ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ENΩΠΙΟΝ: Χ. Πογιατζή, Δ. Οικ. Δ.
Αρ. Αίτησης։ 212/2022
Μεταξύ:
I.V., εκ Λεμεσού
Αιτητή
-και-
O.S., εκ Λεμεσού
Καθ’ ης η Αίτηση
Ημερομηνία: 23/04/2026
Εμφανίσεις:
Για τον Αιτητή: κα Ε. Οικονομίδη
Για την Καθ΄ ης η αίτηση: κ. Χ. Χατζηελευθερίου για Μαρία Νεοφύτου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
ΑΠΟΦΑΣΗ
(I) ΕΙΣΑΓΩΓΗ։
- Ο Αιτητής αξιώνει την έκδοση διατάγματος με το οποίο η Καθ΄ ης η αίτηση να διαταχθεί να πληρώνει το ποσό των €878,00 μηνιαίως από την καταχώρηση της υπό εκδίκαση αίτησης, ως συνεισφορά της στην διατροφή και συντήρηση του ανήλικου τέκνου της T.V. και του ποσού των €878,00 για το ανήλικο τέκνο της S.V. ή οποιοδήποτε άλλο ποσό που το Δικαστήριο θα κρίνει δίκαιο και εύλογο.
- Η ακρόαση της υπό εξέταση αίτησης διεξήχθη με την καταχώριση της έγγραφης μαρτυρίας των διαδίκων με βάση τη νέα Δ.30 Θ. 5 εδάφιο (1) και 4 αλλά και τον θεσμό παρ. 10 εδάφιο (2) των Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, ως αυτοί έχουν τροποποιηθεί. Οι προσπάθειες των μερών για εξώδικη διευθέτηση της παρούσης δεν κατέληξαν σε κάποιο θετικό αποτέλεσμα και συνεπώς η παρούσα υπόθεση οδηγήθηκε τελικώς σε ακρόαση. Οι ενόρκως δηλούντες διάδικοι δεν αντεξετάστηκαν. Ακολούθως, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων παρέδωσαν τις γραπτές τους αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την τελική του απόφαση.
(II) ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΙΤΗΤΗ։
- Στα πλαίσια της Αίτησης αλλά και της έγγραφης μαρτυρίας του, ο Αιτητής αναφέρει ότι από τον γάμο του με την Καθ’ ης η Αίτηση απέκτησαν δύο παιδιά, τον T.V., ο οποίος γεννήθηκε της 31/08/2011 και την S.V., η οποία γεννήθηκε στις 28/07/2015. Υποστηρίζει ότι περί τον Απρίλιο του 2020 επήλθε διάσταση μεταξύ των διαδίκων και έκτοτε ζουν χωριστά, ενώ στις 29/10/2020 εκδόθηκε διαζύγιο στη Ρωσία με το οποίο λύθηκε ο γάμος των διαδίκων.
- Ο Αιτητής υποστηρίζει ότι από τον Απρίλιο 2020 μέχρι τα τέλη Μαΐου 2021 τα ανήλικα τέκνα τους διέμεναν με την Καθ΄ ης η Αίτηση. Περί τα τέλη Μάϊου 2021 τα ανήλικα τέκνα εγκαταστάθηκαν με τη σύμφωνη γνώμη της Καθ’ ης η Αίτηση στην οικία την οποία αυτός ενοικίαζε στην Λεμεσό και έκτοτε τα παιδιά τους διαμένουν με αυτόν μέχρι και σήμερα. Από τα τέλη Απριλίου 2023, αναφέρει ότι μετακόμισε μαζί με τα ανήλικα τέκνα τους στην ιδιόκτητη κατοικία του στην Μονή της επαρχίας Λεμεσού και έκτοτε δεν καταβάλλει μηνιαίο ποσό ενοικίου.
- Μέσα από τα δικόγραφα αλλά και την έγγραφη μαρτυρία του, ο Αιτητής αναφέρει ότι στις 16/03/2022 καταχώρησε αίτηση γονικής μέριμνας στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού, με την οποία αξιώνει μεταξύ άλλων την έκδοση διατάγματος γονικής μέριμνας των ανηλίκων τέκνων τους. Στις 12/04/2022 εκδόθηκε διάταγμα από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού στα πλαίσια της υπ’ αριθμό 52/2022 αίτησης με το οποίο εκ συμφώνου καθορίστηκε ως ο τόπος διαμονής των ανηλίκων τέκνων τους, ο εκάστοτε τόπος διαμονής του Αιτητή και το οποίο προσωρινό διάταγμα είχε καταστεί απόλυτο.
- Ο Αιτητής υποστηρίζει ότι η Καθ΄ ης η Αίτηση δεν έχει συνεισφέρει μέχρι σήμερα οποιοδήποτε ποσό ως προς τα έξοδα των παιδιών τους σε σχέση με την διατροφή, συντήρηση και ευημερία τους, παρόλο που έχει σταθερά εισοδήματα και παρόλο που της το έχει ζητήσει επανειλημμένα. Ισχυρίζεται ακόμα, ότι η Καθ’ ης η Αίτηση εργάζεται ως οικιακή βοηθός και/ή ως νταντά και/ή ως καθηγήτρια εργαζόμενη μέσω διαδικτύου από την εργασία της, βάση του μέσου μισθού για μια τέτοια εργασία, κερδίζοντας πέραν των €3.000 μηνιαίως. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του, παρουσίασε ως τεκμήριο μήνυμα της Καθ’ ης η Αίτηση ημερομηνίας 01/10/2023 προς τον ίδιο μέσω της πλατφόρμας WhatsApp.
- Ο Αιτητής δηλώνει επιχειρηματίας/επενδυτής και μέχρι το τέλος του έτους 2022 είχε μηνιαίο εισόδημα περίπου €7.400, αλλά από τις αρχές 2023 λόγω της οικονομικής κρίσης που πέρασε η χώρα καταγωγής του δηλαδή η Ρωσία, των κυρώσεων και του πόλεμου, οι επενδύσεις πέρασαν κρίση με αποτέλεσμα το εισόδημα του να έχει μειωθεί σημαντικά. Περαιτέρω, δηλώνει ότι δεν έχει άλλα εισοδήματα, αλλά και ότι από μόνος του καλύπτει τις προσωπικές του ανάγκες αλλά και των ανήλικων τέκνων.
- Επιπρόσθετα, δηλώνει ότι προσπαθεί να διατηρήσει το επίπεδο ζωής το οποίο είχαν τα ανήλικα τέκνα τους πριν το διαζύγιο, αλλά για να μπορέσει να επιτευχθεί αυτός ο στόχος είναι απαραίτητη και η οικονομική συμβολή, στήριξη και συνεισφορά της Καθ΄ ης η Αίτηση ως προς τα έξοδα των παιδιών. Προσθέτει πως από τον χωρισμό των διαδίκων μέχρι και σήμερα, καταβάλλει πολλές προσπάθειες προκειμένου τα παιδιά τους να μην στερηθούν τίποτα και πληρώνει από μόνος του χωρίς καμία οικονομική στήριξη τα έξοδα των παιδιών τους.
- Ισχυρίζεται ότι για την διατροφή, συντήρηση και εκπαίδευση των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής λαμβανομένου υπόψη και του επιπέδου της ζωής που είχαν πριν το διαζύγιο των διαδίκων, απαιτείται το ποσό των €3,513 μηνιαίως, ως ενδεικτικά αναφέρεται πιο κάτω:
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ (αναλογία παιδιών):
Α. Ρεύμα €240
Β. Νερό €50
Γ. Θέρμανση €70
ΣΥΝΟΛΟ: € 360
Παρουσίασε ως τεκμήριο δέσμη τιμολόγιων για τα τελευταία δύο έτη από την Α.Η.Κ καθώς και από την εταιρεία ‘’SYNERGAS’’ μαζί με αποδείξεις πληρωμών από την τράπεζα.
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΤΟΥΣ T.V.:
Α. Έξοδα διατροφής € 200
Β. Ένδυση, υπόδηση €100
Γ. Ιατρικά έξοδα €50
Δ. Έξοδα ψυχαγωγίας και πάρτι γενεθλίων €250
Ε. Χαρτζιλίκι €100
ΣΥΝΟΛΟ: €700
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΤΗΣΙΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΤΟΥΣ T.V.։
Α. Δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου (ετήσια) €10.380
Β. Σχολική ένδυση/ υπόδηση (ετήσια) €400
Γ. Έξοδα ασφάλειας (ετήσια) €60
Δ. Καλοκαιρινό/χειμερινό σχολείο απασχόλησης €1200
ΣΥΝΟΛΟ: €12.040 (περίπου € 1.000 τον μήνα)
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΗΣ ΘΥΓΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥΣ S.V.։
A.Έξοδα διατροφής €200
B.Ένδυση, υπόδηση €100
Γ. Ιατρικά έξοδα €50
Δ. Έξοδα ψυχαγωγίας και πάρτι γενεθλίων €250
Ε. Χαρτζιλίκι €100
ΣΥΝΟΛΟ: €700
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΤΗΣΙΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΗΣ ΘΥΓΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥΣ S.V.։
Α. Δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου (ετήσια) €7.371
Β. Σχολική ένδυση/ υπόδηση (ετήσια) €400
Γ. Έξοδα ασφάλειας €60
Δ. Καλοκαιρινό/χειμερινό σχολείο απασχόλησης €1.200
ΣΥΝΟΛΟ: €9.031 (€753 τον μήνα)
ΣΥΝΟΛΟ: €3.513
Ο Αιτητής παρουσίασε ως τεκμήριο σχετική δέσμη τιμολόγιων και αποδείξεων πληρωμής των πιο πάνω εξόδων, προς απόδειξη των ισχυρισμών του.
- Είναι η θέση του Αιτητή, ότι η Καθ΄ ης η Αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει το ποσό των €1.755 μηνιαίως ως συνεισφορά για την διατροφή και συντήρηση των ανηλίκων τέκνων τους, το οποίο πιστεύει πως είναι ένα πολύ λογικό ποσό με δεδομένο τις ανάγκες των ανηλίκων τέκνων τους σε συνάρτηση και με τα εισοδήματα των διαδίκων. Θεωρεί ότι μόνο με την έκδοση δικαστικού διατάγματος θα υποχρεωθεί η Καθ’ ης η Αίτηση να συνεισφέρει στα έξοδα των ανηλίκων τέκνων τους και για αυτό είναι ορθό και δίκαιο να εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα.
(III) ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘ’ ΗΣ Η ΑΙΤΗΣΗ։
- Από την άλλη πλευρά, η Καθ΄ ης η αίτηση προβάλλει στην έκθεση υπεράσπισης της, αλλά και στην έγγραφη μαρτυρία της διάφορους ισχυρισμούς με στόχο να καταδείξει μεταξύ άλλων στο Δικαστήριο από την μία, ότι τα έξοδα των ανήλικων τέκνων τους τα οποία αναφέρει ο Αιτητής δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και είναι υπερβολικά, ενώ από την άλλη ότι η ίδια δεν είναι σε θέση να καταβάλει το ποσό που αξιώνει ο Αιτητής.
- Αρχικά, η Καθ’ ης η Αίτηση μέσα από την γραπτή της μαρτυρία υποστηρίζει ότι ο Αιτητής μετά την διάσταση των διαδίκων, δεν της επέτρεπε να βλέπει τα τέκνα τους και την εμπόδιζε να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας με αυτά. Υποστηρίζει ότι ο Αιτητής απαιτεί από αυτήν μόνο την είσπραξη διατροφής, ενώ τόσα έτη με την συμπεριφορά του δημιούργησε ρήξη στις σχέσεις της με τα παιδιά τους και τους επηρέασε με αποτέλεσμα αυτά να μην επιθυμούν να την βλέπουν, ενώ εκκρεμεί και η αίτηση γονικής μέριμνας με αρ. 52/2022.
- Η Καθ’ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι προσφέρει στα ανήλικα τέκνα τους για την διατροφή τους, ενώ οι ισχυρισμοί του Αιτητή περί υψηλού εισοδήματος της είναι αναληθείς. Τα εισοδήματα της για το έτος 2021 ήταν €550,00 παρουσιάζοντας ως τεκμήριο αντίγραφο κατάστασης των αποδοχών της από την υπηρεσία κοινωνικών ασφαλίσεων για το εν λόγω έτος. Υποστηρίζει ακόμα, ότι πλέον δεν εργάζεται και ως εκ τούτου δεν λαμβάνει οποιοδήποτε εισόδημα. Αναφέρει ότι το τελευταίο διάστημα κάνει προσπάθειες για να εξεύρει εργασία προκειμένου να ανταπεξέλθει στα δικά της έξοδα, ενώ αναγκάζεται να δανείζεται χρήματα από φιλικά και συγγενικά της πρόσωπα.
- Περαιτέρω, η Καθ’ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι ο Αιτητής λαμβάνει πολύ περισσότερα χρήματα με βάση την ζωή που ο ίδιος επιθυμεί να προσφέρει στα ανήλικα τέκνα τους, ενώ προσθέτει ότι αυτός από την γέννηση των παιδιών τους κάλυπτε αποκλειστικά όλες τις ανάγκες τους και το υψηλό επίπεδο ζωής τους το οποίο ο ίδιος απαίτησε, αν και γνώριζε ότι η ίδια δεν θα μπορούσε να το προσφέρει. Επιπρόσθετα, η Καθ’ ης υποστηρίζει ότι ο Αιτητής προβαίνει συνεχώς σε αγορές ακίνητης ιδιοκτησίας στην Κύπρο, παρουσιάζοντας ως τεκμήριο σχετικούς τίτλους ιδιοκτησίας.
- Πέραν τούτων, η Καθ’ ης η Αίτηση υποστηρίζει ότι τα ισχυριζόμενα έξοδα των δύο ανήλικων τέκνων τους είναι υπερβολικά, διογκωμένα και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ενώ ειδικότερα τα έξοδα για την διατροφή και συντήρηση τους είναι πολύ λιγότερα από τα ισχυριζόμενα και σε υψηλότερο ποσό από το λογικό σε σχέση με την ηλικία τους, όπως για παράδειγμα τα έξοδα φοίτησης τους σε ιδιωτικό σχολείο.
- Επιπρόσθετα, μέσα από την γραπτή της μαρτυρία η Καθ’ ης η Αίτηση υποστηρίζει ότι ορισμένα από τα έξοδα των παιδιών τους δεν είναι απαραίτητα, όπως η φοίτηση τους σε ιδιωτικά σχολεία για την οποία δεν συμφωνούσε η ίδια αναφέροντας ότι είναι ο Αιτητής που επέμενε να φοιτούν σε αυτά. Θεωρεί επίσης ως υπερβολικά τα έξοδα τους και εκτός του πεδίου διατροφής των ανήλικων τέκνων, καθώς και τον υπολογισμό κάλυψης των εξόδων που αφορούν την αναλογία στο ηλεκτρικό ρεύμα, την θέρμανση και την υδατοπρομήθεια της οικίας που διαμένουν.
- Η Καθ’ ης η Αίτηση υποστηρίζει ότι το ποσό των €1.755 το οποίο αξιώνει ο Αιτητής για την διατροφή των δύο ανήλικων τέκνων τους δεν είναι εύλογο και δίκαιο με βάση την δυνατότητα της για καταβολή διατροφής και ξεπερνά κατά πολύ το ποσό που απομένει για την συντήρηση της, αφού υπάρχει αντικειμενική αδυναμία καταβολής του. Καταληκτικά, εκφράζει την θέση ότι σύμφωνα με τις οικονομικές της δυνατότητες, μπορεί να συνεισφέρει το ποσό των €300,00 μηνιαίως για την διατροφή των δύο ανήλικων τέκνων της.
(IV) ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ։
- Με βάση τις πρόνοιες του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) εισάγεται η αρχή της υποχρέωσης και των δύο γονέων για την από κοινού διατροφή των ανήλικων τέκνων τους ανάλογα με τις δυνάμεις τους (άρθρο 33.1) (Βλ. Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδη κ.α. (1998) 1(Γ) ΑΑΔ 1386).
- Στην Α. Μενελάου ν. Φ. Μενελάου (1993) 1 Α.Α.Δ. 381, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο απεφάνθη ότι το μέτρο της συνεισφοράς είναι οι «δυνάμεις εκατέρων των συζύγων, έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό του εισόδημα».
- Ειδικότερα, το Άρθρο 37(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Ν. 216/90, προνοεί ότι το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για τη διατροφή του προσώπου. Περαιτέρω, στο άρθρο 37(2) αναφέρεται ότι η διατροφή περιλαμβάνει όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του.
- Στην υπόθεση Παναγιώτου ν. Σφικτού, (2001) 1(Α) ΑΑΔ 625 τονίστηκε ότι το μέτρο της διατροφής δεν μπορεί πάντα να εξευρεθεί με απόλυτους αριθμούς. Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων (Βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.α. (ανωτέρω), Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1 (Β) ΑΑΔ 951).
- Θα πρέπει να επισημανθεί, ότι το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων (βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.α. (ανωτέρω). Κονδύλια που κατ’ ισχυρισμό απαιτούνται για συγκεκριμένες ανάγκες μπορεί να μην γίνουν αποδεκτά από το Δικαστήριο, είτε στη βάση ότι δεν υπήρξε ικανοποιητική τεκμηρίωση, είτε γιατί διαπιστώθηκε υπερβολή, οπόταν και μπορεί να μειωθούν. Άλλα έξοδα μπορεί να κριθεί ότι δεν αφορούν βασικές ανάγκες και να μην γίνουν καθόλου αποδεκτά. Εάν για συγκεκριμένο κονδύλι δεν υπάρχει περί του αντιθέτου μαρτυρία, αυτό δεν οδηγεί απαρέγκλιτα στην αποδοχή του (βλ. Ρουσουνίδης ν. Ρουσουνίδου, Έφεση αρ. 25/19, απόφαση του Δ.Ο.Δ. ημερομηνίας 15/12/2021).
- Το επίπεδο διαβίωσης μετά από το χωρισμό αναγκαστικά υπόκειται σε κάποια πτώση. Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Ιωάννου ν. Ιωάννου (1993) 1 ΑΑΔ 900, στη σελ. 908:
«Πρέπει να σημειώσουμε ότι αναπόφευκτα το επίπεδο κοινωνικής διαβίωσης των συζύγων θα υποστεί κάποια πτώση μετά το χωρισμό, δεδομένου ότι παρίσταται ανάγκη διπλασιασμού ορισμένων εξόδων, όπως ενοικίαση δεύτερης κατοικίας, θέρμανση κ.ά.».
- Σε κάθε περίπτωση όμως, το ζητούμενο είναι πάντοτε να διατηρηθεί το επίπεδο ζωής των ανηλίκων που θα είχαν αν οι γονείς τους συμβίωναν, όσο αυτό είναι δυνατόν (βλ. Κορελλίδης ν. Κορελλίδη (2012) 1 Α.Α.Δ. 1975). Το δικαίωμα διατροφής του ανηλίκου από τους γονείς του είναι πολύ ισχυρό. Στην απόφαση Μαρκουλίδης (πιο πάνω), επισημάνθηκαν τα ακόλουθα (σελ.1390) :
«Ο νόμος, όπως ρητά προβλέπουν οι πιο πάνω διατάξεις του, επιβάλλει:
(α) Υποχρέωση των γονέων διατροφής των τέκνων. Τόσον ισχυρά και ακλόνητη είναι αυτή η επιταγή που στο εδάφιο 3 του ίδιου άρθρου προβλέπεται πως, και αν ακόμη το ανήλικο τέκνο έχει περιουσία, το δικαίωμα διατροφής του από τους γονείς παραμένει.
(β) Η υποχρέωση αυτή καθορίζεται ανάλογα με τις δυνάμεις του κάθε γονέα. Δεδομένης της υποχρέωσης για διατροφή εξετάζονται οι ανάγκες του παιδιού και η οικονομική δυνατότητα των γονιών».
- Στις διαδικασίες αιτήσεων για διατροφή είναι ευθύνη των γονέων να προβαίνουν σε πλήρη και αληθή αποκάλυψη των οικονομικών τους πόρων και δυνατοτήτων ώστε να καθορίζεται η υποχρέωση για διατροφή σύμφωνα με το νόμο. Στην καθοδηγητική υπόθεση Δημητρίου ν. Περδίου (2005) 1(Β) Α.Α.Δ. 1418, τονίστηκαν τα ακόλουθα (σελ. 1421─1422):
«Όπως έχει η σχετική νομοθετική διάταξη (βλ. άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990, Ν.216/90) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας ανήκει και στους δυο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός. Έχουν και οι δυο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette (1965) 1 All E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο Καθ΄ ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το δικαστήριο μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο το επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο Καθ΄ ου η αίτηση έχει ψηλότερα, από ό,τι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.α. (1998) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1390). Επομένως, σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον Αιτητή ή την Αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων».
- Με βάση την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι αρχές του δικονομικού δικαίου περιορίζουν τα επίδικα θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία, δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση. Ούτε η διεύρυνση από το πρωτόδικο δικαστήριο θεμάτων άλλων από τα επίδικα θέματα δεν επιφέρει τη διεύρυνση των επιδίκων θεμάτων, τα οποία προσδιορίζονται από τις έγγραφες προτάσεις. Γενικά, το δικαστήριο οφείλει να αγνοήσει μαρτυρία εκτός δικογράφων, η οποία παρείσφρησε στη δίκη, έστω και χωρίς ένσταση (βλ. Μ. Παπακόκκινου κ.ά. ν. Μ. Θεοδοσίου (1991) 1 ΑΑΔ 379, Ερμογένης Χριστοδούλου ν. Γ. Περικλέους (1998) 1 ΑΑΔ 1122).
- Περαιτέρω, θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι αγορεύσεις των συνηγόρων των διαδίκων, όπως έχει νομολογηθεί, δεν αποτελούν μέσο προσαγωγής μαρτυρίας ή διεύρυνσης των επίδικων θεμάτων (βλ. Μισιρλής ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1995) 3 ΑΑΔ 379).
(V) AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ & ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ։
· Οι δυνάμεις των γονέων։
- Αναφορικά με τα εισοδήματα των διαδίκων, θα εξετάσω αρχικά αυτά που λαμβάνει ο Αιτητής. Μέσα από την γραπτή του μαρτυρία ο Αιτητής υποστηρίζει ότι είναι επιχειρηματίας/επενδυτής και πως μέχρι το τέλος του έτους 2022 ελάμβανε από την εργασία του μηνιαίο εισόδημα ύψους €7.400 περίπου. Επίσης, ισχυρίζεται ότι από τις αρχές 2023 λόγω της οικονομικής κρίσης που πέρασε η χώρα καταγωγής του δηλαδή η Ρωσία και των κυρώσεων του πόλεμου, οι επενδύσεις πέρασαν κρίση με αποτέλεσμα το εισόδημα του να έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ προσθέτει ότι δεν λαμβάνει άλλα εισοδήματα.
- Από την άλλη, η Καθ’ ης η Αίτηση ισχυρίζεται μέσα από την μαρτυρία της πως ο Αιτητής λαμβάνει πολύ περισσότερα χρήματα από την ίδια και ότι προβαίνει συνεχώς σε αγορές ακίνητης ιδιοκτησίας στην Κύπρο. Δεν προβαίνει σε ειδική αναφορά όμως για το ακριβές ύψος των εισοδημάτων του.
- Παρά το γεγονός ότι έχω διαπιστώσει ότι ο Αιτητής δεν έχει προσκομίσει οποιαδήποτε στοιχεία ή έγγραφη μαρτυρία ή βεβαίωση η οποία να επιβεβαιώνει το ύψος των εισοδημάτων του, εν τούτοις το ύψος των απολαβών του δεν έχει αμφισβητηθεί, ενώ ούτε αυτός αντεξετάστηκε επί τούτου και άρα θεωρώ ότι η μαρτυρία του για το εν λόγω ζήτημα παρέμεινε αναντίλεκτη. Ούτε βέβαια έχουν επαληθευτεί με οποιοδήποτε τρόπο οι ισχυρισμοί του περί μείωσης των εισοδημάτων του, από το 2023 και εντεύθεν για τους λόγους που υποστηρίζει, συνεπώς δεν μπορώ να τους αποδεχθώ ως βάσιμους στην απουσία ενισχυτικής ή άλλης αξιόπιστης μαρτυρίας και συνεπώς τους απορρίπτω.
- Συνακόλουθα, στην βάση της ολότητας της μαρτυρίας που παρατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, αποδέχομαι ότι ο Αιτητής λαμβάνει από την εργασία του το συνολικό ποσό των €7.400 μηνιαίως, αλλά και ότι δεν έχει οποιαδήποτε άλλα εισοδήματα.
- Αναφορικά με τα εισοδήματα της Καθ’ ης η Αίτηση, αυτή υποστηρίζει μέσα από την έγγραφη μαρτυρία της, ότι τα εισοδήματα της για το έτος 2021 ανήλθαν στα €550,00 παρουσιάζοντας ως τεκμήριο αντίγραφο κατάστασης των αποδοχών της από την υπηρεσία κοινωνικών ασφαλίσεων για το εν λόγω έτος. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι πλέον δεν εργάζεται και ως εκ τούτου δεν έχει οποιοδήποτε εισόδημα, ενώ το τελευταίο διάστημα διεξάγει προσπάθειες για να εξεύρει εργασία προκειμένου να ανταπεξέλθει στα δικά της έξοδα και αναγκάζεται να δανείζεται χρήματα από φιλικά και συγγενικά της πρόσωπα.
- Από την άλλη, ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι η Καθ’ ης ψεύδεται αφού έχει σταθερά εισοδήματα εργαζόμενη ως οικιακή βοηθός και/ή ως νταντά και/ή ως καθηγήτρια μέσω διαδικτύου και ότι βάση του μέσου μισθού για μια τέτοια εργασία, κερδίζει πέραν των €3.000 μηνιαίως. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του, παρουσίασε ως τεκμήριο μήνυμα της Καθ’ ης η Αίτηση ημερομηνίας 01/10/2023 προς τον ίδιο μέσω της πλατφόρμας WhatsApp, στο οποίο του αναφέρει κατά λέξει ότι καταβάλλει €1.800 μηνιαίο ενοίκιο και €2,000 μηνιαίως στους δικηγόρους της, και αν δεν είχε αυτά τα έξοδα τότε θα πλήρωνε προ πολλού για το σχολείο των παιδιών.
- Αρχικά, διαπιστώνω ότι η Καθ’ ης η Αίτηση δεν έχει παρουσιάσει οποιαδήποτε πειστική ή αξιόπιστη μαρτυρία ότι είναι εγγεγραμμένη άνεργη ή οποιοδήποτε πιστοποιητικό από την Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης πως αναζητεί συγκεκριμένη εργασία. Συνεπώς, δεν έχει επιβεβαιωθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ότι αυτή ήταν και παραμένει άνεργη ή ότι δεν έχει καθόλου εισοδήματα, ενώ ούτε αντεξετάστηκε για το εν λόγω ζήτημα. Ούτε βέβαια μπορώ να υιοθετήσω την αυθαίρετη θέση του Αιτητή ότι αυτή λαμβάνει €3,000 μηνιαίως από τρείς διαφορετικές κατ’ ισχυρισμό εργασίες που έχει και μάλιστα στα πλαίσια κατά προσέγγισης δικού του υπολογισμού, όπως έχει διαφανεί. Στην απουσία επαρκούς και αξιόπιστης μαρτυρίας η οποία να επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό του και ιδίως του ακριβούς ύψους των εισοδημάτων της Καθ’ ης, ο ισχυρισμός του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός ως πειστικός ή βάσιμος. Το τεκμήριο που παρουσίασε η πλευρά του Αιτητή το μόνο που τεκμηριώνει είναι ότι τον Οκτώβριο του 2023 η Καθ’ ης η Αίτηση πλήρωνε ένα σεβαστό ποσό ως μηνιαίο ενοίκιο και για τα δικηγορικά της έξοδα, αλλά δεν επιβεβαιώνει επ’ ουδενί το ακριβές ύψος των μηνιαίων απολαβών της, παρά μόνο ότι διέθετε τότε κάποια οικονομική δυνατότητα.
- Σε κάθε περίπτωση, δεν έχω πειστεί ότι η Καθ’ ης η Αίτηση ήταν και παραμένει άνεργη όπως έχει υποστηρίξει, ενώ αν ληφθεί δεόντως υπόψη η εισοδηματική της δυνατότητα, η ικανότητα της για εργασία αφού δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας ή κάποιο κώλυμα που να την εμποδίζει από το να εργαστεί σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης και το γεγονός ότι διαμένει για αρκετά χρόνια στην Κύπρο, οδηγούν στην διαπίστωση ότι η εισοδηματική ικανότητα της ανέρχεται κατ’ ελάχιστο στο ποσό των €1,088 το οποίο κυμαίνεται στα πλαίσια του μηνιαίου κατώτατου μισθού για πλήρη απασχόληση στην Κύπρο, όπως αυτός καθορίστηκε την 01/01/2026 στην βάση τροποποιητικού διατάγματος περί του Κατώτατου Ορίου Μισθών.
- Επιπρόσθετα, το Δικαστήριο οφείλει να επισημάνει ότι ακόμα και αν γίνει αποδεκτός ο ισχυρισμός ότι η Καθ’ ης είναι πράγματι άνεργη, έχει νομολογηθεί πως το γεγονός ότι ο υπόχρεος προς διατροφή γονέας παρέμεινε ή παραμένει άνεργος για κάποιο χρονικό διάστημα, δεν επηρεάζει την εισοδηματική του ικανότητα και την υποχρέωση του για διατροφή του ανήλικου τέκνου του (βλ. απόφαση Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην υπόθεση Μέγας ν. Kvasnikova, Εφ. Αρ. 26/2019, ημερομηνίας 10/07/2020).
- Συνεπώς, κρίνω ότι τα εισοδήματα της Καθ’ ης η Αίτηση αλλά και η εισοδηματική της ικανότητα ανέρχονται περίπου στο ποσό των €1,088-. μηνιαίως, ενώ αποδέχομαι πως δεν λαμβάνει οποιαδήποτε άλλα εισοδήματα προερχόμενα από άλλη πηγή.
· Τα έξοδα των ανήλικων τέκνων։
- Μέσα από την Αίτηση και την γραπτή μαρτυρία του, ο Αιτητής υποστηρίζει ότι τα μηνιαία έξοδα των ανήλικων τέκνων του ανέρχονται συνολικά στο ποσό των €3,513, ενώ προέβη σε εκτενή και αναλυτική παράθεση των εξόδων τους ξεχωριστά για το κάθε παιδί και προς υποστήριξη των ισχυρισμών του προσκόμισε μέσα από την έγγραφή μαρτυρία του σχετικά δικαιολογητικά και αποδείξεις πληρωμής. Μεταξύ άλλων, ο Αιτητής εκφράζει την θέση πως προσπαθεί να διατηρήσει το επίπεδο ζωής το οποίο είχαν τα ανήλικα τέκνα τους πριν το διαζύγιο και πως για να μπορέσει να επιτευχθεί αυτός ο στόχος είναι απαραίτητη και η οικονομική συμβολή, στήριξη και συνεισφορά της Καθ΄ ης η Αίτηση, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει.
- Στον αντίποδα, η Καθ’ ης η Αίτηση μεταξύ άλλων υποστηρίζει ότι τα έξοδα που ισχυρίζεται ο Αιτητής είναι υπερβολικά, δεν είναι απαραίτητα, ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και πως είναι πολύ λιγότερα. Πιστεύει ότι το ποσό των €1.755 που επιζητεί ο Αιτητής ως η συνεισφορά της στην διατροφή των δύο παιδιών δεν είναι εύλογο και δίκαιο, ενώ ενυπάρχει αντικειμενική αδυναμία καταβολής του, λόγω της δυσμενούς οικονομικής της κατάστασης.
- Σε κάθε περίπτωση, έχω διαπιστώσει ότι η Καθ’ ης η Αίτηση στην υπεράσπιση της αλλά και μέσα από την ένορκη γραπτή μαρτυρία της περιορίζεται σε απλή γενική άρνηση και αμφισβήτηση των κονδυλίων και εξόδων που απαιτούνται για την διατροφή και συντήρηση των δύο ανήλικων τέκνων της. Συνακόλουθα, θεωρώ ότι, η Καθ’ ης η Αίτηση δεν έχει αμφισβητήσει εμπράκτως και ουσιωδώς τα έξοδα των παιδιών της, την αναγκαιότητα τους αλλά και την υποχρέωση καταβολής τους, ενώ παραλείπει να παραθέσει την δική της θέση για το είδος και το ύψος του κάθε κονδυλίου ξεχωριστά αλλά και ποια από αυτά θεωρεί ως εύλογα έξοδα. Ούτε έχει διαφανεί μέσα από την ολότητα της μαρτυρίας ότι διαμαρτυρήθηκε ποτέ στο παρελθόν για αυτά με οποιοδήποτε τρόπο, συνεπώς συνάγεται ότι σιωπηρώς τα αποδέχθηκε. Ούτε έχει λάβει χώρα οποιαδήποτε αντεξέταση του Αιτητή προς τον σκοπό αυτό, αλλά και για να υποβάλει η Καθ’ ης η Αίτηση τις δικές της θέσεις επί του θέματος. Ουσιαστικά, η μαρτυρία του Αιτητή παρέμεινε αναντίλεκτη.
- Προβαίνοντας σε μία συνολική αξιολόγηση των εξόδων των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων, είναι η θέση μου ότι ένα μεγάλο μέρος τους παρουσιάζονται από τον Αιτητή να κινούνται σε λογικά πλαίσια με βάση την κοινή πείρα της ζωής, ενώ κάποια εξ’ αυτών παρουσιάζονται διογκωμένα, υπερβολικά, δεν δικαιολογούνται και/ή δεν μπορούν να συνυπολογιστούν, όπως θα αναλύσω κατωτέρω.
- Αρχικώς, το κονδύλι για τα έξοδα διατροφής ύψους €200,00 μηνιαίως για το κάθε ανήλικο τέκνο των διαδίκων ξεχωριστά, θεωρώ ότι με βάση την κοινή λογική και πείρα της ζωής, αποτελεί ένα απολύτως εύλογο, ικανοποιητικό και επαρκές ποσό κάλυψης των εξόδων σίτισης, διαβίωσης και συντήρησης τους, με βάση την ηλικία τους, ήτοι της ηλικίας των 15 και 11 ετών, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη το σημερινό κόστος ζωής και τις γενικότερες συνθήκες διαβίωσης τους. Δεν έχω διακρίνει αυτά να παρουσιάζονται ως υπερβολικά ή διογκωμένα, ενώ ένα μεγάλο μέρος τους φαίνεται να καταγράφεται μέσα από τις αποδείξεις πληρωμής που έχει προσκομίσει ο Αιτητής στα πλαίσια της έγγραφης μαρτυρίας του.
- Αναφορικά με τα έξοδα ένδυσης και υπόδησης των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων, ύψους €100,00 για το καθένα ξεχωριστά τα οποία ισχυρίζεται ο Αιτητής ότι καταβάλλει, κρίνω ότι αυτά παρουσιάζονται κάπως διογκωμένα και υπερβολικά σε μηνιαία βάση, αλλά και ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Περαιτέρω, οι διάσπαρτες αποδείξεις που παρουσίασε ο Αιτητής σε σχέση με αυτό το κονδύλι μέσα από την μαρτυρία του, θεωρώ ότι είναι αποσπασματικές και συνεπώς δεν είμαι σε θέση να καταλήξω σε ασφαλές εύρημα ότι κάθε μήνα ξοδεύει σταθερά το συνολικό ποσό των €100,00 που αφορά έξοδα ένδυσης-υπόδησης για το κάθε ανήλικο τέκνο ξεχωριστά.
- Συνεπώς, κρίνω ως αρκούντως ικανοποιητικό και εύλογο υπό τις περιστάσεις ποσό για την κάλυψη των βασικών εξόδων ένδυσης-υπόδησης με βάση την ηλικία των δύο παιδιών και το στάδιο ανάπτυξης τους, το ποσό των €50,00 μηνιαίως για το κάθε παιδί. Τονίζω ότι στα πλαίσια εξέτασης της παρούσης, λαμβάνονται υπόψη περιοριστικά οι βασικές πραγματικές ανάγκες ενός παιδιού σε μηνιαία βάση και μόνον και όχι αυτές που καθορίζουν οι επιθυμίες των ίδιων ή των γονιών τους.
- Αναφορικά με τα ιατρικά έξοδα ύψους €50,00 για κάθε παιδί τα οποία επικαλείται ο Αιτητής, κρίνω ότι το εν λόγω ποσό δεν αντιπροσωπεύει τις πραγματικές ανάγκες των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων, ενώ ούτε έχει τεκμηριωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των ιατρικών εξόδων τους δεν μπορεί να καλυφθεί από το ΓΕ.ΣΥ. Συνεπώς, δεν μπορώ να αποδεχθώ ως βάσιμη και λογική την θέση του Αιτητή, ότι κάθε μήνα θα πρέπει να καταβάλλεται για το κάθε παιδί ένα ποσό που ανέρχεται στα €50,00 αφού αυτό εξάλλου δεν έχει επιβεβαιωθεί μέσα από την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Για τον λόγο αυτό δεν αποδέχομαι ως υπαρκτό το εν λόγω κονδύλι.
- Αναφορικά με τα ισχυριζόμενα από τον Αιτητή έξοδα ψυχαγωγίας και πάρτι γενεθλίων ύψους €250,00 για το κάθε ανήλικο τέκνο, κρίνω ότι αυτά παρουσιάζονται ως υπερβολικά υπό τις περιστάσεις, ενώ ούτε παρουσιάστηκαν ικανοποιητικά ή επαρκή στοιχεία τα οποία να τεκμηριώνουν ότι αυτά ανέρχονται πράγματι στο ισχυριζόμενο ποσό ή ότι αυτά καταβάλλονται σε μηνιαία βάση. Συνεπώς, θεωρώ ότι ένα λογικό ποσό το οποίο καλύπτει τα βασικά μηνιαία έξοδα ψυχαγωγίας ενός ανήλικου τέκνου το οποίο βρίσκεται στην ηλικία των δύο παιδιών των διαδίκων, που να κυμαίνεται στα €100,00 μηνιαίως για το κάθε ένα από αυτά, μπορεί να κριθεί ως ικανοποιητικό.
- Όσον αφορά το χαρτζιλίκι των δύο παιδιών ύψους €100,00 έκαστο, το οποίο ισχυρίζεται ότι επωμίζεται ο Αιτητής, δεν έχουν παρατεθεί οποιαδήποτε στοιχεία και ούτε έχει τεκμηριωθεί ένα τέτοιο ποσό, εν τούτοις αποδέχομαι ότι το εν λόγω κονδύλι μπορεί να ανέλθει κατ’ ελάχιστον στο ποσό των €100,00 μηνιαίως, ήτοι για την καντίνα του σχολείου ή για άλλα τρέχοντα έξοδα των δύο παιδιών, αφού το θεωρώ ως αρκούντως λογικό και ικανοποιητικό υπό τις περιστάσεις λαμβάνοντας υπόψη και την ηλικία τους, αλλά και την πείρα της ζωής.
- Υπεισέρχομαι πλέον στο υψηλότερο κονδύλι εξόδων των δύο παιδιών που αφορά τα δίδακτρα του ιδιωτικού τους σχολείου αλλά και τα έξοδα της σχολικής τους ένδυσης/υπόδησης. Ο Αιτητής μέσα από την έγγραφη μαρτυρία του και τον αναλυτικό πίνακα εξόδων που έχει παρουσιάσει, υποστηρίζει ότι τα έξοδα του ιδιωτικού σχολείου του ανήλικου υιού των διαδίκων T.V. ανέρχονται στο ποσό των €10.380 ετησίως και του σχολικού ρουχισμού του στα €400,00 ετησίως. Για την ανήλικη θυγατέρα του S.V. υποστηρίζει ότι τα ετήσια δίδακτρα του σχολείου της ανέρχονται στο ποσό των €7.371 αλλά και τα ετήσια έξοδα ρουχισμού και υπόδησης της στα €400,00 ετησίως.
- Στον αντίποδα, η Καθ΄ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι δεν είναι λογικό ποσό αυτό που ισχυρίζεται ο Αιτητής για την φοίτηση των παιδιών τους σε ιδιωτικό σχολείο με βάση την ηλικία τους, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι ουδέποτε η ίδια συμφώνησε στο να φοιτούν τα παιδιά τους σε ιδιωτικό σχολείο και πως από μόνος του ο Αιτητής είχε αυτή την απαίτηση.
- Αρχικά να επισημάνω ότι, με βάση τα στοιχεία τα οποία παρουσίασε ο Αιτητής αλλά και τα σχετικά δικαιολογητικά και αποδείξεις πληρωμής των διδάκτρων από το εν λόγω ιδιωτικό σχολείο, πράγματι τεκμηριώνεται ότι ο ίδιος επωμίζεται όλα αυτά τα έξοδα. Εξάλλου, αυτό δεν αμφισβητείται από την Καθ’ ης η Αίτηση, παρά μόνο η αναγκαιότητα φοίτησης τους σε ιδιωτικό σχολείο. Προκύπτει ακόμα, ότι σε αναλογία με βάση το σχολικό-διδακτικό έτος, τα μηνιαία έξοδα για τα δίδακτρα του ανήλικου T.V. ανέρχονται στο ποσό των €1.038 και αυτά της ανήλικης S.V. στα €737,00-.
- Είναι η θέση του Δικαστηρίου, ότι πουθενά δεν προκύπτει μέσα από την μαρτυρία που παρατέθηκε πως η Καθ’ ης η Αίτηση προέβη σε οποιαδήποτε διαμαρτυρία ή διάβημα για την φοίτηση των ανήλικων τέκνων της στο ιδιωτικό σχολείο που φοιτούν ή σε οποιοδήποτε ιδιωτικό σχολείο και ούτε φαίνεται να υπέβαλε οποιαδήποτε αίτηση για την ρύθμιση του ζητήματος αυτού από το Δικαστήριο, συναφώς συνάγεται ότι συναίνεσε ή τουλάχιστον αποδέχθηκε την κατάσταση αυτή. Ούτε φαίνεται να αμφισβητεί καθόλου το ύψος των διδάκτρων των παιδιών της, όπως τα παραθέτει ο Αιτητής ή την υποχρέωση καταβολής τους. Από την στιγμή που τα ανήλικα τέκνα φοιτούν σε ιδιωτικό σχολείο από την αρχή και κατά τον χρόνο που συμβίωναν με τους δύο γονείς τους, θεωρώ ότι υπήρχε και η συγκατάθεση ή η συναίνεση της μητέρας τους, η οποία μάλιστα θα πρέπει να δόθηκε και γραπτώς στο εν λόγω σχολείο που φοιτούν. Συνεπώς, αποδέχομαι το εν λόγω κονδύλι ως εύλογο και αναγκαίο εν προκειμένω, αλλά και στην βάση των αποδεικτικών στοιχείων που έχουν προσκομιστεί.
Όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου, στην υπόθεση Μέγας v. Krasnikoba, Εφ. Αρ. 26/2019, ημερομηνίας 10/07/2020:
«Ο εφεσείων, παρά το ότι διατείνεται ότι δεν συμφώνησε σε φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο, όπως ορθά παρατηρεί το πρωτόδικο Δικαστήριο, ουδέν μέτρο λήφθηκε εκ μέρους του και ορθά κρίθηκε ότι ο ισχυρισμός αυτός παρέμεινε ατεκμηρίωτος και, συνεπώς, άνευ σημασίας».
- Αναφορικά με τα έξοδα ασφάλειας που επικαλείται ο Αιτητής ότι καταβάλλει για ετήσια ασφάλεια ύψους €60,00 για κάθε παιδί, παρατηρώ αρχικά μέσα από τα έγγραφα που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ότι υπάρχει ένα ασφαλιστικό σχέδιο σε συγκεκριμένη ασφαλιστική εταιρεία και στο οποίο μάλιστα συμπεριλαμβάνονται και τρίτα πρόσωπα. Θεωρώ ότι δεν μπορώ να αποδεχθώ ως αναγκαίο ή εύλογο το εν λόγω κονδύλι ή το ποσό που δηλώνεται, για τον λόγο ότι ο Αιτητής δεν έχει επεξηγήσει τι ακριβώς καλύπτει, αν καθίσταται απολύτως αναγκαίο στην βάση της κατάστασης υγείας των δύο ανήλικων τέκνων του και βέβαια αν αφορά έξοδα που επιβάλλεται να καταβάλλονται για την υγεία τους σε μηνιαία βάση, τα οποία δεν δύνανται να καλυφθούν από το ΓΕ.ΣΥ. Ούτε φυσικά έχει παρουσιαστεί οποιοδήποτε έγγραφο ή βεβαίωση η οποία να δικαιολογεί τα πιο πάνω. Ως εκ τούτου, δεν είμαι σε θέση να αποδεχθώ ότι το εν λόγω κονδύλι μπορεί να ενταχθεί στον «σκληρό πυρήνα» κάλυψης των μηνιαίων αναγκών διαβίωσης των δύο ανήλικων τέκνων και πως δεν πρόκειται περί προβολής ενός αχρείαστου και μη απαραίτητου εν τέλει κονδυλίου, στο οποίο καλείται η Καθ’ ης η Αίτηση να συνεισφέρει χωρίς την έγκριση ή συγκατάθεση της (βλ. απόφαση Ι.Σ. ν. Ε.Κ., Εφ. αρ. 20/2021, ημερομηνίας 29/01/2024).
- Σε σχέση με τα έξοδα του καλοκαιρινού/χειμερινού σχολείου απασχόλησης ύψους €1,200 για κάθε παιδί, πράγματι διαπιστώνω μέσα από το μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι καταγράφονται συγκεκριμένα έξοδα πληρωμής διαφόρων μη σταθερών ποσών για μία ούτω καλούμενη «κατασκήνωση» και για τα δύο ανήλικα τέκνα για διάφορους μήνες καθ’ όλη την διάρκεια του έτους. Εν τούτοις, ο Αιτητής δεν φαίνεται να έχει παρουσιάσει οποιεσδήποτε λεπτομέρειες, στοιχεία ή το πρόγραμμα μαθημάτων/δραστηριοτήτων σε αυτό το «camp» και κυρίως να εξηγήσει τους λόγους που αυτό είναι απαραίτητο, χρήσιμο ή επωφελές για τα παιδιά τους να φοιτούν σε αυτό σε διάφορες ακανόνιστες χρονικές περιόδους. Ούτε έχει αποκαλυφθεί αν συναίνεσε στην φοίτηση των τέκνων τους σε αυτό το «camp» και η μητέρα τους, ώστε να δύναται και αυτή να επωμιστεί κατ’ αναλογία ένα μέρος των εξόδων τους. Συνεπώς, κρίνω ότι η πλευρά του Αιτητή παρέλειψε να προσκομίσει ικανοποιητική ή επαρκή μαρτυρία επ’ αυτού, ούτως ώστε το Δικαστήριο να δύναται να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα και να κρίνει το εν λόγω κονδύλι ως απολύτως δικαιολογημένο.
- Αναφορικά με το κονδύλι που αφορά την πληρωμή των λειτουργικών εξόδων και λογαριασμών κοινής ωφελείας της οικίας που διαμένουν τα δύο ανήλικα τέκνα μαζί με τον πατέρα τους, ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι καταβάλλει κάθε μήνα το ποσό των €240,00 ως αναλογία ηλεκτρικού ρεύματος, το ποσό των €50,00 για τον λογαριασμό υδατοπρομήθειας, αλλά και €70,00 για το υγραέριο/θέρμανση, παρουσιάζοντας σχετικά δικαιολογητικά και αποδείξεις για διάφορες χρονικές περιόδους. Από την άλλη, η Καθ’ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι τα πιο πάνω έξοδα όπως έχουν παρουσιαστεί από τον Αιτητή είναι υπερβολικά και πως είναι εκτός του πεδίου της διατροφής των παιδιών τους.
- Αρχικά, προβαίνοντας στην μελέτη των σχετικών αποδείξεων πληρωμής των κοινωφελών υπηρεσιών που παρουσιάστηκαν από τον Αιτητή, ήτοι των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος από την Α.Η.Κ., του νερού και του υγραερίου-θέρμανσης, διαπιστώνω ότι κατά μέσο όρο και κατ’ αναλογία για κάθε τέκνο τούτα παρουσιάζονται να είναι εύλογα και πραγματικά χωρίς να καταδεικνύεται οποιαδήποτε προσπάθεια αυτά να παρουσιαστούν ως διογκωμένα, όπως ακριβώς ισχυρίστηκε η Καθ’ ης η Αίτηση. Ούτε βέβαια μπορώ να αποδεχθώ την θέση που αυτή προέβαλε, ότι τα εν λόγω έξοδα δεν μπορούν να συνυπολογιστούν στα αναγκαία έξοδα διατροφής ενός ανήλικου τέκνου στην βάση και της σχετικής νομολογίας.
- Όπως έχει σαφώς νομολογηθεί, κρίνω ότι τα κονδύλια που αφορούν τα έξοδα για την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος και του νερού μπορούν να ενταχθούν στην ευρύτερη έννοια της διατροφής και να συνυπολογιστούν στα έξοδα των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων (βλ. απόφαση Λ.Λ. ν. I.S. Πολ. Έφεση με αρ. 37/2025, ημερομηνίας 04/09/2018). Στην υπό εξέταση περίπτωση, θεωρώ ότι το ποσό των €240,00 μηνιαίως για το ηλεκτρικό ρεύμα, €50,00 μηνιαίως για τα τέλη νερού και €70,00 μηνιαίως για την θέρμανση και για τα δύο ανήλικα τέκνα των διαδίκων, μπορεί να θεωρηθεί ως εύλογο και ικανοποιητικό υπό τις περιστάσεις.
- Ως εκ τούτου, στην βάση των πιο πάνω διαπιστώσεων κρίνω ότι τα πραγματικά συνολικά μηνιαία έξοδα των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων, είναι τα ακόλουθα։
- Για τον ανήλικο T.V.։ €200,00 για τα έξοδα διατροφής του, €50,00 για ένδυση-υπόδηση, €100,00 για έξοδα ψυχαγωγίας, €100,00 για χαρτζιλίκι, €1.038 για τα δίδακτρα του ιδιωτικού σχολείου, €30,00 περίπου μηνιαίως κατ’ αναλογία για την σχολική ένδυση/υπόδηση, €120,00 αναλογία ηλεκτρικού ρεύματος, €25,00 αναλογία νερού, €35,00 αναλογία θέρμανσης, ΣΥΝΟΛΟ։ €1,698-. περίπου.
- Για την ανήλικη S.V.։ €200,00 για τα έξοδα διατροφής της, €50,00 για ένδυση-υπόδηση, €100,00 για έξοδα ψυχαγωγίας, €100,00 για χαρτζιλίκι, €737,00 για τα δίδακτρα του ιδιωτικού σχολείου, €30,00 περίπου μηνιαίως κατ’ αναλογία για την σχολική ένδυση/υπόδηση, €120,00 αναλογία ηλεκτρικού ρεύματος, €25,00 αναλογία νερού, €35,00 αναλογία θέρμανσης, ΣΥΝΟΛΟ։ €1,397-. περίπου.
- Περαιτέρω, άξιο αναφοράς είναι ότι και οι δύο διάδικοι δεν παρουσίασαν οποιαδήποτε μαρτυρία σε σχέση με τα μηνιαία προσωπικά έξοδα που καλούνται να καταβάλουν και δεν έχουν προβεί σε καμία αναφορά ή ανάλυση επί του θέματος ως όφειλαν, ούτως ώστε το Δικαστήριο με την σειρά του να δύναται να τα συνυπολογίσει και να αποκτήσει μία ολοκληρωμένη εικόνα των οικονομικών τους δυνατοτήτων αλλά και των μηνιαίων τους εξόδων.
- Συνεπακόλουθα, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα απαιτούμενα μηνιαία έξοδα διατροφής και συντήρησης για τα δύο ανήλικα τέκνα των διαδίκων, ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €1.698 για τον T.V. και στα €1.397 για την S.V. Επομένως, η συνεισφορά των διαδίκων στην βάση των προαναφερόμενων παραμέτρων των οποίων έχω λάβει υπόψη, είναι η ακόλουθη:
Για τον ανήλικο T.V.։
∙ Καθ’ ης η Αίτηση: €1.088 x €1.698 = €1.847 ÷ €8.488= €218,00 (στρογγυλός αριθμός).
∙ Αιτητής: €7.400 x €1.698 = €12.566 ÷ €8.488= €1.480,00 (στρογγυλός αριθμός).
Για την ανήλικη S.V.։
∙ Καθ’ ης η Αίτηση: €1.088 x €1.397 = €1.520 ÷ €8.488= €179,00 (στρογγυλός αριθμός).
∙ Αιτητής: €7.400 x €1.397 = €10.337 ÷ €8.488= €1.218 (στρογγυλός αριθμός).
- Ο Αιτητής αξιώνει με το παρακλητικό της αίτησης του, την επιδίκαση της διατροφής από την ημερομηνία καταχώρησης της υπό εκδίκαση αίτησης. Αναφορικά με το ζήτημα της αναδρομικότητας της διατροφής και την δυνατότητα να διαταχθεί η καταβολή της από την ημερομηνία καταχώρησης της υπό εξέταση αίτησης ή από κάποιο μεταγενέστερο χρονικό σημείο, κρίνω ότι με βάση τα ιδιαίτερα περιστατικά και συνθήκες της παρούσης υπόθεσης, θα πρέπει να προσδώσω αναδρομική ισχύ στο διάταγμα που θα εκδοθεί.
- Κατέληξα σε αυτή την απόφαση, λαμβάνοντας υπόψη ότι στην παρούσα υπόθεση δεν υπήρχε σε ισχύ οποιοδήποτε προσωρινό διάταγμα διατροφής ή οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ των διαδίκων για καταβολή οποιουδήποτε ποσού από την Καθ’ ης η Αίτηση, ως συνεισφορά της στα έξοδα των ανήλικων τέκνων της. Ο σημαντικότερος όμως παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη, είναι πως δεν αμφισβητήθηκε ότι η Καθ΄ ης η Αίτηση ενώ φαίνεται να εργαζόταν κανονικά στο παρελθόν ή σε κάποιο χρονικό σημείο μετά την καταχώρηση υπό εξέταση αίτησης, δεν έχει καταβάλει αυτοβούλως οποιοδήποτε χρηματικό ποσό για την συντήρηση και διατροφή των παιδιών της και σε κάθε περίπτωση δεν έχει παρουσιάσει οποιαδήποτε απόδειξη ενώπιον του Δικαστηρίου ότι συνεισέφερε με οποιοδήποτε τρόπο, όπως ακριβώς ισχυρίστηκε μέσα από την υπεράσπιση της. Εν τούτοις, ταυτόχρονα αποδέχεται την εν λόγω υποχρέωση της για συνεισφορά στα έξοδα των δύο παιδιών της, όμως σε αρκετά προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας, πρότεινε μάλιστα να καταβάλει και συγκεκριμένο ποσό, όπως προκύπτει μέσα από τα πρακτικά της παρούσης, αλλά και από τις αγορεύσεις των συνηγόρων της. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ ότι το εν λόγω γεγονός δεν επενεργεί βέβαια προς όφελος της, ιδίως όσον αφορά το ζήτημα της αναδρομικότητας της διατροφής.
- Επιπρόσθετα, λαμβάνω υπόψη την ηλικία των δύο ανήλικων τέκνων των διαδίκων, αλλά και το γεγονός ότι ο Αιτητής εξακολουθούσε και εξακολουθεί να διατηρεί την καθημερινή και συνεχή φύλαξη και φροντίδα (day to day care) τους στην βάση σχετικού διατάγματος του Δικαστηρίου το οποίο εκδόθηκε εκ συμφώνου, καλύπτοντας αδιάλειπτα και αποκλειστικά τις καθημερινές μεταβαλλόμενες τους ανάγκες και επιβαρυνόμενος με το σταθερά αυξανόμενο κόστος ζωής των τελευταίων ετών. Ως εκ τούτου, ασκώντας την διακριτική μου ευχέρεια κρίνω ότι είναι ορθό, δίκαιο και εύλογο στην βάση των ειδικών περιστάσεων της παρούσης, όπως διαταχθεί η επιδίκαση διατροφής από την ημερομηνία καταχώρησης της υπό εξέταση αίτησης και όχι από κάποιο μεταγενέστερο χρονικό σημείο.
- Στην Ι. Παλάζη ν. Σ. Παλάζη (2007) 1 Α.Α.Δ. 381, λέχθηκε ότι ο καθορισμός της παρεχόμενης διατροφής για το ανήλικο τέκνο, με έναρξη της υποχρέωσης για συνεισφορά στην διατροφή από την ημερομηνία καταχώρησης της σχετικής αίτησης, εναπόκειται στην διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου.
- Σε σχέση με το ζήτημα της αναδρομικότητας, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην απόφαση του στην υπόθεση μεταξύ των Α.Σ. ν. Ε.Α., Έφεση αρ. 14/122, ημερομηνίας 26/01/2023, επισήμανε τα ακόλουθα παραπέμποντας σε σχετική νομολογία։
«Με τον έκτο λόγο έφεσης καταγράφεται ότι «Λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο και/ή αυθαίρετα κατέληξε και/ή έκρινε σχετικά με το θέμα της μη αναδρομικότητας ισχύς του επίδικου διατάγματος διατροφής, αναφορά που γίνεται στην σελίδα 20 της πρωτόδικης Απόφασης, όπου αναφέρεται ότι «Όσα ποσά πληρώθηκαν δυνάμει του προσωρινού διατάγματος μέχρι 31.1.2022 καλώς εδόθηκαν και όσα οφείλονται πρέπει να πληρωθούν με βάση το ισχύον μέχρι σήμερα προσωρινό διάταγμα καθότι το Δικαστήριο δεν θα ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια αναφορικά με την αναδρομική ισχύ του διατάγματος». Στην Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1875 αναφέρθηκε πως δύναται να διαταχθεί αναδρομική καταβολή της διατροφής από την ημέρα της υποβολής της αίτησης ή από κάποιο μεταγενέστερο χρονικό σημείο ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. (Βλ. επίσης Κλεοβούλου ν. Χριστοδούλου (2009) 1(Β) Α.Α.Δ. 886 και Στυλιανού ν. Στυλιανού (1993) 1 Α.Α.Δ. 839). Στην δε ΧΧ KONYALIAN και ΧΧ PASKULOV, ΄Εφεση αρ. 2/20, 24.6.21 αναφέρθηκε:
«Η αναδρομικότητα του διατάγματος είναι καθόλα επιτρεπτή εφόσον ανατρέχει στην ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης και ήταν υπό τις περιστάσεις καθόλα εύλογη (βλ. Χρυσάνθου ν. Χρυσάνθου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1890). Η έκδοση νωρίτερα προσωρινού διατάγματος με μεγαλύτερο ποσό δεν μπορεί να εμποδίσει το Δικαστήριο να διατάξει αναδρομικότητα ισχύoς του τελικού διατάγματος. Οι δύο διαδικασίες κρίνονται επί διαφορετικών παραμέτρων και προϋποθέσεων και εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς».
Θεωρούμε το σχετικό λόγο έφεσης αβάσιμο. ΄Ηταν μέσα στα πλαίσιο της διακριτικής εξουσίας του πρωτόδικου Δικαστηρίου να διατάξει όπως διέταξε και δεν υπάρχει περιθώριο επέμβασης μας».
(VI) ΚΑΤΑΛΗΞΗ։
- Συνακόλουθα, εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται η Καθ΄ ης η αίτηση όπως καταβάλλει στον Αιτητή το ποσό των €397,00 μηνιαίως από την ημερομηνία καταχώρησης της παρούσας αίτησης και την 1ην ημέρα κάθε επόμενου μήνα με 7 ημέρες χάρη, ως συνεισφορά της για την διατροφή και συντήρηση των ανήλικων τέκνων των διαδίκων T.V. και S.V. μέχρι και την ενηλικίωση τους. Ειδικότερα, η Καθ’ ης η Αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει το ποσό των €218,00 μηνιαίως για τον ανήλικο T.V. και το ποσό των €179,00 μηνιαίως για την ανήλικη S.V.
- Ασκώντας την διακριτική μου ευχέρεια και λόγω του ότι η υπό εξέταση αίτηση δεν πέτυχε πλήρως στο αξιούμενο ποσό αλλά μερικώς, κρίνω ότι τα έξοδα θα πρέπει να επιδικαστούν σε ποσοστό 1/2 υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Καθ’ ης η Αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
(Υπ.) .......................................
Χ. Πογιατζής, Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο