ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
Ενώπιον: Α. Παναγή, Δ. Οικ. Δ
Αρ. Αίτησης: 35/2025
Μεταξύ:
Ζ. Χ. ΕΚ ΛΑΡΝΑΚΑΣ
Αιτήτρια
Και
J. H. K. E. ΕΞ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ
Καθ' ου η αίτηση
Ημερομηνία: 20 Οκτωβρίου, 2026
ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ:
Για την Αιτήτρια: κ. Πιέρος Ζαπούνης
Για τον Καθ' ου η αίτηση: κ. Πέτρος Αριστοτέλους
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Με την υπό κρίση αίτηση, η οποία καταχωρήθηκε στις 20/2/25, η αιτήτρια ζητά διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται ο καθ’ ου η αίτηση να καταβάλλει το ποσό των €500 μηνιαίως, από της καταχώρησης της αίτησης, ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων Κ. Τ. Έ.
Στα πλαίσια αίτησης χωρίς ειδοποίηση την οποία καταχώρησε η αιτήτρια, εκδόθηκε, στις 20/5/25, εκ συμφώνου προσωρινό διάταγμα με το οποίο διατάχθηκε ο καθ’ ου η αίτηση να καταβάλλει απευθείας στο νηπιαγωγείο και ή σχολείο στο οποίο φοιτά ο ανήλικος εξ’ ολοκλήρου τα δίδακτρα φοίτησης από 1/6/25 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα με πέντε ημέρες χάρη.
Η ακρόαση της αίτησης διεξήχθη με την κατάθεση της ένορκης μαρτυρίας των διαδίκων, χωρίς να υπάρξει αντεξέταση, και ολοκληρώθηκε με τις γραπτές αγορεύσεις των δυο πλευρών.
Πριν προχωρήσω με την παράθεση της μαρτυρίας, επειδή παρατηρώ ότι στις γραπτές τους μαρτυρίες οι διάδικοι καταπιάνονται με ισχυρισμούς οι οποίοι δεν έχουν δικογραφηθεί, υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομολογία τα επίδικα θέματα περιορίζονται σε εκείνα που προσδιορίζονται στα δικόγραφα, με σκοπό τη διασφάλιση του δικαιώματος ενός διαδίκου να απαντήσει στις θέσεις και τους ισχυρισμούς του αντιδίκου του (βλ. Παπαγεωργίου ν Κλάππα (1991) 1 ΑΑΔ 24).
Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο, δεν θα εξετάσει θέματα πέραν των επίδικων ως αυτά καθορίζονται στα δικόγραφα. (βλ. A.A. Pilottos Ltd v Cyprus Petroleum Refinery Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 90/2013, απόφαση ημερομηνίας 19 Οκτωβρίου 2021, ECLI:CY:AD:2021:A468, ). Ο προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων, μέσω της δικογραφία είναι απαραίτητος προκειμένου να γίνει αποδεκτή μαρτυρία προς απόδειξή τους και μαρτυρία η οποία έχει προσκομισθεί η οποία δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα αγνοείται. (βλ. Federal Bank of Lebanon (SAL) v Σιακόλα (2011) 1(Β) ΑΑΔ 1422, Πούρικος ν Σάββα κ.α. (1991) 1 ΑΑΔ 507). Τέλος, σύμφωνα με τη σχετική Νομολογία, ακόμη και μαρτυρία η οποία κατατίθεται χωρίς ένσταση, αγνοείται, εάν τελικά κριθεί ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή (βλ. Μελάς ν Κυριάκου (2003) 1 ΑΑΔ 826).
Τα έξοδα τα οποία καταγράφει για πρώτη φορά στην ένορκη μαρτυρία της η αιτήτρια και αφορούν στις κοινωνικές υποχρεώσεις και γενέθλια, στις διακοπές και στα ιδιαίτερα μαθήματα, δεν θα ληφθούν υπόψιν αφού δεν έχουν δικογραφηθεί ούτε κατά γενικό τρόπο. Σχετική επί του θέματος είναι η Έφεση με Αρ.20/2021, ημερομηνίας 29/1/24, μεταξύ Ι.Σ και Ε.Κ αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Εξετάζοντας και τον δεύτερο λόγο έφεσης φρονούμε πως δεν παρέχονται περιθώρια παρέμβασης μας στην πρωτόδικη σχετική κρίση. Τα δικόγραφα της συγκεκριμένης υπόθεσης, και τα οποία καθόρισαν τα επίδικα θέματα, ήταν η Αίτηση της εφεσείουσας, η Υπεράσπιση του εφεσίβλητου και η Απάντηση της εφεσείουσας. Διαπιστώνουμε ότι στην Αίτηση, της εφεσείουσας, δεν διατυπώνεται οποιοσδήποτε ισχυρισμός ή γεγονότα που αφορούν στο επίμαχο κονδύλι. Με δεδομένο πλέον ότι αυτό δεν δικογραφήθηκε, ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του τη σχετική επί αυτού μαρτυρία και ορθά δεν επιδίκασε οποιοδήποτε ποσό. Το γεγονός ότι ακούστηκε μαρτυρία που δεν καλυπτόταν από τα δικόγραφα δεν λειτουργεί ως στοιχείο που την κατέστησε δικογραφημένη. Η θέση της εφεσείουσας δεν βρίσκει έρεισμα στη νομολογία. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951 αποφασίστηκε ότι ορθά, πρωτόδικο Δικαστήριο δεν υπολόγισε τα έξοδα ορθοδοντικής θεραπείας ανήλικου τέκνου, καθ' ότι τέτοια ειδική δαπάνη δεν είχε δικογραφηθεί. Συνεπώς, το παράπονο της εφεσείουσας, και δεδομένου ότι αυτή δεν προέβη σε τροποποίηση της αίτησης της, δεν είναι δικαιολογημένο. Κατ' επέκταση και ο δεύτερος λόγος έφεσης κρίνεται αβάσιμος και απορρίπτεται».
Δεν θα ληφθούν επίσης υπόψιν τα όσα αναφέρει για την αίτηση που υπέβαλε στις αρμόδιες αρχές του κράτους για εξεύρεση εργασίας και για τη φοίτηση του ανηλίκου με τη νέα σχολική χρονιά σε δημόσιο σχολείο στο οποίο η φοίτηση είναι δωρεάν.
Δεν θα ληφθούν επίσης υπόψιν τα όσα για πρώτη φορά αναφέρει ο καθ’ ου η αίτηση στην ένορκη μαρτυρία του, για το εκ συμφώνου τελικό διάταγμα ημερ. 13/11/25 το οποίο εκδόθηκε στα πλαίσια της Γονικής Μέριμνας Αρ. 39/25, για το ενοίκιο το οποίο καταβάλλει ύψους €600, για την φοίτηση του ανηλίκου τη σχολική χρονιά 2025-2026 στην προδημοτική στο Δημόσιου και Κοινοτικού Νηπιαγωγείου […] και την καταβολή του ποσού των €70 περίπου μηνιαίως για το ολοήμερο σχολείο, για το ενδεχόμενο να μην φοιτήσει φέτος τον Σεπτέμβριο του 2026 ο ανήλικος στο Δημοτικό, για το ενδεχόμενο να εγγραφεί σε ιδιαίτερα μαθήματα Ελληνικής γλώσσας ο ανήλικος τα απογεύματα, τα μηνιαία δίδακτρα των οποίων θα ανέρχονται στο ποσό των €60 μηνιαίως, για την εγγραφή του ανηλίκου στην ακαδημία ποδοσφαίρου «[…]» και το ποσό των διδάκτρων τα οποία καταβάλλει και τον ισχυρισμό του ότι η αιτήτρια παρέχει υπηρεσίες περιποίησης νυχιών σε γυναίκες.
Παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί δικογραφημένο ισχυρισμό των διαδίκων, μέσα από την ένορκη μαρτυρία τους προκύπτει ως παραδεκτό γεγονός ότι ο ανήλικος διαμένει εξ΄ ημισείας με τους διαδίκους.
Υπενθυμίζω επίσης ότι οι αγορεύσεις των διαδίκων δεν αποτελούν μαρτυρικό υλικό προς αξιολόγηση. (βλ. Μισιρλής ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1995) 3 ΑΑΔ 379, Κοινότης Λυσού ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1998) (3) ΑΑΔ 537,Παπαργυρού v Μιχαηλίδου Πολ. Εφ. 215/10, ημερ. 25/1/16).
Σημειώνω επίσης ότι το Δικαστήριο θα εξετάσει την ενώπιον του μαρτυρία λαμβάνοντας υπόψιν τις παραμέτρους που θέτουν τα A. 33 (1) και 37 του Ν. 216/90 ήτοι την εισοδηματική ικανότητα των γονέων και τα έξοδα του ανηλίκου. Οποιαδήποτε άλλα ζητήματα στα οποία αναφέρονται οι διάδικοι στην μαρτυρία τους, πλην των ανωτέρω, αφενός δεν θα αγνοηθούν από το Δικαστήριο πλην όμως αναφορά σε αυτά θα γίνει εάν και εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου αποτελούν παραδεκτά γεγονότα και εν πάση περιπτώσει γεγονότα τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν τα ακόλουθα: Οι διάδικοι συζούσαν από τον Δεκέμβριο του 2018 και στις 29/4/20 απέκτησαν τον ανήλικο υιό τους τον οποίο ο καθ’ ου η αίτηση αναγνώρισε εκούσια.
Ο ανήλικος φοιτά στον Παιδοκομικό Σταθμό Ο. Τ., τα μηνιαία δίδακτρα ανέρχονται στο ποσό των €200 μηνιαίως και καταβάλλονται από τον καθ’ ου η αίτηση.
Ο ανήλικος διαμένει εξ ημισείας με τους διάδικους.
Τα πιο πάνω καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου.
Στην ένορκη μαρτυρία της αιτήτριας, η οποία εναρμονίζεται με τη δικογραφημένη της θέση, πλην των πιο πάνω παραδεκτών γεγονότων, αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Από τον Δεκέμβριο του 2018 διέμεναν σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα στην Ορόκλινη μέχρι τον Ιούλιο του 2019, η ίδια εργαζόταν σε ξενοδοχείο ενώ ο καθ΄ου η αίτηση δεν εργαζόταν. Ακολούθως όταν έμεινε έγκυος σταμάτησε να εργάζεται γιατί είχε επιπλοκές και δύσκολη εγκυμοσύνη. Ο καθ’ ου η αίτηση ουδέποτε ήθελε να εργαστεί και συντηρείτο από τα ελάχιστα εισοδήματα της αιτήτριας. Έτσι οι διάδικοι μετακόμισαν από το ενοικιαζόμενο διαμέρισμα στο οποίο διέμεναν και εγκαταστάθηκαν με τον πατέρα της αιτήτριας στο πατρικό της σπίτι στη Πύλα.
Μετά τη γέννηση του ανήλικου τέκνου τους, καθ’ ου η αίτηση, ο οποίος μεταξύ άλλων, εκδήλωνε υβριστική και ζηλότυπη συμπεριφορά ασκώντας στην αιτήτρια ψυχολογική και σωματική βία, εγκατέλειψε τελικά την κατοικία στην οποία διέμεναν περί το έτος 2021.
Αναφέρει ότι στις 3/2/25 κατήγγειλε τον καθ’ ου η αίτηση στην Αστυνομία για ψυχολογική βία και κοινή επίθεση και καταθέτει ως τεκμήριο 1 βεβαίωση της σχετικής καταγγελίας.
Όπως αναφέρει, ο πατέρας της απεβίωσε και η ίδια εξακολουθεί να διαμένει με τον ανήλικο και την αδελφή της στα Λιβάδια.
Ο καθ’ ου η αίτηση κανένα ενδιαφέρον επέδειξε για τον ανήλικο ούτε πριν ούτε και μετά τη διάσταση. Επανειλημμένως έκανε εκκλήσεις προς τον καθ’ ου η αίτηση για συνεισφορά του στη διατροφή του ανηλίκου, αλλά ο καθ’ ου η αίτηση δεν ανταποκρίθηκε με αποτέλεσμα να επωμίζεται η ίδια όλα τα έξοδα του ανηλίκου, αφού η μόνη συνεισφορά του καθ’ ου η αίτηση είναι η πληρωμή του Παιδοκομικού Σταθμού μετά το προσωρινό διάταγμα του Δικαστηρίου. Όπως αναφέρει, την βοηθά οικονομικά η μητέρα της η οποία διαμένει μόνιμα στην Ουγγαρία αλλά οι ανάγκες του ανηλίκου δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο με τη συνεισφορά της μητέρας της.
Παραθέτει αναλυτικό πίνακα με τα έξοδα του ανηλίκου τα οποία καθορίζει στο συνολικό ποσό των €2.000 και συγκεκριμένα:
€
1. Διατροφή, συντήρηση, είδη υγιεινής, πανιά, παιδικές τροφές 400
2. Ένδυση -Υπόδηση 200
3. Αναλογία ρεύματος-νερού-θέρμανση-τηλέφωνο-ίντερνετ 100
4. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, παιδίατρος, εμβόλια 100
5. Διακίνηση-μεταφορικά-έξοδα αυτοκινήτου 200
6. Διάφορα άλλα έξοδα για παιχνίδια και ψυχαγωγία 100
7. Κοινωνικές υποχρεώσεις-γενέθλια 100
8. Διακοπές 100
9. Νηπιαγωγείο 200
10. Συντήρηση σπιτιού 200
11. Ιδιαίτερα μαθήματα 100
12. Διακοπές 200
Όπως αναφέρει δεν εργάζεται και δεν λαμβάνει κανένα επίδομα από το κράτος.
Καταθέτει ως τεκμήριο 4 καταστάσεις λογαριασμού και μεταφορές χρημάτων από τη μητέρα της.
Τα εισοδήματα της δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των εξόδων συντήρησης και διατροφής του ανήλικου υιού των διαδίκων και για τις προσωπικές της ανάγκες με αποτέλεσμα να αποτείνεται συχνά στο οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον για οικονομική ενίσχυση. Καταθέτει ως τεκμήριο 5 μέρος αποδείξεων πληρωμής εξόδων καθημερινής χρήσης.
Εξ’ όσων γνωρίζει, ο καθ’ ου η αίτηση εργάζεται ως κομμωτής, διατηρεί ιδιόκτητο κομμωτήριο και το μηνιαίο εισόδημα του είναι πέραν των €2.000.
Με βάση τις οικονομικές του δυνατότητες, ο καθ’ ου η αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει το ποσό των €500 μηνιαίως ή και περισσότερα, για τη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων. Παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις της ο καθ’ ου η αίτηση δεν καταβάλλει κανένα επιπλέον ποσό πλην του ποσού για τον Παιδικό Σταθμό με αποτέλεσμα η αιτήτρια να βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση αφού αδυνατεί να καλύψει τα έξοδα του ανηλίκου τα οποία αυξάνονται.
Στην ένορκη του μαρτυρία, η οποία συνάδει με τη δικογραφημένη του θέση, πλην των πιο πάνω παραδεκτών γεγονότων, ο καθ΄ου η αίτηση αναφέρει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: Η αιτήτρια εργαζόταν σε ξενοδοχείο μέχρι και το 2020, ενώ ακολούθως σταμάτησε να εργάζεται με τη θέληση της μέχρι και σήμερα γιατί είναι τεμπέλα και δεν επιθυμεί να εργάζεται ενώ έχει την ικανότητα να εργαστεί και να κερδίζει τον κατώτατο τουλάχιστον μισθό. Ο ίδιος όπως αναφέρει εργαζόταν από το 2015 και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενος κομμωτής στο «[……]» στον δρόμο Λάρνακας - Δεκέλειας και να κερδίζει σήμερα το ποσό των €1.200 καθαρά περίπου μηνιαίως. Καταθέτει ως τεκμήριο 17 βεβαίωση από τους συνιδιοκτήτες της πιο πάνω επιχείρησης ημερ. 02/02/2026. Όπως αναφέρει, δεν μπορεί να παρουσιάσει ως τεκμήριο κατάσταση των πρόσφατων ασφαλιστικών του αποδοχών επειδή το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η Υ.Α.Μ δεν τον εγγράφει ως αλλοδαπό στον μητρώο της αν δεν παρουσιάσει την ταυτότητα του ανήλικου τέκνου του η οποία όπως αναφέρει έληξε και η αιτήτρια δεν συνεργάζεται να υπογράψει τα σχετικά έγγραφα για την ανανέωση της. Καταθέτει ως τεκμήριο 18 επίσημη δήλωση της Υ.Α.Μ.
Αναφέρει ότι το πατρικό σπίτι της αιτήτριας στο οποίο μετακόμισαν για κάποιο χρονικό διάστημα βρισκόταν στα Λιβάδια και όχι στην Πύλα ενώ αναφέρει επίσης ότι ουδέποτε τον συντηρούσε η αιτήτρια αλλά ήταν ο ίδιος που προσέφερε τα περισσότερα στη συντήρηση τους από το 2020 και μετά που δεν εργαζόταν η αιτήτρια.
Ουδέποτε άσκησε σωματική ή ψυχολογική βία απέναντι στην αιτήτρια, αλλά αντίθετα ήταν η ίδια που ασκούσε και παρουσίαζε υβριστική και ζηλότυπη συμπεριφορά και καταθέτει ως τεκμήριο 19 βεβαίωση ημερ. 26/07/2024 του Κλιμακίου Βίας στην Οικογένεια Λάρνακας, σύμφωνα με την οποία δεν είναι καταχωρημένη εναντίον του καμία καταγγελία για βία στην οικογένεια και ως τεκμήριο 20 την βεβαίωση ημερ. 26/08/2024 του Υπεύθυνου του Αστυνομικού Σταθμού Ορόκλινης, σύμφωνα με την οποία δεν είναι καταχωρημένη εναντίον του καμία καταγγελία για βία στην οικογένεια.
Το ανήλικο τέκνο τους από τον Φεβρουάριο του 2022 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2023 φοιτούσε στον Παιδοκομικό Σταθμό [.] και όλα τα δίδακτρα καταβάλλονταν αποκλειστικά τον ίδιο και καταθέτει ως Τεκμήριο 21 την βεβαίωση φοίτησης ημερ. 23/11/2023 από το Σ.Κ.Ε. Πύλας.
Ο καθ΄ου η αίτηση αναφέρει ότι στις 9/9/23 παρέδωσε εξουσιοδότηση στην αιτήτρια για να μεταβεί στην Ουγγαρία με το ανήλικο τέκνο τους μέχρι και τις 23/9/23. Η αιτήτρια δεν επέστρεψε στην Κύπρο στις 23/9/23 αναφέροντας στον καθ΄ου η αίτηση ότι θα εγκατασταθεί με το ανήλικο μόνιμα στην Ουγγαρία. Μετά την πιο πάνω εξέλιξη ο καθ΄ου η αίτηση την κατήγγειλε στη Αστυνομία για αρπαγή και απαγωγή ανηλίκου σύμφωνα με την Διεθνή Σύμβαση για τις Αστικές Πτυχές της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών της Χάγης. που κυρώθηκε από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μετά τις νενομισμένες διαδικασίες, την 01/10/2024 το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο της Βουδαπέστης εξέδωσε απόφαση με την οποία επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση και διέταξε όπως το ανήλικο επιστρέψει στην Κύπρο. Η αιτήτρια επέστρεψε τελικά στην Κύπρο με τον ανήλικο στις αρχές του 2025 και εναντίον της καταχωρήθηκε ποινική υπόθεση στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας για αρπαγή και απαγωγή ανηλίκου και για παράνομη κατακράτηση η οποία εκκρεμεί. Καταθέτει ως Τεκμήριο 22 την εξουσιοδότηση ημερ. 08/09/2023, ως τεκμήριο 23 βεβαίωση καταγγελίας από την Αστυνομία, ως τεκμήριο 24 αίτηση επιστροφής του ανήλικου που υποβλήθηκε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, ως τεκμήριο 25 ηλεκτρονικό μήνυμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας ημερ. 16/04/2024, ως τεκμήριο 26 εξουσιοδότηση που υπέγραψε στις 16/04/2024 προς την Κεντρική Αρχή της Ουγγαρίας και ως τεκμήριο 27 την μεταφρασμένη απόφαση ημερ. 01/10/2024 του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου της Βουδαπέστης.
Αναφέρει ότι η αιτήτρια δεν είναι ανίκανη για εργασία, δεν λαμβάνει καν ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και δεν δίνει καμία λογική εξήγηση γιατί από το 2020 μέχρι και σήμερα δεν εργάζεται και ότι έχει την ικανότητα να κερδίζει τον εθνικό κατώτατο μισθό, ο οποίος ανέρχεται κάθε μήνα στο καθαρό ποσό των €900.
Σε σχέση με τα έξοδα του ανηλίκου, ως αυτά καταγράφονται από την αιτήτρια, ο καθ’ ου η αίτηση αναφέρει ότι τα έξοδα του νηπιαγωγείου καταβάλλονται από το ίδιο ενώ ο ανήλικος δεν παρακολουθεί σήμερα ιδιαίτερα μαθήματα. Αναφορικά με τα μεταφορικά έξοδα στην ουσία η αιτήτρια δεν έχει κανένα μεταφορικό έξοδο, καθώς τις πλείστες φορές επειδή η ίδια δεν μπορεί, για να την διευκολύνει, παραλαμβάνει ο ίδιος τον ανήλικο από το νηπιαγωγείο.
Ενώ στο δικόγραφο της η αιτήτρια δικογραφεί το ποσό των €50 για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στην μαρτυρία της κατά παράβαση του δικογράφου αναφέρεται στο ποσό των €100, ποσό το οποίο είναι παράλογο λόγο της εφαρμογής του ΓΕΣΥ. Αναφέρει επίσης ότι η αιτήτρια δεν δικογραφεί στην εναρκτήρια αίτηση της τις κοινωνικές υποχρεώσεις – γενέθλια, τις διακοπές, τα ιδιαίτερα μαθήματα, ενώ για την συντήρηση σπιτιού η αιτήτρια δικογραφεί το ποσό των €100 ενώ στην ένορκη της δήλωση αναφέρεται στο ποσό των €200. Η συντήρηση σπιτιού δεν εξειδικεύεται και δεν είναι αναγκαίο έξοδο για την διατροφή του ανήλικου.
Το καθαρό του εισόδημα ως αυτοεργοδοτούμενος κομμωτής ανέρχεται στο ποσό των €1.000 μηνιαίως.
Αναφέρει τέλος ότι είναι προς το συμφέρον του ανηλίκου να διαταχθεί να καταβάλλει το 60% κατά αναλογία των διδάκτρων στο σχολείο του ανηλίκου, περιλαμβανομένου και ολοήμερου και των διδάκτρων για οποιεσδήποτε αθλητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες του ανήλικου τέκνου και ζητά απόρριψη της αίτησης με έξοδα σε βάρος της αιτήτριας.
Μελέτησα με τη δέουσα προσοχή όλη τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και την επιχειρηματολογία των ευπαίδευτων δικηγόρων των διαδίκων μέσω των αγορεύσεων τους.
ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ
Τα όσα αφορούν στη διατροφή ανηλίκων περιλαμβάνονται στα άρθρα 33 επόμενα του Ν.216/90.
Συγκεκριμένα το άρθρο 33(1) ορίζει ότι:
"Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του".
Το άρθρο 37 ορίζει ότι:
(1) Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
(2) Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του
Όπως επισημάνθηκε στην υπόθεση Όξυνου v Λούη (2012) 1 ΑΑΔ 169, σε υποθέσεις διατροφής ανηλίκων, το Δικαστήριο ασκώντας ρόλο ρυθμιστή καλείται αφενός να προσδιορίσει τις ανάγκες του δικαιούχου και αφετέρου να συμπεριλάβει τα στοιχεία που έχουν σχέση με την ευημερία του δικαιούχου.
Ως προς το τι συνιστούν ανάγκες του δικαιούχου, παραπέμπω στο σύγγραμμα του Απόστολου Σ. Γεωργιάδη «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» όπου στη σελ. 652, αναφέρονται τα πιο κάτω:
«1. Ανάγκες του δικαιούχου
Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευση του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β΄). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη: τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παραθέριση, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες θεωρητικής, επαγγελματικής ή τεχνικής μόρφωσης, ακόμη και μεταπτυχιακής.»
Το επίπεδο διαβίωσης μετά από το χωρισμό αναγκαστικά υπόκειται σε κάποια πτώση. Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Ιωάννου ν. Ιωάννου (1993)1 Α.Α.Δ.900 στη σελ. 908:
«Πρέπει να σημειώσουμε ότι αναπόφευκτα το επίπεδο κοινωνικής διαβίωσης των συζύγων θα υποστεί κάποια πτώση μετά το χωρισμό, δεδομένου ότι παρίσταται ανάγκη διπλασιασμού ορισμένων εξόδων, όπως ενοικίαση δεύτερης κατοικίας, θέρμανση κ.ά.».
Σε κάθε περίπτωση όμως, το ζητούμενο είναι πάντοτε να διατηρηθεί το επίπεδο ζωής των ανηλίκων που θα είχαν αν οι γονείς τους συμβίωναν, όσο αυτό είναι δυνατόν (βλ. Κορελλίδης ν. Κορελλίδη (2012) 1 Α.Α.Δ.1975).
Στην υπόθεση Ρουσουνίδης v. Ρουσουνίδου ECLI:DOD:2021:30, Έφεση αρ. 25/2019, ημερομηνίας 15.12.2021, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Το μέτρο με το οποίο θα καθοριστεί η διατροφή, δεν μπορεί να αποτιμάται με απόλυτους αριθμούς, ούτε αναμένεται η απόδειξη των κονδυλίων με περισσή αυστηρότητα, χωρίς να είναι επιτρεπτό να υιοθετούνται μέσες λύσεις κατά τρόπο αυθαίρετο (Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1(Β) Α.Α.Δ. 951, 957). Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων. Κονδύλια που κατ' ισχυρισμό απαιτούνται για συγκεκριμένες ανάγκες μπορεί να μην γίνουν αποδεκτά από το δικαστήριο, είτε στη βάση ότι δεν υπήρξε ικανοποιητική τεκμηρίωση, είτε γιατί διαπιστώθηκε υπερβολή, οπόταν και μπορεί να μειωθούν. ΄Αλλα μπορεί να κριθεί ότι δεν αφορούν βασικές ανάγκες και να μην γίνουν καθόλου αποδεκτά (Παναγιώτου v. Σφικτού (2001) 1(Α) Α.Α.Δ. 625, 630). Εάν για συγκεκριμένο κονδύλι δεν υπάρχει περί του αντιθέτου μαρτυρία, αυτό δεν οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποδοχή του. Το Δικαστήριο θα πρέπει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων και δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων (Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδη κ.ά. (1998) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1391).»
Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Κορελλίδης v. Κορελλίδη ανωτέρω, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«... το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα τέκνα σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί».
Στην Εφ. Αρ. 36/2018 ημερ. 7/5/2020 του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευση του". Στην παράγρ. (Ι) του ίδιου άρθρου, σαφώς ορίζει ότι "η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του.". Συνεπώς η λέξη "διατροφή" δεν αποδίδει την πλατιά έννοια που ο σοφός νομοθέτης φρόντισε επιγραμματικά να αποδώσει. Η διατροφή, σύμφωνα με την έννοια που δίδει ο νόμος, δεν καλύπτει μόνο τη δαπάνη για την τροφή. Περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη όπως τροφή, στέγη, ντύσιμο, φωτισμό, θέρμανση, ψυχαγωγία, νοσηλείες και φάρμακα, συγκοινωνία, επικοινωνία, έξοδα για γενική μόρφωση και επαγγελματική εκπαίδευση. Ο νομοθέτης με την διατύπωση του Νόμου καθόρισε τόσο το πλάτος της διατροφής όσο και το επίπεδο της πάντοτε μέσα στα μέτρα του δυνατού (βλ. Κουμάντου Παραδόσεις Οικογενειακού Δικαίου, 2ος Τόμος σελ. 44 κ.ε)
Θα πρέπει ακόμα να σημειωθεί πως σε υποθέσεις διατροφής αποτελεί καθήκον και των δύο διαδίκων να προβούν σε πλήρη και αληθινή αποκάλυψη των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδη κ.α. (1998) 1(Γ) ΑΑΔ 1386).
Στην υπόθεση Δημητρίου V. Περδίου (2005) 1 Α.Α.Δ.1418 αναφέρθηκαν τα εξής σχετικά:
«Όπως έχει η σχετική Νομοθετική διάταξη (αρ.33(1) Ν.216/1990) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας ανήκει και στους δύο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette (1965) 1 AII E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο καθ' ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί λαμβάνοντας υπόψη την φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν οι άλλοι στο ίδιο επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο καθ' ου η αίτηση έχει ψηλότερα, απ' ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση των γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει. (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης V. Μαρκουλίδη κ.α (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386,1390) Επομένως, σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μια οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που πρέπει να αποδεικνύεται από τον αιτητή ή την αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε Δικαστήριο προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων. Περαιτέρω αναφέρουμε ότι από σχετική νομολογία φαίνεται ότι το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη όχι μόνο τα πραματικά εισοδήματα αλλά και την ικανότητα του καθ' ου η αίτηση να κερδίζει (his potential earning capacity) (Βλ. Klucinsky v. Klucinsky (1953) 1 All E.R. 683 και McEwan v. McEwan (1972) 2 All E.R. 708) »
Στην υπόθεση Ηλίας Ηλία v Μαρίνας Ηλία δια της μητρός της Μάρως Αλωνεύτη (1997) 1 ΑΑΔ 1354 αποφασίστηκε ότι:
«Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου και τις οικονομικές δυνατότητες των γονέων του και όχι με βάση του τι επέλεξαν να διαμορφώσουν ώστε να διατηρούνται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην τους επιτρέπει να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε ότι η εισοδηματική ικανότητα του εφεσείοντα, δεν μπορούσε να είναι μικρότερη από ΛΚ700 το μήνα, αφού έλαβε υπ' όψιν το τι κέρδιζε προηγουμένως, τι εμπειρίες είχε και τη δυνατότητα αξιοποίησής τους. Με το δεδομένο αυτό καθόρισε το ποσό της διατροφής. Η ορθότητα της αναλογίας δεν αμφισβητήθηκε με την έφεση».
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ-ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ
Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μαρκουλίδης (βλ. ανωτέρω), αν ο υπόχρεος επιλέξει να μη βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση της οικονομικής του δυνατότητας, αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί η στάση του αυτή να χρησιμοποιηθεί και ως επιχείρημα περί ελλείψεως μαρτυρίας. Το Δικαστήριο οφείλει να ενεργήσει στη βάση των στοιχείων που έχει ενώπιον του.
Α. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΑΙΤΗΤΡΙΑΣ
Καταρχάς θα πρέπει να επισημάνω ότι σε κανένα σημείο της μαρτυρίας της η αιτήτρια αναφέρθηκε σε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας το οποίο αντιμετωπίζει το οποίο επηρεάζει ή περιορίζει την ικανότητα της για εργασία.
Παρατηρώ επίσης ότι ενώ στην δικογραφημένη της θέση αναφέρει ότι στις 16/2/25 υπέβαλε αίτημα για ανεργιακό επίδομα, στη μαρτυρία της αναφέρει ότι δεν λαμβάνει κανένα κρατικό επίδομα χωρίς να δίδει οποιαδήποτε εξήγηση για τους λόγους που δεν λαμβάνει κρατικό επίδομα, αν τελικά η αίτηση την οποία υπέβαλε για λήψη ανεργιακού επιδόματος απορρίφθηκε και τους λόγους απόρριψης της.
Η αιτήτρια κανένα λόγο προβάλλει ο οποίος να δικαιολογεί την αποχή της από οποιαδήποτε εργασία από το 2020, που γέννησε, μέχρι και σήμερα ενώ παρά το γεγονός ότι η ίδια αναφέρει ότι πριν να σταματήσει να εργάζεται, εργαζόταν σε ξενοδοχείο, παραλείπει να αναφέρει το ποσό το οποίο λάμβανε ως μισθό από την τότε εργασία της.
Ο καθ’ ου η αίτηση αναφέρει ότι η αιτήτρια είναι ικανή για εργασία αλλά αρνείται να εργαστεί και ότι είναι σε θέση να εργάζεται και να λαμβάνει τον κατώτατο θεσμοθετημένο μισθό ο οποίος ανέρχεται στο καθαρό ποσό των €900 μηνιαίως.
Το γεγονός ότι η αιτήτρια επέλεξε να μην διαφωτίσει το Δικαστήριο σε σχέση με την εισοδηματική της ικανότητα δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να καταλήξει στη βάση των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του.
Στη βάση των όσων κατέγραψα ανωτέρω, των κενών που παρουσιάζει η μαρτυρία της αιτήτριας, στην απουσία οποιουδήποτε λόγου ο οποίος να δικαιολογεί την αποχή της αιτήτριας από οποιαδήποτε εργασία, αποδέχομαι ως πιο λογική τη θέση την οποία προβάλλει ο καθ’ ου η αίτηση και κρίνω ότι η αιτήτρια είναι σε θέση να εργάζεται και να εξασφαλίζει τουλάχιστον τον κατώτατο θεσμοθετημένο μισθό ήτοι περί τα €900 καθαρά μηνιαίως το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου.
Β. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΘ΄ΟΥ Η ΑΙΤΗΣΗ
Ο καθ΄ου η αίτηση στην μαρτυρία του αναφέρει ότι είναι αυτοεργοδοτούμενος κομμωτής και κερδίζει περί τα €1.200 μηνιαίως καθαρά, ενώ σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του αναφέρει ότι κερδίζει το ποσό των €1.000 μηνιαίως.
Για τους λόγους που εξηγεί και τους οποίους κατέγραψα αναλυτικά ανωτέρω, δεν είναι σε θέση να καταθέσει πρόσφατες ασφαλιστικές του αποδοχές από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ενώ προς υποστήριξη των εισοδημάτων του καταθέτει βεβαίωση των συνιδιοκτητών της επιχείρησης στην οποία εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενος στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι ο καθ’ ου η αίτηση κερδίζει το ποσό των €1.000-€1.200 μηνιαίως.
Η αιτήτρια αναφέρει ότι εξ όσων γνωρίζει ο καθ’ ου η αίτηση ο οποίος εργάζεται ως αυτοεργοδοτούμενος κομμωτής με μηνιαίο εισόδημα πέραν των €2.000 μηνιαίως.
Αναντίλεκτος παρέμεινε ο ισχυρισμός του καθ’ ου η αίτηση σε σχέση με τους λόγους που δεν μπορεί να εγγραφεί στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως αυτοεργοδοτούμενος με αποτέλεσμα να μην μπορεί να καταθέσει ως τεκμήριο προς απόδειξη των ισχυρισμών του σε σχέση με τα εισοδήματα τους τις ασφαλιστικές του αποδοχές από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ενώ ο ισχυρισμός της αιτήτριας ότι ο καθ΄ου η αίτηση λαμβάνει πέραν των €2.000 μηνιαίως παρέμεινε στη σφαίρα της αοριστίας.
Λαμβάνοντας υπόψιν την τεκμηριωμένη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με τα εισοδήματα του καθ΄ου η αίτηση, σε συνάρτηση με το σύνολο της αποδεκτής μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου καταλήγω ότι τα εισοδήματα του καθ’ ου η αίτηση δεν μπορεί να είναι χαμηλότερα του ποσού των €1.200 μηνιαίως το οποίο και καθίσταται εύρημα του Δικαστηρίου.
ΕΞΟΔΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥ
Όπως είναι νομολογημένο, για να καταλήξει το Δικαστήριο στο εύλογο των κονδυλίων δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων.(βλ Μαρκουλιδης ανωτέρω).
Κονδύλια που κατ’ ισχυρισμό απαιτούνται για συγκεκριμένες ανάγκες, μπορεί να μην γίνουν αποδεκτά από το Δικαστήριο, είτε στη βάση ότι δεν υπήρξε ικανοποιητική τεκμηρίωση, είτε γιατί διαπιστώθηκε υπερβολή, οπότε και μπορεί να μειωθούν. Άλλα μπορεί να κριθούν ότι δεν αφορούν βασικές ανάγκες και μην γίνουν καθόλου αποδεκτά. (Παναγιώτου v Σφικτού (2001) 1 (Α) Α.Α.Δ. 625,630).
Όταν πρόκειται για κονδύλια η ύπαρξη των οποίων είναι δεδομένη και δεν χωρεί αμφισβήτηση, όπως για παράδειγμα τα έξοδα διατροφής, ένδυσης-υπόδησης κτλ, το Δικαστήριο, ακόμη και στην απουσία σχετικής τεκμηρίωσης, με γνώμονα την κοινή λογική και την πείρα της ζωής μπορεί να καθορίσει το εύλογο αυτών. Όταν όμως πρόκειται για κονδύλια που αφορούν σε εξειδικευμένες ανάγκες των ανηλίκων όπως για παράδειγμα τα φροντιστήρια, τις διάφορες θεραπείες και δραστηριότητες, τότε η τεκμηρίωση θα πρέπει να είναι τέτοια που να ικανοποιήσει το Δικαστήριο και να προχωρήσει να επιδικάσει ποσά για την κάλυψη τους.
Εάν για ένα συγκεκριμένο κονδύλι δεν υπάρχει περί του αντιθέτου μαρτυρία, αυτό δεν οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποδοχή του.
Σημειώνω ότι προς υποστήριξη των εξόδων του ανηλίκου η αιτήτρια καταθέτει ως τεκμήριο, δυο αποδείξεις πληρωμής της υπεραγοράς και μια απόδειξη πληρωμής του τηλεφώνου.
Όπως ανέφερα και ανωτέρω, δεν θα ληφθούν υπόψιν τα έξοδα που για πρώτη φορά αναφέρονται στην μαρτυρία της η αιτήτρια ήτοι τα έξοδα των διακοπών (τα οποία παρατηρώ καταγράφονται δυο φορές στον αναλυτικό πίνακα), τα έξοδα για κοινωνικές υποχρεώσεις και γενέθλια, και για τα ιδιαίτερα μαθήματα. Δεν θα υπολογίσω επίσης οποιοδήποτε ποσό για το νηπιαγωγείο αφού δεν αμφισβητήθηκε ότι με βάση το προσωρινό διάταγμα πληρώνεται από τον καθ’ ου η αίτηση.
Έλαβα υπόψιν μου την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, τα τεκμήρια που κατατέθηκαν προς υποστήριξη των εξόδων, και με γνώμονα τη κοινή λογική και την πείρα της ζωής αλλά και των πλαισίων που τίθενται από την ισχύουσα Νομολογία καθορίζω αυτά ως ακολούθως:
Διατροφή συντήρηση, είδη υγιεινής, πανιά και παιδικές τροφές:
Σημειώνω ότι κατά την καταχώρηση της αίτησης ο ανήλικος ήταν σχεδόν πέντε ετών και κατά την κρίση μου στην ηλικία των πέντε ετών τα ανήλικα δεν τρέφονται με παιδικές τροφές αλλά ούτε και χρησιμοποιούν πάνες. Σημειώνω δε ότι δεν έχει τεθεί ενώπιον μου μαρτυρία ότι ο ανήλικος αντιμετωπίζει οποιοδήποτε θέμα συνέπεια του οποίου να χρειάζεται να λαμβάνει ακόμη παιδικές τροφές ή να χρησιμοποιεί πάνα.
Λαμβάνοντας υπόψιν την ηλικία του ανηλίκου, το γεγονός ότι πρέπει να λαμβάνει τρία γεύματα την ημέρα, το γεγονός ότι δεν αντιμετωπίζει οποιοδήποτε προβλήματα για να απαιτείται ειδική διατροφή της οποία το κόστος ενδεχομένως να ήταν υψηλότερο, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €200 μηνιαίως είναι εύλογο και καθίσταται εύρημα του Δικαστηρίου.
Ένδυση και υπόδηση
Λαμβάνοντας υπόψιν τους ρυθμούς ανάπτυξης των παιδιών αυτής της ηλικίας κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €80 μηνιαίως είναι εύλογο και καλύπτει την ανάγκη αυτή το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου.
Αναλογία ρεύματος, νερού, θέρμανσης, τηλέφωνο και ίντερνετ
Η αιτήτρια αναφέρει ότι διαμένει με τον ανήλικο και την αδελφή της ενώ δεν καταθέτει οποιαδήποτε απόδειξη πληρωμής των λογαριασμών κοινής ωφέλειας, πλην ενός λογαριασμού τηλεφώνου για το ποσό των €20.44.
Παρά το γεγονός ότι δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου τεκμηριωμένη μαρτυρία για τα εν λόγω έξοδα, αυτά εντάσσονται στις βασικές μηνιαίες ανάγκες διατροφής και συντήρησης και για το λόγο αυτό θα υπολογίσω τη συνεισφορά του ανηλίκου.
Με βάση την κοινή λογική και την πείρα της ζωής θεωρώ ότι ένα ποσό της τάξης των €60 μηνιαίως είναι εύλογο και καλύπτει τη συνεισφορά του ανηλίκου στα αναφερόμενα έξοδα το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου.
ΙΑΤΡΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ
Αποτελεί δικαστική γνώση ότι μετά την εφαρμογή του ΓΕΣΥ παρέχεται δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για τους δικαιούχους όχι όμως πλήρης αφού αφενός οι δικαιούχοι καλούνται να καταβάλουν κάποιο ποσό ως συμπληρωμή ακόμη και για έξοδα που καλύπτονται από το ΓΕΣΥ ενώ αφετέρου κάποια έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και εμβόλια δεν καλύπτονται καθόλου από το σύστημα.
Δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία ότι ο ανήλικος αντιμετωπίζει οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας για το οποίο να απαιτείται εξειδικευμένη θεραπεία και ή λήψη φαρμακευτικής αγωγής σε σταθερή βάση. Συνακόλουθα κρίνω ότι, ένα ποσό της τάξης των €30, για οποιοδήποτε έκτακτο σχετικό έξοδο τυχόν προκύψει, είναι εύλογο και καλύπτει την αναφερόμενη ανάγκη το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου.
ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ -ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ-ΕΞΟΔΑ ΟΧΗΜΑΤΟΣ
Αρχικά θα αναφέρω ότι τα έξοδα οχήματος, τα οποία εν πάση περιπτώσει τέθηκαν αόριστα από την αιτήτρια χωρίς οποιαδήποτε τεκμηρίωση, δεν μπορούν να ενταχθούν στο εξοδολόγιο του ανηλίκου και παραπέμπω στη σχετική επί του θέματος απόφαση στην Έφεση Αρ. 20/21 μεταξύ Ι.Σ-Ε.Κ ημερ.29/1/24 στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ορθό κρίνουμε και το συμπέρασμα του πρωτόδικου Δικαστηρίου να επιδικάσει, ως εύλογο, το ποσό €100,00 μηνιαίως για καύσιμα μετακίνησης των δύο ανήλικων, έχοντας υποδείξει ταυτόχρονα ότι η συμπερίληψη στο αξιούμενο κονδύλι για ασφάλεια, άδεια κυκλοφορίας, service και ΜΟΤ δεν εμπίπτουν στις ανάγκες των ανήλικων, αλλά πρόκειται για έξοδα τα οποία ούτως ή άλλως όφειλε να καταβάλει η εφεσείουσα για δικές της ανάγκες».
Για τα καύσιμα που απαιτούνται για της μετακινήσεις του ανηλίκου από και προς το σχολείο, στους ιατρούς και οπουδήποτε αλλού παραστεί ανάγκη να μετακινηθεί, λαμβάνοντας υπόψιν τις υψηλές τιμές των καυσίμων κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €80 μηνιαίως είναι εύλογο και καλύπτει τη συνεισφορά του ανηλίκου στο αναφερόμενο έξοδα το οποίο και καθίσταται εύρημα του Δικαστηρίου.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΛΛΑ ΕΞΟΔΑ ΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ
Τα παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας έχουν ανάγκη να ψυχαγωγούνται και να κοινωνικοποιούνται με παιδιά της ηλικίας τους και με δραστηριότητες που αρμόζουν στην ηλικία τους. Αποδέχομαι επίσης ότι υφίσταται ανάγκη αγοράς παιχνιδιών στην ηλικία που βρίσκεται ο ανήλικος τόσο για ψυχαγωγικούς όσο και για εκπαιδευτικούς λόγους.
Λαμβάνοντας υπόψιν την ηλικία του ανηλίκου, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €100 είναι εύλογο για την κάλυψη της αναφερόμενης ανάγκης το οποίο καθίσταται πλέον εύρημα του Δικαστηρίου.
ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΠΙΤΙΟΥ
Αόριστος χωρίς καμία εξειδίκευση αλλά και τεκμηρίωση παρέμεινε ο αναφερόμενος ισχυρισμός της αιτήτριας και δεν προτίθεμαι να συμπεριλάβω τα αναφερόμενα έξοδα στο μηνιαίο εξοδολόγιο του ανηλίκου.
Στη βάση των όσων αναλυτικά κατέγραφα ανωτέρω καταλήγω ότι τα μηνιαία έξοδα διατροφής και συντήρησης του ανήλικου τέκνου των διαδίκων καλύπτονται με το συνολικό ποσό των €550 μηνιαίως το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου.
Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, τα εισοδήματα της αιτήτριας καθορίστηκαν στο ποσό των €900 μηνιαίως και του καθ΄ου η αίτηση στο ποσό των €1.200 μηνιαίως.
Συνακόλουθα, η συνεισφορά του καθ΄ου η αίτηση στα μηνιαία έξοδα διατροφής και συντήρησης του ανήλικο τέκνου του καθορίζεται στο ποσό των €315 μηνιαίως (στρογγυλός αριθμός) το οποίο αποτελεί και εύρημα του Δικαστηρίου.
Όπως ήδη κατέγραψα ανωτέρω, αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ο ανήλικος διαμένει εξ ημισείας με τους γονείς του.
Στην απόφαση του Δ.Ο.Δ στην Έφεση αρ.28/21 μεταξύ Μ.Φ.Χ- Μ.Κ.Χ ημερ.23/6/22, στην οποία τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων διέμεναν με τον καθ’ ου η αίτηση τις μισές μέρες, ομοίως με την υπό κρίση αίτηση, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:
«Σε σχέση με το γεγονός ότι τα παιδιά διαμένουν μαζί του τις μισές μέρες της εβδομάδας, ο Εφεσείων επικαλέστηκε την Ρουσουνίδης ν. Ρουσουνίδου, Έφ. Δευτ. Οικ. Δικ. Αρ.25/2019, ημερ. 15.12.2021, όπου αναφέρθηκε ότι:
«Τα έξοδα των παιδιών πληρώνονται από τον γονέα με τον οποίο τα παιδιά διαμένουν και ο άλλος γονέας δεν απαλλάσσεται της υποχρέωσης συνεισφοράς του σε αυτά επειδή επιθυμεί, κατά την επικοινωνία του με το παιδί του ή σε οποιοδήποτε χρόνο, να του προσφέρει, είτε αγοράζοντας του κάποιο είδος, είτε προσφέροντας του αναψυχή. Αυτά προσφέρονται οικειοθελώς και το παιδί τα απολαμβάνει επιπλέον των αναγκών του, όπως καθορίζονται στη δικαστική απόφαση. Από την άλλη, τα έξοδα διατροφής του παιδιού κατά τις ημέρες που διαμένει με τον υπόχρεο για καταβολή διατροφής γονέα μπορούν να συνυπολογιστούν.* Κατά κύριο λόγο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ιδιαίτερο οικονομικό πρόβλημα.
* Η αγγλική νομοθεσία (Child Support Act 1991, παράρτημα 1,παράγρ.7) εμπεριέχει πρόνοια για μείωση του ποσού της διατροφής που θα καταβάλλεται, με αναφορά στις ημέρες το χρόνο που το παιδί διαμένει με τον υπόχρεο να πληρώσει διατροφή γονέα.»
Ό,τι αυτό σημαίνει είναι ότι τα έξοδα της διατροφής του παιδιού, στη στενή έννοια του όρου, για το χρόνο που διαμένει με το γονέα που καλείται να συνεισφέρει, μπορούν να θεωρηθούν ως ποσό που καταβάλλει άμεσα και να συνυπολογιστεί στη συνεισφορά του. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου ο χρόνος αυτός είναι μεγάλος.
Ένας πρόσφορος τρόπος καθορισμού του ποσού που θα διαταχτεί να πληρώνεται είναι να υπολογίζονται όλα τα έξοδα του παιδιού, να αποφασίζεται το ποσοστό που αναλογεί σε αυτόν που θα συνεισφέρει και από αυτό να αφαιρείται κάθε ποσό που καταβάλλει άμεσα (εκτός εκείνων που προσφέρονται και το παιδί τα απολαμβάνει επιπλέον των αναγκών του).
Το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε αποφανθεί ότι απαιτείτο ποσό €750 το μήνα για τη σίτιση των παιδιών. Επομένως θα έπρεπε να λάβει υπόψη ότι το μισό ποσό (€375) ξόδευε ο Εφεσείων, όταν τα παιδιά διέμεναν στο σπίτι του και να το αφαιρέσει από το ποσό που θα τον διέτασσε να πληρώνει στη βάση της αναλογίας που είχε αποφασίσει. Στη βάση των αριθμών στους οποίους είχε καταλήξει το πρωτόδικο Δικαστήριο, στα έξοδα των €3070 και με την αναλογία 8000:2787, ο Εφεσείων θα έπρεπε να πληρώνει €2277, και εφόσον ξόδευε απευθείας €375, θα έπρεπε να διαταχτεί να πληρώνει €1902 και όχι €2000. Σε αυτή την έκταση επιτυγχάνουν οι λόγοι έφεσης 3 και 4». (οι υπογραμμίσεις είναι του Δικαστηρίου).
Συνακόλουθα, καθοδηγούμενη από την πιο πάνω Νομολογία, λαμβάνοντας υπόψιν ότι αδιαμφισβήτητα ο χρόνος διαμονής του ανηλίκου με τους γονείς του είναι ίσος, για να καθορίσω το ποσό το οποίο θα διαταχθεί να καταβάλλει ο καθ’ ου η αίτηση για την διατροφή του ανήλικου τέκνου του θα πρέπει από το ποσό των €315 (που καθορίστηκε ως η συνεισφορά του καθ΄ου η αίτηση με βάση την εισοδηματική ικανότητα των διαδίκων) να αφαιρέσω το ποσό των €275 (που αποτελεί το ½ του συνολικού ποσού που απαιτείται για την κάλυψη των μηνιαίων αναγκών του ανηλίκου, το οποίο καταβάλλεται απευθείας από τον καθ’ ου η αίτηση).
Συνακόλουθα, στην βάση των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω η συνεισφορά του καθ΄ου η αίτηση στα μηνιαία έξοδα διατροφής και συντήρησης του ανηλίκου καθορίζεται στο ποσό των €40 μηνιαίως το οποίο καθίσταται και εύρημα του Δικαστηρίου. (€315-€275).
Αναφορικά με το ζήτημα της αναδρομικότητας της διατροφής και την δυνατότητα να διαταχθεί η καταβολή της από την ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης ή από κάποιο μεταγενέστερο χρονικό σημείο, κρίνω ότι, δεδομένου ότι ο καθ’ ου η αίτηση, εκτός από την κάλυψη των εξόδων του ανηλίκου τις μισές μέρες που διαμένει μαζί του, κατέβαλλε επιπλέον το ποσό των διδάκτρων του νηπιαγωγείου μου παρέχεται η δυνατότητα να μην προσδώσω αναδρομική ισχύ στο διάταγμα που πρόκειται να εκδοθεί.
Σε σχέση με τα έξοδα της διαδικασίας, εν' όψει της πιο πάνω κατάληξης μου και με δεδομένο ότι, για τους λόγους που εξήγησα ανωτέρω και κατέληξα στο συγκεκριμένο ποσό, το οποίο είναι αισθητά χαμηλότερο από το ποσό το οποίο ζητά η αιτήτρια με την αίτηση της, κρίνω ότι μου παρέχεται η δυνατότητα, ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια, να περιορίσω το ποσό των δικηγορικών εξόδων που πρόκειται να επιδικάσω εναντίον του.
ΚΑΤΑΛΗΞΗ
Στην βάση όλων όσων ανέφερα ανωτέρω και προσπάθησα να εξηγήσω εκδίδεται το ακόλουθο διάταγμα:
Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο καθ΄ου η αίτηση από 1/10/26 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα να καταβάλλει το ποσό των €40 μηνιαίως για τη διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων Κ. Τ. Έ.
Το 1/4 των εξόδων ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ’ ου η αίτηση.
(Υπ.) ....................................
Α. Παναγή, Δ. Οικ. Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο