ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Χατζηαθανασίου- Σιαμτάνη, Δ. Οικ. Π.
Αρ. Αίτησης: 35/24
Μεταξύ:
Ε. Ν.Ν από τη Λεμεσό
Αιτήτριας
και
Ν. Κ. Σ από τη Λεμεσό
Καθ’ ου η αίτηση
------------------------------
Ημερομηνία: 19 Φεβρουαρίου 2026
ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ:
Για την Αιτήτρια : κος Χρ. Τιμοθέου
Για τον Καθ’ ου η αίτηση: κα Θ. Χαραλάμπους
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Αντικείμενο της αίτησης διατροφής, είναι αίτημα της Αιτήτριας για έκδοση διατάγματος, με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ’ ου η αίτηση, όπως καταβάλλει σ’ αυτήν, το ποσό των €1000 μηνιαίως και/ή οποιοδήποτε άλλο ποσό θεωρήσει δίκαιο και εύλογο το Δικαστήριο, ως συνεισφορά του στη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας τους Μ. που γεννήθηκε τον Ιούνιο του 2011.
Η υπόθεση ακολούθησε τη διαδικασία της ταχείας εκδίκασης. Έγιναν εκατέρωθεν αποκαλύψεις των σχετικών με τα επίδικα θέματα εγγράφων που βρίσκονταν στην κατοχή των διαδίκων, στη συνέχεια οι διάδικοι κατέθεσαν τη γραπτή τους μαρτυρία, η οποία συνοδεύτηκε από σχετικά τεκμήρια προς υποστήριξη των θέσεων τους.
Η Αιτήτρια καταχώρησε τη γραπτή δήλωση της στις 8/4/2025 και ο Καθ’ ου η Αίτηση στις 15/5/2025.
Δεν ζητήθηκε αντεξέταση των διαδίκων.
Αποτελούν, καταρχήν, παραδεκτά γεγονότα, ότι οι διάδικοι υπήρξαν σύζυγοι, παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο στις 25/7/2008 και με θρησκευτικό γάμο στις 25/7/2009. Από τα τέλη Αυγούστου του 2022 βρίσκονται σε διάσταση.
Η θυγατέρα των διαδίκων έκτοτε διαμένει με τη μητέρα της στην Κύπρο.
Μέχρι τον Αύγουστο του 2020 οι διάδικοι διέμεναν στη Λεμεσό. Από το 2022 βρίσκονται σε διάσταση.
Ο Καθ’ ου η Αίτηση μετέβη στην Ελλάδα όπου και διαμένει μέχρι σήμερα και εργάζεται εκεί.
Περαιτέρω σύμφωνα με τη γραπτή της μαρτυρία της Αιτήτριας η ίδια είναι ιδιωτικός υπάλληλος και λαμβάνει μισθό €2500 μηνιαίως.
Ο Καθ’ ου η Αίτηση επίσης είναι ιδιωτικός υπάλληλος και λαμβάνει ως μισθό το ποσό των €2500 μηνιαίως.
Με τα εισοδήματά της αδυνατεί να καλύπτει τις δικές της ανάγκες και του παιδιού, γι’ αυτό και είναι απόλυτα αναγκαία και η συμβολή του Καθ’ ου η Αίτηση, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να συνεισφέρει με το ποσό των €1000 μηνιαίως για τις ανάγκες της ανήλικης θυγατέρας τους.
Τα μηνιαία έξοδα για τη συντήρηση και διατροφή της ανήλικης θυγατέρας τους, ως τα αναλύει η Αιτήτρια σε σχετικό πίνακα ανέρχονται σε €1.815 και έχουν ως ακολούθως:
- Διατροφή €200
- Δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου €750
- Βιβλία €20
- Στολή σχολείου €20
- Έξοδα λεωφ. Ιδιωτικού σχολ. €115
- Φροντιστήρια Ελληνικών €120
- Φροντιστήρια computer €90
- Βόλεϊ €45
- Καλλυντικά- βιταμίνες €50
- Φακοί επαφής €30
- Ένδυση και υπόδηση €100
- Κινητό τηλέφωνο €25
- Ψυχαγωγία και κοινωνικές €100
Υποχρεώσεις
- Ταξίδια αναψυχής €150
Ως αναφέρει η Αιτήτρια ο Καθ’ ου η Αίτηση από τις 13/6/2024 της καταβάλλει το ποσό των €450 ως συνεισφορά για τη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας τους. Και δεν καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για τις έκτακτες ανάγκες του παιδιού, τις οποίες καλύπτει αποκλειστικά η ίδια.
Αναφέρει ακόμα ότι η Μ χρειάζεται ορθοδοντική θεραπεία η οποία θα στοιχίσει €2650 και έχει ήδη πληρώσει στην οδοντίατρο €900 για τη θυγατέρα τους.
Ο Καθ’ ου η Αίτηση στη δική του μαρτυρία αναφέρει ότι επειδή δεν έβρισκε κατάλληλη εργασία στην Κύπρο τον Αύγουστο του 2022 μετέβηκε στην Κέρκυρα για εργασία. Το Μάιο του 2023 έληξε η σύμβαση εργασίας του στην Κέρκυρα και βρήκε δουλειά στην Αθήνα με καθαρό μηνιαίο μισθό €2.329.
Ειδικότερα με βάση το Συμβόλαιο εργασίας του σε εταιρεία που εδρεύει στην Αθήνα, ως Σύμβουλος Διοίκησης έργων, εκδίδει τιμολόγιο για το ποσό των €3.640 το μήνα, ωστόσο από το πιο πάνω ποσό πληρώνει το ποσό των €330,27 το μήνα στο Ελληνικό Δημόσιο για την κοινωνική του ασφάλιση, το ποσό των €840 ως Φ.Π.Α μηνιαίως που αντιστοιχεί στο ποσοστό του 24% με βάση την Ελληνική νομοθεσία. Έχει παρακράτηση φόρου 20%, η οποία είναι ουσιαστικά προκαταβολή φόρου και ισούται με 3500x20%=700 ευρώ το μήνα, επίσης καταβάλλει το ποσό των €147,75 το μήνα από σύνολο 1.738,15 ως επιπλέον φόρο για το 2023, τον οποίο ρύθμισε ώστε να πληρώνει σε 12 μηνιαίες δόσεις. Επισυνάπτει σχετικά αποδεικτικά για τα πιο πάνω.
Εκτός από τις παραπάνω πληρωμές έχει τα δικά του έξοδα για τη διατροφή ένδυση και υπόδηση του. Επίσης καταβάλλει το ποσό των €650 για ενοίκιο.
Αντίγραφο της απόδειξης μίσθωσής ακίνητης ιδιοκτησίας από την Ανεξάρτητη αρχή Δημοσίων εσόδων καταθέτει ως «έγγραφο 6».
Επίσης όπως αναφέρει τον Ιούλιο του 2025 συμπληρώνονται 2 χρόνια από την πρώτη μίσθωση και υπάρχει περίπτωση να αυξηθεί το ποσό του ενοικίου.
Καταβάλλει επίσης το ποσό των €111,60 κάθε τρεις μήνες δηλαδή €37,2 μηνιαίως στο Λογιστή του ο οποίος είναι λογιστής–φοροτεχνικός προκειμένου να είναι συνεπής προς το δημόσιο με τις οικονομικές του υποχρεώσεις. Επισυνάπτει αντίγραφο του τιμολογίου του εν λόγω λογιστή.
Επιπλέον καταβάλλει ποσό €50 για κινητό τηλέφωνο και ίντερνετ, €76 περίπου για ηλεκτρικό ρεύμα. Σχετικό λογαριασμό της ΔΕΗ επισυνάπτει ως «έγγραφο 8», ως επίσης καταβάλλει ποσό των €13 για νερό και τέλη αποχέτευσης. Επισυνάπτει επίσης σχετικό λογαριασμό της ΕΥΔΑΠ ως «έγγραφο 9», διευκρινίζοντας ότι ο λογαριασμός της ΕΥΔΑΠ είναι στο όνομα της σπιτονοικοκυράς του, ότι δεν το έχει μεταβιβάσει στο όνομα του, ωστόσο το πληρώνει ο ίδιος.
Με τις πληρωμές που κάνει το ποσό το οποίο πραγματικά μπορεί να συνεισφέρει για τη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης κόρης τους είναι το ποσό των €450, το οποίο καταβάλλει μετά από πολλές στερήσεις σε ότι αφορά την προσωπική του διατροφή, ψυχαγωγία κ.λ.π. Αυτό το ποσό όπως αναφέρει καταβάλει ανελλιπώς στον τραπεζικό λογαριασμό της Αιτήτριας κάθε μήνα.
Αντίγραφα των καταστάσεων του τραπεζικού του λογαριασμού στην τράπεζα Πειραιώς από τον οποίο φαίνεται η μηνιαία καταβολή του εν λόγω ποσού επισυνάπτει ως «έγγραφο 10».
Δεν έχει άλλες διαθέσιμες επιλογές, ούτε μπορεί να ασκήσει οποιαδήποτε επιπλέον εργασία προκειμένου να εισπράττει επιπλέον χρήματα αφού η εργασία την οποία ασκεί, εκτός από απαιτητική, χρειάζεται να αφιερώνει σ’ αυτήν οκτώ με δέκα ώρες κάθε ημέρα με αποτέλεσμα να μην απομένει άλλος διαθέσιμος χρόνος για οποιαδήποτε άλλη εργασία.
Ως αναφέρει περαιτέρω δεν διαθέτει ακίνητη ιδιοκτησία την οποία να μπορεί να ενοικιάσει προκειμένου να λαμβάνει κάποιο επιπλέον εισόδημα, αλλά ούτε οποιαδήποτε άλλη κινητή περιουσία πέραν από το μηνιαίο του μισθό.
Αντιθέτως η Αιτήτρια, σύμφωνα με τον Καθ’ ου η Αίτηση πέραν από τον μισθό τον οποίο λαμβάνει από την εργασία της, μέχρι πρότινος διέμενε σε διαμέρισμα της μητέρα της και δεν κατέβαλλε οποιοδήποτε ποσό ενοικίου.
Πρόσφατα δε από ότι έχει ενημερωθεί από την κόρη τους έχουν μετακομίσει στο σπίτι του συντρόφου της, οπότε δεν καταβάλλει οποιοδήποτε ενοίκιο για τη διαμονή της.
Σε ότι αφορά τα έξοδα της ανήλικης κόρης τους και τις ανάγκες της, αυτές κατά τον Καθ’ ου η Αίτηση δεν ξεπερνούν το ποσό των €900, το μήνα και το ποσό των €450 το οποίο ήδη καταβάλλει ανελλιπώς στην Αιτήτρια θεωρεί ότι είναι υπεραρκετό και μπορεί να καλύψει τις μηνιαίες της ανάγκες.
Επιπλέον όπως αναφέρει ο Καθ’ ου η Αίτηση εκδόθηκε εκ συμφώνου Διάταγμα Γονικής Μέριμνας στις 14.11.2024 από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού σύμφωνα με το οποίο η ανήλικη για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο χρόνο τον επισκέπτεται και περνά χρόνο με τον ίδιο και τους παππούδες της στην Ελλάδα και τα έξοδα των αεροπορικών εισιτηρίων και τα έξοδα φιλοξενίας της, τα επωμίζεται ο ίδιος .
Ειδικότερα όπως αναφέρει η ανήλικη τον επισκέπτεται τρείς φορές τον χρόνο στην Ελλάδα με βάση και με τη συμφωνία που είχαν με την Αιτήτρια, αλλά και με το εν λόγω Διάταγμα επικοινωνίας.
Κατά το 2024, όπως αναφέρει, η ανήλικη θυγατέρα του τον επισκέφθηκε κατά την περίοδο του Πάσχα, της Πρωτοχρονιάς και του καλοκαιριού. Αντίγραφα των σχετικών αεροπορικών εισιτηρίων επισυνάπτει ως «έγγραφα 12.1, 12.2 και 12.3».
Πέραν από τα έξοδα διαμονής και φιλοξενίας της κόρης τους και τα δώρα που της αγοράζει, πληρώνει τα αεροπορικά της εισιτήρια ως ακολούθως:
Πληρώνει €286 το καλοκαίρι, €281 τα Χριστούγεννα και €260 το Πάσχα, ήτοι σύνολο €827 συνολικά το χρόνο.
Αντίγραφα των σχετικών αποδείξεων πληρωμής των εισιτηρίων επισυνάπτει ως «έγγραφα 13.1, 13.2 και 13.3»
Όσο αφορά τα εισοδήματα της Αιτήτριας, υποδεικνύει ότι η Αιτήτρια δεν επισυνάπτει οποιοδήποτε τεκμήριο για αυτά, ούτε αναφέρει τι ιδιωτικός υπάλληλος είναι.
Είναι τέλος η θέση του ότι με το ποσό που δίνει στην Αιτήτρια καλύπτονται πλήρως οι ανάγκες της ανήλικης οι οποίες δεν υπερβαίνουν τα €900 μηνιαίως. Επίσης επιβαρύνεται με τα έξοδα των εισιτηρίων της ανήλικης θυγατέρας του αλλά και τα έξοδα για τη φιλοξενίας της.
Μετά το πέρας της ακρόασης οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων παρέδωσαν στο Δικαστήριο γραπτές αγορεύσεις στις οποίες παρέθεσαν την επιχειρηματολογία τους, παραπέμποντας στη μαρτυρία και τη νομολογία. Την οποία λαμβάνω σοβαρά υπόψη μου, για σκοπούς της παρούσας απόφασης.
Νομική Πτυχή
Θα παραθέσω, καταρχάς, τις αρχές που εφαρμόζονται για τον υπολογισμό της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους, καθώς και τι ακριβώς περιλαμβάνει η έννοια της διατροφής.
Η διατροφή ανηλίκου τέκνου ρυθμίζεται νομοθετικά από το Νόμο που ρυθμίζει τις σχέσεις Γονέων και Τέκνων και θέματα Διατροφής, Ν.216/90.
Τα άρθρα 33(1), 37(1) και (2) είναι σχετικά.
Συγκεκριμένα το άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου προνοεί ότι:
“Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του”.
Το άρθρο 37(1) και (2) του ιδίου Νόμου προνοεί τα ακόλουθα:
“1. Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
2. Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του”.
Τα πιο πάνω άρθρα έχουν ως πρότυπο τα άρθρα 1489 και 1493 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Σχετικά η καθηγήτρια Ε. Κουνουγιέρη Μανωλεδάκη στο βιβλίο της "Οικογενειακό Δίκαιο" ΙΙ, Β΄ Έκδοση 1998, στη σελίδα 138, αναφέρει τα πιο κάτω:
“H διατροφή αποσκοπεί στην ικανοποίηση των άμεσων βιοτικών αναγκών του προσώπου, το περιεχόμενο επομένως της διατροφής αναφέρεται ακριβώς στον κύκλο των αναγκών που καλύπτονται μ’ αυτήν, ενώ ως μέτρο ή έκταση της διατροφής εννοούμε το βαθμό ή το επίπεδο στο οποίο ικανοποιούνται αυτές οι ανάγκες”.
Ειδικότερα ως προς το θέμα της ανατροφής και εκπαίδευσης του δικαιούχου διατροφής ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης, στο βιβλίο του "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο" Αθήνα 1994, στη σελίδα 513 αναφέρει:
“Έξοδα ανατροφής και εκπαίδευσης: είναι οι δαπάνες πνευματικής, κοινωνικής, θρησκευτικής αγωγής, η δαπάνη βάπτισης, εκπαίδευση στοιχειώδους, μέσης, ανώτερης, ανώτατης, εκμάθησης ξένης γλώσσας, μουσικών οργάνων, φροντιστηριακών μαθημάτων, φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο ...”
Όσον αφορά το ζήτημα του υπολογισμού της αναλογίας των οικονομικών δυνάμεων των υποχρέων διατροφής, ώστε με βάση το λόγο τους να οριστούν τα ποσά που θα υποχρεωθεί να καταβάλει κάθε υπόχρεος, δίνει ιδιαίτερη έμφαση η θεωρία. Ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης στο σύγγραμμά του («Νέο Οικογενειακό Δίκαιο», άρθρ. 1489, σελ. 759 επ.) αναφέρει σχετικά:
“... Επιμεριστικός καθορισμός για το τέκνο: Κατά τον επιμεριστικό υπολογισμό της διατροφής του τέκνου, για έναν ορθολογιστικό υπολογισμό που ανταποκρίνεται στην αρχή της συμμετοχής στη διατροφή με βάση τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων, αλλά και στην εξεύρεση του όλου φάσματος των αναγκών του τέκνου και συνακόλουθα του δικαιούμενου γενικώς ποσού διατροφής, πρέπει να υπολογίζεται η ανάγκη των προσωπικών αναγκών του γονέα για το τέκνο, η έκταση αυτών και η σε χρήμα αποτίμησή της ως μέρος της διατροφής, η οποία και αποτελεί την αντίστοιχη δύναμη του γονέα σε σχέση με αυτές. Έτσι με βάση τις δυνάμεις των συζύγων – γονέων και κατά τον λόγο αυτών θα γίνει η επιβάρυνση του καθενός για τη διατροφή του τέκνου ...”
Η νομολογία του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου σε υποθέσεις διατροφής, έχει επίσης καθορίσει ότι το μέτρο διατροφής δεν μπορεί να αποτιμάται με απόλυτους αριθμούς, ούτε αναμένεται η απόδειξη των κονδυλίων με περισσή αυστηρότητα, ενώ η κοινή λογική και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμων. Έτσι το Δικαστήριο με βάση την ενώπιόν του μαρτυρία, αφού ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων και με βάση την κοινή λογική και την πείρα της ζωής δικαιούται να καθορίζει τα αναγκαία έξοδα για τη συντήρηση του ανηλίκου [βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (1998) 1 Α.Α.Δ. 1386, Παναγιώτου ν. Σφικτού (2001) 1 Α.Α.Δ. 625, Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951, Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου (2011) 1 Α.Α.Δ.1875]. Βλ. επίσης Ρουσουνίδης v. Ρουσουνίδου ECLI:DOD:2021:30, Έφεση αρ. 25/2019, ημερομηνίας 15.12.2021.
Στην υπόθεση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη ( ανωτέρω) επίσης υποδείχθηκε ότι ακόμη και αν δεν έχουν αμφισβητηθεί τα έξοδα των ανηλίκων το Δικαστήριο οφείλει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων.
Εξέταση της αίτησης- Αξιολόγηση της μαρτυρίας- Τελικά Συμπεράσματα
Θα προχωρήσω κατωτέρω να εξετάσω, στη βάση των πιο πάνω νομολογιακών αρχών και τις θέσεις των διαδίκων τις δύο παραμέτρους που αξιολογεί το Δικαστήριο για να καταλήξει στη συνεισφορά των γονέων στη διατροφή του ανηλίκου τέκνου τους. Τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων και τις ανάγκες του παιδιού. Αρχίζοντας από την αξιολόγηση των λογικών εξόδων της ανήλικης.
Θεωρώ απαραίτητο να διευκρινίσω ότι ο καθορισμός του εύλογου ποσού για τα έξοδα της ανήλικης, γίνεται σύμφωνα με τις πραγματικές και λογικές ανάγκες του παιδιού και σύμφωνα με το επίπεδο ζωής που είχε.
Είναι δε προφανές ότι ο υπολογισμός των εξόδων των αναγκών της ανήλικης από τον Καθ’ ου η Αίτηση στο ποσό των €900 μηνιαίως, δεν μπορεί να είναι ορθός.
Ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν αμφισβητεί ότι η ανήλικη θυγατέρα του φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο και ότι παρακολουθεί φροντιστήρια.
Η γενική τοποθέτηση του στη μαρτυρία του στην παρ.15 της υπεράσπισης του ότι «σε ότι αφορά τα έξοδα της ανήλικης κόρης μας οι ανάγκες της δεν ξεπερνούν το ποσό των €900 κάθε μήνα και το ποσό των €450 το οποίο ήδη καταβάλλω ανελλιπώς είναι υπέρ αρκετό και μπορεί να καλύψει τις μηνιαίες ανάγκες της ανήλικης κόρης μου» δεν είναι αρκετή. Ο Καθ’ ου η Αίτηση όφειλε να αναλύσει τι αποδέχεται και τι όχι ως εύλογο ποσό για τις ανάγκες της ανήλικης θυγατέρας του.
Βέβαια παρά το γεγονός ότι δεν έχουν αμφισβητηθεί τα κονδύλια ένα προς ένα το Δικαστήριο οφείλει να ασχοληθεί με το εύλογο τους, σύμφωνα με την προεκτεθείσα νομολογία.
Συνεπώς προχωρώ στην εξέταση των κονδυλίων ως παρουσιάστηκαν από την Αιτήτρια.
Το ποσό που απαιτείται για το ιδιωτικό σχολείο της ανήλικης έχει τεκμηριωθεί. Η Αιτήτρια κατέθεσε με τη μαρτυρία της σχετικό τιμολόγιο ημ 30/6/2023 στο οποίο φαίνονται τα δίδακτρα για το έτος 2023/2024 στο ιδιωτικό σχολείο Heritage και ανήλθαν για εκείνη τη χρονιά στο ποσό των €8880. Που αντιστοιχεί σε €740 το μήνα διαιρώντας το δια 12 μήνες.
Επίσης για τη μετακίνηση του παιδιού και το σχολικό λεωφορείο με το τεκμήριο Β που παρουσιάζεται και αφορά το πρώτο τρίμηνο του σχολικού έτους πληρώνει €480. Συνεπώς τα έξοδα για το λεωφορείο για τρία τρίμηνα ανέρχεται σε €1440 που αντιστοιχούν σε €120 μηνιαίως. Αποδέχομαι συνεπώς τη θέση της Αιτήτριας ότι χρειάζεται ένα κονδύλι της τάξης των €115 μηνιαίως.
Συνεπώς τα έξοδα μόνο για τη φοίτηση της ανήλικης και τη μεταφορά της ανέρχονται σε €855.
Tο ποσό των €200 για έξοδα διατροφής που αντιστοιχεί σε €50 την εβδομάδα για τη σίτιση της ανήλικης θεωρώ ότι είναι απόλυτα λογικό, έχοντας υπόψη τις αυξανόμενες τιμές τροφίμων και αγαθών.
Το ίδιο και για το ποσό των €20 για βιβλία του παιδιού και €20 για στολή του παιδιού τα οποία με βάση τις κοινά αποδεχτές γνώσεις και την πείρα της ζωής είναι απόλυτα λογικά.
Δέχομαι επίσης το ποσό των €45 για μαθήματα βόλεϊ που παρακολουθεί η ανήλικη. Σχετικό τιμολόγιο ως Τεκ. Ε επισυνάπτεται στην ένορκη μαρτυρία της Αιτήτριας, που αφορά όμως μεγαλύτερο ποσό. Αποδέχομαι το ποσό των €45 ως η Αιτήτρια το καθορίζει με την αίτηση της.
Ως προς το θέμα της ένδυσης και υπόδησης της ανήλικης, θεωρώ ότι ένα ποσό των €80 μηνιαίως είναι λογικό.
Ως προς τα έξοδα ψυχαγωγίας της ανήλικης επίσης ένα ποσό της τάξεως των €100 ως το καθορίζει η Αιτήτρια είναι λογικό ενόψει και της ηλικίας της που είναι σήμερα 15 χρονών.
Λογικό ακόμα είναι ότι απαιτείται ένα ποσό €25 μηνιαίως για το κινητό τηλέφωνο της ανήλικης.
Επίσης για καλλυντικά και βιταμίνες ένα ποσό της τάξεως των €25 μηνιαίως είναι εύλογο. Καθώς και ένα ποσό €30 για φακούς επαφής.
Όσον αφορά τα κονδύλια που αφορούν φροντιστήρια Ελληνικών και κομπιούτερ δεν παρουσιάστηκε οτιδήποτε που να αποδεικνύει την πληρωμή τους σήμερα.
Αναφορικά επίσης τα κονδύλια για τις εξετάσεις για τα οποία παρουσιάζονται σχετικά τιμολόγια Τεκ Γ για πληρωμή €60 και Τεκ. Δ, τιμολόγιο για €165, αυτά δεν δικογραφούνται, συνεπώς δεν μπορώ να τα λάβω υπόψη. Και εν πάση περιπτώσει δεν υπάρχουν λεπτομέρειες για τη συχνότητα των εξετάσεων και τα τέλη κάθε εξέτασης.
Όσον αφορά τα έξοδα για ταξίδια αναψυχής της ανήλικης δεν έχουν δοθεί οποιεσδήποτε λεπτομέρειες για ταξίδια που πραγματοποιεί ώστε το Δικαστήριο να αποδεχτεί το ποσό των €150 μηνιαίως. Και εν πάση περιπτώσει από τη μαρτυρία του Καθ’ ου η Αίτηση προκύπτει ότι και ο ίδιος καλύπτει τα έξοδα των ταξιδιών της ανήλικης θυγατέρας τους.
Επίσης δεν μπορώ να λάβω υπόψη μου το κονδύλι για ορθοδοντική θεραπεία καθώς δεν έχει δικογραφηθεί. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951 αποφασίστηκε ότι ορθά, πρωτόδικο Δικαστήριο δεν υπολόγισε τα έξοδα ορθοδοντικής θεραπείας ανήλικου τέκνου, καθ' ότι τέτοια ειδική δαπάνη δεν είχε δικογραφηθεί.
Με βάση την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι αρχές του δικονομικού δικαίου περιορίζουν τα επίδικα θέματα σ’ εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από την δικογραφία, δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση. Ούτε η διερεύνηση από το πρωτόδικο δικαστήριο θεμάτων άλλων από τα επίδικα θέματα δεν επιφέρει τη διεύρυνση των επιδίκων θεμάτων, τα οποία προσδιορίζονται από τις έγγραφες προτάσεις. Γενικά, το δικαστήριο οφείλει να αγνοήσει μαρτυρία εκτός δικογράφων, η οποία παρεισέφρησε στη δίκη, έστω και χωρίς ένσταση (βλ. Μ. Παπακόκκινου κ.ά. ν. Μ. Θεοδοσίου (1991) 1 ΑΑΔ 379, Ερμογένης Χριστοδούλου ν. Γ. Περικλέους (1998) 1 ΑΑΔ 1122). Βλ. Χρ. Χαραλάμπους ν. Χ. Χαραλάμπους, πιο πάνω και Ιωάννης Κυριάκου Όξινου ν. Μαρίας Ρολή Λούη (2012) 1 ΑΑΔ 169).
Καταλήγω λοιπόν ότι τα έξοδα της ανήλικης με βάση τα κονδύλια που έχω αποδεχθεί πιο πάνω ανέρχονται σε € 1400 μηνιαίως.
Δυνάμεις των Γονέων
Όπως προελέχθη ανωτέρω, η συνεισφορά των γονέων στη διατροφή του παιδιού τους καθορίζεται στη βάση των δύο παραμέτρων που θέτει ο Νόμος, αυτής των εξόδων για την κάλυψη των αναγκών του, και αυτής που αφορά τις δυνάμεις των γονέων.
Σύμφωνα με την απόφαση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.ά. (1998) 1 Α.Α.Δ.1386, στη διαδικασία αίτησης για διατροφή είναι ευθύνη του υπόχρεου να προβεί σε πλήρη αποκάλυψη των οικονομικών του πόρων και δυνατοτήτων. Στην απόφαση Δημητρίου ν. Περδίου (2005) 1 Α.Α.Δ.1418, τονίστηκαν τα ακόλουθα (σελ. 1421-1422):
“Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v.Ette (1965) 1 All E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο Καθ’ ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση έχει ψηλότερα, απ’ ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να το αποδείξει. [βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R 91 και Μαρκουλλίδης ν. Μαρκουλλίδη κ. ά. (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ.1386, 39]). Επομένως σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον Αιτητή ή την Αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε Δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων.
Περαιτέρω αναφέρουμε ότι από σχετική νομολογία φαίνεται ότι το δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη όχι μόνο τα πραγματικά εισοδήματα αλλά και την ικανότητα του Καθ’ ου η αίτηση να κερδίζει (his potential earning capacity). [Βλ. Klucinsky v. Klucinsky (1953) 1 All E.R. 683 και McEwan v. McEwan (1972) 2 All E.R. 708] ”.
Θα εξετάσω πιο κάτω λοιπόν, αν οι διάδικοι προχώρησαν σε αποκάλυψη των οικονομικών τους δυνάμεων στη βάση της υποχρέωσης τους με βάση τις παραπάνω νομολογιακές αρχές.
Δυνάμεις της Αιτήτριας
Η Αιτήτρια ανέφερε στο Δικαστήριο ότι είναι ιδιωτικός υπάλληλος χωρίς όμως να παραθέτει λεπτομέρειες της ενασχόλησης της, ούτε κατάσταση μισθοδοσίας, ούτε κατάσταση κοινωνικών ασφαλίσεων, ούτε οποιαδήποτε φορολογική δήλωση.
Αναφέρει γενικά ότι έχει εισοδήματα €2500 μηνιαίως χωρίς το Δικαστήριο να γνωρίζει αν αυτά τα εισοδήματα της είναι τα καθαρά ή τα μεικτά.
Δεν διαφώτισε το Δικαστήριο ως προς τις λεπτομέρειες των εισοδημάτων της ως είχε υποχρέωση να πράξει.
Ο Καθ’ ου η Αίτηση στην υπεράσπιση του προβάλλει ότι η Αιτήτρια δεν αναφέρει λεπτομέρειες για τη φύση της εργασίας της, χωρίς όμως να προβάλλει οποιαδήποτε αντίθετη θέση ως προς τα εισοδήματα της.
Με τα πιο πάνω δεδομένα και ότι δεν υπάρχει αντίθετη θέση ως προς τις απολαβές της Αιτήτριας, θεωρώ ότι αυτές ανέρχονται τουλάχιστον στις €2500 μηνιαίως.
Δυνάμεις του Καθ’ ου η αίτηση
Ο Καθ’ ου η Αίτηση στην παράγραφο 2 της υπεράσπισης του παραδέχεται τη θέση της Αιτήτριας που προβάλλεται στην παράγραφο 8 της έκθεσης απαίτησης ότι τα εισοδήματα του ανέρχονται σε €2500 μηνιαίως.
Στη γραπτή του μαρτυρία αναφέρει ότι στην πορεία άλλαξε εργασία και εκδίδει τιμολόγιο για τις υπηρεσίες του ύψους €3640 το μήνα από το οποίο έχει σχετικές αποκοπές.
Παραθέτει με λεπτομέρεια τα εισοδήματα του και τις σχετικές αποκοπές που γίνονται σε αυτά, το ύψος του Φ.Π.Α που καταβάλλει, την παρακράτηση φόρου που του γίνεται καθώς και τα ποσά που δίνει για την κοινωνική ασφάλιση σύμφωνα με την Ελληνική νομοθεσία. Επισυνάπτει το συμβόλαιο εργασίας του ως Συμβούλου Διοίκησης Έργων ως Έγγραφο Α στο οποίο φαίνονται τα μεικτά του εισοδήματα.
Επίσης παραθέτει τα έξοδα του για το ενοίκιο του €650 μηνιαίως, για νερό, ηλεκτρικό ρεύμα. Το ότι καταβάλλει ένα ποσό κάθε τρεις μήνες στο Λογιστή του δεν περιορίζει την υποχρέωση του για συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση της θυγατέρας του.
Τόσο στη μαρτυρία του αλλά και με την αγόρευση του αναφέρει ότι ο καθαρός μηνιαίως μισθός του ανέρχεται σε €2322 και από αυτά έχει τα έξοδα διαβίωσης του ως τα περιέγραψε πιο πάνω.
Συνεπώς καταλήγω ότι οι διάδικοι έχουν περίπου τις ίδιες εισοδηματικές ικανότητες.
Έρχομαι τώρα στα όσα ο Καθ’ ου η Αίτηση υποστηρίζει για να περιορίσει τη δική του συνεισφορά προβάλλοντας ουσιαστικά ότι επιβαρύνεται με τα έξοδα των ταξιδιών της ανήλικης τρεις φορές το χρόνο και τα έξοδα διαμονής της κοντά του, παραπέμποντας στο διάταγμα το οποίο εκδόθηκε εκ συμφώνου.
Ανατρέχοντας στο διάταγμα Γονικής Μέριμνας που εκδόθηκε στην αίτηση με αρ. 43/2024 παρατηρώ πως προβλέφθηκε επικοινωνία με τη θυγατέρα του τα Χριστούγεννα για 7 ημέρες το Πάσχα για 7 μέρες και το καλοκαίρι για 10 μέρες, όπου θα τον επισκέπτεται η θυγατέρα του. Δηλαδή για 24 μέρες συνολικά κατά τις γιορτές και το καλοκαίρι. Επίσης θα μπορεί να έχει επικοινωνία μαζί της όταν βρίσκεται στην Κύπρο, αλλά και η ανήλικη μπορεί να τον επισκέπτεται μια φορά το μήνα και να διαμένει μαζί του.
Προβάλλει ακόμα ότι κατά το 2024 η θυγατέρα του τον επισκέφθηκε τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και το καλοκαίρι και ξόδεψε για τα εισιτήρια της €827 ευρώ. Τα πιο πάνω αναλογούν σε €68 το μήνα αν διαιρεθούν δια 12 μήνες. Όμως τα έξοδα των πτήσεων δεν είναι σταθερά. Είναι δε γνωστό ότι υπάρχουν και φθηνότερες πτήσεις κάποιες φορές, γι’ αυτό δεν θεωρώ ότι είναι λόγος ώστε η συνεισφορά του να περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό, δεδομένου ότι η μητέρα έχει ουσιαστικά τη φροντίδα της ανήλικης και τα έκτακτα έξοδα της, τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου.
Επιπλέον ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν έχει τα τακτικά έξοδα επικοινωνίας που θα είχε ένας πατέρας του οποίου το παιδί είναι στην Κύπρο και το βλέπει τακτικά.
Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου, xxx Ρουσουνίδης v. Xxx Παναγή Ρουσουνίδου, Έφεση Αρ. 25/2019, αναφέρθηκαν τα εξής σχετικά με το πιο πάνω θέμα:
«Τα έξοδα των παιδιών πληρώνονται από τον γονέα με τον οποίο τα παιδιά διαμένουν και ο άλλος γονέας δεν απαλλάσσεται της υποχρέωσης συνεισφοράς του σε αυτά επειδή επιθυμεί, κατά την επικοινωνία του με το παιδί του ή σε οποιοδήποτε χρόνο, να του προσφέρει, είτε αγοράζοντας του κάποιο είδος, είτε προσφέροντας του αναψυχή. Αυτά προσφέρονται οικειοθελώς και το παιδί τα απολαμβάνει επιπλέον των αναγκών του, όπως καθορίζονται στη δικαστική απόφαση. Από την άλλη, τα έξοδα διατροφής του παιδιού κατά τις ημέρες που διαμένει με τον υπόχρεο για καταβολή διατροφής γονέα μπορούν να συνυπολογιστούν.[1] Κατά κύριο λόγο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ιδιαίτερο οικονομικό πρόβλημα».
Βλ. επίσης υπόθεση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Μ.Φ.Χ. ν. Μ.Κ.Χ. στην Έφεση αρ. 28/21 ημερομηνίας 23/06/2022.
Θεωρώ βέβαια λογικό και αναπόφευκτο, κατά την άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του ο ίδιος να ξοδεύει κάποια ποσά κατά τη διαμονή της ανήλικης θυγατέρας του μαζί του, όταν η ανήλικη μεταβαίνει στην Ελλάδα, αλλά και κατά την επικοινωνία του με τη θυγατέρα του όταν αυτός έρχεται στην Κύπρο, ωστόσο καμία λεπτομέρεια δεν παρέχεται για το ύψος των εξόδων αυτών ώστε αυτά τα έξοδα να συνυπολογιστούν. Εν πάση περιπτώσει η άσκηση επικοινωνίας δεν αποτελεί λόγο απαλλαγής του από την υποχρέωση του για συνεισφορά στη διατροφή της.
Καταλήγοντας, συνεπώς, ότι τα έξοδα της ανήλικης θυγατέρας τους για συντήρηση και εκπαίδευσής της ανέρχονται στα €1400 μηνιαίως επίσης και ότι το ύψος των οικονομικών δυνάμεων των διαδίκων είναι περίπου το ίδιο με μια μικρή διαφορά προς τα άνω της Αιτήτριας, υπολογίζοντας ότι και ο ίδιος χρειάζεται ένα ποσό για τα δικά του έξοδα διαβίωσης και συντήρησης, έχει ενοίκιο €650 μηνιαίως και έξοδα για την πληρωμή ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφώνου, επίσης ότι έχει κάποια έξοδα λόγω της περιορισμένης επικοινωνίας με τη θυγατέρα του ένεκα της απουσίας του στο εξωτερικό με την πληρωμή των εισιτηρίων της για τη μετάβαση της στην πόλη την οποία διαμένει, θεωρώ ότι ο Καθ’ ου η Αίτηση θα πρέπει να συνεισφέρει με ένα ποσό της τάξεως των €650 μηνιαίως.
Για τον υπολογισμό της δικής του συνεισφοράς έλαβα υπόψη μου περαιτέρω ότι μετά την πληρωμή των δικών του εξόδων και την κάλυψη των δικών του αναγκών παραμένει ένα ποσό της τάξεως των €1496 ως αναφέρεται στην αγόρευση του μηνιαίως το οποίο επαρκεί ώστε να συνεισφέρει με ένα εύλογο ποσό στις ανάγκες της ανήλικης θυγατέρας του, χωρίς να κινδυνεύει η δική του διαβίωση.
Συνακόλουθα, εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ’ ου η Αίτηση να καταβάλλει στην Αιτήτρια από την έκδοση της παρούσας απόφασης και την 19η ημέρα κάθε επόμενου μηνός με 7 μέρες χάρη το ποσό των €650 ως συνεισφορά του στη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης θυγατέρας του Μ.
Ενόψει της επιτυχίας της αίτησης τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ’ ου η Αίτηση, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
(Yπ.)……………………………………
Κ. Χ΄΄ Αθανασίου - Σιαμτάνη, Π.
Πιστό αντίγραφο
Πρωτοκολλητή
(Αναφορά: Δικαιοδοσία Διατροφής ανηλίκου – Τελική Απόφαση)
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο