ΣΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Χ” Αθανασίου-Σιαμτάνη ,Π.
Αρ. Αίτησης: 16/2025
Μεταξύ:
Χ.Κ από τη Λεμεσό
Αιτητή
Και
Μ.Η από τη Λεμεσό
Αίτηση ημερομηνίας 7/2/2025
Ημερομηνία: 17/9/2025
Εμφανίσεις
Για Αιτητή : κος Α. Σωφρονίου
Για Καθ’ ης η Αίτηση: κος Ν. Λεωνίδα
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Με την εναρκτήρια αίτηση του ο Αιτητής επιδιώκει την έκδοση διατάγματος που να αναστέλλει και/η τροποποιεί το διάταγμα διατροφής που εκδόθηκε στις 8/11/2021 από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού στην αίτηση διατροφής με αρ. 304/2018 με το οποίο διατάχθηκε να καταβάλλει στην Καθ’ ης η Αίτηση τότε Αιτήτρια από 1/12/2021 ποσό €500 ως συνεισφορά για τη διατροφή των δύο ανήλικων τέκνων του Κ και Ε σήμερα ηλικίας 9 ετών. Αξιώνει όπως το ποσό της διατροφής μειωθεί σε €100, δηλαδή σε €50 για κάθε παιδί. Επίσης αιτείται όπως η ανά διετία αύξηση του 10% διακοπεί και μη ισχύσει για το μέλλον.
Ταυτόχρονα με την κυρίως αίτηση ο Αιτητής καταχώρησε και μονομερή αίτηση με παρόμοιο αιτητικό, με τη διαφορά ότι ζητά όπως το ποσό της συνεισφοράς του μειωθεί στα €50 και για τα δύο παιδιά, ώστε να καταβάλλει €25 μηνιαίως για έκαστο παιδί του.
Το Δικαστήριο δεν εξέδωσε προσωρινό διάταγμα μονομερώς, αλλά έκρινε ορθό όπως ακούσει τη θέση της Καθ’ ης η Αίτηση έτσι διατάχθηκε η επίδοση της μονομερούς αίτησης.
Ο Αιτητής τόσο στην κυρίως όσο και στη μονομερή αίτηση του υποστηρίζει ότι ανέκυψαν γεγονότα μετά την έκδοση του διατάγματος που επιβάλλουν την αναστολή και/η τροποποίηση του διατάγματος και της αυτόματης αύξησης.
Πραγματικό υπόβαθρο της μονομερούς αίτησης του Αιτητή, αποτελούν τα πιο κάτω γεγονότα τα οποία και παραθέτει στην ένορκη δήλωση του, ημερομηνίας 7/2/2025.
- Ότι με τελικό διάταγμα ημ. 8/11/2021, διατάχθηκε να καταβάλλει €500 μηνιαίως για τη διατροφή των ανήλικων τέκνων του.
- Ότι μετά την έκδοση του διατάγματος έχουν μεταβληθεί οι συνθήκες βάσει των οποίων εκδόθηκε.
- Ότι κατά την έκδοση του διατάγματος εργαζόταν ως επαγγελματίας οδηγός βαρέων οχημάτων στην Εταιρεία χχχχ όμως κατά ή περί τον Οκτώβριο του 2024 διαγνώστηκε με Υπερτροφική Αποφρακτική Μυοκαρδιοπάθεια και μετά από αυστηρή σύσταση των θεραπόντων του σταμάτησε να εργάζεται. Έκτοτε βρίσκεται με άδεια ασθενείας χωρίς να λαμβάνει οποιοδήποτε μισθό.
Επίσης στις 23/1/2025 ένεκα της σοβαρότητας της ασθένειας του ο Αιτητής υποβλήθηκε σε επέμβαση εμφύτευσης καρδιακού απινιδωτή. Με βάση δε ιατρική έκθεση του Δρ Στέλιου Χατζηστυλλή ημ. 4/2/2025 κρίθηκε ανίκανος για άσκηση του επαγγέλματος του οδηγού λεωφορείου, με αποτέλεσμα να συνεχίζει να βρίσκεται με άδεια ασθενείας, ανίκανος να εργαστεί.
Αναφέρει ακόμα ότι στις 25/10/2018 εκδόθηκε τελικό διάταγμα επικοινωνίας στα πλαίσια της Γονικής Μέριμνας με αρ. 159/2016 και με βάση αυτό καθορίστηκαν οι μέρες επικοινωνίας του με τα τέκνα του, όμως η Καθ’ ης η Αίτηση αδιαφορεί και/ή αμελεί να υπακούσει στο διάταγμα, αν δεν της πληρώνει τη διατροφή τους.
Ζητά γι’ αυτό όπως το διάταγμα διατροφής ανασταλεί προσωρινά ή ακυρωθεί ή τροποποιηθεί και/ή υπάρξει ρύθμιση με την οποία γι’ αυτό το διάστημα να μην καταβάλλεται από αυτόν η διατροφή και/ή μειωθεί στο ποσό των €50 και για τα δύο παιδιά.
Στην αίτηση αντέδρασε η Καθ’ ης η Αίτηση με ένσταση, στην οποία παρέθεσε τους λόγους για τους οποίους αντιτίθεται στις αιτούμενες θεραπείες.
Οι λόγοι ένστασης συνοψίζονται στους ακόλουθους:
Δεν πληρούνται σωρευτικά οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν. 14/60. Η υπό εκδίκαση αίτηση είναι αναιτιολόγητη. Δεν διευκρινίζονται από τον Αιτητή οι συνθήκες που υφίσταντο κατά την έκδοση του διατάγματος διατροφής. Δεν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις για την έκδοση των διαταγμάτων. Ο Αιτητής δεν προσήλθε στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια και/ή με καλή πίστη. Η αίτηση κατά νόμο και/η κατ’ ουσία είναι ατεκμηρίωτη και/ή στερείται οποιουδήποτε πραγματικού και/ή νομικού υποβάθρου. Δεν έχουν μεταβληθεί οι όροι και/ή οι συνθήκες από την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος διατροφής.
Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση της η Καθ’ ης η Αίτηση αφού παραδέχεται την έκδοση του διατάγματος αναφέρει ότι αυτό εκδόθηκε εκ συμφώνου.
Απορρίπτει στη συνέχεια τα όσα ο Αιτητής αναφέρει στην ένορκη δήλωση του, λέγοντας ότι δεν συντρέχουν λόγοι για την τροποποίηση του διατάγματος και/ή αναστολή του προβάλλοντας ότι από την έκδοση του διατάγματος δεν υπήρξε οποιαδήποτε μεταβολή, καθώς πέραν των τεκμηρίων 6 και 7 (α-ε) τα οποία παρουσιάζει ο Αιτητής δεν προσκομίζει οποιοδήποτε άλλο στοιχείο που να καταδεικνύει ότι δεν είναι σε θέση να επιστρέψει στην εργασία του ή να ασκήσει το επάγγελμα του. Ούτε και προκύπτει από τα τεκμήρια αυτά οποιαδήποτε ιατρική αναφορά που να επιβεβαιώνει ότι ο Αιτητής αδυνατεί στο μέλλον να εκτελέσει εκ νέου τα επαγγελματικά του καθήκοντα.
Περαιτέρω όπως αναφέρει, τα εισοδήματα του ήταν μειωμένα προσωρινά και ανέρχονταν στα €778,04 και €518,04 γιατί δεν ήταν για ολόκληρο μήνα. Όμως από τις 13/11/2024 το επίδομα ασθενείας αυξήθηκε στα €875,30 και αυτό θα ισχύει μέχρι την 30/4/2025, ως φαίνεται στο Τεκ. 11(β).
Θεωρεί ακόμα ότι η πάθηση του Αιτητή δεν είναι ανίατη ή μόνιμη καθώς έχει προγραμματιστεί ή επίκειται η υποβολή του σε επεμβατική καρδιολογική πράξη και/ή χειρουργική επέμβαση. Ούτε και προκύπτει ότι η κατάσταση του είναι μη αναστρέψιμη. Από τα τεκμήρια δε που παρουσιάζει ο Αιτητής δεν προκύπτει ότι δεν μπορεί να ασκήσει άλλα επαγγελματικά καθήκοντα. Οι δε ιατρικές βεβαιώσεις αποκλείουν τον Αιτητή από την άσκηση μόνο των χειρωνακτικών εργασιών και δεν τεκμηριώνεται από αυτές ότι η πάθηση του είναι τέτοια που να τον αποκλείει πλήρως από την επιστροφή του στην επαγγελματική του δραστηριότητα.
Όσον αφορά το διάταγμα Γονικής Μέριμνας που εκδόθηκε εκ συμφώνου, είναι η θέση της ότι η ίδια δεν εμποδίζει την επικοινωνία του Αιτητή με τα παιδιά του. Αντίθετα είναι ο Αιτητής ο οποίος επικαλούμενος διάφορους λόγους δεν παραλαμβάνει τα παιδιά του. Επισυνάπτει τεκμήρια από σχετικές συνομιλίες μεταξύ τους.
Τέλος αναφέρει ότι η ίδια βρίσκεται σε δύσκολη οικονομική κατάσταση, τα έξοδα των παιδιών αυξάνονται συνεχώς, οι απαιτήσεις των παιδιών σε επίπεδο εκπαίδευσης και συντήρησης τους μεγαλώνουν και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε αυτά τα αυξημένα έξοδα, χωρίς τη συνεισφορά του Αιτητή.
Είναι ιδιωτική υπάλληλος και λαμβάνει μηνιαίως €1646,09 καθαρά. Εκτός από το μισθό της δεν έχει άλλα εισοδήματα ή πηγές εισοδημάτων. Επιπρόσθετα στις 16/10/2023 προέβη στην αγορά κατοικίας στην οποία διαμένει με τα ανήλικα τέκνα τους και καταβάλλει €250 μηνιαίως προς εξόφληση της. Καταθέτει ενδεικτικό κατάλογο των εξόδων τους ως Τεκ.3.
Επιπλέον πάσχει από σοβαρή σκολίωση και κατά το 2001 υποβλήθηκε σε επέμβαση το Ισραήλ και εξακολουθεί να ταλαιπωρείται.
Ο Αιτητής μετά από συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα καταχώρησε συμπληρωματική ένορκη δήλωση.
Σ’ αυτήν επισυνάπτει 2 ιατρικές γνωματεύσεις ημ. 28/2/2025 και 31/3/2025 του Δρ. Χατζηστυλλή ως Τεκ. 11(α) και (β), με τις οποίες παρατείνεται η άδεια ασθενείας του από 1/3/2025 μέχρι 30/4/2025.
Περαιτέρω παρουσιάζει το επίδομα ασθενείας που έλαβε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων για την περίοδο 2/1/2025 και 2/2/2025 για τα ποσά των €875,30 και €875,29 Τεκ. 12(α) και 12(β) αντίστοιχα, αναφέροντας ότι το επίδομα αυτό μπορεί να διαφοροποιείται.
Τέλος αναφέρει ότι έχει προχωρήσει σε αίτηση για να του παραχωρηθεί σύνταξη ανικανότητας η οποία παραλήφθηκε από την αρμίδια αρχή στις 14/3/2025.
Η αίτηση οδηγήθηκε σε ακρόαση με τους δικηγόρους των διαδίκων να παρουσιάζουν στο Δικαστήριο γραπτές αγορεύσεις, στις οποίες υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους με παραπομπή στα γεγονότα και τη νομολογία. Δεν αντεξετάστηκαν οι ενόρκως δηλούντες. Προσπάθειες για εξεύρεση συναινετικής λύσης δεν καρποφόρησαν.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Αιτητή με την αγόρευση του ανέφερε επίσης ότι στην αίτηση για Σύνταξη ανικανότητας που υπέβαλε ο Αιτητής στις 25/6/2025 έλαβε επιστολή από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημ. 18/6/2025 με την οποία τον καλούν να παρουσιαστεί στις 4/7/2025 στο American Medical Center (American Heart Institute) στη Λευκωσία για να εξεταστεί από το Ιατρικό Συμβούλιο και να παρουσιάσει όλα τα αναγκαία έγγραφα και ιατρικά πιστοποιητικά για να αποφασιστεί η τελική κατάσταση υγείας τους (ανικανότητας). Τα πιο πάνω δεν αποτελούν μέρος των ενόρκων δηλώσεων του, καθώς έπονται αυτών.
Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Καθ’ ης η Αίτηση κάλεσε το Δικαστήριο ν’ απορρίψει την αίτηση υποβάλλοντας ότι σε κανένα σημείο της ένορκης δήλωσης δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά από τον Αιτητή περί μόνιμης ανικανότητας του. Υπέδειξε ακόμη ότι στα ιατρικά πιστοποιητικά το μόνο που αναφέρεται είναι ότι ο Αιτητής κρίνεται ανίκανος για χειρωνακτική εργασία και για το επάγγελμα του οδηγού λεωφορείου. Στη βάση των πιο πάνω αδιαμφισβήτητων γεγονότων, είναι η θέση του ότι ο Αιτητής έχει τη δυνατότητα να εργαστεί σε οποιαδήποτε άλλη εργασία εκτός των πιο πάνω εργασιών. Σχολίασε ακόμα ότι δεν μπορούσε να δοθεί άδεια ασθενείας από τον ιατρό μέχρι 30/4/2025, χωρίς προηγουμένως να τον εξετάσει.
Νομική Πτυχή
Για να δικαιολογείται η έκδοση προσωρινού διατάγματος στη βάση του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, ως έχει τροποποιηθεί, θα πρέπει να συνυπάρχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. Ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση,
β. ορατή πιθανότητα επιτυχίας του Ενάγοντος στην αγωγή και,
γ. ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο αν δεν εκδοθεί το διάταγμα.
Οι πιο πάνω προϋποθέσεις έχουν αναλυθεί σε έκταση στη νομολογία [βλ. Οδυσσέως v. Pieris Estates (1982) 1 Α.Α.Δ. 557 Κυτάλα κ. ά. v. Χρυσάνθου κ.α. (1996) 1 (Α) Α.Α.Δ. 253, Κ.Ο.Τ. v. Θεωρή (1989) 1 (Ε) Α.Α.Δ. 255, M. Ch. Mitsingas Tr. Ltd κ.ά. v. Timberland (1997) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1791, Parico Aluminium Designs Ltd. v. Muskita Aluminium Co. Ltd. κ. ά. (2002) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 2015 κ.α.]
Η πρώτη προϋπόθεση δεν εξυπακούει τίποτα περισσότερο από την αποκάλυψη συζητήσιμης υπόθεσης με βάση τις έγγραφες προτάσεις.
Όσον αφορά τη δεύτερη, είναι αρκετό για το Δικαστήριο να ικανοποιηθεί ότι υπάρχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας. Αυτή έχει ερμηνευθεί να σημαίνει κάτι περισσότερο από απλή δυνατότητα, αλλά και πολύ λιγότερο από το ισοζύγιο των πιθανοτήτων.
Η τρίτη προϋπόθεση, όπως αναλύεται στην υπόθεση Οδυσσέως (ανωτέρω), σχετίζεται με το θέμα επάρκειας της θεραπείας υπό το φως των γεγονότων της κάθε υπόθεσης.
Αν η επιδίκαση αποζημιώσεων στο τελικό στάδιο είναι αρκετή για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του Αιτητή, τότε η έκδοση του παρεμπίπτοντος διατάγματος δεν είναι απαραίτητη.
Στη Mitsingas Ltd. v. The Timberland (ανωτέρω), βέβαια λέχθηκαν τα ακόλουθα:
"Η έννοια της δικαιοσύνης δε συναρτάται με τη στενή αντίληψη της υλικής ζημιάς αλλά με την ευρύτερη προστασία των δικαιωμάτων του αιτούμενου τη θεραπεία."
Επίσης, στην Κυρίσαββα v. Κύζη (2001) 1 Α.Α.Δ. 1245, λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με το πιο πάνω θέμα:
"Όμως η έννοια του δύσκολου ή αδύνατου της πλήρους απονομής της δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο περιλαμβάνει και άλλα μεταβλητά κριτήρια, εκτός από την ανεπανόρθωτη ζημιά. Ο χρηματικός παράγοντας της αποζημίωσης δεν είναι ο μόνος που λαμβάνεται υπόψη."
Τέλος, όπως υποδεικνύεται στην Οδυσσέως (ανωτέρω) το Δικαστήριο, στο τελικό στάδιο, θα πρέπει να σταθμίσει κατά πόσο είναι δίκαιο και εύλογο να εκδώσει το αιτούμενο διάταγμα [βλ. Ιπποδρομιακή Αρχή v. Χ" Βασίλη (1989) 1 Α.Α.Δ. (Ε) 152].
Στις περιπτώσεις, ακόμα, μονομερών αιτήσεων πρέπει να καταδεικνύεται το επείγον του αιτήματος.
Σε αυτό το στάδιο, ακόμη το Δικαστήριο δεν ενεργεί ως Δικαστήριο ουσίας και θα πρέπει να αποφεύγει να προβαίνει σε διεξοδική αξιολόγηση της μαρτυρίας και εξαγωγή συμπερασμάτων επί των διαφιλονικούμενων θεμάτων. [Bλ. Jonitexo Ltd v. Adidas (1984) 1 C.L.R. 263] , Δημοκρατία της Σλοβενίας v. Beogradska Banka DD (1999), 1 (A) 227, στη σελ. 236.
Σε αυτό το ενδιάμεσο στάδιο, λοιπόν, το πραγματικό υπόβαθρο της αίτησης πρέπει να διακριβώνεται μέσα από τις ένορκες δηλώσεις, τηρουμένης της δυνατότητας αντεξέτασης που προκύπτει από τη Διαταγή 39.
Καθήκον γι' αυτό του Δικαστηρίου είναι να συνεκτιμήσει την ποιότητα της μαρτυρίας την οποία οι διάδικοι έχουν προσκομίσει, με σκοπό να διαπιστώσει αν τηρούνται οι τρεις προϋποθέσεις για την έκδοση του προσωρινού διατάγματος γι’ αυτό και προσεγγίζει τη μαρτυρία προσεκτικά χωρίς να καταλήγει σε ευρήματα επί της ουσίας της υποθέσεως και την αξιοπιστία των διαδίκων.
Είναι, ακόμα, καθιερωμένη αρχή ότι ο Aιτητής, ο οποίος επιδιώκει μονομερώς ένα προσωρινό διάταγμα, πρέπει να προσέρχεται στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια. Πρέπει να προβαίνει σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη όλων των ουσιωδών γεγονότων. Η σημασία της αποκάλυψης έχει αναλυθεί σε σειρά αποφάσεων. Το επιστέγασμα της απουσίας αποκάλυψης είναι η κατάργηση του διατάγματος. Το Δικαστήριο αν θεωρήσει ότι η μη αποκάλυψη ήταν ουσιώδης μπορεί να ακυρώσει το προσωρινό διάταγμα που το ίδιο εξέδωσε αρνούμενο ν´ ακούσει περαιτέρω τον Aιτητή. Για να ακυρώσει, όμως, το διάταγμα θα πρέπει τα γεγονότα που δεν αποκαλύφθηκαν να ήταν ουσιώδη. Επίσης, θα πρέπει να βρίσκονταν εντός της γνώσης του Aιτητή. [Βλ. Στυλιανού v. Στυλιανού (1992) 1 Α.Α.Δ. 583, Γρηγορίου κ. ά. v. Χριστοφόρου (1995) 1 Α.Α.Δ. 248, Demstar Ltd. v. Zim Israel Navigation Co. Ltd. (1996) 1 (A) Α.Α.Δ. 597, Μ. & Ch. Mitsingas Tr. Ltd. κ. ά. ν. Timberland Co. (1997) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1791, Resola (Cyprus) Ltd. v. Χρίστου (1998) 1 (Β) Α.Α.Δ. 598, Σεβαστού ν. Σεβαστού, (2002) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1980].
Τέλος το Δικαστήριο θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσο είναι δίκαιο και πρόσφορο να εκδοθεί προσωρινό διάταγμα.
ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ
Προτού ασχοληθώ με την εξέταση των τριών προϋποθέσεων για την έκδοση προσωρινών διαταγμάτων, παρατηρώ πως ο λόγος ένστασης που αφορά την απόκρυψη στοιχείων γεγονότων δεν φαίνεται να προωθήθηκε με την αγόρευση του δικηγόρου της Καθ’ ης η Αίτηση. Και εν πάση περιπτώσει σύμφωνα με την νομολογία, η υποχρέωση του Αιτητή για αποκάλυψη όλων των ουσιωδών στοιχείων υφίσταται μόνο στην περίπτωση μονομερούς αίτησης[Cyprus Trading Corporation Ltd v. Zim Israel Navigation Co Ltd κ.ά. (1999) 1 Α.Α.Δ. 1168].
Θα υπενθυμίσω ότι στην παρούσα υπόθεση, η μονομερής αίτηση επιδόθηκε στην άλλη πλευρά με οδηγίες του Δικαστηρίου. Συνεπώς, μετά την επίδοσή της στην άλλη πλευρά, η μονομερής αίτηση απώλεσε την υπόσταση της μονομερούς αίτησης και μετατράπηκε σε αίτηση δια κλήσεως. [Βλ Μαρκιτανής ν. Μουτζούρη (2000) 1 Α.Α.Δ. 923 και Κώστας Σμυρνιός (2000) 1 A.A.Δ. 43]. Επομένως, έχει εφαρμοστεί ο κανόνας της υποχρέωσης αποκάλυψης όλων των ουσιωδών στοιχείων στην περίπτωση αίτησης δια κλήσεως και δόθηκε στην Καθ’ ης η Αίτηση το δικαίωμα να ακουστεί. Ούτε πρόκειται για περίπτωση όπου εκδόθηκε οποιοδήποτε προσωρινό διάταγμα στη βάση των όσων λέχθηκαν στη μονομερή αίτηση.
Με οδηγό τις παραπάνω αρχές, προχωρώ λοιπόν στο επόμενο βήμα να εξετάσω κατά πόσο δικαιολογείται η έκδοση οποιουδήποτε προσωρινού διατάγματος για τροποποίηση, ακύρωση και/ή αναστολή του εκδοθέντος διατάγματος. Αλλά και για αναστολή της ανά διετία αυτόματης αύξησης του 10% στο ποσό της διατροφής. Γι’ αυτό το σκοπό θα συνεκτιμήσω τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε στις ένορκες δηλώσεις των διαδίκων, χωρίς να καταλήξω σε τελικά ευρήματα επί των αμφισβητούμενων γεγονότων.
Πιο κάτω θα αναφέρω στις νομοθετικές πρόνοιες βάσει των οποίων θα πρέπει να εξεταστεί η υπό κρίση αίτηση.
Η εξουσία του Οικογενειακού Δικαστηρίου να τροποποιεί προηγούμενη απόφασή του στηρίζεται στο άρθρο 38 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), το οποίο προβλέπει ότι:
1. Αν αφότου εκδόθηκε απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση του ή και να διατάξει το τερματισμό της διατροφής."
Περαιτέρω η παράγραφος 2 της εν λόγω διάταξης προβλέπει ότι:
2. Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του εδαφίου (1), το ύψος του ποσού της διατροφής αυξάνεται αυτόματα κατά δέκα τοις εκατόν (10%) ανά περίοδο εικοσιτεσσάρων μηνών:
Νοείται ότι, το Δικαστήριο μπορεί, κατόπιν αίτησης του υπόχρεου διατροφής, να διατάξει όπως μη ισχύσει η αυτόματη αύξηση και/ή το ύψος αυτής περιοριστεί.
Σε περίπτωση υποβολής τέτοιας αίτησης, αναστέλλεται η υποχρέωση καταβολής οποιουδήποτε ποσού αύξησης:
Νοείται περαιτέρω ότι, η απόφαση του Δικαστηρίου δυνάμει του παρόντος εδαφίου εκδίδεται εντός τριών μηνών από την καταχώρηση της αίτησης και δυνατόν να έχει αναδρομική εφαρμογή από την ημερομηνία κατά την οποία η αυτόματη αύξηση θα είχε εφαρμογή δυνάμει του παρόντος εδαφίου.
Όσον αφορά τη μεταβολή των όρων στην απόφαση Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου (1993) 1 A.A.Δ. 195, στη σελ. 201, λέχθηκαν τα ακόλουθα:
"Ο όρος «αφότου» στο πλαίσιο του άρθρου 38 του Νόμου 216/90 δεν αφήνει αμφιβολία ότι μόνο γεγονότα τα οποία ανακύπτουν μετά την έκδοση του διατάγματος και τείνουν να διαφοροποιήσουν το πραγματικό βάθρο στο οποίο στηρίχθηκε η απόφαση της οποίας επιδιώκεται η τροποποίηση μπορεί να στοιχειοθετήσουν τις προϋποθέσεις για αναθεώρηση του εκδοθέντος διατάγματος. Διαφορετικά δεν παρέχεται δικαιοδοσία σε Δικαστήριο να αναθεωρήσει την απόφαση ομοβάθμιου Δικαστηρίου."
Επίσης το ότι απαιτείται για την τροποποίηση ενός διατάγματος να αποδειχθεί μεταβολή των όρων του διατάγματος και ειδικότερα ότι η μεταβολή αυτή θα πρέπει να είναι ουσιαστική, έχει επαναληφθεί σε αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Βλ. Εφ. 39/2016 Σ.Κ .v. Ε.Ζ. 5/3/2020, Έφ. Αρ. 26/2019 χχχ Μέγας.v.χχχ Kvasnikova 10/7/2020.
Στην υπόθεση Σ.Κ. ν. Ε.Ζ., Εφ. Αρ. 39/2016 ημ. 5/3/2020 υποδείχθηκε πως ο Αιτητής είχε υποχρέωση να καταδείξει τις περιστάσεις εκείνες οι οποίες μεσολάβησαν από την έκδοση του διατάγματος και δικαιολογούσαν την τροποποίηση του, αναλόγως. Δεν ήταν, όμως, συγχρόνως, αναγκαίο να αποδειχθούν οι περιστάσεις που οδήγησαν, αρχικά, στην έκδοσή του, δεδομένου, μάλιστα, ότι αυτό είχε εκδοθεί εκ συμφώνου..
Επιπρόσθετα, στην Λ.Μ. ν. Γ.Τ., Έφ. Αρ.22/2021, ημερ.23/06/2022, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο επισήμανε τα ακόλουθα:
«Η τελευταία παρατήρηση είναι βέβαια ορθή, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν αναφύονται δυσκολίες, όταν τα δεδομένα στη βάση των οποίων εκδόθηκε το αρχικό διάταγμα δεν έχουν καταγραφεί, πολύ περισσότερο όταν παραμένουν αδιευκρίνιστα ή και αμφισβητούμενα. Σε γενικές γραμμές, το ποσό του διατάγματος διατροφής παιδιού, προκύπτει από την επεξεργασία τριών στοιχείων. Των αναγκών του παιδιού και των οικονομικών δυνατοτήτων των γονέων του ξεχωριστά. Απαιτείται να έχει μεταβληθεί τουλάχιστο ένα στοιχείο για να δικαιολογείται η τροποποίηση του διατάγματος διατροφής του. Αλλά κι' έτσι, υπάρχουν δυσκολίες, γιατί και στο πιο απλό παράδειγμα όπου τα εισοδήματα του γονέα που καταβάλλει διατροφή έχουν μειωθεί, είναι η νέα αναλογία τους προς το αναλλοίωτο εισόδημα του άλλου γονέα που θα καθορίσει το νέο ποσό και τη σχετική μείωση».
Αυτό λοιπόν που θα εξεταστεί για σκοπούς έκδοσης προσωρινών διαταγμάτων είναι αν ο Αιτητής με τα στοιχεία που παραθέτει κατάφερε να στοιχειοθετήσει με την αίτηση του σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση και ορατή πιθανότητα επιτυχίας, με τα όσα ανέφερε για ουσιαστική μεταβολή των όρων διατροφής και αν υπάρχουν νέα γεγονότα από την έκδοση του διατάγματος, ώστε να δικαιολογείται η τροποποίηση του.
Ας σημειωθεί ότι το τελικό διάταγμα εκδόθηκε εκ συμφώνου στις 8/11/2021 έχοντας ο καθένας τη δική του εισοδηματική ικανότητα και χωρίς να υπάρξει κρίση από το Δικαστήριο της εισοδηματικής ικανότητας των διαδίκων και των αναγκών των παιδιών τους. Ας σημειωθεί περαιτέρω ότι το διάταγμα τροποποίησε προηγούμενο διάταγμα διατροφής το οποίο είχε εκδοθεί στις 8/6/2026 στην αίτηση διατροφής με αρ. 35/16.
Το διάταγμα των €500 συμφωνήθηκε από τους διαδίκους έχοντας ο καθένας αντίστοιχη τότε εισοδηματική του ικανότητα. Λαμβάνοντας ο καθένας υπόψη του τις ανάγκες των παιδιών τους, ως είχαν τεθεί στην τότε εναρκτήρια αίτηση. Ο Καθ’ ου η Αίτηση τότε, Αιτητής στην παρούσα έχοντας την τότε εισοδηματική ικανότητα του αποδέχθηκε ότι είχε την ικανότητα να καταβάλλει ποσό €500 για τη διατροφή των ανήλικων τέκνων του.
Ερχόμενη τώρα στην εξέταση των τριών προϋποθέσεων για την έκδοση προσωρινού διατάγματος, είναι προφανές ότι από τον ίδιο το Νόμο, ως έχει παρατεθεί πιο πάνω υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση. Περαιτέρω οι έγγραφες προτάσεις υποστηρίζουν ότι υπήρξε μεταβολή των συνθηκών από την έκδοση του τελικού διατάγματος. Επίσης υπάρχει δυνατότητα να αιτηθεί κάποιος όπως μη ισχύσει η αυτόματη αύξηση του 10% στο ποσό του διατάγματος διατροφής, η οποία επιβάλλεται ανά διετία.
Δεν είναι ώρα να προβώ σε ευρήματα αναφορικά με το αν τελικά θα πετύχει ή όχι στο ευρύτερο αίτημά του ο Αιτητής στην εναρκτήρια αίτηση. Αρκεί να υπάρχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας. Ούτε να αξιολογήσω τους αντικρουόμενους ισχυρισμούς των διαδίκων. Φαίνεται δε από τις ένορκες δηλώσεις τους ότι υπάρχουν αντικρουόμενοι ισχυρισμοί, ειδικότερα ως προς το αν η μεταβολή στην εισοδηματική ικανότητα του Αιτητή είναι μόνιμη, αλλά και αν ο Αιτητής είναι παντελώς ανίκανος για εργασία.
Είναι ακόμα προφανές ότι πέραν της μείωσης των εισοδημάτων του ένεκα της κατάστασης της υγείας του ο Αιτητής δεν προβάλλεται οποιοδήποτε άλλος λόγος στον οποίο να στηρίζει την αξίωση του για μείωση και/ή αναστολή του διατάγματος διατροφής και ή διακοπή της αυτόματης αύξησης του 10%.
Περαιτέρω τα όσα αναφέρει για την επικοινωνία του με τις ανήλικες θυγατέρες του, εκτός του ότι υπάρχουν και εδώ αντικρουόμενες θέσεις, για το αν ασκεί του δικαίωμα του και/ ή αν είναι η Καθ’ ης η Αίτηση η οποία παρεμποδίζει την επικοινωνία, δεν βλέπω πως συνδέεται με το αίτημα του. Επιπλέον το διάταγμα εκδόθηκε πριν την έκδοση του διατάγματος διατροφής, συνεπώς προϋπήρχε του διατάγματος διατροφής.
Από το μαρτυρικό υλικό που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου όμως δεν φαίνεται να αμφισβητείται από την Καθ’ ης η Αίτηση ότι προσωρινά έχουν μειωθεί τα εισοδήματα του Αιτητή. Μάλιστα η ίδια αναφέρει ότι το επίδομα ασθενείας που λαμβάνει είναι €875,30, όμως αυτό θα ισχύει μέχρι την 30/4/2025.
Προκύπτει από την Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών ασφαλισμένου κατά Εργοδότη (Τεκ. 5) που παρουσίασε ο Αιτητής ότι οι πραγματικές του αποδοχές κατά το 2024 ανέρχονταν από € 2,178 μέχρι €3.108. Από δε το 11ο του 2024 που συμπίπτει με τα προβλήματα υγείας του, τα εισοδήματα του παρουσιάζονται μηδενικά. Το Γενικό σύνολο των αποδοχών του για το έτος 2024 συμπεριλαμβανομένου του 13ου και 14ου μισθού ανήλθε σε €26,734. μέσος όρος μηνιαίως (€1909).
Με βεβαίωση δε της εταιρείας ημ. 13/1/2025 αναφέρεται ότι ο Αιτητής εργάζεται στην εταιρεία και βρίσκεται με άδεια ασθενείας από τις 12/10/2024.
Περαιτέρω στο Τεκ 7(α) που επισυνάπτει ο Αιτητής το οποίο αποτελεί πιστοποιητικό ασθενείας, από το Mediterranean Hospital of Cyprus προκύπτει ότι ο Αιτητής αρχικά ήταν με άδεια ασθενείας από 12/10/2024 μέχρι 12/11/2024.
Φαίνεται ακόμα από το Τεκ 7 (β) ο γιατρός Χρυσόστομος Μαυρουδής καρδιολόγος να δίδει στις 13/11/2024 άδεια ασθενείας στον Αιτητή από 13/11/2024 μέχρι 11/12/2024. Ως διάγνωση αναφέρει την «Υπερτροφική καρδιοπάθεια- «Συγκοπτικό επεισόδιο».
Η άδεια ασθενείας του Αιτητή παρατάθηκε επίσης από τον ίδιο ιατρό στις 29/11/24 Τεκ. 7(γ) από 2/12/2024 μέχρι 1/1/2025.
Στις 2/1/2025 επίσης άλλος ιατρός παθολόγος-καρδιολόγος Μάριος Θεοδότου Τεκ.7(δ) συστήνει ανάπαυση και άδεια απουσίας στον Αιτητή από 2/1/2025 μέχρι 2/2/2025. Ως διάγνωση αναφέρεται «Υπερτροφική Μυοκαρδιοπάθεια».
Στο Τεκ. 7 (ε) ημ. 24/1/2025 επίσης από το Απολλώνιο ιδιωτικό νοσοκομείο ο καρδιολόγος Ηλίας Παπασάββας βεβαιώνει ότι «ο ανωτέρω υποβλήθηκε σε επέμβαση εμφύτευση απινιδωτή στις 23/1/2025 και ότι χρήζει αναρρωτικής άδειας από τις 1/2/2025 ως και τις 28/2/2025».
Επίσης από το Τεκ. 8 (α) που αποτελεί επιστολή προς τους δικηγόρους του Αιτητή από τη Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων προκύπτει ότι εγκρίθηκε αίτηση του Αιτητή ημ.18/10/2024, για επίδομα ασθενείας και ότι το ποσό θα ανερχόταν σε €778,04.
Στη συνέχεια σε αίτηση του ημ.13/11/2024 η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ενημέρωνε τους δικηγόρους του Αιτητή ότι εγκρίθηκε για επίδομα ασθενείας ύψους €518,69, Τεκ.8 (β) και αφορούσε την περίοδο από 13/11/2024 μέχρι 1/12/2024.
Περαιτέρω σύμφωνα με βεβαίωση του ιατρού Μάριου Θεοδότου ημ. 16/12/24 αναφέρει ο εν λόγω ιατρός ότι «ο ασθενής ευρίσκεται υπό την παρακολούθηση μου από 13/11/2024 ο οποίος μετά από συγκοπτικό επεισόδιο διεγνώσθη με Υπετροφική Αποφρακτική Μυοκαρδιοπάθεια. Η διάγνωση ετέθη με υπερηχογράφημα καρδίας και μαγνητική τομογραφία καρδίας. Ο ασθενής δεν μπορεί να ασκείται ούτε να ασκεί χειρωνακτική εργασία. Η πάθηση αυτή είναι πολύ επικίνδυνη για αιφνίδιο θάνατο. Πρόκειται να υποβληθεί σε επεμβατική καρδιολογική πράξη είτε σε χειρουργική επέμβαση.»
Το Τεκ. 9 ( β) επίσης από τον ιατρό καρδιολόγο Ηλία Παπασάββα αναφέρει ότι «ο ανωτέρω υποβλήθηκε σε επέμβαση εμφύτευση απινιδωτή στις 23/1/25.»
Επίσης σύμφωνα με Ιατρική Έκθεση σε σχέση με τον Αιτητή ημ. 4/2/2025 Τεκ. 9(γ) από Cardio diagnosis βεβαιώνεται από τον καρδιολόγο Στέλιο Χατζηστυλλή ότι «Ο ανωτέρω ασθενής τον Ιούλιο 2024 μετά από προλιποθυμικό επεισόδιο ενώ οδηγούσε λεωφορείο (επαγγελματίας οδηγός) διεγνώσθη με Αποφρακτικού τύπου Υπερτροφική Μυοκαρδιοπάθεια. Τον Οκτώβριο του 2024 παρουσίασε και νέο λιποθυμικό επεισόδιο, Βάσει του ιστορικού και της κλινικής εικόνας κρίθηκε απαραίτητη η εμφύτευση καρδιακού απινιδωτή η οποία διενεργήθηκε στις 23/1/25 από το Δρ. Ηλία Παπασσάβα. Λαμβάνοντας υπόψιν το ανωτέρω ιστορικό ο κ. Κ κρίνεται ανίκανος για το επάγγελμα του οδηγού λεωφορείου όπως επίσης και οποιαδήποτε χειρωνακτικής φύσεως εργασία».
Η Καθ’ ης η Αίτηση δεν αμφισβητεί τα θέματα υγείας που πέρασε ο Αιτητής. Αναφέρει όμως ότι είναι προσωρινά και ότι τα πιστοποιητικά δεν τον αποκλείουν από την άσκηση άλλης εργασίας, καθώς εκείνο που αναφέρει ο ιατρός είναι ότι δεν μπορεί ο Αιτητής να ασκεί χειρωνακτική εργασία και να ασκεί το επάγγελμα του οδηγού λεωφορείου.
Εξετάζοντας το μαρτυρικό υλικό που υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου για τον περιορισμένο σκοπό των προσωρινών διαταγμάτων, προκύπτει ότι ο Αιτητής είναι επαγγελματίας οδηγός, εξαιτίας δε του προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει είναι εκτός εργασίας και του έχει παρασχεθεί άδεια ασθενείας. Επίσης ο Αιτητής εγκρίθηκε για επίδομα ασθενείας το οποίο ανήλθε για κάποιους μήνες μέχρι €875,30 περίπου. Και δεν λαμβάνει το μισθό του.
Η προσωρινή αδυναμία του Αιτητή λόγω του προβλήματος υγείας το οποίο επιβεβαιώνουν όλοι οι γιατροί πιο πάνω, η επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε, η χορήγηση σ’ αυτόν άδεια ασθενείας η οποία παρατάθηκε μέχρι 30/4/2025 και η λήψη από τον Αιτητή μόνο ενός επιδόματος ασθενείας ύψους €875, 30 και αυτό δεν αμφισβητήθηκε από την Καθ’ ης η Αίτηση, δεικνύουν ότι ο Αιτητής έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας στην αίτηση του.
Το Δικαστήριο δεν μπορεί να προβεί σε αυτό το στάδιο σε συμπεράσματα αναφορικά με την ικανότητα ή μη του Αιτητή να ασκεί άλλη εργασία. Ούτε να ενεργήσει ως πραγματογνώμονας ερμηνεύοντας και αμφισβητώντας τα ιατρικά πιστοποιητικά. Η ικανότητα, ανικανότητα ή μερική ικανότητα του Αιτητή για εργασία και η οποιαδήποτε εισοδηματική ικανότητα του θα αποφασιστεί κατά την εκδίκαση της κυρίως αίτησης όταν το Δικαστήριο θα έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη τη μαρτυρία των διαδίκων και θα προβεί σε τελικά ευρήματα αξιολογώντας την αξιοπιστία των διαδίκων. Άλλωστε όπως αναφέρεται ο Αιτητής αποτάθηκε για σύνταξη ανικανότητας, κλήθηκε από το ιατροσυμβούλιο το οποίο είναι και το αρμόδιο να αποφασίσει αν ο Αιτητής έχει ολική, μόνιμη, προσωρινή και ή μερική ανικανότητα.
Προχωρώ στην εξέταση της τρίτης προϋπόθεσης, ότι θα είναι αδύνατο να απονεμηθεί δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα.
Τα εισοδήματα του Αιτητή στο παρόν στάδιο προέρχονται μόνο από επίδομα ασθενείας. Η διατροφή με βάση το διάταγμα είναι ύψους €500, ενδεχομένως να ζητήθηκε από την Καθ’ ης η Αίτηση και η προβλεπόμενη από το Νόμο προσαύξηση, η πληρωμή του ποσού της διατροφής, με βάση μόνο το επίδομα ασθενείας είναι αντικειμενικά δύσκολη. Η παράλειψη δε πληρωμής της οφειλόμενης διατροφής πιθανόν να οδηγήσει τον Ατητή σε φυλάκιση. Με δεδομένο μάλιστα ότι ο Αιτητής είναι υπόχρεος και στη βάση ενός άλλου διατάγματος διατροφής ημ. 3/2/2020 να καταβάλλει €100 μηνιαίως για 3ο παιδί σε αίτηση διατροφής με αρ. 352/2019.
Θεωρώ συνεπώς ότι και τη τρίτη προϋπόθεση ικανοποιείται για την έκδοση προσωρινού διατάγματος.
Θεωρώ περαιτέρω ότι είναι δίκαιο και εύλογο να εκδοθεί ένα προσωρινό διάταγμα με το οποίο να τροποποιείται το ποσό της διατροφής, καθώς η κατάσταση υγείας του Αιτητή ως σήμερα παρουσιάζεται και η ενδεχόμενη φυλάκιση του θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη υγεία του, αλλά και στην υποχρέωση του ν’ αναζητήσει άλλη εργασία εφόσον κριθεί ικανός για άλλη εργασία.
Εξετάζοντας, λοιπόν τη μαρτυρία που προσέφερε ο Αιτητής στο παρόν στάδιο, έχοντας υπόψη μου ότι το επίπεδο με το οποίο κρίνεται σε αυτό το στάδιο η αίτηση για προσωρινό διάταγμα δεν είναι πολύ ψηλό, κρίνω ότι ο Αιτητής ικανοποίησε το Δικαστήριο ότι υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση και έδειξε ότι υπάρχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας στη αίτησή του. Eκ πρώτης όψεως προκύπτουν τέτοια γεγονότα μετά την έκδοση του επίδικου διατάγματος που να διαφοροποιούν το πραγματικό βάθρο στο οποίο το εν λόγω διάταγμα στηρίχθηκε, αφού υπάρχει προσωρινά ουσιαστική μεταβολή της εισοδηματικής ικανότητας του, ένεκα του προβλήματος υγείας.
Υπάρχει περαιτέρω επίσης δυνατότητα ν’ ανασταλεί η αυτόματη αύξηση εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα.
Στη βάση των πιο πάνω κρίνω ότι υπάρχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας στην κυρίως αίτηση.
Συνακόλουθα εκδίδεται το ακόλουθο προσωρινό διάταγμα:
Προσωρινό διάταγμα με το οποίο τροποποιείται το διάταγμα διατροφής που εκδόθηκε στις 8/11/2021 στην αίτηση διατροφής με αρ. 30/4/2018, για το ποσό των €500 στο οποίο προστέθηκε η αύξηση δυνάμει του Νόμου του 10% μετά την παρέλευση της διετίας, για τα δύο ανήλικα τέκνα του, δια της μείωσης του από τις 2/2/2025 (ημερομηνία επίδοσης της παρούσας αίτησης) μέχρι τις 30/4/2025 (ημερομηνία που λήγει η άδεια ασθενείας του Αιτητή), σε €300 μηνιαίως.
Με το παρόν προσωρινό διάταγμα διατάσσεται ο Αιτητής όπως καταβάλει στην Αιτήτρια για τους μήνες Φεβρουάριο, Μάρτιο και Απρίλιο του 2025 ποσό €300 για έκαστο μήνα.
Το προσωρινό διάταγμα καθίσταται απόλυτο και θα ισχύει μέχρι την εκδίκασης της κυρίως αίτησης και/ή μέχρι νεωτέρας διαταγής του Δικαστηρίου.
Περαιτέρω με βάση τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας άρθρο 38(2) εκδίδεται το ακόλουθο προσωρινό διάταγμα:
Προσωρινό διάταγμα με το οποίο διατάσσεται όπως μη ισχύσει από την 1/9/2025 και μέχρι εκδίκασης της κυρίως αίτησης η αυτόματη αύξηση του 10% που επιβλήθηκε στο ποσό της διατροφής στις 8/11/2023.
Το προσωρινό διάταγμα καθίσταται απόλυτο και θα ισχύει μέχρι εκδίκασης της κυρίως αίτησης και/ή μέχρι νεωτέρας διαταγής του Δικαστηρίου.
Ενόψει της ιδιαιτερότητας της υπόθεσης, της προσωρινής μείωσης του ποσού της διατροφής, έχοντας κατά νου ότι τα έξοδα των παιδιών θα κριθεί να αναλάβει για κάποιο διάστημα, σε μεγαλύτερο μέρος η Καθ’ ης η Αίτηση, θεωρώ ορθό να επιβαρυνθεί κάθε πλευρά τα δικά της έξοδα.
(Υπ.) Κ. Χατζηαθανασίου- Σιαμτάνη, Π.
Πιστό αντίγραφο,
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο