ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Σ. Νεοφύτου, Δ.
Αρ. Αίτησης: 239/23 (i)
Μεταξύ:
Γ.Π.
Αιτητής
και
Γ.Γ.
Καθ’ ης η αίτηση
Ημερομηνία: 30 Απριλίου 2026
Εμφανίσεις:
Για τον Αιτητή: Χρ. Καμπούρης για Kampouri Gialeli & Co
Για την Καθ’ ης η αίτηση: Χρ. Ν. Ματθαίου
ΑΠΟΦΑΣΗ
Ο Αιτητής, τέκνο της Καθ’ ης η αίτηση, ενηλικιώθηκε στις 3.3.20. Μετά από επιτυχία σε εξετάσεις εισδοχής εξασφάλισε θέση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στη Νομική σχολή. Με εναρκτήρια αίτηση που καταχώρισε ενόσω ήταν φοιτητής στο τρίτο έτος (τεκμήριο 1 μαρτυρίας Αιτητή - βεβαίωση φοίτησης του στο τρίτο έτος), αξιώνει την έκδοση του ακόλουθου διατάγματος:
«Διάταγμα με το οποίο να διατάσσεται η Καθ’ ης η αίτηση να καταβάλλει στον Αιτητή από την καταχώρηση της αίτησης το ποσό των €400 μηνιαίως ως συνεισφορά της στην διατροφή και/ή εν γένει συντήρηση και εκπαίδευση του Αιτητή μέχρι και την αποπεράτωση των σπουδών του.»
Η ακρόαση της εναρκτήριας αίτησης έγινε με την καταχώριση έγγραφης μαρτυρίας στη βάση της Δ.30 των Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών. Οι διάδικοι κατέθεσαν την μαρτυρία τους υπό μορφή ενόρκων δηλώσεων, επί των οποίων αμφότεροι επισύναψαν τα αναγκαία κατά την κρίση τους τεκμήρια προς απόδειξη των ισχυρισμών τους. Για την πλευρά του Αιτητή, πέραν από τον ίδιο, μαρτυρία προσέφερε ο πατέρας του Μ.Π. και ο Α.Α. πρώην σύζυγος της Καθ’ ης η αίτηση. Ουδείς εξ’ αυτών αντεξετάστηκε. Η εκδίκαση της υπόθεσης ολοκληρώθηκε με την κατάθεση των γραπτών αγορεύσεων των ευπαίδευτων συνηγόρων των διαδίκων.
Στη μαρτυρία του ο Αιτητής αναφέρει ότι έχει έναν αδελφό, τον Β. και ότι όταν οι γονείς τους χώρισαν διέμεναν εξίσου και με τους δύο και τα έξοδα τους καλύπτονταν από αυτούς εξ ημισείας. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν εκδόθηκε διάταγμα διατροφής ενόσω ήταν ανήλικοι.
Ισχυρίζεται ότι κατά τη διάρκεια της φοίτησης του στο Πανεπιστήμιο και μέχρι τον Μάϊο του 2023, η Καθ’ ης η αίτηση του κατέβαλλε το ποσό των €300 μηνιαίως για να καλύπτει τα έξοδα του. Όπως αναφέρει, περί τα μέσα Μαΐου 2023, μετά από ένα σοβαρό επεισόδιο τσακωμού με την Καθ’ ης η αίτηση, η τελευταία τον εκδίωξε από την οικία της και του ανέφερε ότι δεν προτίθεται πλέον να τον βοηθά οικονομικά, με αποτέλεσμα να μην του έχει καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έκτοτε.
Υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της φοίτησης του ανάλωνε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στο διάβασμα και στα καθημερινά μαθήματα του, με αποτέλεσμα να μην έχει την δυνατότητα να εργαστεί. Εξηγεί επίσης ότι κατά το πρώτο έτος της φοίτησης του, ήτοι το Σεπτέμβριο του 2020, ένεκα της πανδημίας του κορονοϊού, το Πανεπιστήμιο λειτουργούσε με μαθήματα εξ’ αποστάσεως με αποτέλεσμα ο εγκλιματισμός του στη φοιτητική ζωή να ξεκινήσει ανώμαλα.
Αναφέρει ότι μετά την καταχώριση της παρούσας αίτησης συνέχισε τη φοίτηση του στο Πανεπιστήμιο μέχρι και τον Νοέμβριο του 2023, όπου και επέστρεψε στην Κύπρο για οικονομικούς λόγους και εργάστηκε στις οικοδομές με τον πατέρα του. Τον Μάρτιο του 2024 επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη με κάποια χρήματα που κατάφερε να μαζέψει. Εξηγεί επίσης ότι η εξεταστική του Φεβρουαρίου 2024 χάθηκε λόγω καταλήψεων και αυτός είναι ένας από τους λόγους που οφείλει μέχρι σήμερα 15 μαθήματα για την απόκτηση του πτυχίου του. Ανέμενε ότι θα ολοκλήρωνε τις σπουδές του το καλοκαίρι του 2024 και γι’ αυτό δεν αξιώνει οποιοδήποτε ποσό από την Καθ’ ης η αίτηση από τον Αύγουστο του 2024 και μετέπειτα.
Για τις οικονομικές δυνάμεις της Καθ’ ης η αίτηση αναφέρει ότι από την εργασία της λαμβάνει περί τα €1.200 μηνιαίως, πλέον €90 επίδομα τέκνου και ότι είναι δικαιούχος του ½ του επιδόματος μονογονέα ύψους €80, λόγω του ότι απέκτησε ακόμα ένα ανήλικο τέκνο από τον δεύτερο της γάμο. Υποστηρίζει επίσης ότι μετά το διαζύγιο της Καθ΄ ης η αίτηση με τον δεύτερο σύζυγο της, ο τελευταίος καλύπτει όλα τα έξοδα του ανήλικου τέκνου τους, πλην των διδάκτρων Αγγλικών και ότι της καταβάλλει το ποσό των €200 μηνιαίως λόγω της μεταξύ τους διευθέτησης των περιουσιακών τους διαφορών. Υπολογίζει ότι συνολικά η Καθ’ ης αίτηση λαμβάνει περί τα €1.570 μηνιαίως.
Για τις οικονομικές δυνάμεις του πατέρα του, ισχυρίζεται ότι ο μισθός του ανέρχεται σε €2.000 μηνιαίως. Με τα χρήματα αυτά συντηρεί τον αδελφό του, που είναι επίσης φοιτητής, δίδει στον Αιτητή €1.100 μηνιαίως για τα έξοδα του και επιπλέον καλύπτει τα δικά του προσωπικά έξοδα.
Στην μαρτυρία του παρέθεσε αναλυτικό πίνακα των μηνιαίων του εξόδων, τα οποία ανέρχονται σε €1.402 και υποστηρίζει ότι το συνολικό ποσό που του έστελναν οι γονείς του ήταν €1.400, ποσό που επαρκούσε οριακά για τη διαβίωση του. Υπήρξαν δε περιπτώσεις που η Καθ’ ης η αίτηση δεν ήταν τυπική και γι’ αυτό αναγκάστηκε να εξεύρει τρόπους να αυξήσει τα έξοδα του. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του κατέθεσε ως τεκμήριο 5, συμβόλαιο μίσθωσης του διαμερίσματος του, απόδειξη πληρωμής ενοικίου για τον Ιούλιο του 2023, μήνυμα οφειλής φυσικού αερίου, κατάσταση λογαριασμού τηλεφώνου για τους μήνες Ιούνιο του 2022 – Μάϊο του 2023, αποδείξεις πληρωμής ταξί για τους μήνες Δεκέμβριο, Φεβρουάριο και Μάϊο του 2023, απόδειξη πληρωμής ένδυσης και απόδειξη πληρωμής αεροπορικών εισιτηρίων με επιστροφή.
Αναφέρει συγκεκριμένα ότι κατά το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022 και για περίοδο οκτώ μηνών εργαζόταν δύο φορές το μήνα σε νυχτερινό κέντρο επ’ ονομάτι «Sugar Dady» με εισόδημα ύψους €40 το βράδυ. Μία από τις υποχρεώσεις του ήταν να διαφημίζει εκδηλώσεις και πάρτι μέσω διαδικτύου. Ωστόσο, λόγω έλλειψης ανάγκης από πλευράς του εργοδότη του, αναγκάστηκε να τερματίσει τη συγκεκριμένη εργασία. Είχε επίσης δημιουργήσει ιστοσελίδα πώλησης παπουτσιών, προσπάθεια που απέτυχε παταγωδώς εφόσον, όπως αναφέρει, δεν έκανε κάποια πώληση.
Ισχυρίζεται ότι για να μπορεί να καλύπτει τα έξοδα του κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τις διακοπές των Χριστουγέννων και του Πάσχα, εργαζόταν στις οικοδομές μαζί με τον πατέρα του. Αρνείται ότι έκανε ταξίδια, ότι είχε πολυτελή ζωή και αγόραζε ακριβά ρούχα και παπούτσια και υποστηρίζει ότι τα δύο ταξίδια που έκανε τα πλήρωσε με τα χρήματα που εξοικονόμησε από την εργασία του στις οικοδομές.
Υποστηρίζει ότι η Καθ’ ης η αίτηση, παρά το ότι τον προέτρεπε να σπουδάσει, τον μετέφερε στα φροντιστήρια του και μέχρι τον Μάϊο του 2023 κάλυπτε μέρος των εξόδων του, πλέον δεν επιδεικνύει ενδιαφέρον και δεν του καταβάλλει κάποιο ποσό. Ο δε πατέρας του από τον Μάϊο του 2023 που ανέλαβε να καλύπτει τα έξοδα σπουδών του αδελφού του, αδυνατεί να του καταβάλλει το ποσό των €1.100 ως έπραττε.
Ο πατέρας του Καθ’ ου η αίτηση, Μ.Π., στη μαρτυρία του αναφέρει ότι τόσο ο ίδιος όσο και η Καθ’ ης η αίτηση στήριζαν την επιλογή του Αιτητή να φοιτήσει σε νομική σχολή και τον βοήθησαν ενεργά να πετύχει. Τον διαβεβαίωναν ότι θα τον βοηθούσαν οικονομικά, χωρίς ποτέ να θέσουν όρους ή περιορισμούς ότι θα σταματούσαν να τον στηρίζουν αν δεν ήταν καλός φοιτητής ή καλός υιός, αλλά συμφώνησαν ότι η οικονομική τους στήριξη θα ήταν ανάλογη των οικονομικών τους δυνατοτήτων. Έτσι, ο ίδιος ανέλαβε να του στέλνει €1.100 και η Καθ’ ης η αίτηση €300 μηνιαίως. Συμφώνησαν επίσης ότι το ποσό της φοιτητικής χορηγίας θα κατατίθετο στο λογαριασμό του Αιτητή για τυχόν επιπλέον ανάγκες. Εξ’ όσων δε γνωρίζει, ο Αιτητής δεν διαθέτει περιουσία και το πρόγραμμα σπουδών του δεν του επιτρέπει να εργάζεται.
Ισχυρίζεται ότι περί τον Μάϊο του 2023, μετά από τσακωμό του Αιτητή και της Καθ’ ης η αίτηση, η τελευταία εκδίωξε τον Αιτητή και τον αδελφό του από την οικία της και σταμάτησε να του αποστέλλει οποιοδήποτε ποσό. Τον Αύγουστο και κάποιες μέρες του Ιουλίου 2023 ο Αιτητής εργάστηκε μαζί του στις οικοδομές και όπως κάθε καλοκαίρι, τα χρήματα που έλαβε τα χρησιμοποίησε για να κάνει ταξίδια. Εκείνη την χρονιά όμως τον συμβούλευσε να τα χρησιμοποιήσει για τις σπουδές του.
Εξηγεί περαιτέρω ότι τον Σεπτέμβριο του 2023 ο Αιτητής μετέβη στη Θεσσαλονίκη για να συνεχίσει τις σπουδές του, ωστόσο επέστρεψε στην Κύπρο το Νοέμβριο για να εργαστεί και να εξοικονομήσει χρήματα. Έχασε την εξεταστική του Φεβρουαρίου 2024 και τον Μάρτιο του 2024 μετέβη και πάλι στη Θεσσαλονίκη για να συνεχίσει τις σπουδές του με χρήματα που εξοικονόμησε ο Αιτητής αλλά και χρήματα που φύλαξε ο ίδιος. Αναφέρει επίσης ότι από το καλοκαίρι του 2024 ο Αιτητής εργάζεται στη Κύπρο και πηγαίνει στη Θεσσαλονίκη μόνο κατά την εξεταστική περίοδο.
Αναφέρεται και αυτός στις οικονομικές δυνάμεις της Καθ’ ης η αίτηση και τις δικές του και υποστηρίζει ότι πλέον καλύπτει ο ίδιος όλα τα έξοδα του Αιτητή και του άλλου του υιού, ο οποίος είναι επίσης φοιτητής. Χαρακτηρίζει την ενέργεια της Καθ’ ης η αίτηση να σταματήσει να βοηθά οικονομικά τον Αιτητή ως εκδικητική και ισχυρίζεται ότι όλα όσα αναφέρει περί ακαδημαϊκής ανικανότητας του Αιτητή, μη φοίτησης του στο Πανεπιστήμιο και οικονομικής άνεσης, αποτελούν προφάσεις. Υποστηρίζει ότι η συμπεριφορά της Καθ’ ης η αίτηση και η απόφαση της να τον τιμωρήσει για μια διαφωνία που είχαν μεταξύ τους για την προσωπική της ζωή, είχε ως αποτέλεσμα ο Αιτητής να χάσει σημαντικές παραδόσεις μαθημάτων.
Ο πρώην σύζυγος της Καθ’ ης η αίτηση, Α.Α., επαναλαμβάνει μέρος των ισχυρισμών του Αιτητή και του πατέρα του και συγκεκριμένα αναφέρεται στο χωρισμό του με την Καθ’ ης η αίτηση και την συμφωνία τους για τη διατροφή, την άσκηση της γονικής μέριμνας του ανήλικου τέκνου τους και την επίλυση των περιουσιακών τους διαφορών. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι ο ανήλιος υιός τους διαμένει μαζί του το ½ του χρόνου του και ότι γενικά καλύπτει ο ίδιος όλα του τα έξοδα, πλην των διδάκτρων Αγγλικών και των εξόδων διατροφής και συντήρησης του κατά τον χρόνο που διαμένει με την Καθ’ ης η αίτηση, έξοδα τα οποία καλύπτει η Καθ’ ης η αίτηση. Υποστηρίζει ότι η Καθ’ ης η αίτηση λαμβάνει επίδομα τέκνου, το ½ επιδόματος μονογονεϊκής οικογένειας και €200 που της καταβάλλει ο ίδιος ως μέρος της συμφωνίας επίλυσης των περιουσιακών τους διαφορών.
Η Καθ’ ης η αίτηση στη μαρτυρία της αναφέρει ότι η απόφαση να σπουδάσει ο Αιτητής ήταν κοινή απόφαση της ίδιας και του πατέρα του. Δεδομένων των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετώπιζε, ενόψει του ότι ο Αιτητής, ο αδελφός του και το τρίτο ανήλικο που απέκτησε αργότερα με τον δεύτερο σύζυγο της, διέμεναν μαζί της και κάλυπτε τα έξοδα τους χωρίς κάποια συνεισφορά από τον πατέρα τους, τόνισε στον Αιτητή ότι ανέμενε από αυτόν να προσηλωθεί στα μαθήματα του και να περατώσει τις σπουδές του μέχρι τον Ιούλιο του 2024. Επισημαίνει δε ότι σύμφωνα με τα λεγόμενα του Αιτητή, εξακολουθεί να οφείλει 15 μαθήματα για την απόκτηση του πτυχίου του.
Υποστηρίζει ότι ουδέποτε συμφώνησε με τον Αιτητή και τον πατέρα του ότι θα καλύπτει σταθερά μέρος των εξόδων του και ότι τα πρώτα δύο έτη φοίτησης του, του κατέβαλλε όποτε είχε την οικονομική δυνατότητα το ποσό των €300. Εξηγεί επίσης ότι ο Αιτητής με τη δική της συγκατάθεση εκμεταλλευόταν την φοιτητική χορηγία ύψους €3.500 ετησίως. Έκανε η ίδια την αίτηση και ακολούθως κατατίθετο ολόκληρο το ποσό στο λογαριασμό του Αιτητή, ρύθμιση που ίσχυε για τα ακαδημαϊκά έτη 2020-2021 και 2021-2022. Κατέθεσε ως τεκμήριο 11, αντίγραφο αίτησης για κρατική φοιτητική μέριμνα για το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022.
Όπως αναφέρει, περί το Σεπτέμβριο του 2022 πληροφορήθηκε ότι ο Αιτητής δεν επιδείκνυε ενδιαφέρον για τις σπουδές του, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρώσει με επιτυχία σημαντικό αριθμό μαθημάτων. Ανάλωνε τον χρόνο του σε άλλες ασχολίες εις βάρος των σπουδών του, κυρίως νυχτερινές, λαμβάνοντας ικανοποιητικά εισοδήματα, τη στιγμή που η ίδια με μεγάλη δυσκολία κατάφερνε να του αποστέλλει περιοδικά το ποσό των €300. Ισχυρίζεται ότι ο ίδιος ο Αιτητής της επιβεβαίωσε τα πιο πάνω στις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχαν μέχρι το Μάϊο του 2023, δίδοντας της λεπτομέρειες για το πρόγραμμα σπουδών του. Με βάση τα λεγόμενα του τα μαθήματα δεν υπερέβαιναν τις 20 ώρες εβδομαδιαίως, η δε παρακολούθηση τους δεν ήταν υποχρεωτική.
Υποστηρίζει ότι η ενέργεια της σταματήσει να βοηθά οικονομικά τον Αιτητή σε καμία περίπτωση είχε τιμωριτικό ή εκδικητικό χαρακτήρα, ως ο Αιτητής και ο πατέρας του υποστηρίζουν. Ισχυρίζεται προς τούτο ότι η μέχρι τότε η συνεισφορά της στα έξοδα του Αιτητή γινόταν με πολλές στερήσεις, ενώ ο Αιτητής δεν ήταν αφοσιωμένος στις σπουδές του και ότι η όλη στάση του Αιτητή να μην δίδει προτεραιότητα στις σπουδές του και παράλληλα να έχει αυξημένα έξοδα της προκάλεσε απογοήτευση. Τονίζει ότι ο Αιτητής έχει διακόψει τις σπουδές του και εργάζεται στην Κύπρο και ότι επανειλημμένα την απαρνήθηκε, την ύβρισε και την απείλησε χυδαία και μέχρι σήμερα στέκεται απέναντι της ως δηλωμένος εχθρός. Προς απόδειξη των πιο πάνω ισχυρισμών της, η Καθ’ ης η αίτηση κατέθεσε τα ακόλουθα τεκμήρια:
Τεκμήριο 1, αντίγραφο της ιστοσελίδας του Αιτητή με την ονομασία sugardaddy_ent.
Τεκμήριο 2, αντίγραφο της ιστοσελίδας του Αιτητή με την ονομασία gplug1.
Τεκμήριο 3, αντίγραφο εκδηλώσεων που διαφημίζονται στο τεκμήριο 1.
Τεκμήριο 4, αντίγραφο περιεχομένου που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Αιτητή με την ονομασία sugardaddy_ent όπου ο Αιτητής εμφανίζεται σε νυχτερινό κέντρο με νεαρές κοπέλες.
Τεκμήριο 12, αντίγραφο υβριστικών μηνυμάτων που απέστειλε ο Αιτητής στην Καθ’ ης η αίτηση.
Η Καθ’ ης η αίτηση καθορίζει τα εισοδήματα της στο ποσό των €1.200 μηνιαίως με το οποίο πρέπει να καλύπτει τα προσωπικά της έξοδα και τα έξοδα του ανήλικου τέκνου της που διαμένει μαζί της, χωρίς να λαμβάνει από τον πατέρα του οποιοδήποτε ποσό ως συνεισφορά στη διατροφή και συντήρηση του.
Χαρακτηρίζει υπερβολικά τα έξοδα του Αιτητή και επισημαίνει την κατά την κρίση της αποτυχία του να τα αποδείξει. Ως παράδειγμα της αλογιστίας του αναφέρεται στο τεκμήριο 5 που ο ίδιος κατέθεσε και υποδεικνύει ότι αφορά σε πληρωμές ταξί κατά τις πρωινές ώρες. Τονίζει επίσης το γεγονός ότι ο Αιτητής αδικαιολόγητα ενοικίασε άλλο διαμέρισμα με ενοίκιο ύψους €600, ενώ διέμενε σε διαμέρισμα με ενοίκιο ύψους €450 μηνιαίως. Κατέθεσε ως τεκμήριο 10, αντίγραφο ιδιωτικού συμφωνητικού μίσθωσης ημερομηνίας 02.09.2020. Τέλος, υποστηρίζει ότι το ποσό των €1.100 που ο Αιτητής ελάμβανε από τον πατέρα του ήταν αρκούντως ικανοποιητικό για την κάλυψη των εξόδων του.
Περαιτέρω και προς απόδειξη μέρους των προσωπικών της εξόδων κατέθεσε τα ακόλουθα τεκμήρια:
Τεκμήριο 5, αντίγραφα αποδείξεων του ενοικίου που καταβάλλει για το διαμέρισμα που διαμένει με άλλο πρόσωπο.
Τεκμήριο 6, αντίγραφο ενοικιαστηρίου εγγράφου.
Τεκμήριο 7, αντίγραφο κατάστασης ενδεικτικών πληρωμών για την περίοδο Μαΐου 2024 – Οκτωβρίου 2024.
Τεκμήριο 8, αντίγραφα καταστάσεων ηλεκτρικού ρεύματος.
Τεκμήριο 9, αντίγραφα λογαριασμών νερού. Εξηγεί ότι τα έγγραφα τεκμηρίων 8 και 9 εκδίδονται στο όνομα του ιδιοκτήτη του διαμερίσματος που ενοικιάζει και πληρώνονται από την ίδια.
ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ
Η διατροφή ενήλικου τέκνου ρυθμίζεται από άρθρο 33(2) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) που προνοεί ότι:
«Με απόφαση και σχετική ρύθμιση από το Δικαστήριο, η υποχρέωση των γονέων δυνάμει του εδαφίου (1) είναι δυνατό να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση του τέκνου, στις περιπτώσεις όπου ειδικές περιστάσεις επιβάλλουν τούτο, όπως σε περίπτωση ανικανότητας ή αναπηρίας του τέκνου ή υπηρεσίας θητείας του στην Εθνική Φρουρά ή φοίτησής του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή επαγγελματική σχολή».
Με εξαίρεση την υποχρέωση των γονέων να διατρέφουν τα ανήλικα τέκνα τους, άρθρο 33 (1) του Νόμου, στις υπόλοιπες περιπτώσεις η ύπαρξη της συγγένειας και μόνο δε δημιουργεί αυτόματα την υποχρέωση διατροφής του ενήλικου τέκνου από τους γονείς του. Η υποχρέωση διατροφής ενήλικου τέκνου γεννάται μόνο όταν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις που το επιβάλλουν, περιστάσεις οι οποίες δεν μπορούν να προκαθοριστούν εξαντλητικά. Ο νόμος προσδιορίζει τη φοίτηση σε εκπαιδευτικό ίδρυμα, ως μία εξ’ αυτών των περιστάσεων, συνυπολογιζόμενου κάθε σχετικού παράγοντα, όπως για παράδειγμα τη δυνατότητα κάλυψης των εξόδων του δικαιούχου διατροφής από περιουσία που διαθέτει ή από δικά του εισοδήματα, τη συμπεριφορά του ενήλικου τέκνου και τον ισχυρισμό περί διακινδύνευσης της διατροφής του υπόχρεου γονέα.
Στη βάση όλων των πιο πάνω, γίνεται αντιληπτό ότι το ενήλικο τέκνο θεωρείται ότι μπορεί και πρέπει να καλύπτει το ίδιο τα έξοδα διατροφής και συντήρησης του και τα έξοδα επιμόρφωσης του.
Σε κάθε περίπτωση, η υποχρέωση του γονέα να διατρέφει το ενήλικο τέκνο του μπορεί να συνεχίσει μόνο μετά από απόφαση Δικαστηρίου που εκδίδεται βάσει του πιο πάνω άρθρου. (Α. Τιτσινίδης v. Α. Τιτσινίδη (1994) 1 ΑΑΔ 385).
Στις περιπτώσεις όπου δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος διατροφής ενήλικα τέκνου, εφαρμόζονται αναλογικά οι πρόνοιες του άρθρου 37 του Νόμου. Το άρθρο 37(1) του Νόμου, αναφέρει ότι η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου, ενώ το άρθρο 37 (2) ορίζει ότι η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του.
Τονίζεται ότι στην διαδικασία εξέτασης αιτήσεων για καθορισμό της συνεισφοράς στην διατροφή ανηλίκων, οι γονείς έχουν την ευθύνη να προβαίνουν σε πλήρη και αληθινή αποκάλυψη των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων, έτσι ώστε να καθορίζεται ανάλογα και η υποχρέωση τους για καταβολή ενός ποσού. Το καθήκον αυτό εξακολουθεί να υφίσταται και στις περιπτώσεις όπου η διατροφή αφορά ενήλικο τέκνο και κάθε διάδικος οφείλει να αποκαλύψει ειλικρινά τις οικονομικές του δυνάμεις, εφόσον αυτές βρίσκονται στην σφαίρα της δικής τους γνώσης.
Στην απόφαση χχχ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ v. χχχ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ, Εφ. Αρ. 11/2020, ημερ. 22.04.2021 όπου συνοψίζονται οι αρχές άσκησης της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου αναφορικά με το υπό εξέταση θέμα αναφέρονται τα εξής:
«Στη Βουνού ν. Βουνού (1998) 1(Α) Α.Α.Δ. 490 αποφασίστηκε ότι η δυνατότητα του τέκνου να δικαιούται σε διατροφή μετά την ενηλικίωση του επαφίεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου και η τελική κατάληξη του αιτήματος πρέπει να είναι το αποτέλεσμα συνυπολογισμού κάθε παράγοντα που προβάλλεται ως σχετικός. Προσθέτει δε, ότι ο ενήλικας έχει μεν δικαίωμα να κάμνει τις επιλογές του, όμως όταν θέλει να αναλάβει άλλος τα έξοδα του, έστω ο πατέρας του, συνυπολογίζονται τα στοιχεία κάτω από το φακό της λογικής, ιδιαίτερα όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα είναι περιορισμένες.
Στην υπόθεση Χρίστου ν. Χρίστου (2000) 1 Α.Α.Δ. 189 αναφέρθηκε ότι δεν υφίσταται υποχρέωση συνέχισης της καταβολής διατροφής σε ενήλικο τέκνο, αν τα εισοδήματα του γονέα δεν δικαιολογούν κάτι τέτοιο και ότι ένας από τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη είναι κατά πόσο το ενήλικο τέκνο έκαμε τους σχεδιασμούς του χωρίς να είχε συμβουλευθεί τον πατέρα του ως προς την περαιτέρω εκπαίδευση του.
Στην πρόσφατη υπόθεση Χ.Σ. ν. Β.Σ. Έφεση αρ. 9/2019, ημερομηνίας 8/9/2020, που αφορούσε σε αίτηση ενήλικου τέκνου για οικονομική στήριξη του από τον πατέρα του προς το σκοπό φοίτησης σε Πανεπιστήμιο της Αγγλίας, τονίστηκε η αξία της επιμόρφωσης του ατόμου προς το σκοπό της μελλοντικής επαγγελματικής του αποκατάστασης ιδιαίτερα στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον, καταλήγοντας ότι όταν υπάρχει η οικονομική δυνατότητα και το παιδί έχει γνήσιο ενδιαφέρον και την ικανότητα να σπουδάσει, ο γονέας οφείλει να του παράσχει την ευκαιρία.
Από την πιο πάνω νομολογία διαφαίνεται ότι αποφασιστικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου είναι η οικονομική δυνατότητα του γονέα να παράσχει στο παιδί του τριτοβάθμια εκπαίδευση.»
Κατά συνέπεια, ένας από τους παράγοντες που συνυπολογίζεται είναι η οικονομική δυνατότητα του υπόχρεου, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι σε κάθε περίπτωση που κάποιος έχει αυξημένα εισοδήματα υποχρεούται δίχως άλλο να καλύπτει τα έξοδα εκπαίδευσης και συντήρησης ενήλικα τέκνου, ικανοποιώντας με αυτό τον τρόπο κάθε επιλογή και επιθυμία του (βλ. Βουνού v. Βουνού (1998) 1ΑΑΔ 490).
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το βάρος απόδειξης της αδυναμίας του Αιτητή να καλύπτει ο ίδιος τα έξοδα διατροφής του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του και την κατάσταση της υγείας του λαμβανομένων υπόψιν των αναγκών εκπαίδευσης της, βαραίνει τον ίδιο αποκλειστικά.
Κατά την καταχώριση της αίτησης, ο Αιτητής φοιτούσε ήδη στο τρίτο έτος σπουδών του. Με τη μαρτυρία του περιορίζει το αίτημα του για συνεισφορά της μητέρας του στη διατροφή του από τον Ιούλιο του 2023, χρόνο καταχώρισης της αίτησης μέχρι και τον Αύγουστο του 2024, χρόνο κατά τον οποίο αναμενόταν ότι θα τελείωνε τις σπουδές του.
Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι κατά τη διάρκεια φοίτησης του στο Πανεπιστήμιο αφιέρωνε όλο του το χρόνο στα μαθήματα του γεγονός που δεν του επέτρεπε να εργαστεί, ισχυρισμός που όχι μόνο χαρακτηρίζεται από αοριστία και γενικότητα, αλλά ούτε τεκμηριώνεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Ο Αιτητής παρέλειψε να αναφερθεί στο πρόγραμμα σπουδών του, στο ωράριο και στη συχνότητα των μαθημάτων και εάν για παράδειγμα αυτά είναι πρωινά ή απογευματινά. Από την άλλη, ο ισχυρισμός της Καθ’ ης η αίτηση ότι εβδομαδιαίως οι παρακολουθήσεις διαρκούσαν 20 ώρες χωρίς υποχρεωτική φυσική παρουσία, δεν αμφισβητήθηκε αλλά παρέμεινε αναντίλεκτος. Ο σχετικός ισχυρισμός επαληθεύεται και από το γεγονός ότι σήμερα ο Αιτητής βρίσκεται στην Κύπρο και μεταβαίνει στην Ελλάδα μόνο κατά τις εξεταστικές περιόδους.
Πέραν τούτου, τα όσα ο ίδιος ο Αιτητής αναφέρει στη μαρτυρία του αναιρούν την θέση του ότι ήταν αφοσιωμένος στα μαθήματα του, εφόσον προκύπτει ότι τελικά είχε το χρόνο να εργαστεί. Η εργασία του περιλάμβανε μεταξύ άλλων προώθηση διαφόρων εκδηλώσεων μέσω διαδικτυακών εφαρμογών και πώληση αθλητικών ειδών μέσω διαδικτύου, εργασίες που αναμφίβολα προϋποθέτουν την αφιέρωση σημαντικού χρόνου. Όλα τα ανωτέρω δεδομένα έρχονται σε πλήρη αντίφαση με τον ισχυρισμό του Αιτητή περί πλήρους αφοσίωσης στη φοίτηση του και αδυναμίας να εργαστεί.
Αόριστοι και ατεκμηρίωτοι παρέμειναν και οι ισχυρισμοί του αναφορικά με τα εισοδήματα που ελάμβανε από την εργασία του, τόσο κατά το διάστημα που διέμενε ακόμα στη Θεσσαλονίκη αλλά και το διάστημα που εργάστηκε με τον πατέρα του στις οικοδομές κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και του καλοκαιριού. Κατά παραδοχή του πατέρα του ο Αιτητής χρησιμοποιούσε τα χρήματα που κέρδιζε για να κάνει ταξίδια, την στιγμή που και ο ίδιος αναγνωρίζει τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο πατέρας του για να μπορεί να τον βοηθά οικονομικά.
Περί τις αρχές του ακαδημαϊκού έτους 2023-2024, ήτοι τον Νοέμβριο του 2023, ο Αιτητής διέκοψε την φοίτηση του στο Πανεπιστήμιο για να εργαστεί στην Κύπρο. Προκύπτει συνεπώς ότι υπάρχει δυνατότητα εξασφάλισης εισοδήματος που θα τον βοηθήσει να τελειώσει τις σπουδές του. Θα μπορούσε δε με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις και κυρίως την ικανότητα και την ευχέρεια που έχει να εργαστεί, ως ήδη πράττει, να εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης φοιτητικού δανείου για την κάλυψη ολόκληρου του ποσού που απαιτείται μηνιαίως για την κάλυψη των εξόδων του ή έστω της αναλογίας που ζητεί από την Καθ’ ης η αίτηση. Μέρος δε των εξόδων του κατά την επίδικη περίοδο καλυπτόταν και από το ποσό της φοιτητικής χορηγίας, γεγονός που παρέλειψε να αναφέρει στη μαρτυρία του.
Ως έχω ήδη υποδείξει, το ενήλικο τέκνο θεωρείται ότι μπορεί και πρέπει να καλύπτει το ίδιο τα έξοδα συντήρησης και επιμόρφωσης του, εκτός εάν αποδείξει το αντίθετο. Στην υπό κρίση περίπτωση ο Αιτητής απέτυχε να αποσείσει το βάρος αυτό, εφόσον τέτοια αδυναμία δεν έχει αποδειχθεί.
Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμα και στις περιπτώσεις που η φοίτηση σε Πανεπιστημιακό ίδρυμα δεν αμφισβητείται ως πραγματικό γεγονός, το Δικαστήριο εξακολουθεί να έχει το καθήκον να εξετάσει τη στάση και συμπεριφορά του τέκνου έναντι των σπουδών του και το κατά πόσον υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον απόκτησης πτυχίου και ολοκλήρωσης των σπουδών του (βλ. ανωτέρω Χ.Σ. v. Β.Σ., έφεση αρ. 9/2019).
Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι οφείλει 15 μαθήματα για την απόκτηση πτυχίου, ισχυρισμός που δεν τεκμηριώνεται. Θα έπρεπε ο Αιτητής να παρουσιάσει αναλυτική κατάσταση των μαθημάτων που έχει ολοκληρώσει με επιτυχία και αυτών που ακόμα οφείλει, παράλειψη που εύλογα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιθανό να υπολείπονται πολύ περισσότερα μαθήματα μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών του.
Για να δικαιολογήσει το πιο πάνω γεγονός, επικαλείται μεταξύ άλλων ότι έχασε μία εξεταστική περίοδο λόγω καταλήψεων. Ωστόσο, δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου επαρκής μαρτυρία αναφορικά με την ακαδημαϊκή του πρόοδο μέχρι το χρονικό εκείνο σημείο. Συνεπώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να εκτιμήσει κατά πόσον το γεγονός αυτό επηρέασε ουσιωδώς την πορεία των σπουδών του. Σημειώνεται περαιτέρω ότι παρότι ο Αιτητής περιόρισε το αίτημά του χρονικά μέχρι τον Αύγουστο του 2024, εντούτοις ούτε για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα έχει θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου σαφής και επαρκής εικόνα της προόδου του, ώστε να δύναται να αξιολογηθεί το ενδιαφέρον και η συνέπεια που επέδειξε κατά τον κρίσιμο χρόνο. Αντίθετα, προκύπτει ότι μέχρι και σήμερα οφείλεται σημαντικός αριθμός μαθημάτων για την απόκτηση του πτυχίου του.
Από το Νοέμβριο του 2023 έχει διακόψει επανειλημμένα την φοίτηση του, χωρίς να δίδει σαφή εικόνα της προόδου του, με άγνωστο το πότε και εάν αναμένεται αυτή να ολοκληρωθεί, στοιχεία που καταδεικνύουν έλλειψη της απαιτούμενης επιμέλειας και προσήλωσης στις σπουδές του. Παρά το γεγονός αυτό, αξιώνει διατροφή από την Καθ΄ ης η αίτηση για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024, χρόνο κατά τον οποίο δεν υπήρχε συνεχής διαμονή στη Θεσσαλονίκη. Συνεπώς τα έξοδα στα οποία αναφέρεται ενδεχομένως να έχουν διαφοροποιηθεί άρδην.
Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι οι σχέσεις του Αιτητή με την Καθ’ ης η αίτηση από τον Μάϊο του 2023 είναι τυπικές έως ανύπαρκτες. Υπήρξε τέτοια ρήξη στις σχέσεις τους που επηρεάστηκε όλη η οικογένεια, με αποτέλεσμα ο Αιτητής και ο αδελφός του να διαμένουν πλέον με τον πατέρα τους. Η Καθ’ ης η αίτηση κατέθεσε αριθμό γραπτών μηνυμάτων που αντάλλαξαν με τον Αιτητή για να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς της περί της εχθρικής και υβριστικής συμπεριφοράς του έναντι της, μαρτυρία που δεν έχει πληγεί. Χωρίς ωστόσο αυτό να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψιν σε αυτού του είδους τις υποθέσεις, έχει κριθεί νομολογιακά ότι η συμπεριφορά του ενήλικου τέκνου προς τον υπόχρεο γονέα είναι στοιχείο το οποίο συνυπολογίζεται μαζί με άλλους παράγοντες. Στην υπό κρίση περίπτωση, η συμπεριφορά του Αιτητή δεν λειτουργεί υπέρ του αιτήματος του.
Με βάση όλα τα ανωτέρω και κυρίως την αποτυχία του Αιτητή να αποδείξει ότι είχε και έχει τη δυνατότητα να εργαστεί για να καλύψει τις βασικές του ανάγκες αλλά και το γεγονός η στάση του και οι ενέργειες του καταδεικνύουν την απουσία γνήσιου ενδιαφέροντος ή και ικανότητας να ολοκληρώσει τις σπουδές του, το αίτημα του δεν δύναται να εγκριθεί.
Ως εκ τούτου παρέλκει η εξέταση της οικονομικής δυνατότητας της Καθ’ ης η αίτηση να βοηθήσει τον Αιτητή να ολοκληρώσει τις σπουδές του, τις οποίες στο παρόν στάδιο επαναλαμβάνεται ότι έχει διακόψει και είναι αβέβαιο εάν θα τις συνεχίσει.
Στη βάση όλων των πιο πάνω, η αίτηση απορρίπτεται.
Τα έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ του Καθ’ ου η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας.
Σ. Νεοφύτου, Δ
ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο