της σφαίρας του ιδιωτικού δικαίου. Επί τούτου είναι η θέση της μεταξύ άλλων, ότι το Αίτημα για Πληροφορίες δεν εξυπηρετεί οποιοδήποτε σκοπό δημοσίου συμφέροντος ή κάποιο σκοπό που το κοινό έχει οποιοδήποτε συμφέρον στην ευόδωση του. Αντίθετα, αφορά και επηρεάζει τα προσωπικά δικαιώματα της Αιτήτριας καθώς και των υπολοίπων προσώπων για τα οποία ζητούνται πληροφορίες. Επομένως, το Επαρχιακό Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία εκδίκασης της Απαίτησης.
Στη βάση δε νομικής συμβουλής που έλαβε υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, οι ενέργειες ή αποφάσεις ενός διοικητικού οργάνου, ακόμη κι αν αυτές διενεργούνται κατά την άσκηση της εκτελεστικής ή διοικητικής του λειτουργίας, δεν εμπίπτουν αυτόματα στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. Αντίθετα, τέτοιες ενέργειες ή αποφάσεις, όπως εν προκειμένω το Αίτημα για Πληροφορίες, δυνατό να εμπίπτουν εντός της σφαίρας του ιδιωτικού δικαίου.
Επιπλέον, το Αίτημα για Πληροφορίες δεν εμπίπτει στην αναθεωρητική δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, αφού δεν αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη, όπως ο όρος αυτός έχει ερμηνευθεί νομολογιακά και το γεγονός ότι μια πράξη προέρχεται από διοικητικό όργανο δεν την κατατάσσει αυτόματα στην αρμοδιότητα του Διοικητικού Δικαστηρίου ούτε σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι εμπίπτει στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου.
Συνεπώς υποστηρίζει ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο έχει αρμοδιότητα να εκδικάσει την παρούσα Απαίτηση, με την οποία η Αιτήτρια επιζητεί την έκδοση αναγνωριστικών αποφάσεων και παραπέμπει προς τούτο στο άρθρο 41 του Ν.14/1960, που δίδει εξουσία έκδοσης αναγνωριστικών αποφάσεων, τονίζοντας πως εκείνο που επιζητείται με την Απαίτηση είναι απόφαση αναγνωριστική των δικαιωμάτων της Αιτήτριας και όχι απόφαση σε σχέση με τον τρόπο άσκησης των εξουσιών του Εφόρου Φορολογίας.
Επιπρόσθετα είναι η θέση της ότι το ζήτημα της δικαιοδοσίας δε θα πρέπει να εξεταστεί στο παρόν στάδιο, αφού η εξέταση του ζητήματος αυτού θα είναι ευχερέστερη, όταν το Δικαστήριο θα έχει ενώπιον του όλα τα απαραίτητα δεδομένα για να κρίνει το ζήτημα της αρμοδιότητας του.
IV. Συμπληρωματική Μαρτυρία Καθ’ ου η αίτηση
Με την πρώτη ΣΕΔ της, η Π.Φ επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της στην αρχική Ε/Δ της και προσθέτει ότι η ανταλλαγή πληροφοριών συντονίζεται όταν υπάρχουν υποψίες για φοροδιαφυγή και απαιτείται να γίνει φορολογική διερεύνηση για να τεθούν τα πράγματα στη σωστή διάσταση και να εισπραχθούν τυχόν φόροι. Αναφέρει ακόμα ότι όπως προκύπτει από το ίδιο το αίτημα, σκοπός του αιτήματος είναι ο προσδιορισμός του φόρου, τυχόν αναθεώρηση του φόρου και είσπραξή του και ότι συνιστά πάγια νομολογία ότι η επιβολή και η είσπραξη δασμών και οφειλών αποτελεί ζήτημα δημοσίου συμφέροντος και ενδιαφέροντος. Το γεγονός ότι η διερεύνηση γίνεται από τις Φορολογικές Αρχές της Ουκρανίας, δεν αλλοιώνει, κατά την ομνύουσα το δημόσιο σκοπό της φορολογικής διερεύνησης και της διοικητικής πράξης του Εφόρου Φορολογίας.
Το κατά πόσον δε η πράξη αυτή είναι εκτελεστή διοικητική πράξη ή διοικητική πράξη η οποία στερείται εκτελεστότητας, δεν είναι ζήτημα επί του οποίου θα πρέπει ή δύναται το Επαρχιακό Δικαστήριο να αποφανθεί. Και τούτο διότι το άρθρο 146.1 αποκλείει την εξέταση άμεσα, έμμεσα ή παρεμπιπτόντως, από οποιοδήποτε Δικαστήριο άλλο από το Διοικητικό Δικαστήριο σε πρώτο βαθμό, της νομιμότητας και εγκυρότητας όχι μόνο εκτελεστής διοικητικής πράξης, αλλά και κάθε προπαρασκευαστικής πράξης ή ενέργειας συναφούς προς την έκδοσή της. Περαιτέρω, το κατά πόσον επηρεάζει τα προσωπικά δικαιώματα της αιτήτριας ή άλλων προσώπων, δε σχετίζεται και δεν αποτελεί κριτήριο για να αποφασιστεί το ζήτημα της εκτελεστότητας της διοικητικής πράξης.
Περιπλέον υποστηρίζει ότι το ζήτημα της καθ’ ύλην δικαιοδοσίας του Επαρχιακού Δικαστηρίου είναι ζήτημα δημοσίας τάξεως το οποίο θα πρέπει να ελέγχεται από το Δικαστήριο σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας αυτό εγερθεί. Η επιλογή της Αιτήτριας να αποταθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο, το οποίο στερείται δικαιοδοσίας εκδίκασης της παρούσας υπόθεσης, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο για να αναλάβει δικαιοδοσία το Επαρχιακό Δικαστήριο εκεί που στερείται δικαιοδοσίας.
Με τη δεύτερη συμπλρηωματική Ε/Δ της η Π.Φ, επισυνάπτει το αίτημα ανταλλαγής πληροφοριών ημερομηνίας 14/1/25, το οποίο στάλθηκε από τις Φορολογικές Αρχές της Ουκρανίας και παραλήφθηκε από τον Έφορο Φορολογίας στις 10/2/25, αφού ως εξηγεί δεν το επεσύναψε στην αρχική της Ε/Δ παρότι αναφέρθηκε σε αυτό, εφόσον το περιεχόμενο του θεωρείται απόρρητο. Ωστόσο, στο μεταξύ ζητήθηκε και λήφθηκε η έγκριση των Ουκρανικών Φορολογικών Αρχών για να κατατεθεί και έχει ακολούθως ληφθεί η υπηρεσιακή έγκριση, εξ ου και το επισυνάπτει ως Τεκμήριο 1.
V. Η Διαδικασία
Οι συνήγοροι των δύο πλευρών περιορίστηκαν σε αγορεύσεις με τις οποίες υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Τα όσα οι ευπαίδευτοι συνήγοροι εισηγήθηκαν, είναι ενώπιον του Δικαστηρίου, χωρίς ωστόσο να κρίνεται αναγκαίο να επαναληφθούν στο σύνολο τους στο σημείο αυτό. Αναφορά στις θέσεις τους θα γίνει πιο κάτω στο πλαίσιο ανάλυσης της νομικής πτυχής της αίτησης και στον βαθμό που κρίνεται αναγκαίο για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
VI. Νομική Πτυχή
Ο Καθ΄ ου η αίτηση εγείρει με τον πρώτο λόγο ένστασης ζήτημα δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου να εκδικάσει την παρούσα Απαίτηση, ζήτημα το οποίο θεωρώ ότι θα πρέπει ως θέμα λογικής προτεραιότητας να εξεταστεί πρώτο.
Ως προς το γεγονός πως το ζήτημα θα εξεταστεί έξω από τη διαδικασία που προβλέπει ο Κανονισμός 12 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας 2023, κρίνω ορθό να επισημάνω τα εξής. Κατ’ αρχάς ο Καθ’ ου η αίτηση καταχώρησε εμφάνιση υπό διαμαρτυρία, δηλώνοντας ρητώς την πρόθεση του να αμφισβητήσει τη δικαιοδοσία. Συμφωνήθηκε δε μεταξύ των μερών για λόγους πρακτικούς καθώς και προς εξοικονόμηση χρόνου, όπως το ζήτημα αυτό αποφασιστεί στο πλαίσιο της παρούσας αίτησης, εφόσον εγερθεί με σχετικό λόγο ένστασης, πράγμα που έγινε και επομένως θεωρώ ότι το Δικαστήριο δύναται να εξετάσει το ζήτημα στο πλαίσιο αυτό.
Εξ άλλου σύμφωνα με τον Κανονισμό 12.1(5), η αποδοχή από διάδικο δικαιοδοσίας δεν συνεπάγεται ανάληψη δικαιοδοσίας από Δικαστήριο εκεί όπου αυτό στερείται δικαιοδοσίας δυνάμει Νόμου
Συναφώς, το κρίσιμο ζήτημα που εγείρεται στην παρούσα διαδικασία είναι κατά πόσον το Δικαστήριο έχει καθ' ύλην δικαιοδοσία να επιληφθεί της κύριας Απαίτησης, με την οποία επιδιώκεται αναγνωριστική απόφαση περί της παρανομίας της απαίτησης του Εφόρου Φορολογίας που περιέχεται στην επιστολή ημερομηνίας 19.3.2026 για όλους τους λόγους που καταγράφονται στα σχετικά αιτητικά της Απαίτησης. Το ζήτημα αυτό εξετάζεται κατά προτεραιότητα, καθ’ ότι η τυχόν έλλειψη δικαιοδοσίας επί της κύριας Απαίτησης επηρεάζει αναπόφευκτα και τη δυνατότητα χορήγησης των επιδιωκόμενων προσωρινών διαταγμάτων.
Πριν από οτιδήποτε άλλο θα πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου δεν μπορεί να καθορίζεται αποκλειστικά από τον τρόπο με τον οποίο ο ενάγων επιλέγει να διατυπώσει την απαίτησή του ή από τον χαρακτηρισμό της επιδιωκόμενης θεραπείας ως αναγνωριστικής. Καθοριστικό είναι το ουσιαστικό αντικείμενο της διαφοράς και η φύση της έννομης σχέσης από την οποία αυτή απορρέει.
Για τον προσδιορισμό της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου εξετάζεται πρωτίστως η φύση της επίδικης πράξης, ο σκοπός που αυτή εξυπηρετεί και ο χαρακτήρας της εξουσίας που ασκήθηκε από το όργανο από το οποίο προέρχεται, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσον η επίδικη διαφορά ανάγεται στη σφαίρα του δημοσίου ή του ιδιωτικού δικαίου.
Στην Αίτηση Αρ. 2/2025 (Τύπος Δ), ημερ. 21/5/25, Αναφορικά με την απόφαση του Εφετείου στην Αναθεωρητική Έφεση Αρ.18/23 (i-justice), ημερ. 30/10/24, συνοψίστηκαν οι αρχές αυτές με αναφορά σε παλαιότερη νομολογία ήτοι την Niazi v. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ.218, όπου λέχθηκαν τα εξής:
«Η αναθεωρητική δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών πράξεων. Πράξη για να είναι εκτελεστή θα πρέπει να είναι (α) προϊόν άσκησης εκτελεστικής ή διοικητικής λειτουργίας, (β) από όργανο, αρχή ή πρόσωπο, (γ) το όργανο να ενεργεί στη σφαίρα του δημοσίου και όχι του ιδιωτικού δικαίου και (δ) να παράγει νομικά αποτελέσματα με άμεση νομική ισχύ.
Το πεδίο του δημοσίου δικαίου διακρίνεται από το ιδιωτικό δίκαιο ανάλογα με το σκοπό τον οποίο η νομοθεσία αποβλέπει να προάξει και το ενδιαφέρον του κοινού στη συγκεκριμένη λειτουργία (Tamasos Tobaco Supplies & Co v. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ.407).
Όπως τονίστηκε και στην υπόθεση Antoniou and Others v. Republic (1984) 3 C.L.R.623, κατά μία έννοια το κοινό ενδιαφέρεται για κάθε απόφαση της διοίκησης, αλλά εκείνο που έχει σημασία είναι η συνειδητοποίηση από το δικαστήριο ότι ο βαθμός ενδιαφέροντος από την πλευρά του κοινού για πράξεις της διοίκησης διαφέρει κατ' αναλογία προς την έκταση στην οποία η απόφαση είναι πιθανόν να επηρεάσει το κοινό ή μέρη του. Ένα πρακτικό κριτήριο που εφαρμόστηκε από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο για να τραβηχτεί η γραμμή καθορισμού μεταξύ αποφάσεων που βρίσκονται στον τομέα του δημοσίου και του ιδιωτικού δικαίου περιστρέφεται γύρω από τον πρωταρχικό σκοπό της απόφασης. Αν η απόφαση κατά κύριο λόγο σκοπεί στην προώθηση δημόσιου σκοπού εμπίπτει στον τομέα του δημοσίου δικαίου, άλλως, σ' αυτόν του ιδιωτικού (Antoniou and others v. Republic (1984) 3 C.L.R.623, 626 και Δημοκρατία ν. Χανιάν (1988) 3 Α.Α.Δ.690). Φυσικά το κοινό έχει εντονότερο ενδιαφέρον στους δημόσιους σκοπούς.
Το κύριο κριτήριο για τη διάκριση μεταξύ πράξεων δημοσίου δικαίου και πράξεων ιδιωτικού δικαίου είναι η φύση της ίδιας της πράξης και ο επιδιωκόμενος με την πράξη αυτή σκοπός. Πράξη ή απόφαση μπορεί να εκδοθεί από διοικητικό όργανο κατά την άσκηση της εκτελεστικής ή διοικητικής λειτουργίας του και εν τούτοις να εκφεύγει του ελέγχου του δικαστηρίου κάτω από το Άρθρο 146 του Συντάγματος, γιατί ο κύριος σκοπός που επιδιώκεται με την πράξη ή την απόφαση αυτή δεν είναι δημοσίου συμφέροντος, αλλά ο καθορισμός αστικών δικαιωμάτων των πολιτών (Γεωργίου ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (1995) 3 Α.Α.Δ.424, Ερωτοκρίτου ν. Γενικού Εισαγγελέα (1992) 4 Α.Α.Δ.2984. Βλέπε επίσης The Greek Registrar of the Co - Operative Societies v. Nicolaides (1965) 3 C.L.R.164, Poyadjis v. The Republic (1975) 3 C.L.R.378 και Charalambides v. The Republic (1982) 3 C.L.R.403).»
Βλ. επίσης την πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Λοϊζίδης ν. Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου κ.ά., Ε.Δ.Δ. 5/18, ημερ. 20.11.23, στην οποία και παρατίθενται πιο πρόσφατες αποφάσεις επί του θέματος.»
Επομένως καθίσταται σαφές από τα προαναφερθέντα, πως είναι σημαντικό στο πλαίσιο αυτό να αποφασιστεί αν το όργανο ή η αρχή, εν προκειμένω ο Έφορος Φορολογίας, εκδίδοντας την απόφαση ημερ. 19/3/26 ενήργησε στη σφαίρα του ιδιωτικού ή του δημοσίου δικαίου.
Σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές της κυπριακής νομολογίας, η διάκριση μεταξύ πράξεων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου συναρτάται προς τη φύση της ασκούμενης εξουσίας, τον σκοπό που επιδιώκεται και τον χαρακτήρα της διοικητικής λειτουργίας στο πλαίσιο που ασκείται.
Επί του θέματος της διάκρισης των πράξεων δημοσίου – ιδιωτικού δικαίου, πέραν των όσων καταγράφονται στην πιο πάνω απόφαση (Niazi), σχετική είναι και η απόφαση Takis P. Markides Ltd ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας (1997) 1 ΑΑΔ 1424, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο επεσήμανε ότι άξονας της διοικητικής λειτουργίας στον δημόσιο τομέα είναι η προαγωγή των σκοπών για τους οποίους η σχετική εξουσία παρέχεται από τον νόμο σε κρατική αρχή ή όργανο. Περαιτέρω, αναγνώρισε ότι η άσκηση μονομερούς κυριαρχικής εξουσίας της διοίκησης, η οποία δεν ανάγεται στο δίκαιο των συναλλαγών, αποτελεί χαρακτηριστικό της διοικητικής λειτουργίας στον τομέα του δημοσίου δικαίου.
Στη δε απόφαση Allison Fashion Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Εφόρου Φορολογίας κ.ά., Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου 28/2020, ημερομηνίας 12/5/2025, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο επαναβεβαίωσε ότι η υπαγωγή μιας πράξης στον χώρο του δημοσίου ή του ιδιωτικού δικαίου κρίνεται πρωτίστως από τον επιδιωκόμενο σκοπό και την ουσιαστική φύση της πράξης, λαμβανομένων υπόψη των εξουσιών και λειτουργιών του διοικητικού οργάνου που την εκδίδει. Λέχθηκαν συγκεκριμένα τα εξής:
«Κατά τη νομολογία, σύγχρονη και παλαιότερη - πλην όμως σταθερή - το πεδίο του δημοσίου δικαίου διακρίνεται από εκείνο του ιδιωτικού, αναλόγως του σκοπού στον οποίο αποβλέπει να προάγει η εκάστοτε νομοθεσία, αλλά και του ενδιαφέροντος του κοινού στην αφορώσα λειτουργία. Αν η απόφαση αποσκοπεί, κατά κύριο λόγο, στην προώθηση δημόσιου σκοπού, τότε (πολύ πιθανώς) να εμπίπτει στον τομέα του δημόσιου δικαίου, ειδάλλως, σε εκείνο του ιδιωτικού δικαίου, με την κάθε υπόθεση να κρίνεται πάντοτε αναλόγως των γεγονότων της. Ο κυριότερος γνώμονας για τη διάκριση αυτή είναι η φύση της ίδιας τής πράξης και ο επιδιωκόμενος με αυτή σκοπός. Προς τούτο, θα πρέπει να εξετάζονται και οι εξουσίες του διοικητικού οργάνου όπως και τα καθήκοντα και λειτουργίες του αναφορικώς προς τη συγκεκριμένη πράξη. Ο χαρακτήρας τής πράξης μένει αμετάβλητος έστω και αν η απόφαση επηρεάζει δικαιώματα τού ευρύτερου κοινού, εφόσον ο πρωταρχικός σκοπός της απόφασης είναι η ρύθμιση δικαιωμάτων ιδιωτικού δικαίου. Δημόσιος σκοπός είναι εκείνος που για την ευόδωση του έχει εξ αντικειμένου συμφέρον το κοινό ή τμήμα του κοινού, με αυτό να συμβαίνει και όταν η πράξη συνδέεται με την εκπλήρωση των σκοπών δημόσιου οργάνου. Αντιστρόφως, πράξεις διοικητικών οργάνων που ανάγονται στο ιδιωτικό δίκαιο, θεωρούνται στην ομαλή πορεία των πραγμάτων εκείνες που ρυθμίζουν ιδιωτικά δικαιώματα των πολιτών (βλ. ενδεικτικώς για τις αρχές αυτές, Γεωργούδη ν Δημοκρατίας, Ε.Δ.Δ. 118/20, ημ. 25.2.25, Αρχή Λιμένων Κύπρου ν. Λακκοτρύπη, Ε.Δ.Δ. 208/19, ημ. 20.11.24, Βασιλείου και Άλλου ν. Δημοκρατίας, Ε.Δ.Δ. 136/19, ημ. 30.9.24, Παμπόρη ν. Δημοκρατία, Ε.Δ.Δ. 133/18, ημ. 19.6.24, Λοϊζίδης ν. Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου και Άλλων, Ε.Δ.Δ. 5/18, ημ. 20.11.23, Νικολαΐδης ν. Δημοκρατίας, Α.Ε 45/12, ημ. 29.5.18, ECLI:CY:AD:2018:C260, Niazi ν. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ. 218, 223, Κολοκάσης ν. Δημοκρατίας (2008) 3 Α.Α.Δ. 373, 378-382, Louis Tourist Agency Ltd και Άλλων ν. Δημοκρατίας (2000) 3 Α.Α.Δ. 568, 572, Shoham (Cyprus) Ltd ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου (2000) 1(Α) Α.Α.Δ. 404, 412-415, Ναυτικός Όμιλος Πάφου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου (1992) 1 Α.Α.Δ. 882, 892-894, Antoniou and Others ν. Republic (1984) 3(A) C.L.R. 623, 627, The Greek Registrar of the Co-Operative Societies v. Nicolaides (1965) 3 C.L.R 164, 170-171)»
Εξετάζοντας το εγειρόμενο ζήτημα υπό το φως της ανωτέρω νομολογίας, αυτό που διαπιστώνεται είναι πως εν προκειμένω, η επίδικη απαίτηση του Εφόρου Φορολογίας, ημερ. 19/3/26 εκδόθηκε κατ' ενάσκηση των ειδικών εξουσιών που του παρέχονται από τον περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμο του 1978, Ν. 4/1978 και ειδικότερα από τις διατάξεις των άρθρων 6(9) και (10), στο πλαίσιο της ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών με αλλοδαπή φορολογική αρχή. Επομένως η απαίτηση δεν προέκυψε από οποιαδήποτε συμβατική ή άλλη έννομη σχέση ιδιωτικού δικαίου μεταξύ της Αιτήτριας και της Δημοκρατίας. Τουναντίον, η εξουσία στη βάση της οποίας εκδόθηκε αποτελεί εκδήλωση της κυριαρχικής φορολογικής αρμοδιότητας του κράτους και ασκείται προς εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού, ήτοι της διασφάλισης της εφαρμογής της φορολογικής νομοθεσίας και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της Δημοκρατίας στο πλαίσιο της διεθνούς φορολογικής συνεργασίας.
Ο δε Έφορος δεν ενήργησε ως ιδιώτης ούτε ως φορέας ιδιωτικών περιουσιακών ή συμβατικών δικαιωμάτων ή ως μέρος συναλλαγής ιδιωτικού δικαίου. Αντιθέτως, ενήργησε ως αρμόδιο διοικητικό όργανο, ασκώντας μονομερώς εξουσία δημοσίου δικαίου που του παρέχεται αποκλειστικά από τον νόμο, με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών στο πλαίσιο της άσκησης των φορολογικών αρμοδιοτήτων της Δημοκρατίας και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της για διεθνή φορολογική συνεργασία.
Από το ίδιο το Αίτημα προκύπτει ότι οι ζητούμενες πληροφορίες αποσκοπούν στην υποβοήθηση της διερεύνησης και εκπλήρωσης φορολογικών υποχρεώσεων από τις αρμόδιες αρχές της Ουκρανίας, περιλαμβανομένης της διερεύνησης ενδεχόμενης φοροδιαφυγής. Η συλλογή και ανταλλαγή των πληροφοριών αυτών στο πλαίσιο της διεθνούς φορολογικής συνεργασίας εξυπηρετεί αναμφίβολα δημόσιο σκοπό. Ο εντοπισμός προσπάθειας παράνομης φοροδιαφυγής καθώς και η επιβολή και η είσπραξη φόρων και οφειλών αποτελεί ζήτημα δημοσίου συμφέροντος και ενδιαφέροντος. Η ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών μεταξύ κρατικών φορολογικών αρχών αποτελεί εκδήλωση της διοικητικής λειτουργίας του κράτους, η οποία αποβλέπει στην εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας και στην εξυπηρέτηση των σκοπών για τους οποίους έχουν παραχωρηθεί στον Έφορο οι σχετικές εξουσίες.
Το γεγονός ότι η απαίτηση απευθύνεται προς συγκεκριμένη ιδιωτική οντότητα ή αφορά πληροφορίες σχετικές με ιδιωτικές οικονομικές δραστηριότητες δεν μεταβάλλει τη φύση της. Ούτε όμως το γεγονός ότι η «κύρια» διερεύνηση γίνεται από τις Φορολογικές Αρχές της Ουκρανίας, αλλοιώνει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο το δημόσιο σκοπό της φορολογικής διερεύνησης.
Αντίθετα καθοριστικό παραμένει ότι η επίδικη ενέργεια απορρέει αποκλειστικά από την άσκηση δημόσιας νομοθετικής εξουσίας και εξυπηρετεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος. Η έννομη σχέση που δημιουργείται δεν χαρακτηρίζεται από την ισοτιμία των μερών, όπως συμβαίνει κατά κανόνα στις σχέσεις ιδιωτικού δικαίου, αλλά από την άσκηση μονομερούς εξουσίας της διοίκησης έναντι του διοικουμένου. Πρόκειται, επομένως, για σχέση δημοσίου δικαίου και η επίδικη απαίτηση εντάσσεται στη σφαίρα της δημόσιας διοικητικής λειτουργίας.
Η διαπίστωση αυτή συνάδει και με το νομοθετικό πλαίσιο που καθιερώνεται από τον περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Νόμο του 2015, Ν. 131(Ι)/2015.
Ειδικότερα, το άρθρο 2(1) του εν λόγω Νόμου ορίζει την έννοια της «φορολογικής διαφοράς» (για την οποία το Δικαστήριο κέκτηται τις εξουσίες που παρέχονται στο άρθρο 11(2) του Νόμου), περιλαμβάνοντας διαφορές που προκύπτουν από την επιβολή ή βεβαίωση φόρων, τελωνειακών δασμών, τελών και εισφορών, καθώς και από πράξεις επιβολής κυρώσεων λόγω παραβάσεων της φορολογικής νομοθεσίας, απαιτήσεις επιστροφής φόρων που καταβλήθηκαν εκ λάθους ή χωρίς να οφείλονται και ανακλήσεις φορολογικών δηλώσεων.
Είναι βεβαίως ορθό ότι η επίδικη απαίτηση πληροφοριών δεν αποτελεί, αυτή καθ’ αυτή, πράξη επιβολής ή βεβαίωσης φόρου ούτε πράξη επιβολής κύρωσης, ώστε να εμπίπτει εξ ορισμού στον ειδικό ορισμό της «φορολογικής διαφοράς» του άρθρου 2. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν διαφοροποιεί τον διοικητικό χαρακτήρα της συγκεκριμένης ενέργειας. Ο ειδικός ορισμός της φορολογικής διαφοράς δεν εξαντλεί το σύνολο των πράξεων ή ενεργειών των φορολογικών αρχών που ανάγονται στο δημόσιο δίκαιο ούτε συνεπάγεται ότι κάθε άλλη ενέργεια φορολογικής αρχής αποκτά χαρακτήρα ιδιωτικού δικαίου.
Προς τούτο σημειώνεται ότι στο ίδιο άρθρο 2(1), προβλέπεται ότι οι όροι «απόφαση, πράξη ή παράλειψη», όπως και οι όροι «όργανο, αρχή ή πρόσωπο», έχουν την έννοια που τους αποδίδεται από το άρθρο 146(1) του Συντάγματος, ενώ η έννοια της «προσφυγής» παραπέμπει στο άρθρο 146 του Συντάγματος.
Επομένως η φύση της επίδικης απαίτησης πρέπει να κριθεί με βάση την πηγή της εξουσίας από την οποία απορρέει, τον τρόπο άσκησής της και τον σκοπό που εξυπηρετεί. Υπό το πρίσμα των κριτηρίων αυτών, και για τους λόγους που εξηγήθηκαν και πιο πάνω, η συγκεκριμένη απαίτηση αποτελεί εκδήλωση δημόσιας διοικητικής εξουσίας, ανεξάρτητα από το εάν εμπίπτει στον ειδικό νομοθετικό ορισμό της φορολογικής διαφοράς.
Εκτελεστή/Προπαρασκευαστική Πράξη
Τα πιο πάνω προδιαγράφουν και την πορεία της Απαίτησης και κατ’ επέκταση και της υπό κρίση αίτησης. Όμως επειδή έγινε εκτενής συζήτηση ως προς το κατά πόσον πρόκειται ή όχι για εκτελεστή διοικητική πράξη, κρίνω σκόπιμο να σημειώσω τα εξής.
Από την εξέταση της φύσεως της επίδικης απαίτησης προκύπτει ότι ο Έφορος, με την επιστολή του ημερομηνίας 19/3/26, δεν περιορίστηκε στην απλή παροχή πληροφοριών ή στη διατύπωση γνώμης. Αντιθέτως, απαίτησε από την Αιτήτρια την παράδοση συγκεκριμένων πληροφοριών, εγγράφων και στοιχείων εντός καθορισμένης προθεσμίας, επικαλούμενος τις σχετικές εξουσίες του και τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία συνέπειες της μη συμμόρφωσης.
Υπό τα δεδομένα αυτά, η επίδικη απόφαση του Εφόρου θα μπορούσε να λεχθεί ότι εμφανίζει χαρακτηριστικά εκτελεστής διοικητικής πράξης, υπό την έννοια ότι φαίνεται να αποτελεί μονομερή εκδήλωση της βούλησης της διοίκησης, με την οποία εξειδικεύεται και ενεργοποιείται συγκεκριμένη υποχρέωση του διοικουμένου προς παράδοση των απαιτούμενων πληροφοριών.
Ωστόσο τούτο δεν είναι ζήτημα του παρόντος Δικαστηρίου να αποφανθεί. Και τούτο διότι το κατά πόσον η επίδικη πράξη ή απόφαση του Εφόρου είναι ή όχι εκτελεστή διοικητική πράξη, δεν είναι αναγκαίο για να αποφασιστεί το ζήτημα της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου, που εδώ απασχολεί.
Και αυτό διότι ακόμα εάν ήθελε θεωρηθεί ότι η επίδικη απαίτηση δεν συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη αλλά πράξη προπαρασκευαστικού χαρακτήρα, η κατάληξη ως προς την έλλειψη δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου δεν διαφοροποιείται. Και τούτο διότι ο χαρακτηρισμός μιας πράξης ως προπαρασκευαστικής δεν μεταβάλλει τη φύση της από διοικητική σε ιδιωτική. Η διάκριση μεταξύ εκτελεστών και προπαρασκευαστικών πράξεων αφορά τη δυνατότητα προσβολής τους με προσφυγή, όχι όμως την ένταξή τους στον χώρο του δημοσίου ή του ιδιωτικού δικαίου. Μια πράξη μπορεί να στερείται εκτελεστότητας και παρά ταύτα, να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της άσκησης δημόσιας διοικητικής λειτουργίας.
Στην προαναφερθείσα απόφαση Takis P. Markides Ltd (ανωτέρω), το Ανώτατο Δικαστήριο αναγνώρισε ακριβώς ότι η διοικητική λειτουργία περιλαμβάνει όχι μόνο την τελική εκτελεστή διοικητική πράξη, αλλά και τις προπαρασκευαστικές πράξεις και ενέργειες που σχετίζονται με την έκδοσή της.
Περαιτέρω, κρίθηκε ότι ο αποκλεισμός του ελέγχου της νομιμότητας από τα πολιτικά δικαστήρια περιλαμβάνει τόσο την εκτελεστή διοικητική πράξη όσο και κάθε προπαρασκευαστική πράξη ή ενέργεια συναφή προς την έκδοσή της. Ο αποκλεισμός αυτός εκτείνεται στον άμεσο, έμμεσο και παρεμπίπτοντα έλεγχο της νομιμότητας της διοικητικής δράσης.
Είναι προφανές βέβαια πως η αρχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στην προκειμένη περίπτωση. Και τούτο αφού ακόμη και εάν η απαίτηση πληροφοριών ήθελε χαρακτηριστεί ως προπαρασκευαστική ενέργεια στο πλαίσιο της διαδικασίας διεθνούς φορολογικής συνεργασίας, παραμένει ενέργεια που εκδόθηκε κατά την άσκηση ειδικής δημόσιας εξουσίας και εντάσσεται οργανικά στη σχετική διοικητική διαδικασία. Δεν μετατρέπεται σε πράξη ιδιωτικού δικαίου επειδή ενδεχομένως δεν παράγει έννομα αποτελέσματα άμεσα εκτελεστά, ούτε αποκτά χαρακτήρα ιδιωτικής συναλλαγής λόγω της αδυναμίας αυτοτελούς προσβολής της με προσφυγή.
Συνακόλουθα, η ενδεχόμενη έλλειψη εκτελεστότητας της πράξης δεν θα παρείχε αφ' εαυτής στο Επαρχιακό Δικαστήριο εξουσία να αποφανθεί επί της νομιμότητάς της. Με άλλα λόγια η δικαιοδοσία του πολιτικού δικαστηρίου δεν θεμελιώνεται εξ αντιδιαστολής από την ενδεχόμενη μη δυνατότητα άσκησης προσφυγής δυνάμει του άρθρου 146 του Συντάγματος. Προϋποθέτει την ύπαρξη διαφοράς η οποία, από τη φύση και το αντικείμενό της, εμπίπτει στην πολιτική του δικαιοδοσία.
Στην παρούσα περίπτωση, ως έχει ήδη επεξηγηθεί, δεν προβάλλεται αυτοτελές δικαίωμα ιδιωτικού δικαίου, η προστασία του οποίου να αποτελεί αντικείμενο της απαίτησης. Αντιθέτως, η επιδιωκόμενη θεραπεία συνίσταται αποκλειστικά στην έκδοση αναγνωριστικής απόφασης περί της παρανομίας της απαίτησης του Εφόρου.
Για να χορηγήσει δε τη θεραπεία αυτή, το Δικαστήριο θα πρέπει αναπόφευκτα να εξετάσει κατά πόσον ο Έφορος είχε νόμιμη αρμοδιότητα να απαιτήσει τις συγκεκριμένες πληροφορίες, κατά πόσον συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις άσκησης της εξουσίας του και κατά πόσον ενήργησε εντός των ορίων που τίθενται από τη σχετική φορολογική νομοθεσία και το εφαρμοστέο πλαίσιο διεθνούς ανταλλαγής πληροφοριών. Είναι βέβαια εύκολα αντιληπτό πως πρόκειται ακριβώς για έλεγχο της νομιμότητας της άσκησης δημόσιας διοικητικής εξουσίας και όχι για επίλυση διαφοράς ιδιωτικού δικαίου.
Η δε επιλογή της αναγνωριστικής θεραπείας δεν δύναται να μεταβάλει την ουσιαστική φύση της διαφοράς ή να προσδώσει στο παρόν Δικαστήριο δικαιοδοσία την οποία δεν διαθέτει. Επομένως στο πλαίσιο που εξετάζεται είναι ιδιαίτερα σημαντική η διάκριση μεταξύ της δικονομικής δυνατότητας να ζητηθεί αναγνωριστική απόφαση και της ουσιαστικής δικαιοδοσίας να αποφασίσει το Δικαστήριο ένα ζήτημα.
Όπως υπογραμμίστηκε στην Takis P. Markides Ltd (ανωτέρω), ο θεσμικός διαχωρισμός μεταξύ αναθεωρητικής και πολιτικής δικαιοδοσίας αποκλείει την εξέταση της νομιμότητας διοικητικής δράσης, η οποία εμπίπτει στο πεδίο του δημοσίου δικαίου, μέσω διαδικασίας ενώπιον πολιτικού δικαστηρίου.
Κατά συνέπεια, το αποφασιστικό στοιχείο στην παρούσα υπόθεση δεν είναι αποκλειστικά κατά πόσον η επίδικη επιστολή συνιστά εκτελεστή ή προπαρασκευαστική διοικητική πράξη, αλλά το γεγονός ότι η απαίτηση αποβλέπει στην ευθεία αμφισβήτηση της νομιμότητας πράξης ή ενέργειας που απορρέει από την άσκηση δημόσιας διοικητικής εξουσίας.
Στην πρώτη περίπτωση, εφόσον η απαίτηση είναι εκτελεστή διοικητική πράξη, η ευθεία αμφισβήτηση της νομιμότητάς της εμπίπτει στην αναθεωρητική δικαιοδοσία του άρθρου 146 του Συντάγματος.
Στη δεύτερη περίπτωση, εφόσον πρόκειται για προπαρασκευαστική διοικητική ενέργεια συναφή προς την άσκηση της σχετικής δημόσιας αρμοδιότητας, η έλλειψη εκτελεστότητας δεν μεταφέρει τον έλεγχο της νομιμότητάς της στα πολιτικά δικαστήρια ούτε θεμελιώνει αυτοτελή αγώγιμη αξίωση για την κήρυξή της ως παράνομης.
Υπό οποιαδήποτε από τις δύο εκδοχές, η επίδικη διαφορά παραμένει διαφορά δημοσίου δικαίου και το παρόν Δικαστήριο στερείται καθ' ύλην δικαιοδοσίας να επιληφθεί της κύριας Απαίτησης. Συνακόλουθα, ελλείψει δικαιοδοσίας επί της ουσιαστικής διαφοράς, δεν υφίσταται το αναγκαίο δικαιοδοτικό υπόβαθρο για την έκδοση των επιδιωκόμενων προσωρινών διαταγμάτων και συνεπώς η υπό εξέταση αίτηση υπόκειται σε απόρριψη.
Το επόμενο ζήτημα που εγείρεται είναι βέβαια κατά πόσον το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διαταγή στη βάση του Κανονισμού 12 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, δεδομένου του ότι ο εν λόγω Κανονισμός προνοεί συγκεκριμένη διαδικασία για την αμφισβήτηση της δικαιοδοσίας, στο πλαίσιο της οποίας είναι δυνατή η έκδοση διατάγματος το οποίο να αναγνωρίζει ότι το Δικαστήριο στερείται τέτοιας δικαιοδοσίας.
Εν προκειμένω είναι γεγονός που ήδη επισημάνθηκε πως, το Δικαστήριο δεν έχει τέτοια αίτηση ενώπιον του. Ωστόσο ως ήδη λέχθηκε τα μέρη είχαν συμφωνήσει πως το ζήτημα θα εγειρόταν στο πλαίσιο της παρούσας αίτησης, προς αποφυγή πολλαπλότητας διαδικασιών και προς εξοικονόμηση χρόνου, εξ ου και ηγέρθη σχετικός λόγος ένστασης και ακούστηκαν επιστάμενα και οι δύο πλευρές εν σχέσει με το θέμα. Εξ άλλου ως επίσης ήδη υπεδείχθη, σύμφωνα με τον Κανονισμό 12.1(5), η αποδοχή από διάδικο δικαιοδοσίας δεν συνεπάγεται ανάληψη δικαιοδοσίας από δικαστήριο εκεί όπου αυτό στερείται δικαιοδοσίας δυνάμει Νόμου.
Επομένως έχοντας υπόψη τον πρωταρχικό σκοπό και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη ότι τα μέρη συμφώνησαν όπως το ζήτημα εγερθεί και αποφασιστεί στο πλαίσιο αυτό και ακούστηκαν εν εκτάσει και πλήρως επί του θέματος αυτού, θεωρώ ότι το Δικαστήριο δύναται να προχωρήσει και να εκδώσει διάταγμα αναγνώρισης της έλλειψης δικαιοδοσίας, δυνάμει του Κανονισμού 12.1 (1) των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας εφόσον τέτοια έλλειψη διαπιστώθηκε. Περαιτέρω θεωρώ ότι δύναται να προβεί και σε περαιτέρω πρόνοια δυνάμει του Κανονισμού 12.1(6), υποεδάφια (α)-(ε).
Επί τούτου σημειώνεται ότι σύμφωνα με το υποεδάφιο (α), το Δικαστήριο δύναται να παραμερίσει το Έντυπο Απαίτησης, ενώ το υποεδάφιο (ε) επιτρέπει τη μεταφορά της διαδικασίας σε άλλο αρμόδιο Δικαστήριο στον βαθμό που τέτοια μεταφορά απαιτείται ή επιτρέπεται από νόμο ή κανονισμό.
Έχω εξετάσει το σύνολο των εξουσιών που παρέχονται από τον εν λόγω Κανονισμό. Κατά την κρίση μου η παρούσα περίπτωση δεν προσφέρεται για εφαρμογή του Κανονισμού 12.1(6)(ε) και τούτο διότι η παρούσα απαίτηση δεν αποτελεί προσφυγή του άρθρου 146 του Συντάγματος, αλλά αυτοτελή διαδικασία ενώπιον πολιτικού δικαστηρίου, με αντικείμενο την έκδοση αναγνωριστικών αποφάσεων περί παρανομίας διοικητικής απαίτησης. Η συνταγματική προσφυγή διέπεται από ιδιαίτερες ουσιαστικές και δικονομικές προϋποθέσεις, περιλαμβανομένης της ύπαρξης εκτελεστής διοικητικής πράξης, του απαιτούμενου εννόμου συμφέροντος και της προβλεπόμενης από το άρθρο 146(3) συνταγματικής προθεσμίας.
Πέραν τούτου δεν εντοπίζεται ούτε νομοθετική ή κανονιστική πρόβλεψη κατά τα διαλαμβανόμενα στον Κανονισμό 12.1(6)(ε), η οποία να απαιτεί ή να επιτρέπει τη μεταφορά της παρούσας απαίτησης στο Διοικητικό Δικαστήριο και τη συνέχισή της ως προσφυγή. Ως προς το άρθρο 64Α του Ν. 14/60, σημειώνω ότι δεν τίθεται ζήτημα παραπομπής της παρούσας αγωγής στο Διοικητικό Δικαστήριο δυνάμει του εν λόγω άρθρου καθ’ ότι το Διοικητικό Δικαστήριο δεν περιλαμβάνεται στα Δικαστήρια ειδικής δικαιοδοσίας που απαριθμούνται στο εδάφιο (4) του εν λόγω άρθρου.
Επομένως δεν θεωρώ ότι δικαιολογείται η εφαρμογή του Κανονισμού 12.1(6)(ε). Αντίθετα προσήκουσα, κατά την κρίση μου, διαταγή στην προκειμένη περίπτωση είναι ο παραμερισμός του Εντύπου Απαίτησης, δυνάμει του Κανονισμού 12.1(6)(α) των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, με τα έξοδα υπέρ του Εναγόμενου/Καθ’ ου η αίτηση.
VII. Κατάληξη
Στη βάση των ανωτέρω, αναγνωρίζεται ότι το παρόν Δικαστήριο στερείται καθ' ύλην δικαιοδοσίας να επιληφθεί της κύριας Απαίτησης και συνακόλουθα, να χορηγήσει τα επιδιωκόμενα με την υπό κρίση αίτηση προσωρινά διατάγματα.
Συνεπώς η υπό εξέταση αίτηση απορρίπτεται. Για τους λόγους δε που επεξηγήθηκαν ανωτέρω, το έντυπο απαίτησης παραμερίζεται δυνάμει του Κανονισμού 12.1(6)(α).
Τα έξοδα της παρούσας αίτησης ως και της απαίτησης επιδικάζονται υπέρ του Καθ’ ου η αίτηση/Εναγόμενου και εναντίον της Αιτήτριας/Ενάγουσας, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή.
…………………………………
Ν. Μαθηκολώνη, Π.Ε.Δ
ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο