ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Ενώπιον: Θ. Διάκου, Δ.                                            

                                                                                                            Αρ. Αίτησης: 132/2022

Μεταξύ:

Χ.Λ.

Αιτήτρια

Και

 

Ν.Χ.

Καθ’ ου η Αίτηση

Ημερομηνία: 23 Ιουνίου 2026

 

Εμφανίσεις:

 

Για την Αιτήτρια։ κ. Α. Βρυωνίδης για Α. Βρυωνίδης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.

 

Για τον Καθ’ ου η Αίτηση։ κ. Μ. Βιολάρης για M. Violares LLC

 

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Οι διάδικοι, από τη μεταξύ τους συμβίωση, απέκτησαν δύο ανήλικα τέκνα, την Ε. Χ. και την Μ. Χ., δίδυμες, οι οποίες γεννήθηκαν στις 08/07/2019.

 

Η Αιτήτρια, επικαλούμενη τις διατάξεις του άρθρου 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990, Ν. 216/90, που ορίζει ότι οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, καταχώρισε την υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αίτηση στις 04/05/2022, επιδιώκοντας την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται o Καθ’ ου η Αίτηση όπως συνεισφέρει στη διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων τους.

 

Συγκεκριμένα, η Αιτήτρια αξιώνει την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ’ ου η Αίτηση όπως της καταβάλλει το ποσό των €900 μηνιαίως, ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων τους, Ε. Χ. και Μ. Χ., ή οποιοδήποτε άλλο ποσό το Δικαστήριο κρίνει δίκαιο και εύλογο.

Η ακρόαση διεξήχθη με την ανταλλαγή εγγράφως της μαρτυρίας των διαδίκων βάσει της Δ.30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Οι διάδικοι περιορίστηκαν στις έγγραφες μαρτυρίες τους και ουδεμία πλευρά ζήτησε ή προχώρησε σε αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας καταχωρίστηκε, ως παραδεκτό έγγραφο, εκ συμφώνου τελικό διάταγμα που εκδόθηκε στα πλαίσια της αίτησης γονικής μέριμνας του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λευκωσίας στις 06/12/2022. Ακολούθως, οι δικηγόροι των δυο πλευρών παρέδωσαν γραπτές αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφαση του.

 

Προτού προχωρήσω σε συνοπτική παράθεση της σχετικής με τα επίδικα θέματα μαρτυρίας, κρίνεται σκόπιμο να εκτεθούν τα παραδεκτά και, εν πάση περιπτώσει, μη αμφισβητούμενα γεγονότα, τα οποία έχουν ως ακολούθως:

 

·         Οι διάδικοι, από τη μεταξύ τους συμβίωση, απέκτησαν δύο θυγατέρες, οι οποίες είναι ανήλικες.

·         Οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση.

·         Στις 06/12/2022 εκδόθηκε από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας εκ συμφώνου διάταγμα, στα πλαίσια της αίτησης γονικής μέριμνας υπ’ αριθμό 94/2022[1], με το οποίο ανατέθηκε στην Αιτήτρια η φύλαξη και φροντίδα των ανηλίκων και καθορίστηκε ως τόπος διαμονής τους ο εκάστοτε τόπος διαμονής της, εντός της Επαρχίας Λευκωσίας. Οι λοιπές πτυχές της γονικής μέριμνας καθορίστηκε όπως ασκούνται από κοινού από αμφότερους τους διαδίκους.

·         Με το εν λόγω διάταγμα ρυθμίστηκε και το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η Αίτηση με τις ανήλικες. Για την περίοδο από 06/12/2022 μέχρι 30/04/2023, η εν λόγω ρύθμιση περιλάμβανε τέσσερεις διανυκτερεύσεις και οκτώ απογευματινές επικοινωνίες μηνιαίως. Από 01/05/2023 και εφεξής, η επικοινωνία διευρύνθηκε σε έξι διανυκτερεύσεις, ενώ οι απογευματινές επικοινωνίες παρέμειναν ως είχαν.

·         Περαιτέρω, ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η Αίτηση με τις ανήλικες για τρεις συνεχόμενες ημέρες κατά τις εορτές των Χριστουγέννων και του Πάσχα, τρείς συνεχόμενες ημέρες κατά τον μήνα Ιούλιο και πέντε κατά τον μήνα Αύγουστο. Αντίστοιχο δικαίωμα κατά τις εν λόγω περιόδους έχει και η Αιτήτρια, ενώ το καθημερινό δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η Αίτηση, αναστέλλεται κατά την επικοινωνία της Αιτήτριας με τις ανήλικες κατά τις εν λόγω περιόδους.

·         Οι ανήλικες φοιτούσαν σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο και παρακολουθούν τις ακόλουθες εξωσχολικές δραστηριότητες: ζωγραφική, μπαλέτο/θεατρικό εργαστήρι και  κολύμβηση. Τουλάχιστον μια εκ των ανηλίκων παρακολουθεί υδροθεραπεία. Η Αιτήτρια διατηρεί για τις ανήλικες ασφάλεια υγείας[2].

·         Ο Καθ’ ου η Αίτηση εισπράττει μηνιαίο ενοίκιο από διαμέρισμα ιδιοκτησίας του ιδίου ύψους τουλάχιστον €468 μηνιαίως.

Τα πιο πάνω καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου.

 

Μαρτυρία Αιτήτριας:

Η Αιτήτρια στην έγγραφη μαρτυρία της, πέραν των πιο πάνω παραδεκτών γεγονότων, αναφέρει ότι οι ανήλικες θυγατέρες των διαδίκων γεννήθηκαν στις 08/07/2019 και ότι διαμένουν μαζί της από τον Ιανουάριο του 2022, όταν και επήλθε η διάσταση μεταξύ των διαδίκων.

 

Όσον αφορά τα μηνιαία έξοδα των ανηλίκων, η Αιτήτρια, υποστηρίζει ότι ανέρχονται συνολικά σε €2.148 και τα παραθέτει ως ακολούθως:

 

1.    Διατροφή (γάλα €100 και φαγητό €300)               €400

2.    Ένδυση – Υπόδηση                                                 €200

3.    Ψυχαγωγία                                                                €130

4.    Νηπιαγωγείο                                                             €747

5.    Υδροθεραπεία                                                          €68

6.    Κολύμβηση                                                                €55

7.    Ζωγραφική                                                                €23

8.    Μπαλέτο και Θεατρικό Εργαστήρι                         €150

9.    Ιατρικά έξοδα (μη καλυπτόμενα από ΓΕΣΥ)        €52

10. Καθαρίστρια (αναλογία ανηλίκων)                         €80

11. Πετρέλαιο θέρμανσης (αναλογία ανηλίκων)         €55

12. Ρεύμα και νερό (αναλογία ανηλίκων)                    €60

13. Μεταφορικά                                                               €100

14. Ασφάλεια υγείας                                                       €28    

Σύνολο:                                                                            €2,148

 

Περαιτέρω, η Αιτήτρια αναφέρει ότι τα δίδακτρα του ιδιωτικού νηπιαγωγείου αυξάνονταν σταδιακά ανά σχολικό έτος, ήτοι €670 για το σχολικό έτος 2021-2022, €710 για το 2022-2023, €720 για το 2023-2024 και €747 για το 2024-2025. Ισχυρίζεται επίσης ότι, προς περιορισμό των εξόδων, εισηγήθηκε στον Καθ’ ου η Αίτηση την εγγραφή των ανηλίκων σε δημόσιο νηπιαγωγείο, πλην όμως αυτός δεν συγκατατέθηκε.

 

Επιπλέον, η Αιτήτρια, ισχυρίζεται ότι κατά περιόδους υπήρχαν τα επιπρόσθετα σχολικά και συναφή έξοδα, τα οποία παραθέτει ως ακολούθως:

 

Για την σχολική χρονιά 2022-2023:

1.    Ασφάλεια                                                                               €30

2.    Εκδρομές                                                                               €30

3.    Δώρο Αγίου Βασίλη                                                             €20

4.    Φωτογραφίες Χριστουγέννων                                            €42

5.    Δώρα δασκάλων                                                                  €40

6.    Τελική γιορτή (ενοικίαση στολών και μεταφορικά)           €100

7.    Φωτογραφίες τελικής γιορτής                                            €39

8.    Γενέθλια, τούρτα και δωράκια                                            €86

9.    Εκδρομές Καλοκαιριού                                                        €126

Σύνολο Επιπρόσθετων Εξόδων:                                             €513

 

Για την σχολική χρονιά 2023-2024:

1.    Εγγραφή                                                                                €100

2.    Εκδρομές                                                                               €58

3.    Κουκλοθέατρο                                                                       €20

4.    Φωτογραφίες Χριστουγέννων                                            €28

5.    Δώρα δασκάλων                                                                  €40

6.    Φωτογραφίες τελικής γιορτής                                            €28

7.    Γενέθλια, κεραστικά και σχετική γιορτή                            €120

Σύνολο Επιπρόσθετων Εξόδων:                                             €394

Προς απόδειξη των εξόδων των ανηλίκων η Αιτήτρια προσκόμισε αποδείξεις και σχετικά έγγραφα ως Τεκμήρια 1 μέχρι και 11.

 

Σε σχέση με τα εισοδήματα της, η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι εργάζεται στην Alpha Bank και λαμβάνει καθαρές μηνιαίες απολαβές ύψους €2,537.59 προσκομίζοντας σχετική κατάσταση μισθοδοσίας ως Τεκμήριο 12.

 

Αναφορικά με τον Καθ’ ου η Αίτηση, η Αιτήτρια, ισχυρίζεται ότι εργάζεται ως ανώτερος λειτουργός στο Υπουργείο Εμπορίου με καθαρές μηνιαίες απολαβές περί τις €4.350 και ότι εισπράττει επιπρόσθετα μηνιαίο ενοίκιο ύψους €500 από ιδιόκτητο διαμέρισμα.

 

Με βάση τα πιο πάνω, η Αιτήτρια θεωρεί εύλογο και δίκαιο όπως εκδοθεί διάταγμα που να διατάζει τον Καθ’ ου η Αίτηση όπως της καταβάλλει μηνιαίως το ποσόν των €900 ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων τους.

 

Μαρτυρία Καθ’ ου η Αίτηση:

Ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει, στην έγγραφη μαρτυρία του, ότι μετά τη διάσταση των διαδίκων συνεισφέρει ανελλιπώς στα έξοδα των θυγατέρων του, καταβάλλοντας μηνιαίως ποσόν €600. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι κατά τις ημέρες που ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας του με τις ανήλικες καλύπτει απευθείας έξοδα διατροφής, συντήρησης, ένδυσης, υπόδησης, ψυχαγωγίας και συμμετοχής τους σε κοινωνικές δραστηριότητες, διακοπές και άλλα. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του προσκόμισε αποδείξεις ως Τεκμήρια 1,2 και 3 μέχρι 6.

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση αμφισβητεί το ύψος των εξόδων που προβάλλει η Αιτήτρια, υποστηρίζοντας ότι αυτά υπερβαίνουν το εύλογο μέτρο, παραθέτει τη θέση του σχεδόν για κάθε κονδύλι ξεχωριστά και αναφέρει ότι οι ανήλικες έχουν μαζί του έξι διανυκτερεύσεις και οκτώ απογεύματα μηνιαίως.

 

Σε σχέση με την οικονομική του κατάσταση, ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει ότι εργάζεται ως Λειτουργός Βιομηχανικών Εφαρμογών, με καθαρές μηνιαίες απολαβές €3.383. Δηλώνει, επίσης, ότι εισπράττει μηνιαίο ενοίκιο ύψους €520 από ιδιόκτητο διαμέρισμα, από το οποίο το καθαρό μηνιαίο όφελος ανέρχεται, κατά τον ίδιο, σε περίπου €468 μετά την αφαίρεση φόρων, εισφορών και λοιπών επιβαρύνσεων. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του προσκόμισε κατάσταση μισθοδοσίας, ενοικιαστήριο έγγραφο και άλλα σχετικά έγγραφα ως Τεκμήρια 7 και 9 έως και 12.

 

Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι καταβάλλει μηνιαίο ενοίκιο €765 για τη διαμονή του, στεγαστικό δάνειο €547 για το ιδιόκτητο διαμέρισμα του και άλλα πάγια έξοδα, υπολογίζοντας συνολικά τα μηνιαία προσωπικά του έξοδα σε €2,901, προσκομίζοντας προς υποστήριξη των ισχυρισμών του τα Τεκμήρια 8 και 10 έως και 20.

 

Σε σχέση με τις οικονομικές δυνατότητες της Αιτήτριας ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει ότι αυτή δεν καταβάλλει ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο και ότι λαμβάνει επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας ύψους €378 μηνιαίως.

 

Καταληκτικά, ο Καθ’ ου η Αίτηση υπολογίζει τα μηνιαία έξοδα των ανηλίκων σε €985 και ζητεί την απόρριψη της αίτησης ή, εναλλακτικά, τον καθορισμό της συνεισφοράς του στη διατροφή και συντήρηση των ανηλίκων σε ποσό που να ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα και στις οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων.

 

ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ

 

Η υπό εξέταση αίτηση εδράζεται στις διατάξεις του άρθρου 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/1990), το οποίο προβλέπει ότι:

 

«33 (1) Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του». 

 

Επιπρόσθετα, στο άρθρο 37 του Ν.216/90 που καθορίζει ότι:

 

«37 (1) Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.

 

(2) Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του».

 

Καθίσταται σαφές από τη νομοθεσία ότι η διατροφή ανηλίκου καθορίζεται στη βάση δυο παραμέτρων, των δυνάμεων των γονέων του και τις ανάγκες του δικαιούχου.

 

Το άρθρο 33 του Ν. 216/90 καθιστά τη διατροφή αμοιβαία νομική υποχρέωση των γονέων, αρχή που συνάδει με την ισότητα των φύλων που κατοχυρώνει το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Το μέτρο της συνεισφοράς είναι «οι δυνάμεις» εκατέρων των γονέων, έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα. Υποχρέωση η οποία ουσιαστικά αποβλέπει στην αντιμετώπιση των αναγκών του ανηλίκου, όπως αυτές εύστοχα καθορίζονται στο άρθρο 37, ανωτέρω.

 

Στην υπόθεση Δημητρίου v. Περδίου (2005) 1 Α.Α.Δ.1418 αναφέρθηκαν τα εξής:

 

«Όπως έχει η σχετική Νομοθετική διάταξη  (αρ.33(1) Ν.216/1990) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας ανήκει και στους δύο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette (1965) 1 AII E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο καθ' ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί λαμβάνοντας υπόψη την φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν οι άλλοι στο ίδιο επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο καθ' ου η αίτηση έχει ψηλότερα, απ' ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση των γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει. βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R.91 και Μαρκουλίδης V. Μαρκουλίδη κ.α (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386,1390) Επομένως, σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μια οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που πρέπει να αποδεικνύεται από τον αιτητή ή την αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε Δικαστήριο προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων. Περαιτέρω αναφέρουμε ότι από σχετική νομολογία φαίνεται ότι το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη όχι μόνο τα πραγματικά εισοδήματα αλλά και την ικανότητα του καθ' ου η αίτηση να κερδίζει (his potential earning capacity) (Βλ. Klucinsky v. Klucinsky (1953) 1 All E.R. 683 και McEwan v. McEwan (1972) 2 All E.R. 708). »

 

Στην υπόθεση Ηλίας Ηλία v Μαρίνας Ηλία δια της μητρός της Μάρως Αλωνεύτη (1997) 1 ΑΑΔ 1354 αποφασίστηκε ότι:

 

«Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου και τις οικονομικές δυνατότητες των γονέων του και όχι με βάση του τι επέλεξαν να διαμορφώσουν ώστε να διατηρούνται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην τους επιτρέπει να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε ότι η εισοδηματική ικανότητα του εφεσείοντα, δεν μπορούσε να είναι μικρότερη από ΛΚ700 το μήνα, αφού έλαβε υπ' όψιν το τι κέρδιζε προηγουμένως, τι εμπειρίες είχε και τη δυνατότητα αξιοποίησής τους.  Με το δεδομένο αυτό καθόρισε το ποσό της διατροφής. Η ορθότητα της αναλογίας δεν αμφισβητήθηκε με την έφεση».

 

Ως προς το τι συνιστούν ανάγκες του δικαιούχου, παραπέμπω επίσης στο σύγγραμμα του Απόστολου Γεωργιάδη, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ[3], όπου αναφέρεται ότι:

 

«Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευσή του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β’). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου, που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη: τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (στον βαθμό που αυτές δεν καλύπτονται από τον οικείο ασφαλιστικό φορέα), παραθερισμό, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες για την επαγγελματική εκπαίδευση, θεωρητική ή τεχνική, οποιασδήποτε βαθμίδας, περιλαμβανομένης και της πανεπιστημιακής.»

      

 

Ως αναφέρθηκε, επίσης, στα πλαίσια της Έφεσης 20/21 Ι.Σ. v. Ε.Κ, ημερ. 29/1/2024:

 

«Το όλο πνεύμα, και η γενική καθοδήγηση, στον προσδιορισμό του εύλογου ποσού διατροφής φρονούμε πως δίδεται μέσα από σχετικό απόσπασμα, στην υπόθεση Ρουσουνίδης v.Ρουσουνίδου ECLI:DOD:2021:30, Έφεση αρ. 25/2019, ημερομηνίας 15.12.2021, το οποίο έχει ως ακολούθως:

 

Το μέτρο με το οποίο θα καθοριστεί η διατροφή, δεν μπορεί να αποτιμάται με απόλυτους αριθμούς, ούτε αναμένεται η απόδειξη των κονδυλίων με περισσή αυστηρότητα, χωρίς να είναι επιτρεπτό να υιοθετούνται μέσες λύσεις κατά τρόπο αυθαίρετο (Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1(Β) Α.Α.Δ. 951, 957). Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων. Κονδύλια που κατ' ισχυρισμό απαιτούνται για συγκεκριμένες ανάγκες μπορεί να μην γίνουν αποδεκτά από το δικαστήριο, είτε στη βάση ότι δεν υπήρξε ικανοποιητική τεκμηρίωση, είτε γιατί διαπιστώθηκε υπερβολή, οπόταν και μπορεί να μειωθούν. Άλλα μπορεί να κριθεί ότι δεν αφορούν βασικές ανάγκες και να μην γίνουν καθόλου αποδεκτά (Παναγιώτου v. Σφικτού (2001) 1(Α) Α.Α.Δ. 625, 630). Εάν για συγκεκριμένο κονδύλι δεν υπάρχει περί του αντιθέτου μαρτυρία, αυτό δεν οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποδοχή του. Το Δικαστήριο θα πρέπει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων και δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων (Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδη κ.ά. (1998) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1391).»

 

Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Κορελλίδης v. Κορελλίδη (2012) 1Γ ΑΑΔ 1975 λέχθηκε ότι:

 

«... το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα τέκνα σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί».

 

Όπως υποδεικνύεται περαιτέρω στη νομολογία τα έξοδα διατροφής δεν είναι σταθερά και η κύρια παράμετρος της διαδικασίας λειτουργεί υπέρ των παιδιών. Στο Σύγγραμμα, Οικογενειακό Δίκαιο, του Απόστολου Γεωργιάδη[4] αναφέρεται ότι «στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά». 

 

Σίγουρα οι ανάγκες των παιδιών δεν είναι στατικές και το Δικαστήριο οφείλει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων, εφόσον το σχετικό κονδύλι δικογραφείται (βλ. Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους, ανωτέρω). Η επιδίκαση οποιουδήποτε κονδυλίου για τις ανάγκες διατροφής του δικαιούχου δεν είναι δυνατή εάν δεν γίνεται ρητή αναφορά, κατά θετικό τρόπο, των αναγκών και ο προσδιορισμός τους μέσα στο δικόγραφο[5]. Οποιεσδήποτε τυχόν αναφορές κατά το στάδιο της αγόρευσης, που δεν αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των μερών εν είδει παραδεκτών γεγονότων, δεν μπορούν να τύχουν οποιασδήποτέ χρήσης. Είναι πάγια νομολογημένο ότι οι αγορεύσεις των δικηγόρων δεν αποτελούν μέσον προσαγωγής μαρτυρίας[6].

 

Όσον αφορά το μέτρο της συνεισφοράς, ως αποφασίστηκε στην Α. Μενελάου v. Φρ. Μενελάου, (1993) 1 ΑΑΔ 381, σελ. 385, από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο:

 

«...είναι 'οι δυνάμεις' εκατέρων των συζύγων έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα. (Βλ. Απόφαση Εφετείο Κέρκυρας 6/1985 ως προς την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων του Ελληνικού Αστικού Κώδικα που αποτέλεσε το πρότυπο για την Κυπριακή νομοθεσία)».

 

Διευκρινίζεται ότι η πιο πάνω απόφαση αφορούσε διατροφή μεταξύ συζύγων, όμως η έννοια και η ερμηνεία του όρου «δυνάμεις» είναι η ίδια και για τη διατροφή τέκνων (βλ. άρθρο 33(1) του Ν. 216/1990).

 

Έχοντας μελετήσει διεξοδικά το σύνολο της ενώπιον μου προσαχθείσας μαρτυρίας, προχωρώ στην αξιολόγησή της και σε συνδυασμό με το εφαρμοστέο νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο, στην εξέταση των δύο καθοριστικών παραμέτρων, ήτοι των αναγκών των ανηλίκων και των οικονομικών δυνατοτήτων εκάστου των γονέων τους.

 

Σημειώνεται ότι η υπό εκδίκαση διαδικασία δεν προσφέρεται για απόρριψη εν όλω μαρτυρίας του ενός έναντι του άλλου διαδίκου, γιατί ο σκοπός δεν είναι να αποκομίσει οικονομικό όφελος, είτε ο ένας διάδικος είτε ο άλλος, αλλά μόνο να διασφαλιστεί η ευημερία και η αξιοπρεπής διαβίωση των τέκνων.

 

AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ KAI ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

 

Έξοδα ανηλίκων:

Οι ανάγκες των ανηλίκων αποτελούν το σημείο εκκίνησης για τον καθορισμό της διατροφής, οι οποίες εξετάζονται από το Δικαστήριο στη βάση του εύλογου των κονδυλίων.

 

1)      Διατροφή - Σίτιση:

Η Αιτήτρια αξιώνει για σκοπούς διατροφής και σίτισης των ανηλίκων το ποσό των €400 μηνιαίως, ήτοι €200 για κάθε ανήλικη. Ειδικότερα, το πιο πάνω ποσό αναλύεται σε €100 μηνιαίως για γάλα και €300 μηνιαίως για τα υπόλοιπα έξοδα σίτισης των ανηλίκων (βλ. Τεκμήριο Γ της γραπτής μαρτυρίας της).

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση αμφισβητεί το ύψος του εν λόγω κονδυλίου, υποστηρίζοντας ότι μέρος των διατροφικών αναγκών των ανηλίκων καλύπτεται τόσο κατά τον χρόνο επικοινωνίας τους μαζί του, όσο και από το νηπιαγωγείο, στο οποίο παρέχεται καθημερινά πρόγευμα και μεσημεριανό γεύμα. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι οι ανήλικες δεν έχουν πλέον ανάγκη γάλακτος, ώστε να δικαιολογείται το σχετικό κονδύλι.

 

Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο Καθ’ ου η Αίτηση ασκεί δικαίωμα επικοινωνίας με τις ανήλικες, το οποίο από την 01/05/2023 περιλαμβάνει έξι διανυκτερεύσεις και οκτώ απογευματινές επικοινωνίες μηνιαίως. Δεν αμφισβητείται ότι κατά τον χρόνο που οι ανήλικες βρίσκονται μαζί του, ο Καθ’ ου η Αίτηση καλύπτει μέρος των καθημερινών τους αναγκών, περιλαμβανομένων αναγκών σίτισης. Το γεγονός αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί την εκ του νόμου υποχρέωσή του να συμβάλλει στη διατροφή τους, η οποία περιλαμβάνει το σύνολο των αναγκών τους και δεν περιορίζεται στο χρόνο κατά τον οποίο το τέκνο διαμένει με τον εκάστοτε γονέα.^[7]

 

Επίσης, όσον αφορά τον ισχυρισμό του Καθ’ ου η Αίτηση ότι μέρος της διατροφής των ανηλίκων καλύπτεται από το νηπιαγωγείο, επισημαίνω ότι η παροχή γευμάτων από το νηπιαγωγείο δεν εξαντλεί τις διατροφικές ανάγκες τους. Είναι προφανές ότι η καθημερινή διατροφή ενός παιδιού περιλαμβάνει γεύματα και εκτός σχολικού ωραρίου, καθώς και ανάγκες που προκύπτουν κατά τα Σαββατοκύριακα, τις αργίες και τις σχολικές διακοπές.

 

Αναφορικά με το κονδύλι του γάλακτος, παρατηρώ ότι κατά τον χρόνο καταχώρισης της αίτησης οι ανήλικες ήταν ηλικίας σχεδόν τριών ετών, οπότε η κατανάλωση παιδικού γάλακτος αποτελούσε εύλογη και αναμενόμενη διατροφική ανάγκη. Εντούτοις, κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας απόφασης οι ανήλικες έχουν πλέον μεγαλώσει σημαντικά και είναι εύλογο να θεωρηθεί ότι η συγκεκριμένη ανάγκη έχει περιοριστεί σε σχέση με τα δεδομένα που ίσχυαν κατά τη καταχώριση της αίτησης. Ως εκ τούτου, το σχετικό κονδύλι δεν δικαιολογείται πλέον στο ύψος που αρχικώς προβαλλόταν από την Αιτήτρια.

 

Από την άλλη, δεν παραγνωρίζεται ότι η μείωση της δαπάνης για γάλα δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην μείωση του συνολικού κόστους διατροφής, καθότι οι ανάγκες των παιδιών διαφοροποιούνται και αντικαθίστανται από άλλες διατροφικές απαιτήσεις που συνάδουν με την ηλικία τους.

 

Σταθμίζοντας το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον μου, την ηλικία των ανηλίκων, το εύρος της επικοινωνίας του Καθ’ ου η Αίτηση μαζί τους, τις συνθήκες διαβίωσής τους, καθώς και την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι το εύλογο μηνιαίο κόστος διατροφής και σίτισης ανέρχεται στο ποσόν των €180 για κάθε ανήλικη, ήτοι συνολικά σε €360 μηνιαίως και για τα δύο τέκνα.

2)      Ένδυση- Υπόδηση:

Η Αιτήτρια αξιώνει το ποσό των €200 μηνιαίως για σκοπούς ένδυσης και υπόδησης των ανήλικων θυγατέρων των διαδίκων, ήτοι €100 μηνιαίως για κάθε ανήλικη. Προς υποστήριξη της θέσης της αναφέρει ότι οι ανάγκες των ανηλίκων είναι αυξημένες, καθότι απαιτείται, μεταξύ άλλων, η αγορά ειδικών ορθοπεδικών υποδημάτων, ενώ προσκόμισε ενδεικτικές αποδείξεις αγοράς ειδών ένδυσης και υπόδησης (βλ. Τεκμήριο 1 της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση αμφισβητεί το ύψος του εν λόγω κονδυλίου. Υποστηρίζει ότι κατά την άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του με τις ανήλικες προβαίνει και ο ίδιος σε αγορές ένδυσης και υπόδησης για τις ανήλικες καθότι δεν του παρέχεται ρουχισμός και υπόδηση για τις ανάγκες της επικοινωνίας. Προς υποστήριξη του ισχυρισμού του προσκόμισε σχετικές αποδείξεις (βλ. Τεκμήριο 1 της γραπτής του μαρτυρίας). Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι μόνο μια εκ των θυγατέρων τους παρουσιάζει πλατυποδία και έχει ανάγκη ορθοπεδικών παπουτσιών.

 

Ως προς τον ισχυρισμό του Καθ’ ου η Αίτηση ότι καταβάλλει ο ίδιος ποσά για την αγορά ειδών ένδυσης και υπόδησης κατά τον χρόνο επικοινωνίας του με τις ανήλικες, επαναλαμβάνω ότι το γεγονός αυτό δεν αναιρεί την εκ του νόμου υποχρέωσή του να συμβάλλει στη συνολική διατροφή και συντήρηση των τέκνων του.

 

Από τη μαρτυρία και τα σχετικά τεκμήρια που προσκόμισε η Αιτήτρια προκύπτει ότι υφίσταται πραγματική δαπάνη για την κάλυψη των αναγκών ένδυσης και υπόδησης των ανηλίκων. Ωστόσο, δεν προσκομίστηκαν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν το ύψος του ποσού που η Αιτήτρια αιτείται.

 

Είναι κοινώς γνωστό ότι οι ανάγκες ένδυσης και υπόδησης των παιδιών της ηλικίας των ανηλίκων δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε μηνιαία βάση, αλλά παρουσιάζουν διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχή, την ανάπτυξη τους και την ανάγκη αντικατάστασης ειδών ρουχισμού και υποδημάτων.

 

Υπό τις περιστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία των ανηλίκων, τις συνθήκες διαβίωσής τους, το γεγονός ότι τουλάχιστον μία εξ αυτών παρουσιάζει ανάγκη χρήσης ειδικών υποδημάτων, γεγονός που συνεπάγεται αυξημένη σχετική δαπάνη, καθώς και την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω εύλογο και επαρκές το ποσό των €60 μηνιαίως για κάθε ανήλικη.

 

3)      Ψυχαγωγία:

Αναφορικά με το κονδύλι αυτό, παρατηρείται ότι, ενώ στην αίτηση της η Αιτήτρια αξιώνει το ποσό των €100 μηνιαίως και για τις δύο ανήλικες, στη γραπτή της μαρτυρία αυξάνει το εν λόγω ποσό σε €130 μηνιαίως.

 

Η θέση του Καθ’ ου η Αίτηση είναι ότι οι ισχυρισμοί της Αιτήτριας για το κονδύλι αυτό δεν στοιχειοθετούνται. Περαιτέρω, αναφέρει ότι μέρος του εξόδου αυτού καλύπτεται από τον ίδιο κατά τον χρόνο επικοινωνίας του μαζί τους καθώς και ότι καταβάλλει επίσης έξοδα για τις διακοπές των ανηλίκων όταν αυτές πραγματοποιούνται κατά τις περιόδους επικοινωνίας του μαζί τους.

 

Από τα σχετικά τεκμήρια που η Αιτήτρια προσκόμισε η (βλ. Τεκμήριο 2 της γραπτής της μαρτυρίας) προκύπτει ότι πράγματι καταβάλλονται ποσά για σκοπούς ψυχαγωγίας των ανηλίκων. Οι εν λόγω αποδείξεις δεν εξαντλούν κατ’ ανάγκη το σύνολο των σχετικών δαπανών, παρέχουν όμως μία ενδεικτική εικόνα του ύψους τους.

 

Αναμφίβολα, η ψυχαγωγία και η κοινωνικοποίηση αποτελούν ουσιώδεις πτυχές της ομαλής ανάπτυξης κάθε παιδιού και συνιστούν εύλογη ανάγκη, η οποία εμπίπτει στις ανάγκες διατροφής του. Μέσω της ψυχαγωγίας και της συμμετοχής σε κοινωνικές δραστηριότητες, τα παιδιά αναπτύσσουν δεξιότητες, καλλιεργούν τις κοινωνικές τους σχέσεις και απολαμβάνουν αναγκαίες διεξόδους από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

 

Λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία των ανηλίκων, τις συνθήκες διαβίωσής τους, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι εύλογο ποσό για την κάλυψη των αναγκών ψυχαγωγίας τους είναι το ποσό των €50 μηνιαίως για κάθε ανήλικη, ήτοι συνολικά €100 μηνιαίως.

 

Όσον αφορά τον ισχυρισμό του Καθ’ ου η Αίτηση ότι καλύπτει έξοδα διακοπών των ανηλίκων κατά τις περιόδους επικοινωνίας του μαζί τους, σημειώνεται ότι η ανάγκη διακοπών και το κόστος αυτών εμπίπτει στις ευρύτερες ανάγκες των ανηλίκων. Ωστόσο, κρίνεται ότι ο γονέας που επιθυμεί να οργανώσει διακοπές για τα παιδιά θα πρέπει να αναλαμβάνει ο ίδιος την οικονομική κάλυψη των σχετικών εξόδων, ως ο Καθ’ ου η Αίτηση ισχυρίζεται ότι πράττει. Ενώ παρατηρείται από τη γραπτή μαρτυρία της Αιτήτριας ότι ουδέν ποσόν η ίδια αξιώνει για την κάλυψη εξόδων διακοπών.

 

4)      Νηπιαγωγείο:

(α) Δίδακτρα:

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι τα μηνιαία δίδακτρα για τη φοίτηση των ανηλίκων σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο ανέρχονταν σε €670 για το σχολικό έτος 2021-2022, €710 για το σχολικό έτος 2022-2023, €720 για το σχολικό έτος 2023-2024 και €747 για το σχολικό έτος 2024-2025.

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν αμφισβητεί τη φοίτηση των ανηλίκων σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο κατά τα πιο πάνω σχολικά έτη, ισχυρίζεται όμως ότι κατά το σχολικό έτος 2022-2023 οι ανήλικες φοιτούσαν σε διαφορετικό νηπιαγωγείο από αυτό στο οποίο φοιτούσαν μεταγενέστερα και ότι οι σχετικές δαπάνες διαφοροποιούνταν. Επιπρόσθετα, ισχυρίζεται ότι από τον Σεπτέμβριο του 2025 οι ανήλικες εγγράφηκαν σε δημόσιο δημοτικό σχολείο, προσκομίζοντας προς υποστήριξη του ισχυρισμού του σχετικό έντυπο συγκατάθεσης εγγραφής υπογεγραμμένο από αμφότερους τους διαδίκους (βλ. Τεκμήριο 4 της γραπτής του μαρτυρίας).

 

Από τις σχετικές αποδείξεις πληρωμής διδάκτρων που η Αιτήτρια προσκόμισε (βλ. Τεκμήριο 3 της γραπτής μαρτυρίας της), προκύπτει ότι για το σχολικό έτος 2021-2022 καταβάλλονταν δίδακτρα ύψους €670 μηνιαίως, με εξαίρεση τον μήνα Αύγουστο κατά τον οποίον καταβλήθηκε το ποσόν των €720.

 

Για το σχολικό έτος 2022-2023 προκύπτει ότι καταβάλλονταν  δίδακτρα ύψους €710 μηνιαίως, με εξαίρεση τον μήνα Ιούλιο κατά τον οποίον καταβλήθηκε το ποσόν των €650, ενώ δεν προκύπτει καταβολή διδάκτρων για τον μήνα Αύγουστο.

Για το σχολικό έτος 2023-2024 προκύπτει ότι καταβάλλονταν δίδακτρα ύψους €720 μηνιαίως για έντεκα μήνες.

 

Αναφορικά με το σχολικό έτος 2024-2025, η μαρτυρία της Αιτήτριας ότι τα δίδακτρα ανέρχονταν σε €747 μηνιαίως υποστηρίζεται από τις σχετικές αποδείξεις και τη βεβαίωση του σχολείου που προσκομίστηκε (βλ. μέρος του τεκμηρίου 3 της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Υπό τα πιο πάνω δεδομένα, κρίνω εύλογη και αποδεδειγμένη τη σχετική δαπάνη και καθορίζω για σκοπούς διδάκτρων νηπιαγωγείου το ποσό των €337 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για το σχολικό έτος 2021-2022, το ποσό των €323 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για το σχολικό έτος 2022-2023, το ποσό των €330 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για το σχολικό έτος 2023-2024 και το ποσό των €342 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για το σχολικό έτος 2024-2025.

 

Όσον αφορά το σχολικό έτος 2025-2026 και εφεξής, δεν κρίνω δικαιολογημένη την επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού στο πλαίσιο του παρόντος κονδυλίου, καθότι δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ή αποδεικτικό στοιχείο που να καταδεικνύει την ύπαρξη υποχρέωσης καταβολής διδάκτρων κατά την εν λόγω περίοδο. Αντιθέτως, από το Τεκμήριο 4 της γραπτής μαρτυρίας του Καθ’ ου η Αίτηση προκύπτει ότι αμφότεροι οι διάδικοι συγκατατέθηκαν στην εγγραφή των ανηλίκων σε δημόσιο δημοτικό σχολείο. Ο σχετικός ισχυρισμός του Καθ’ ου η Αίτηση παρέμεινε αναντίλεκτος, καθότι δεν αμφισβητήθηκε από την Αιτήτρια. Ως εκ τούτου, δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη αντίστοιχης δαπάνης για ιδιωτικά δίδακτρα μετά την έναρξη της φοίτησής τους στη δημόσια εκπαίδευση από τον Σεπτέμβριο του 2025 και εντεύθεν.

 

(β) Σχολικά Έξοδα:

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι, πέραν των διδάκτρων, προκύπτουν και διάφορα επιπρόσθετα έξοδα που συνδέονται με τη φοίτηση των ανηλίκων. Ειδικότερα, για το σχολικό έτος 2022-2023 υποστηρίζει ότι τα εν λόγω έξοδα ανήλθαν συνολικά στο ποσό των €513 ετησίως και αφορούσαν ασφάλεια €30, εκδρομές €30, δώρο Αγίου Βασίλη €20, φωτογραφίες Χριστουγέννων €42, δώρα δασκάλων €40, έξοδα τελικής γιορτής €100, φωτογραφίες τελικής γιορτής €39, έξοδα γενεθλίων, τούρτας και δωράκια €86 και εκδρομές καλοκαιριού €126.

 

Περαιτέρω, για το σχολικό έτος 2023-2024 ισχυρίζεται ότι τα αντίστοιχα έξοδα ανήλθαν συνολικά στο ποσό των €394 ετησίως και αφορούσαν εγγραφή €100, εκδρομές €58, κουκλοθέατρο €20, φωτογραφίες Χριστουγέννων €28, δώρα δασκάλων €40, τελική γιορτή €100, φωτογραφίες τελικής γιορτής €28 και έξοδα γενεθλίων, κεραστικών και σχετικής γιορτής €120.

 

Προς υποστήριξη των ισχυρισμών της, η Αιτήτρια προσκόμισε χειρόγραφη κατάσταση εξόδων και αριθμό επιταγών που εκδόθηκαν από την ίδια στο όνομα τρίτου προσώπου. Εντούτοις, δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να συνδέει το εν λόγω πρόσωπο με το νηπιαγωγείο που φοιτούσαν οι ανήλικες ή με τα αιτούμενα έξοδα. Μία μόνο εκ των επιταγών φαίνεται να έχει ως δικαιούχο το νηπιαγωγείο των ανηλίκων χωρίς όμως να συνδέεται από αντίστοιχη απόδειξη ή άλλο στοιχείο και δεν μπορεί να εξαχθεί ξεκάθαρα ο σκοπός έκδοσης της.

 

Η Αιτήτρια προσκόμισε επίσης έγγραφα που αφορούν την παραγγελία και αγορά φωτογραφιών από σχολικές εκδηλώσεις. Έξοδο το οποίο ως ο Καθ’ ου η Αίτηση αναφέρει καταβάλλει και ο ίδιος καθότι παραγγέλνει και αυτός φωτογραφίες από τις εν λόγω εκδηλώσεις.

 

Η απόκτηση φωτογραφιών καθώς και τα δώρα δασκάλων δεν συνιστούν αναγκαία εκπαιδευτική ή σχολική δαπάνη, αλλά δαπάνη που εξαρτάται από την προσωπική επιλογή του κάθε γονέα. Ως εκ τούτου, δεν κρίνω δικαιολογημένη την επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού για τα συγκεκριμένα έξοδα.

 

Από την άλλη, κρίνω ότι η συμμετοχή των ανηλίκων σε σχολικές εκδρομές, εορταστικές εκδηλώσεις και λοιπές δραστηριότητες που οργανώνονται στο πλαίσιο της σχολικής ζωής των ανηλίκων αποτελεί εύλογη και αναγκαία πτυχή της κοινωνικής, συναισθηματικής και εκπαιδευτικής τους ανάπτυξης. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και εύλογα έξοδα που συνδέονται με σχολικές εορτές, γενέθλια και συναφείς δραστηριότητες κοινωνικοποίησης παιδιών της ηλικίας τους.

Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία των ανηλίκων, τη φύση των σχετικών δραστηριοτήτων, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω εύλογο το ποσό των €120 ετησίως για κάθε ανήλικη, ήτοι €10 μηνιαίως, για την κάλυψη εξόδων που σχετίζονται με τα γενέθλια και την ονομαστική εορτή των ανηλίκων καθώς επίσης τις σχολικές εκδηλώσεις, τις εορτές και τις συναφείς δραστηριότητες.

 

Περαιτέρω, θεωρώ εύλογη και αναγκαία τη σχολική ασφάλιση και εγγραφή των ανηλίκων. Ως εκ τούτου, κρίνω εύλογο το ποσόν των €40 ετησίως για αμφότερες τις ανήλικες, ήτοι περίπου €1.50 μηνιαίως για κάθε ανήλικη.

 

Τα πιο πάνω έξοδα αποτελούν συνήθεις και αναμενόμενες δαπάνες που συνδέονται με τη σχολική φοίτηση των ανηλίκων και δεν παύουν να υφίστανται λόγω της μετάβασής τους από την ιδιωτική στη δημόσια εκπαίδευση. Ως εκ τούτου, κρίνω ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και μετά τον Σεπτέμβριο του 2025 που οι ανήλικες φοιτούν στη δημόσια δημοτική εκπαίδευση.

 

Συνακόλουθα, κρίνω εύλογο το ποσό των €11.50 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για την περίοδο Σεπτεμβρίου του 2022 και έπειτα, για την κάλυψη των πιο πάνω επιπρόσθετων σχολικών εξόδων.

 

5)      Υδροθεραπεία:

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι, κατόπιν ιατρικής σύστασης, οι ανήλικες παρακολουθούν δύο συνεδρίες υδροθεραπείας εβδομαδιαίως. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, μέχρι τον Αύγουστο του 2024 το κόστος της κάθε συνεδρίας ανερχόταν σε €20, ενώ από τον Σεπτέμβριο του 2024 αυξήθηκε σε €25. Περαιτέρω αναφέρει ότι το 70% του σχετικού κόστους καλύπτεται από την ασφάλεια υγείας που διατηρεί, με αποτέλεσμα η δική της μηνιαία επιβάρυνση να ανέρχεται σε €68.

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει ότι το εν λόγω κονδύλι αφορά μόνο μία εκ των δύο ανηλίκων και ότι η Αιτήτρια δεν προσκόμισε κανένα τεκμήριο προς υποστήριξη των ισχυρισμών της. Παρατηρείται, ωστόσο, ότι σε άλλο σημείο της γραπτής του μαρτυρίας αναγνωρίζει το ενδεχόμενο η Αιτήτρια να επωμίζεται το ποσόν των €68 μηνιαίως για υδροθεραπεία.

Η Αιτήτρια προς απόδειξη του ισχυρισμού της παραπέμπει στο Τεκμήριο 5, το οποίο όμως δεν επισυνάπτεται στη γραπτή της μαρτυρία. Ωστόσο, η ανάγκη για υδροθεραπεία αποδεικνύεται από το Τεκμήριο 11 που επισυνάπτεται επί της γραπτής της μαρτυρίας και ειδικότερα από τη δεύτερη σελίδα αυτού. Από το εν λόγω έγγραφο προκύπτει ότι η ανήλικη Μ. παρακολουθεί συνεδρίες υδροθεραπείας και ότι εγκρίνεται από την ασφαλιστική εταιρεία κάλυψη ύψους €20 ανά συνεδρία για δύο έως τρεις συνεδρίες εβδομαδιαίως.

 

Συνακόλουθα, από το σύνολο της μαρτυρίας προκύπτει ότι η ανήλικη Μ. παρακολουθεί συνεδρίες υδροθεραπείας και ότι η ασφαλιστική κάλυψη περιορίζεται στο ποσό των €20 ανά συνεδρία. Υπό το φως των ισχυρισμών της Αιτήτριας ότι από τον Σεπτέμβριο του 2024 το κόστος κάθε συνεδρίας ανέρχεται σε €25 και την αναφορά του Καθ’ ου η Αίτηση ότι ενδεχομένως η Αιτήτρια να επωμίζεται έξοδα για την ανάγκη αυτή, αποδέχομαι ότι η μηνιαία επιβάρυνσή της αφορά τη διαφορά μεταξύ του πραγματικού κόστους και του ποσού που καλύπτεται από την ασφάλεια, ήτοι €5 ανά συνεδρία.

 

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανήλικη Μ. παρακολουθεί δύο συνεδρίες εβδομαδιαίως, κρίνω ότι η εύλογη μηνιαία επιβάρυνση για τη συγκεκριμένη ανάγκη ανέρχεται σε περίπου €40. Ως εκ τούτου, κρίνω εύλογο το ποσό των €40 μηνιαίως για την κάλυψη της εν λόγω δαπάνης όσον αφορά την ανήλικη Μ. από τον Σεπτέμβριο του 2024 και εντεύθεν.

 

6)      Εξωσχολικές Δραστηριότητες:

Η θέση του Καθ’ ου η Αίτηση είναι ότι, πλην των μαθημάτων κολύμβησης, οι λοιπές εξωσχολικές δραστηριότητες των ανηλίκων αποφασίστηκαν μονομερώς από την Αιτήτρια και ότι τα σχετικά έξοδα παρουσιάζονται αυξημένα.

 

Σημειώνεται, δε ότι οι εξωσχολικές δραστηριότητες, δηλαδή δραστηριότητες πέραν του βασικού κορμού της εκπαίδευσης, εφόσον δεν είναι υπερβολικές και εξεζητημένες αποτελούν σημαντική παράμετρο και μέρος της εκπαιδευτικής, κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των ανηλίκων.

 

Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι η παρούσα διαδικασία αφορά αποκλειστικά αίτηση διατροφής και όχι γονικής μέριμνας. Ως εκ τούτου, τυχόν διαφωνία ως προς την εγγραφή ή συνέχιση της φοίτησης και συμμετοχής των ανηλίκων στις διάφορες δραστηριότητες δεν αποτελεί αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας, αλλά ζήτημα που θα μπορούσε να εγερθεί και να εξεταστεί στο πλαίσιο διαδικασίας γονικής μέριμνας.

 

Στο πλαίσιο της παρούσας αίτησης, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει κατά πόσον οι σχετικές δαπάνες είναι πραγματικές, εύλογες και ανάλογες προς τις ανάγκες των ανηλίκων. Κατά τον χρόνο καταχώρισης της αίτησης, οι ανήλικες παρακολουθούσαν μαθήματα μουσικής. Από το αποδεικτικό υλικό που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου φαίνεται ότι τα μαθήματα αυτά έχουν αντικατασταθεί από άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες, τη συμμετοχή των ανηλίκων στις οποίες ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν αμφισβητεί, έστω και αν ισχυρίζεται ότι η εγγραφή τους σε αυτές πραγματοποιήθηκε χωρίς τη συγκατάθεσή του.

 

(Α) Κολύμβηση

Αποτελεί κοινώς παραδεκτό γεγονός ότι οι ανήλικες παρακολουθούν μαθήματα κολύμβησης, το κόστος των οποίων, σύμφωνα με τη μαρτυρία της Αιτήτριας ανέρχεται σε €55 μηνιαίως, ήτοι €27.50 για κάθε ανήλικη.

 

Δεδομένης της φύσης της δραστηριότητας, της ηλικίας των ανηλίκων και του ύψους της σχετικής δαπάνης, κρίνω το εν λόγω ποσό εύλογο και δικαιολογημένο για την κάλυψη της συγκεκριμένης ανάγκης.

 

(Β) Ζωγραφική

Η συγκεκριμένη ανάγκη αφορά τόσο τα δίδακτρα ζωγραφικής όσο και το κόστος αγοράς των αναγκαίων υλικών. Είναι ισχυρισμός της Αιτήτριας ότι η συνολική ετήσια δαπάνη ανέρχεται σε €275, εκ των οποίων €120 αφορούν δίδακτρα για αμφότερες τις ανήλικες και περίπου €155 αφορούν την αγορά υλικών. Προς υποστήριξη του ισχυρισμού της η Αιτήτρια προσκόμισε αποδείξεις αναφορικά με την καταβολή των διδάκτρων (βλ. τεκμήριο 6 της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Αναφορικά με το επιπρόσθετο κόστος αγοράς υλικών, ουδέν αποδεικτικό στοιχείο προσκομίστηκε ως προς την ύπαρξη, το ύψος ή την καταβολή της σχετικής δαπάνης, ενώ ο Καθ’ ου η Αίτηση αμφισβητεί ρητώς τον σχετικό ισχυρισμό.

 

Από τις προσκομισθείσες αποδείξεις προκύπτει ότι, από τον Σεπτέμβριο του 2023, η Αιτήτρια καταβάλλει ετησίως το ποσό των €60 για κάθε ανήλικη ως δίδακτρα ζωγραφικής, ήτοι ποσό €5 μηνιαίως για έκαστη εξ αυτών.

 

Όσον αφορά το προβαλλόμενο κόστος αγοράς υλικών, δεν έχει προσκομιστεί οποιοδήποτε στοιχείο που να αποδεικνύει είτε την πραγματοποίησή του είτε το ύψος του. Περαιτέρω, δεν δύναμαι να αποκλείσω το ενδεχόμενο μέρος ή το σύνολο των απαιτούμενων υλικών να περιλαμβάνεται στο καταβαλλόμενο ποσό των διδάκτρων. Υπό τις περιστάσεις, δεν κρίνω δικαιολογημένη την επιδίκαση οποιουδήποτε επιπρόσθετου ποσού για την αγορά υλικών.

 

Συνεπώς, κρίνω εύλογο και δίκαιο το ποσό των €5 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για σκοπούς παρακολούθησης μαθημάτων ζωγραφικής από τον Σεπτέμβριο του 2023 και εφεξής.

 

(Γ) Μπαλέτο και Θεατρικό Εργαστήρι

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για τις ανάγκες της συγκεκριμένης δραστηριότητας απαιτείται, από τον Σεπτέμβριο του 2024, η καταβολή του ποσού των €180 μηνιαίως για δίδακτρα, για περίοδο δέκα μηνών ετησίως, καθώς επίσης €187 για αγορά ειδικού εξοπλισμού και ποσού €25 έξοδα εγγραφής, συνολικά και για τις δύο ανήλικες. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών της προσκόμισε σχετικές αποδείξεις (βλ. Τεκμήριο 7 επί της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Από τα προσκομισθέντα τεκμήρια προκύπτει η καταβολή διδάκτρων ύψους €180 μηνιαίως για αμφότερες τις ανήλικες, καθώς και ποσού €25 για εγγραφή στη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

 

Όσον αφορά το κόστος ειδικού ρουχισμού και υπόδησης, η Αιτήτρια προσκόμισε δύο αποδείξεις συνολικού ποσού €155. Ωστόσο, δεν προσδιορίζεται η συχνότητα με την οποία απαιτείται η αγορά ή αντικατάσταση των σχετικών ειδών.

 

Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση της δραστηριότητας, την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω ότι η αγορά του αναγκαίου ρουχισμού και υπόδησης αποτελεί δαπάνη η οποία πραγματοποιείται σε ετήσια βάση. Ως εκ τούτου, θεωρώ εύλογο να ληφθεί υπόψη ετήσιο ποσό €155 για τον σκοπό αυτό, πλέον του ποσού των €25 για εγγραφή, ήτοι συνολικά €180 ετησίως για αμφότερες τις ανήλικες.

 

Περαιτέρω, αποδέχομαι ότι τα δίδακτρα καταβάλλονται για περίοδο δέκα μηνών κατ’ έτος. Συνεπώς, το ετήσιο κόστος διδάκτρων ανέρχεται σε €1,800 (€180 x 10), το οποίο επιμεριζόμενο σε δωδεκάμηνη βάση αντιστοιχεί σε €150 μηνιαίως.

 

Κατά συνέπεια, κρίνω εύλογο το ποσό των €150 μηνιαίως για δίδακτρα των ανηλίκων, ήτοι €75 μηνιαίως για κάθε ανήλικη. Περαιτέρω, το ετήσιο κόστος εγγραφής και εξοπλισμού ύψους €180 αντιστοιχεί σε €15 μηνιαίως, ήτοι €7.50 μηνιαίως για κάθε ανήλικη. Συνακόλουθα, κρίνω εύλογο το ποσό των €82.50 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για την κάλυψη των αναγκών που σχετίζονται με το μπαλέτο και το θεατρικό εργαστήρι, από τον Σεπτέμβριο του 2024 και εφεξής.

 

7)      Ιατρικά Έξοδα - Ασφάλεια

Αναφορικά με τα έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης η Αιτήτρια αιτείται το ποσόν των €52 μηνιαίως, ως έξοδα που δεν καλύπτονται από το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ), προσκομίζοντας σχετικές αποδείξεις (βλ. τεκμήριο 8 της γραπτής της μαρτυρίας). Περαιτέρω, αιτείται το ποσό των €28 μηνιαίως για ασφάλεια υγείας, προσκομίζοντας σχετική επιστολή ασφάλισης (βλ. τεκμήριο 11).

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση ισχυρίζεται ότι τα ιατρικά έξοδα των ανηλίκων που δεν καλύπτονται από το ΓΕΣΥ, καλύπτονται πλήρως ή αν όχι πλήρως σε μεγάλο βαθμό από την ασφάλεια που διατηρεί η Αιτήτρια για τις ανήλικες, ως αναφέρεται στη γραπτή της δήλωσης. Επίσης, είναι ισχυρισμός του ότι αρκετές από τις δαπάνες που παρουσιάζονται στο Τεκμήριο 8 της γραπτής δήλωσης της, δεν αποτελούν επαναλαμβανόμενα έξοδα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η Αιτήτρια επέλεξε να απευθυνθεί σε ιατρούς εκτός ΓΕΣΥ, παρά το γεγονός ότι οι σχετικές ειδικότητες είναι διαθέσιμες εντός του συστήματος.

 

Όσον αφορά το ποσό των €52 μηνιαίως που η Αιτήτρια αιτείται για ιατρικές δαπάνες εκτός ΓΕΣΥ, ήτοι €26 μηνιαίως για κάθε ανήλικη, κρίνω ότι το ύψος του δεν δικαιολογείται πλήρως από τα ενώπιον μου στοιχεία. Ειδικότερα, μέρος των δαπανών που επικαλείται η Αιτήτρια αφορά υπηρεσίες οι οποίες παρέχονται και μέσω του ΓΕΣΥ, ενώ άλλες εμφανίζονται να έχουν έκτακτο ή μη επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα.

 

Από την άλλη πλευρά, δεν χωρεί αμφιβολία ότι ακόμη και μετά την εφαρμογή του ΓΕΣΥ εξακολουθούν να υφίστανται εύλογες και αναμενόμενες ιατρικές δαπάνες για τα ανήλικα παιδιά, οι οποίες δεν καλύπτονται πλήρως από το σύστημα ή προκύπτουν περιστασιακά κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους.

 

Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τα σχετικά τεκμήρια, την ηλικία των ανηλίκων, τις ιδιαίτερες ανάγκες της ανήλικης Ε. σε σχέση με γυαλιά οράσεως, καθώς και την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω εύλογο το ποσό των €20 μηνιαίως για την ανήλικη Ε.Χ. και το ποσό των €10 μηνιαίως για την ανήλικη Μ.Χ. για την κάλυψη ιατροφαρμακευτικών δαπανών που δεν καλύπτονται από το ΓΕΣΥ.

 

Αναφορικά με το κονδύλι της ιδιωτικής ασφάλισης, σημειώνω ότι μετά την εφαρμογή του ΓΕΣΥ η περαιτέρω ασφάλιση των ανηλίκων δεν θεωρείται επιβεβλημένη. Βέβαια αναγνωρίζω ότι κάθε γονέας έχει το δικαίωμα να παρέχει πρόσθετη εξασφάλιση στο τέκνο του μέσω ιδιωτικής ιατροφαρμακευτικής ασφάλισης και να καλύπτει το κόστος των ασφαλίστρων. Εν προκειμένω, είναι παραδεκτό ότι η Αιτήτρια έχει συνάψει και διατηρεί ασφάλεια υγείας για τα ανήλικα και με βάση τα όσα ανέφερα ανωτέρω, μπορεί να συνεχίσει να διατηρεί σε ισχύ το ασφαλιστικό συμβόλαιο καταβάλλοντας τα σχετικά ασφάλιστρα. Ωστόσο, με βάση τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης, δεν έχω πεισθεί ότι η διατήρηση της εν λόγω ιδιωτικής ασφάλισης συνιστά αναγκαία δαπάνη, ώστε το σχετικό κόστος να μετακυλίεται και στον έτερο γονέα στο πλαίσιο υπολογισμού της διατροφής. Ως εκ τούτου, δεν κρίνω δικαιολογημένη την επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού για το συγκεκριμένο έξοδο.

8)      Έξοδα Καθαρίστριας

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι η αναλογία των ανηλίκων ως προς τα έξοδα καθαρισμού της οικίας ανέρχεται σε €80 μηνιαίως. Έξοδο του οποίου η αναγκαιότητα αμφισβητείται από τον Καθ’ ου η Αίτηση, ο οποίος υποστηρίζει ότι τα ανήλικα διαμένουν μαζί του τις μισές ημέρες της εβδομάδας, στο πλαίσιο άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας του, με αποτέλεσμα και ο ίδιος να επωμίζεται αντίστοιχες οικιακές δαπάνες.

 

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμη η αναφορά στην υπόθεση Νικολάου ν. Μακρίδη (2002) 1 ΑΑΔ 801, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα:

 

«Η οικιακή βοηθός δεν αποτελεί παρά σε εξαιρετικές περιπτώσεις ανάγκη. Το γεγονός ότι η εφεσείουσα είναι διαζευγμένη με δύο ανήλικα παιδιά, δεν καθιστά την εργοδότηση οικιακής βοηθού απαραίτητη. Αν η εφεσίουσα δεν είχε την οικονομική δυνατότητα πρόσληψης οικιακής βοηθού, σίγουρα θα κατέληγε σε λιγότερο δαπανηρές λύσεις για τη φροντίδα των παιδιών, τις λίγες απογευματινές ώρες που η ίδια ήταν στη δουλειά της και τα παιδιά στο σπίτι». 

 

Στην παρούσα περίπτωση δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι η εργοδότηση καθαρίστριας επιβάλλεται λόγω ιδιαίτερων αναγκών των ανηλίκων. Αντιθέτως, από τη μαρτυρία προκύπτει ότι οι ανήλικες φοιτούν στο σχολείο κατά τις πρωινές ώρες, συμμετέχουν σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες κατά τα απογεύματα και διαμένουν με τον Καθ’ ου η Αίτηση ορισμένες ημέρες της εβδομάδας.

 

Υπό το φως των πιο πάνω και ελλείψει επαρκούς μαρτυρίας που να καταδεικνύει την αναγκαιότητα της δαπάνης αυτής, κρίνω ότι το έξοδο καθαρίστριας δεν συνιστά αναγκαία δαπάνη. Συνεπώς, δεν θα επιδικάσω οποιοδήποτε ποσό για το εν λόγω κονδύλι.

 

9)      Ρεύμα, Νερό και Πετρέλαιο Θέρμανσης:

Όπως έχει νομολογηθεί, οι δαπάνες που αφορούν την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και θέρμανσης εντάσσονται στην έννοια της διατροφής και συνυπολογίζονται στα έξοδα των ανήλικων τέκνων των διαδίκων.

Σε σχέση με το κονδύλι που αφορά τα λειτουργικά έξοδα της οικίας όπου διαμένουν η Αιτήτρια και οι ανήλικες, η Αιτήτρια αξιώνει για ρεύμα και νερό το ποσό των €30 μηνιαίως ως αναλογία για κάθε ανήλικη.

 

Από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος που προσκόμισε η Αιτήτρια (βλ. Τεκμήριο 10 της γραπτής της μαρτυρίας) προκύπτει ως μέσος όρος δίμηνης κατανάλωσης το ποσό των €146, ήτοι μέση μηνιαία δαπάνη ύψους περίπου €73. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στην οικία διαμένουν τρία πρόσωπα, κρίνω εύλογο να επιμεριστεί το σχετικό κόστος, με αποτέλεσμα η αναλογία που αντιστοιχεί σε κάθε ανήλικη να ανέρχεται σε €24 μηνιαίως.

 

Σε ότι αφορά τις δαπάνες ύδρευσης, παρά το γεγονός ότι δεν προσκομίστηκε σχετικός λογαριασμός, η ύπαρξη τέτοιας δαπάνης αποτελεί ζήτημα κοινής λογικής και πείρας της ζωής. Υπό τις περιστάσεις, κρίνω εύλογο το ποσό των €6 μηνιαίως για κάθε ανήλικη για την κάλυψη της συγκεκριμένης δαπάνης.

 

Αναφορικά με το κονδύλι της θέρμανσης, από τις αποδείξεις αγοράς πετρελαίου που περιλαμβάνονται στο Τεκμήριο 9 της γραπτής μαρτυρίας της Αιτήτριας, προκύπτει ότι η ετήσια δαπάνη για σκοπούς θέρμανσης ανέρχεται κατά προσέγγιση στο ποσό των €700. Το εν λόγω ποσό, επιμεριζόμενο μεταξύ των τριών προσώπων που διαμένουν στην οικία, αντιστοιχεί σε ποσό περίπου €20 μηνιαίως για κάθε ανήλικη.

 

Υπό το φως των πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο της μαρτυρίας, καθώς και την κοινή λογική και πείρα της ζωής, κρίνω εύλογο το ποσό των €50 μηνιαίως ως αναλογία για κάθε ανήλικη για την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων της οικίας.

 

10)   Μεταφορικά:

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για τις ανάγκες μεταφοράς των ανηλίκων απαιτείται το ποσό των €100  μηνιαίως. Προς υποστήριξη του ισχυρισμού της αναφέρει ότι η ίδια αναλαμβάνει κατά κύριο λόγο τη μεταφορά των ανηλίκων στις διάφορες δραστηριότητες τους, ενώ ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν μεταφέρει τις ανήλικες στις δραστηριότητες τους, πλην μια φορά την εβδομάδα όπου μεταφέρει την ανήλικη Μ. στο μάθημα κολύμβησης.

 

Από την πλευρά του, ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος της ανάγκης αυτής καλύπτεται από τον ίδιο κατά τις ημέρες και ώρες επικοινωνίας του με τις ανήλικες. Ωστόσο, πέραν του γενικού αυτού ισχυρισμού, δεν προσκόμισε οποιοδήποτε αποδειχτικό στοιχείο, ούτε ανέφερε ποιο είναι το μηνιαίο κόστος που ο ίδιος επωμίζεται για το εν λόγω έξοδο.

 

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η μεταφορά των ανηλίκων συνιστά πραγματική και αναγκαία δαπάνη. Η ανάγκη αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη μετάβαση από και προς το σχολείο ή τις εξωσχολικές δραστηριότητες, αλλά περιλαμβάνει και τις λοιπές μετακινήσεις που εύλογα προκύπτουν στο πλαίσιο της καθημερινότητας παιδιών.

 

Από την άλλη πλευρά, το ποσό που αξιώνει η Αιτήτρια δεν υποστηρίζεται από συγκεκριμένα στοιχεία που να καταδεικνύουν τον τρόπο υπολογισμού του ή την πραγματική μηνιαία έκταση της εν λόγω δαπάνης.

 

Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο της μαρτυρίας, την ηλικία των ανηλίκων, τη συχνότητα των μετακινήσεών τους για σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες, το κόστος των καυσίμων, καθώς και την κοινή λογική και την πείρα της ζωής, κρίνω εύλογο το ποσό των €30 μηνιαίως για κάθε ανήλικη, ήτοι συνολικά €60 μηνιαίως, για την κάλυψη των εξόδων μεταφοράς τους.

 

Συνακόλουθα, στη βάση των ευρημάτων μου αναφορικά με τις εύλογες και αναγκαίες δαπάνες των ανηλίκων, όπως αυτές αναλύονται ανωτέρω, κρίνω ότι τα συνολικά μηνιαία έξοδα των ανηλίκων ανέρχονται ως ακολούθως:

 

·         Από τις 04/05/2022 μέχρι και τον Αύγουστο του 2022 στο ποσό των €754.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €744.50 για την ανήλικη Μ.Χ.

·         Από Σεπτέμβριο του 2022 μέχρι και Αύγουστο του 2023 στο ποσό των €752 για την ανήλικη Ε. και €742 για την ανήλικη Μ.

·         Από τον Σεπτέμβριο του 2023 μέχρι και τον Αύγουστο του 2024 στο ποσό των €764 για την ανήλικη Ε.Χ. και €754 για την ανήλικη Μ.Χ.

·         Από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι και τον Αύγουστο του 2025 στο ποσό των €858.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €888.50 για την ανήλικη Μ.Χ.

·         Από τον Σεπτέμβριο του 2025 και εντεύθεν στο ποσό των €516.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €546.50 για την ανήλικη Μ.Χ.

 

Οικονομικές Δυνατότητες των Γονέων:

 

Μετά τον καθορισμό των αναγκών των ανηλίκων, το Δικαστήριο, για σκοπούς καταμερισμού της υποχρέωσης διατροφής μεταξύ των γονέων, λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές δυνατότητες εκάστου.

 

Οικονομικές Δυνάμεις Αιτήτριας

Σε σχέση με τα εισοδήματα της, η Αιτήτρια δηλώνει ότι εργάζεται στην τράπεζα Alpha Bank με καθαρές μηνιαίες απολαβές ύψους €2.537.59 (βλ. Τεκμήριο 12 της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση ισχυρίζεται ότι η Αιτήτρια λαμβάνει και επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας ύψους €378 μηνιαίως, ισχυρισμός ο οποίος παρέμεινε αναντίλεκτος από την Αιτήτρια και, ως εκ τούτου, γίνεται αποδεκτός.

 

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν στην απόφαση Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, Έφεση Αρ. 22/2019, 24/06/2021:

 

«Θεωρούμε λοιπόν ορθή την προσέγγιση ότι το μονογονεϊκό επίδομα πρέπει να πιστώνεται στα εισοδήματα του γονιού που το λαμβάνει. Το επίδομα αυτό έχει ως στόχο την παροχή οικονομικής βοήθειας στον γονέα που δεν συζεί με άλλο πρόσωπο και που έχει όλο το βάρος συντήρησης του νοικοκυριού. Προϋπόθεση για την χορήγηση του είναι βέβαια να διαμένει με τον γονέα και ένα τουλάχιστον παιδί, ωστόσο, το επίδομα έχει ξεκάθαρο σκοπό την διευκόλυνση του γονέα, έστω προς αντιμετώπιση των εξόδων του παιδιού ή παιδιών που διαμένουν μαζί του. Και η πρόνοια του σχετικού νόμου ότι το επίδομα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος, προϋποθέτει ότι συνιστά μέρος του εισοδήματος του προσώπου, συνήθως γονέα, που το λαμβάνει».

 

Στην απόφαση Konyalian ν. Paskulov, Έφεση Αρ. 2/20, 24/06/2021 αναφέρθηκαν, επίσης, τα ακόλουθα:

                               

«Παρατηρούμε συναφώς από τα πιο πάνω ότι το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας είναι δικαίωμα προσωπαγές το οποίο απόλλυται είτε με την απώλεια της μονογονεϊκής ιδιότητας του ατόμου είτε με τον θάνατο του είτε άλλως πως, όλα συναρτημένα με το δικαιούχο άτομο. Ως προσωπαγές δικαίωμα είναι συνυφασμένο με το πρόσωπο του δικαιούχου και δεν μπορεί να απαλλοτριωθεί προς όφελος τρίτου.

 

Έχοντας υπόψιν τα πιο πάνω θα έπρεπε συνεπώς το πρωτόδικο Δικαστήριο να συνυπολογίσει τα επιδόματα μονογονεϊκής οικογένειας που λάμβανε η Εφεσείουσα στα εισοδήματα της και όχι να τα  αφαιρέσει από τα έξοδα των ανηλίκων.»

 

Υπό το φως της πιο πάνω νομολογίας, το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας προστίθεται στα εισοδήματα του γονέα που το λαμβάνει.

 

Συνεπώς, και τούτο αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου, οι συνολικές μηνιαίες απολαβές της Αιτήτριας ανέρχονται στο ποσό των €2,915.59, ήτοι €2,537.59 καθαρές απολαβές από την εργασία της και €378 επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας.

 

Οικονομικές Δυνάμεις Καθ’ ου η Αίτηση

Σε σχέση με τα εισοδήματα του, ο Καθ’ ου η Αίτηση δηλώνει ότι εργάζεται ως Λειτουργός Βιομηχανικών Εφαρμογών με καθαρές μηνιαίες απολαβές ύψους €3,383 (βλ. Τεκμήριο 7 της γραπτής της μαρτυρίας).

 

Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι λαμβάνει από ιδιόκτητο διαμέρισμά του καθαρό μηνιαίο εισόδημα ύψους €468 μετά την αφαίρεση φόρων, εισφορών και λοιπών επιβαρύνσεων. (βλ. Τεκμήρια 7 και 9 έως και 12).

 

Από την άλλη, η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι ο Καθ’ ου η Αίτηση, είναι Ανώτερος Λειτουργός Βιομηχανικών Εφαρμογών και ότι, σε συνδυασμό με τα εισοδήματα από το ενοίκιο, οι συνολικές μηνιαίες απολαβές του υπερβαίνουν το ποσό των €5.000. Ωστόσο, δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ή στοιχείο που να τεκμηριώνει τον εν λόγω ισχυρισμό και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός.

 

Κατόπιν αξιολόγησης της ενώπιον μου μαρτυρίας και των σχετικών τεκμηρίων, καταλήγω ότι τα συνολικά καθαρά μηνιαία εισοδήματα του Καθ’ ου η Αίτηση ανέρχονται στο ποσό των €3,851, ήτοι €3,383 από την εργασία του και €468 από εισόδημα ενοικίου.

 

Ο Καθ’ ου η Αίτηση αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στα προσωπικά του έξοδα, περιλαμβανομένου ποσού το οποίο, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, καταβάλλει ως δόση για την αποπληρωμή δανείου που συνήφθη για την αγορά του διαμερίσματος από το οποίο λαμβάνει ενοίκιο.

 

Στο σημείο αυτό υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογιακή αρχή, η αποπληρωμή δόσεων για δάνεια που εξυπηρετεί ο Καθ’ ου η Αίτηση αποτελούν μεν οικονομική επιβάρυνση, πλην όμως δεν αναιρούν την εκ του νόμου υποχρέωσή του να συνεισφέρει στη διατροφή των ανήλικων τέκνων του, η οποία έχει προτεραιότητα[8].

 

Έχοντας υπόψη τις πιο πάνω τοποθετήσεις και κρίσεις μου αναφορικά με τις εύλογες μηνιαίες ανάγκες των ανηλίκων, ήτοι €748.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €738.50 για την ανήλικη Μ.Χ από την καταχώριση της παρούσας μέχρι και Αύγουστο του 2022, €746 για την ανήλικη Ε.Χ. και €736 για την ανήλικη Μ.Χ. από τον Σεπτέμβριο του 2022 μέχρι και τον Αύγουστο του 2023, €758 για την ανήλικη Ε.Χ. και €748 για την ανήλικη Μ.Χ. από τον Σεπτέμβριο του 2023 μέχρι και τον Αύγουστο του 2024, €852.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €882.50 για την ανήλικη Μ.Χ. από τον Σεπτέμβριο του 2024 μέχρι και τον Αύγουστο του 2025 και €510.50 για την ανήλικη Ε.Χ. και €540.50 για την ανήλικη Μ.Χ. από τον Σεπτέμβριο του 2025 και εφεξής, καθώς και τις οικονομικές δυνατότητες εκάστου γονέα και τη συνεισφορά εκάστου στην καθημερινή φροντίδα και ανατροφή των τέκνων, κρίνω εύλογο και δίκαιο όπως ο Καθ’ ου η Αίτηση συνεισφέρει στη διατροφή των ανηλίκων ως ακολούθως:

1.    Για την ανήλικη Ε.Χ:

 

(α) το ποσό των €429 μηνιαίως από 04/05/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2022.

(β) το ποσό των €428 μηνιαίως από 04/09/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2023.

(γ) το ποσό των €435 μηνιαίως από 04/09/2023 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2024.

(δ) το ποσό των €489 μηνιαίως από 04/09/2024 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2025.

(ε) το ποσό των €294 μηνιαίως από 04/09/2025 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα.

 

2.    Για την ανήλικη Μ.Χ.:

 

(α) το ποσό των €424 μηνιαίως από 04/05/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2022.

(β) το ποσό των €422 μηνιαίως από 04/09/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2023.

(γ) το ποσό των €429 μηνιαίως από 04/09/2023 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2024.

(δ) το ποσό των €506 μηνιαίως από 04/09/2024 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2025.

(ε) το ποσό των €311 μηνιαίως από 04/09/2025 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα.

 

Σημειώνεται ότι η παρούσα αίτηση καταχωρίστηκε στις 04/05/2022. Επομένως, η έκδοση διατάγματος ανατρέχει από την 04/05/2022. Για το ζήτημα της αναδρομικής ισχύς του διατάγματος παραπέμπω στην απόφαση Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1875  όπου αναφέρθηκε ότι:

 

«Η διατύπωση του Άρθρου 36 του Νόμου αρ. 216/90, στον ενεστώτα χρόνο, δεν αποκλείει την αναδρομικότητα της παρεχόμενης διατροφής, διαφορετικά θα καθίστατο άνευ σημασίας η ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης, με την οποία καθορίζονταν οι τότε ενεστώσες ανάγκες του δικαιούχου.»

 

Συνακόλουθα, εκδίδονται τα ακόλουθα διατάγματα:

 

1.    Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η Αίτηση διατάσσεται να καταβάλει στην Αιτήτρια ως συνεισφορά του στη διατροφή της ανήλικης Ε.Χ.:

 

(α) το ποσό των €429 μηνιαίως από 04/05/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2022.

(β) το ποσό των €428 μηνιαίως από 04/09/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2023.

(γ) το ποσό των €435 μηνιαίως από 04/09/2023 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2024.

(δ) το ποσό των €489 μηνιαίως από 04/09/2024 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2025.

(ε) το ποσό των €294 μηνιαίως από 04/09/2025 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα.

 

2.    Διάταγμα με το οποίο ο Καθ’ ου η Αίτηση διατάσσεται να καταβάλει στην Αιτήτρια ως συνεισφορά του στη διατροφή της ανήλικης Μ.Χ.:

 

(α) το ποσό των €424 μηνιαίως από 04/05/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2022.

(β) το ποσό των €422 μηνιαίως από 04/09/2022 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2023.

(γ) το ποσό των €429 μηνιαίως από 04/09/2023 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2024.

(δ) το ποσό των €506 μηνιαίως από 04/09/2024 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι και την 04/08/2025.

(ε) το ποσό των €311 μηνιαίως από 04/09/2025 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα.

Οποιαδήποτε ποσά έχουν ήδη καταβληθεί από τον Καθ’ ου η Αίτηση στην Αιτήτρια για την περίοδο από 04/05/2022 μέχρι και την έκδοση του παρόντος διατάγματος αναφορικά με τη διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων τους, θα συνυπολογιστούν και θα αφαιρεθούν αναλόγως.

 

Όσον αφορά το ποσό των συσσωρευμένων διατροφών από τον Μάιο του 2022 μέχρι και τον Ιούνιο του 2026 και δη στη διαφορά που προκύπτει από τα ποσά που έχει καταβάλει, ο Καθ’ ου η Αίτηση διατάσσεται να τα καταβάλλει πέραν της τρέχουσας διατροφής, δια μηνιαίων δόσεων €300 εκάστης από 04/07/2026 μέχρι εξοφλήσεως.

 

Τα έξοδα της αίτησης,  όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ’ ου η Αίτηση.

 

 

 

(Υπ.)………………………..

        Θ. Διάκου, Δ.

Πιστόν Αντίγραφο

 

 

 

Πρωτοκολλητής