ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
Δικαιοδοσία Διατροφής
ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Χ” Αθανασίου-Σιαμτάνη, Π.
Αρ. Αίτησης: 185/22
Μεταξύ:
Χ.Φ.Χ. εκ Λεμεσού
Αιτητή
κ α ι
Η.Μ.Φ. εκ Λεμεσού
Καθ’ ης η Αίτηση
------------------------
Ημερομηνία: 2 Σεπτεμβρίου 2026
ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ:
Για Αιτητή στην Αίτηση/ Καθ’ ου η Αίτηση στην Ανταπαίτηση : κα Ε. Αντωνιάδου
Για Καθ’ ης η Αίτηση στην Αίτηση/ Καθ’ ου η Αίτηση στην Ανταπαίτηση: κα Λ. Μουσκή
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Με αίτηση που καταχώρησε ο Αιτητής στις 23/9/2022 ζητά μεταξύ άλλων όπως η Καθ’ ης η Αίτηση πληρώνει το ποσό των €1900 μηνιαίως ως συνεισφορά στη διατροφή και συντήρηση της ανήλικης θυγατέρας τους Φ. ή οποιοδήποτε άλλο ποσό που το Δικαστήριο θεωρήσει δίκαιο και ορθό.
Με απόφαση μου ημ. 9/8/2023 οριστικοποίησα προσωρινό διάταγμα το οποίο εκδόθηκε στις 4/10/2022, μετά από αίτηση του πατέρα όταν η Φ ήταν περίπου 17 ετών με το οποίο καθόρισα τη συνεισφορά της Καθ’ ης η Αίτηση στη διατροφή της ανήλικης τότε θυγατέρας των διαδίκων Φ. στο ποσό των €500 μηνιαίως.
Ας σημειωθεί ότι σήμερα η θυγατέρα των διαδίκων είναι ενήλικη. Γεννήθηκε στις 20/11/2005 και ενηλικιώθηκε στις 20/11/2023, όμως παρά την ενηλικίωση της θυγατέρας τους οι διάδικοι συνέχισαν την αντιπαράθεση μεταξύ τους. Συντηρώντας την υπόθεση, αδυνατώντας να συνεργαστούν για να εξεύρουν συναινετική λύση σε μια διαφορά που αφορούσε τη διατροφή, συντήρηση και εκπαίδευση της θυγατέρας τους σε μια τόσο κρίσιμη φάση της ζωής της, όταν η Φ διένυε την τελευταία τάξη του σχολείου, παρακολουθούσε μεγάλο βαθμό ιδιαιτέρων και προετοιμαζόταν για εισδοχή της σε πανεπιστήμιο.
Η μητέρα καταχώρησε υπεράσπιση και ανταπαίτηση στις 17/10/2023 με μεγάλη καθυστέρηση από την επίδοση σ’ αυτήν της εναρκτήριας αίτησης που έγινε στις 11/10/2022 και μόλις ένα μην πριν ενηλικιωθεί η θυγατέρα της και αφού η υπόθεση ορίστηκε για απόδειξη. Η αντιπαράθεση επικεντρώθηκε στο προσωρινό διάταγμα που εκδόθηκε από το Δικαστήριο.
Με την υπεράσπιση και ανταπαίτηση της ζητά όπως ακυρωθεί το διάταγμα το οποίο εκδόθηκε και διεκδικεί η ίδια συνεισφορά στη διατροφή της τότε ανήλικης θυγατέρας τους Φ. από τον Αιτητή. Αλλά και αποζημιώσεις.
Η υπόθεση παρά την ενηλικίωση της Φ προχώρησε με τους γονείς της να έχουν σφοδρότατη διαφωνία για το ποιος είχε αναλάβει τη φροντίδα και τα έξοδα της, αλλά και με ποιον έμενε η ανήλικη κατά την καταχώρηση της αίτησης και μέχρι την ενηλικίωση της.
Ακόμα πιο λυπηρό στην παρούσα διαφορά είναι η εμπλοκή των υπόλοιπων παιδιών των διαδίκων της μεγαλύτερης θυγατέρας τους στην αντιπαράθεση των γονέων τους, για το ποιος από τους γονείς κάλυπτε τα έξοδα της ανήλικης Φ και με ποιον διέμενε η ανήλικη αλλά και του γιου τους για άλλα θέματα που αφορούσαν τη μητέρα και γιο. Ακόμα πιο θλιβερή είναι η αμφισβήτηση από τη μητέρα της αξιοπιστίας των θυγατέρων της.
Περαιτέρω οι διάδικοι τόσο στη δικογραφία όσο και με την έγγραφη μαρτυρία τους αναλώθηκαν σε μεγάλη έκταση στις μεταξύ τους διαφορές σε ποινικές υποθέσεις, αλλά και υποθέσεις που εκκρεμούν στο Οικογενειακό Δικαστήριο, που ουδεμία σχέση έχουν με το θέμα που εκδικάζεται που αφορά τη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας τους.
Θα πως ευθύς εξαρχής ότι οι γονείς είχαν υποχρέωση να συνεισφέρουν στις ανάγκες της ανήλικης τότε θυγατέρας τους Φ. και όχι οποιοσδήποτε τρίτος επομένως είναι άνευ σημασίας, αν η ανήλικη διέμενε με την αδελφή της Ρ. Ούτε η αδελφή της είχε υποχρέωση για τη διατροφή και συντήρηση της. Στους ώμους των γονέων εναποτίθετο η υποχρέωση αυτή.
Αφού συμπληρώθηκαν τα δικόγραφα, η υπόθεση εκδικάστηκε με βάση τη διαταγή 30 των περί πολιτικής δικονομίας διαδικαστικών κανονισμών ως ίσχυαν πριν την πρόσφατη τροποποίηση τους το 2023. Έγιναν εκατέρωθεν αποκαλύψεις των σχετικών με τα επίδικα θέματα εγγράφων που βρίσκονταν στην κατοχή των διαδίκων και ακολούθησε η υποβολή της γραπτής τους μαρτυρίας. Ας σημειωθεί ότι πριν αντεξετάσει ο ένας τον άλλον, μετά από συζήτηση της υπόθεσης η πλευρά της Καθ’ ης η Αίτηση αποδέχθηκε όπως αποσυρθούν αίτηση και ανταπαίτηση και όπως επιβαρυνθεί κάθε πλευρά τα έξοδα της. Ο Αιτητής συμφωνούσε, όμως επέμενε στην επιδίκαση εξόδων υπέρ του. Ας σημειωθεί βέβαια ότι μέχρι την ημερομηνία εκείνη η μητέρα ήταν πολύ έντονη στις θέσεις της, ότι δεν θα έπρεπε να εκδοθεί οποιοδήποτε διάταγμα για συνεισφορά της στη διατροφή της θυγατέρας της και επέμενε στην ανταπαίτηση της, καθώς ήταν η θέση της ότι κάλυπτε πάντοτε τα έξοδα της ανήλικης θυγατέρας της.
Ο πατέρας σε πολύ προχωρημένο στάδιο στις 26/5/2024 αλλά και την υποβολή της τελικής αγόρευσης του περιόρισε την απαίτηση του στα €800 από την καταχώρηση της αίτησης και μέχρι την ενηλικίωση της θυγατέρας τους.
Αφού η προσπάθεια εξεύρεσης συναινετικής λύσης απέβη μάταια οι διάδικοι προχώρησαν στην αντεξέταση ενός εκάστου.
Αίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν και η μαρτυρία των διαδίκων επεκτάθηκε τόσο στην αίτηση όσο και στην ανταπαίτηση. Το Δικαστήριο γι’ αυτό θα συνεξετάσει τις εκατέρωθεν απαιτήσεις και θα αξιολογήσει τη μαρτυρία συνολικά.
Θα πω σε αυτό το σημείο ότι έχω παρατηρήσει ότι τόσο τα δικόγραφα όσο και οι ένορκες δηλώσεις που καταχωρίστηκαν προς υποστήριξη της αίτησης, καθώς και της υπεράσπισης και ανταπαίτησης, περιέχουν ισχυρισμούς άσχετους και μη αναγκαίους για την κρίση των επιδίκων στην παρούσα υπόθεση θεμάτων. Οι δε αγορεύσεις των διαδίκων, πέραν του γεγονότος ότι περιέχουν επιχειρηματολογία που εκφεύγει των πλαισίων που αφορά τη παρούσα διαδικασία, επιχειρούν ανεπίτρεπτα και την εισαγωγή νέας μαρτυρίας και τεκμηρίων που αφορούν περίοδο μετά τον κρίσιμο χρόνο, ακόμα και μετά που η θυγατέρα τους μετέβη για σπουδές, όταν πλέον είχε ενηλικιωθεί. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω αναφορές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ούτε και θα τύχουν σχετικής αξιολόγησης ή σχολιασμού στα πλαίσια της παρούσας απόφασης που έπεται του κρίσιμου χρόνου.
Η Μαρτυρία
Μαρτυρία Αιτητή
Ο Αιτητής στην ένορκη γραπτή μαρτυρία του πρόβαλε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
Ότι οι διάδικοι είναι σύζυγοι και απέκτησαν 3 παιδιά, τη Ρ. που γεννήθηκε κατά το 1991, το Μ που γεννήθηκε το 1995 και τη Φ, που γεννήθηκε τον 11ο του 2005, σήμερα ενήλικη. Κατά την υποβολή της αίτησης η Φ ήταν περίπου 17 ετών.
Με τη σύζυγο του ήταν σε οριστική διάσταση από τον Ιανουάριο του 2021 και έχει σήμερα εκδοθεί διαζύγιο.
Όπως αναφέρει από το Μάρτιο του 2022 ενώ βρισκόταν στο εξωτερικό η ανήλικη τότε Φ. τον ενημέρωσε ότι επιθυμούσε να μείνει μαζί του, γιατί δεν άντεχε άλλο με τη μητέρα της. Επίσης κατά τον Ιούλιο του 2022 η Καθ’ ης η Αίτηση, με πρόφαση ότι δήθεν η ανήλικη οδήγησε μηχανοκίνητο όχημα, γεγονός το οποίο δεν γνώριζε προσωπικά, την εκδίωξε και η ανήλικη ήρθε να μείνει στον ίδιο. Τούτο είχε ξαναγίνει κατά το Σεπτέμβριο του 2021.
Από τον Ιούλιο του 2022 η ανήλικη δεν διέμενε με τη μητέρα της και βρισκόταν υπό την πλήρη και αποκλειστική φροντίδα και επίβλεψη του.
Επίσης στις 20/8/2022 η μητέρα της άσκησε σωματική βία και προκάλεσε σωματική βλάβη στην ανήλικη, αλλά και ανεπανόρθωτη ψυχική βλάβη και ταλαιπωρία. Αναμίχθηκε το Γραφείο Ευημερίας, έγινε καταγγελία στην Αστυνομία και σχηματίστηκε δικογραφικός φάκελος.
Αναφέρει στη συνέχεια ο Αιτητής ότι από το Σεπτέμβριο του 2022 η ανήλικη εγκαταστάθηκε στην ενήλικη αδελφή της Ρ. όμως δεν ήταν βέβαιο ότι θα διέμενε με την αδελφή της. Επίσης κατά τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2022, οριστικοποίησε συμφωνία με την ενήλικη θυγατέρα του Ρ ότι η ανήλικη Φ θα διέμενε μαζί της, με ταυτόχρονη ανάληψη υποχρέωσης για την κάλυψη των εξόδων της ανήλικης από μέρους του.
Έκτοτε σύμφωνα με τον Αιτητή η Καθ’ ης η Αίτηση δεν ενδιαφέρθηκε για τη θυγατέρα της και από τον Ιούλιο του 2022 δεν συνεισέφερε στις ανάγκες της. Ήταν απούσα από τη ζωή της.
Όπως αναφέρει στη συνέχεια ο Αιτητής, για την εγκατάσταση της ανήλικης θυγατέρας τους στην αδελφή της αναγκάστηκε ο ίδιος ν’ αγοράσει κάποια έπιπλα, γραφείο, βιβλιοθήκες που στοίχισαν περί τα €1000, επίσης καινούρια στολή του σχολείου και άλλα σχολικά είδη που στοίχισαν περί τα €450.
Από την έκδοση δε του προσωρινού διατάγματος για ποσό €500 που επιδίκασε το Δικαστήριο αυτό το ποσό πήγαινε στην αδελφή της Ρ που τη φιλοξενούσε και ο ίδιος κάλυπτε τα έξοδα της ανήλικης που ήταν πολύ περισσότερα.
Η Καθ’ ης η Αίτηση, σύμφωνα με τον Αιτητή εργάζεται στο Δημόσιο με κλίμακα Α5- Α8 και λαμβάνει από την εργασία της περί τα €3.500 μηνιαίως. Λαμβάνει επιπλέον εισόδημα από ενοίκια περί τα €500 και έχει συνολικά €4000 εισοδήματα το μήνα.
Ο ίδιος εργάζεται ως Τεχνικός Διευθυντής σε ιδιωτική εταιρεία και έχει εισοδήματα περί τα €3750 μηνιαίως, όμως έχει δάνειο για αγορά διαμερίσματος σε τραπεζικό οργανισμό, την κατοχή του οποίου παραχώρησε στο γιο τους και καταβάλλει δόση ύψους €1200 μηνιαίως. Διαμένει εκτός Λεμεσού, γι’ αυτό έχει έξοδα για καύσιμα €500 το μήνα για να μεταβαίνει στην εργασία του και μια φορά την εβδομάδα αναγκάζεται να διαμένει σε ξενοδοχείο το οποίο στοιχίζει €120. Τα προσωπικά του έξοδα τα αναλύει σε σχετικό πίνακα και ανέρχονται σε €3,020 μηνιαίως.
Επίσης αναγκάζεται λόγω της δουλειάς του να ταξιδεύει συχνά στο εξωτερικό με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μεταφέρει συνέχεια την ανήλικη στα φροντιστήρια της και αυτή χρησιμοποιεί υπηρεσίες ταξί για τις μετακινήσεις της που κοστίζει αρκετά χρήματα.
Τα έξοδα της ανήλικης μηνιαίως ανέρχονταν σύμφωνα με τον Αιτητή σε €2105. Τα παραθέτει σε σχετικό πίνακα ο οποίος έχει ως ακολούθως:
Χρειάζεται για διατροφή €500, για ψυχαγωγία €150, για ένδυση- υπόδηση €100 για είδη καθαρισμού, έξοδα πλυσίματος €100, για ρεύμα, νερό και τηλέφωνο €100 για ιατρικά έξοδα περίθαλψη και φάρμακα €60 για μεταφορικά υπηρεσίες ταξί €450, για σχολικά είδη €100, για ασφάλεια ζωής €60, για φροντιστήρια Αγγλικών €90, πιάνου €80, Φυσικής €85, Γαλλικών €90, Ελληνικών €70 και φροντιστήρια μαθηματικών €90.
Περαιτέρω ως αναφέρει πληρώνει ενοίκιο στη θυγατέρα του Ρ για τη διαμονή της Φ. ύψους €450 μηνιαίως.
Καταγράφει στη συνέχεια τα έξοδα που κάλυψε από το Σεπτέμβριο του 2022 για την ανήλικη τότε Φ για τα φροντιστήρια, εγγραφές της και αναφέρει ότι λόγω των μεγάλων εξόδων της ανήλικης, λάμβανε οικονομική βοήθεια από τη μητέρα του, καθώς ο μισθός του δεν αρκούσε για τις ανάγκες της, καθώς η ανήλικη ήταν τελειόφοιτη. Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι αρκετά μαθήματα ορίζονταν Σαββατοκύριακα για να μπορέσουν να καλύψουν την ύλη, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται επιπλέον έξοδα για την πληρωμή διδάκτρων της ανήλικης. Καταγράφει ακόμα σε σχετικό πίνακα τα έξοδα της Φ, μέχρι τον Αύγουστο του 2023.
Είναι με βάση τα πιο πάνω η θέση του ότι η Καθ’ ης η Αίτηση έπρεπε να συνεισφέρει ποσό €1900 μηνιαίως μέχρι την ενηλικίωση της, για τις ανάγκες της θυγατέρας τους.
Την ένορκη μαρτυρία του συνοδεύει μεγάλος αριθμός τεκμηρίων μεταξύ των οποίων και 2 ένορκες δηλώσεις της άλλης θυγατέρας των διαδίκων Ρ.
Η Ρ στην ένορκη δήλωση της ημ. 7/11/2022 που επισυνάπτεται ως Έγγραφο 2 στο Τεκ 1 που συνοδεύει τη γραπτή μαρτυρία του Αιτητή, τότε 31 ετών αναφέρει ότι μετά την καταχώρηση της αίτησης διατροφής συμφώνησε με τον πατέρα της όπως η ανήλικη αδελφή της Φ διαμένει μαζί της στην κατοικία της όπου υπάρχουν όλα τα απαραίτητα για τη διαμονή της, ξεχωριστό δωμάτιο και ευρύχωρο περιβάλλον και όλα τα κατάλληλα μέσα για άνετη διαμονή της αδελφής της, καθώς και ότι τα έξοδα της ανήλικης καλύπτονταν πλήρως από τον πατέρα της.
Επίσης σε άλλη ένορκη δήλωση της ημ. 25/10/2023 που επισυνάπτεται ως έγγραφο 37 στο Τεκ 1 που συνοδεύει τη γραπτή μαρτυρία του Αιτητή η ενήλικη Ρ. επιβεβαιώνει αυτά που αναφέρει Αιτητής/ πατέρας της αναφορικά με τα έξοδα της αδελφής της Φ. Ότι όντως αυτά καλύπτονται από τον πατέρα της και ότι ο ίδιος αποκλειστικά πληρώνει όλα τα χρήματα τα οποία χρειάζεται η αδελφή της Φ. για τη διατροφή, ψυχαγωγία, έξοδα φοίτησης και άλλα έξοδα.
Παραπέμπει επίσης στο τεκμήριο 5 της ένορκης δήλωσης ημ. 29/11/2022 που υποστηρίζει την αίτηση του για συμπληρωματική ένορκη δήλωση που αποτελεί ένορκη δήλωση της ίδιας της ανήλικης θυγατέρας τους Φ. ημ. 29/11/2022.
Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του Αιτητή, επίσης αναφέρεται στις διαφορές που έχει με την Καθ’ ης η Αίτηση και στις υποθέσεις που εκκρεμούν στο Δικαστήριο μεταξύ του και της πρώην συζύγου του. Αρνούμενος τα όσα του καταλογίζει για βίαια και ανάρμοστη συμπεριφορά. Αναφέρει ακόμα και για σύγκρουση της Καθ’ ης η Αίτηση και με το γιο τους.
Μαρτυρία Καθ’ ης η Αίτηση
Η Καθ’ ης η Αίτηση στη δική της μαρτυρία η οποία αποτελείται από 159 παραγράφους προβάλλει τη δική της εκδοχή, τόσο σε σχέση με τη διαμονή της ανήλικης θυγατέρας τους, όσο και για το ποιος επιβαρυνόταν με τα έξοδα της.
Μεγάλη έκταση της μαρτυρίας της επίσης αφορά τις μεταξύ αυτής και του συζύγου της διαφορές που οδήγησαν σε καταγγελίες εκατέρωθεν, διαδικασίες ενώπιον των Δικαστηρίων στις οποίες υπάρχουν καταχωρημένες ιδιωτικές ποινικές υποθέσεις αλλά και στις περιουσιακές διαφορές μεταξύ τους που εκκρεμούν ενώπιον του Οικογενειακού Δικαστηρίου. Αναφέροντας ότι ο Αιτητής καταχωρεί αβάσιμες ιδιωτικές υποθέσεις εναντίον της.
Σε σχέση με την ουσία της αξίωσης του Αιτητή και τη δική της ανταπαίτηση, υποστηρίζει ότι από τη γέννηση των παιδιών τους η ίδια ήταν η αποκλειστικά υπεύθυνη για τις ανάγκες και τη συντήρηση τους, ενώ ο Αιτητής απουσίαζε συχνά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ισχυριζόμενος επαγγελματικά ταξίδια. Καταλογίζει δε στον Αιτητή ανάρμοστη συμπεριφορά και δημιουργία εξωσυζυγικών σχέσεων.
Όσον αφορά τη συνεισφορά του στα μηνιαία της ανήλικης τότε θυγατέρας τους Φ. είναι η θέση της ότι ο Αιτητής σε μεμονωμένες περιπτώσεις κατέβαλλε απευθείας χρήματα κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και πλήρωνε απευθείας μόνο τα ιδιαίτερα των Γαλλικών και ότι αυτή ήταν και η μοναδική του οικονομική υποχρέωση απέναντι στην ανήλικη. Μετά την έκδοση του προσωρινού διατάγματος, όπως αναφέρει η Καθ’ ης η Αίτηση, σταμάτησε και αυτό να το πληρώνει.
Περαιτέρω είναι η θέση της ότι ο Αιτητής μεθοδευμένα άρχισε να δηλητηριάζει τα παιδιά τους με ψευδείς δηλώσεις εναντίον της, εξαπολύοντας πυρά και κατηγορίες εναντίον της, μετατρέποντας τα παιδιά τους σε διαμεσολαβητές με σκοπό η ίδια να αποσύρει το παράπονο της σε ποινική υπόθεση που καταχωρήθηκε εναντίον του το 2021.
Σύμφωνα με την Καθ’ ης η Αίτηση ο Αιτητής διακατέχεται από εμπάθεια προς το πρόσωπο της, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση ταλαιπωρίας σ’ αυτήν και η παρούσα αίτηση αποτελεί μέρος των δικαστικών καταχρήσεων και διαμαχών που έχει πετύχει ο Αιτητής για να την εξοντώσει ψυχολογικά με αποτέλεσμα να πετύχει την απόσυρση δικού της παραπόνου, αλλά και για να επιλύσουν τις περιουσιακές τους διαφορές.
Σε σχέση με την απαίτηση του για συνεισφορά απορρίπτει τη θέση του ότι ήταν το πρόσωπο που επωμιζόταν τα έξοδα της ανήλικης κατά τον ουσιώδη χρόνο, υποδεικνύοντας ότι δεν ήταν ο γονέας που η ανήλικη διέμενε μαζί του και δεν είχε τη φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης θυγατέρας τους. Επιπλέον είναι η θέση της ο Αιτητής από την έκδοση του προσωρινού διατάγματος, έχει αποκομίσει προσωπικό όφελος από την ίδια.
Όπως αναφέρει η ίδια επιβαρυνόταν με τα έξοδα της ανήλικης και από τη στιγμή που επωμιζόταν τα έξοδα της ανήλικης, δεν είναι ο Αιτητής δικαιούχο άτομο για την υποβολή αίτησης, αλλά αυτή.
Περαιτέρω υποστηρίζει ότι ο Αιτητής δε ήταν δικαιούχο πρόσωπο για την υποβολή της αίτησης καθότι, εκτός του ότι δεν ήταν ο γονέας με το οποίο διέμενε η ανήλικη θυγατέρα τους, κανένα διάταγμα γονικής μέριμνας δεν υπήρχε που να ρυθμίζει τη φύλαξη της ανήλικης θυγατέρας τους. Ειδικότερα αναφέρει ότι ο Αιτητής ότι δεν είχε τη φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης, «αλλά η ανήλικη …..διαμένει με την αδελφή της».
Η έμφαση είναι δική μου.
Όσον αφορά τα όσα ο Αιτητής της αποδίδει για την εκδίωξη της θυγατέρας τους από το σπίτι, είναι η θέση της ότι είναι εντελώς αναληθή. Ουδέποτε εκδίωξε τη θυγατέρα της από τον τόπο διαμονής της, τουναντίον στα πλαίσια της προσπάθειας της να οριοθετήσει τη συμπεριφορά της ανήλικης θυγατέρας τους, η οποία καμία παρέμβαση δεν δεχόταν στη ζωή της, η ανήλικη αντέδρασε και απομακρύνθηκε για λίγες μέρες από τον τόπο διαμονής της. Παρέμεινε δε μόνο 4 μέρες με τον πατέρα της και επέστρεψε κοντά της.
Απορρίπτει κατηγορηματικά ότι άσκησε σωματική ή άλλης μορφής βία στη θυγατέρα της, είναι δε η θέση της ότι η ανήλικη κάτω από τη ψυχολογική πίεση του Αιτητή έδωσε κατάθεση στην Αστυνομία ισχυριζόμενη ότι συγκρούονται για τις σχολικές της επιδόσεις και ότι την πιέζει να επιστρέψει στο σπίτι της.
Συνεχίζοντας αναφέρει ότι ο Αιτητής χειραγωγούσε την ανήλικη θυγατέρα τους και την προέτρεψε να καταγγείλει τη μητέρα της. Μεθοδευμένα επηρέαζε αρνητικά την ανήλικη, έτσι η ανήλικη μετακόμισε στην αδελφή της περί τις 1/9/2022, όμως από τον Αύγουστο του 2022 έμενε μαζί της.
Σημειώνει επίσης ότι ο λόγος που η ανήλικη αποφάσισε να μείνει προσωρινά στην αδελφή της, ήταν η παρατήρηση που της έκανε σε σχέση με προσβλητική συμπεριφορά της προς την καθηγήτρια των Αγγλικών της.
Επίσης λόγος διένεξης της ήταν και γιατί η ανήλικη εν αγνοία της οδήγησε μηχανοκίνητο όχημα, χωρίς το απαραίτητο δίπλωμα. Αναφέρει ακόμα ότι προσπάθησε να εξηγήσει στην ανήλικη τους κινδύνους που διέτρεχε με αυτή η πράξη της, αλλά η ανήλικη έβρισκε υποστήριξη από τον πατέρα της. Παράλληλα είναι η θέση της ότι προσπάθησε να συζητήσει τα χαμηλά αποτελέσματα των εξετάσεων της ανήλικης.
Υποστηρίζει περαιτέρω ότι η ανήλικη, με παροτρύνσεις και καθοδηγούμενη από τον Αιτητή ο οποίος μεθοδευμένα την επηρέαζε, αποφάσισε περί την 1/9/2022 να εγκατασταθεί προσωρινά στη αδελφή της και θυγατέρα τους Ρ. Επισυνάπτει μηνύματα με τα οποία της ανακοινώνει ότι θα εγκατασταθεί στην αδελφή της.
Όπως αναφέρει στη συνέχεια ουδέποτε η ίδια εγκατέλειψε την ανήλικη, επιδιώκει καθημερινή επικοινωνία μαζί της, την επισκέπτεται στην οικία στην οποία διαμένει της μεγαλύτερης κόρης της, χωρίς να της ασκεί πίεση για να επιστρέψει στον τόπο διαμονής της.
Αμφισβητεί ακόμα την ένορκη δήλωση της θυγατέρας της την οποία επισυνάπτει ο Αιτητής στη δική του μαρτυρία, στην οποία η ενήλικη θυγατέρα της Ρ. ορκίζεται ότι η Φ μένει μαζί της από της 23/9/2022 και υποδεικνύει ότι αυτή είναι αντιφατική, καθώς στο τεκμήριο 18 που η ίδια επισυνάπτει αναφέρει ότι διαμένει μαζί της από το Σεπτέμβριο του 2022. Καλεί δε το Δικαστήριο να μην λάβει υπόψη τις ένορκες δηλώσεις της θυγατέρας της Ρ και για αυτές χρονολογούνται περίπου ένα με δύο χρόνια από την ημερομηνία υπογραφής τους και είναι προγενέστερες της γραπτής μαρτυρίας του Αιτητή.
Η ίδια όπως αναφέρει πάντοτε ενδιαφερόταν για την ανήλικη θυγατέρα της και για τις επιδόσεις της. Επιδίωξε δε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ τους αρχίζοντας από τη μετακίνηση της θυγατέρας της στα ιδιαίτερα μαθήματα της.
Υποδεικνύει περαιτέρω ότι ο Αιτητής δεν είναι σε θέση να πει πόσα είναι τα μηνιαία έξοδα της κόρης τους, εφόσον ουδέποτε τα επωμίστηκε και δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ποια φροντιστήρια παρακολουθεί η κόρη τους.
Όπως αναφέρει περαιτέρω η ίδια εξασφαλίζει καθημερινά φαγητό της ανήλικης, ενώ επωμίζεται αποκλειστικά τα έξοδα των φροντιστηρίων της. Περαιτέρω σημειώνει ότι η ανήλικη για τους θερινούς μήνες, δηλαδή από τον Ιούλιο μέχρι και τα μέσα του Σεπτεμβρίου του 2022, τα μόνα μαθήματα που παρακολουθούσε είναι της Φυσικής και των Αγγλικών και μόνο για 15 ημέρες των Αύγουστο παρακολουθούσε τα μαθήματα των Ελληνικών. Επισυνάπτει κάποιες αποδείξεις πληρωμής φροντιστηρίων.
Όσον αφορά τα έξοδα της ανήλικης η ίδια υποστηρίζει ότι αυτά ανέρχονται σε €930 μηνιαίως. Παρακολουθεί ιδιαίτερα Φυσικής, Γαλλικά μόνο για 2 μήνες, Ελληνικά και Μαθηματικά. Σταμάτησε από τον Αύγουστο του 2022 τα Αγγλικά και όπως αναφέρει από τον Αύγουστο του 2022 και το πιάνο. Παρ. 129 της γραπτής της μαρτυρίας.
Παρά την πιο πάνω θέση της συνεχίζοντας αναφέρει ότι η ίδια αποπλήρωσε τα μαθήματα πιάνου μέχρι τον Οκτώβριο του 2022, επομένως ο Αιτητής επωμίστηκε το κονδύλι αυτό μόνο για 4 μήνες.
Επίσης αναφέρει ότι τα μόνα κονδύλια που επωμιζόταν ο Αιτητής από το Νοέμβριο του 2022 μέχρι το Μάρτιο του 2023 ήταν αυτά των φροντιστηρίων και τα υπόλοιπα έξοδα τα επωμιζόταν η ίδια εφόσον η ανήλικη διέμενε ως επί το πλείστον στη συζυγική οικία, που είχε ως αποτέλεσμα να τη φροντίζει για τη διατροφή, συντήρηση, μετακινήσεις της και γενικότερα τι καθημερινές τις ανάγκες.
Η ίδια επωμίζεται το κόστος των ιδιαιτέρων μαθημάτων, εκτός από τα δίδακτρα των Γαλλικών μαθημάτων τα οποία επωμίζεται ο Αιτητής από της διάταση τους. Αναφέροντας ότι για τους καλοκαιρινούς μήνες η ανήλικη δεν παρακολουθούσε ιδιαίτερα μαθήματα.
Είναι δε η θέση της ότι ο Αιτητής ουδεμία προσωπική συνεισφορά είχε στις ανάγκες της θυγατέρας του, εφόσον κέρδιζε από την ίδια δυνάμει του Δικαστικού διατάγματος €500 και το μοναδικό κονδύλι που πλήρωνε ο Αιτητής ήταν τα έξοδα των φροντιστηρίων €310 και αυτά τα πλήρωσε μόνο για 6 μήνες, γιατί η ίδια πλήρωνε τα έξοδα του φροντιστηρίου μέχρι το Νοέμβριο του 2022.
Περαιτέρω αναφέρει ότι η ανήλικη όντας τελειόφοιτη ολοκλήρωσε τα φροντιστήρια της το Μάιο του 2023 και δεν υφίσταντο έξοδα κατά την υπόλοιπη περίοδο πριν την ενηλικίωση. Αμφισβητεί ακόμα ότι επιβαρύνθηκε ο Αιτητής με έξοδα εκδρομών και ταξιδιών.
Ζητά τέλος όπως επιτύχει τη δική της ανταπαίτηση, αλλά και την επιστροφή των ποσών που κατέβαλε στον Αιτητή, δυνάμει του προσωρινού διατάγματος. Επαναλαμβάνοντας ότι η ίδια ήταν το δικαιούχο πρόσωπο και ήταν αυτή που επωμιζόταν ουσιαστικά τα έξοδα της ανήλικής και η ανήλικη ήταν υπό τη φύλαξη και φροντίδα της.
Όσον αφορά τα δικά της εισοδήματα όπως αναφέρει αυτά ανέρχονται σε €3100 (Τεκ.21) και δεν έχει άλλα εισοδήματα. Είναι δημόσιος υπάλληλος και το ποσό που λαμβάνει είναι σταθερό, ούτε και ενοικιάζει οποιοδήποτε ακίνητο εισπράττοντας ενοίκιο. Περαιτέρω καταβάλλει το ποσό των €840 για δάνειο το οποίο έχει συνάψει κατά τη διάρκεια του γάμου της με τον Αιτητή. Για δε τα εισοδήματα του Αιτητή υποστηρίζει ότι αυτά είναι πολύ περισσότερα και πέραν των €10.000 μηνιαίως και δεν είναι €3750 το μήνα, ως ο ίδιος τα παρουσιάζει. Είναι διευθυντής και αποκλειστικός μέτοχος εταιρειών και λαμβάνει μερίσματα. Επισυνάπτει ηλεκτρονικές έρευνες στις οποίες προέβη και ένορκες δηλώσεις που καταχώρησε ο Αιτητής στα πλαίσια των περιουσιακών τους διαφορών. Τεκ 24 και 25. Επίσης υποστηρίζει ότι ο Αιτητής λαμβάνει και μονογενεικό επίδομα ύψους €250 μηνιαίως.
Τέλος θεωρεί ότι είναι ο Αιτητής ο οποίος είναι υπόχρεος να δίδει διατροφή και ζητά όπως απορριφθεί η αίτηση του και επιτύχει η ανταπαίτηση της.
Ακολούθησε αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των διαδίκων και οι αγορεύσεις των διαδίκων στις οποίες ανάλυσαν τη μαρτυρία και παρέθεσαν την επιχειρηματολογία τους, προς υποστήριξη των αντίστοιχων θέσεων τους.
Νομική Πτυχή
Θα παραθέσω καταρχάς τις αρχές που εφαρμόζονται για το υπολογισμό της συνεισφοράς των γονέων στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους, καθώς και τι ακριβώς περιλαμβάνει η έννοια της διατροφής.
Η διατροφή ανηλίκου τέκνου ρυθμίζεται το Νόμο που ρυθμίζει τις σχέσεις Γονέων και Τέκνων και θέματα Διατροφής Νόμο, Ν.216/90.
Τα άρθρα 33(1), 37(1) και (2) είναι σχετικά.
Συγκεκριμένα το άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου προνοεί ότι:
"Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του".
Το άρθρο 37(1) και (2) του ιδίου Νόμου προνοεί τα ακόλουθα:
"1. Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.
2. Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του".
Στην υπόθεση Δημοσθένους.v. ΧΧΧ Δημοσθένους Έφεση Αρ. 21/2019 ημ. 29/6/2020 «το άρθρο 33(1) καθορίζει ως απόλυτη την υποχρέωση διατροφής με μόνο μέτρο τις εισοδηματικές δυνάμεις των γονέων. Η υποχρέωση αυτή είναι διαρκής.»
Τα πιο πάνω άρθρα έχουν ως πρότυπο τα άρθρα 1489 και 1493 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Σχετικά η καθηγήτρια Ε. Κουνουγιέρη Μανωλεδάκη στο βιβλίο της "Οικογενειακό Δίκαιο" ΙΙ, Β΄ Έκδοση 1998, στη σελίδα 138 αναφέρει τα πιο κάτω:
"H διατροφή αποσκοπεί στην ικανοποίηση των άμεσων βιοτικών αναγκών του προσώπου, το περιεχόμενο επομένως της διατροφής αναφέρεται ακριβώς στον κύκλο των αναγκών που καλύπτονται μ’ αυτήν, ενώ ως μέτρο ή έκταση της διατροφής εννοούμε το βαθμό ή το επίπεδο στο οποίο ικανοποιούνται αυτές οι ανάγκες".
Ειδικότερα ως προς το θέμα της ανατροφής και εκπαίδευσης του δικαιούχου διατροφής ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης στο βιβλίο του "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο" Αθήνα 1994, στη σελίδα 513 αναφέρει:
"Έξοδα ανατροφής και εκπαίδευσης: είναι οι δαπάνες πνευματικής, κοινωνικής, θρησκευτικής αγωγής, η δαπάνη βάπτισης, εκπαίδευση στοιχειώδους, μέσης, ανώτερης, ανώτατης, εκμάθησης ξένης γλώσσας, μουσικών οργάνων, φροντιστηριακών μαθημάτων, φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο ...".
Όσον αφορά το ζήτημα του υπολογισμού της αναλογίας των οικονομικών δυνάμεων των υπόχρεων διατροφής, ώστε με βάση τον λόγο τους να οριστούν τα ποσά που θα υποχρεωθεί να καταβάλει κάθε υπόχρεος, δίνει ιδιαίτερη έμφαση η θεωρία. Ο Εφέτης Βαθρακοκοίλης στο σύγγραμμα του («Νέο Οικογενειακό Δίκαιο», άρθρ. 1489, σελ. 759 επ.) αναφέρει σχετικά:
«... Επιμεριστικός καθορισμός για το τέκνο: Κατά τον επιμεριστικό υπολογισμό της διατροφής του τέκνου, για έναν ορθολογιστικό υπολογισμό που ανταποκρίνεται στην αρχή της συμμετοχής στη διατροφή με βάση τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων, αλλά και στην εξεύρεση του όλου φάσματος των αναγκών του τέκνου και συνακόλουθα του δικαιούμενου γενικώς ποσού διατροφής, πρέπει να υπολογίζεται η ανάγκη των προσωπικών αναγκών του γονέα για το τέκνο, η έκταση αυτών και η σε χρήμα αποτίμησή της ως μέρος της διατροφής, η οποία και αποτελεί την αντίστοιχη δύναμη του γονέα σε σχέση με αυτές. Έτσι με βάση τις δυνάμεις των συζύγων – γονέων και κατά τον λόγο αυτών θα γίνει η επιβάρυνση του καθενός για τη διατροφή του τέκνου ...»
Εξέταση της αίτησης- Αξιολόγηση της μαρτυρίας- Τελικά Συμπεράσματα
Έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή τη γραπτή μαρτυρία των διαδίκων και τα τεκμήρια που παρουσίασαν και έχω παρακολουθήσει τους δύο διαδίκους να καταθέτουν ζωντανά στο εδώλιο κατά την αντεξέταση τους. Από την ανάλυση στην οποία θα προβώ πιο κάτω θα φανεί ποιες θέσεις των διαδίκων αποδέχομαι και ποιες απορρίπτω. Και είναι καλά γνωστό στη νομολογία πως το Δικαστήριο δεν έχει υποχρέωση ν’ αποδεχτεί τη μαρτυρία ενός μάρτυρα στην ολότητα της, αλλά μπορεί να την αποδεχτεί μερικώς. Και θα πω καταρχάς ότι από την όλη εικόνα των διαδίκων κατά την αντεξέταση τους διέκρινα μια διάχυτη προσπάθεια των δύο πρώην συζύγων, να μειώσουν ο ένας τον άλλο.
Εκείνο που θα εξετάσει το Δικαστήριο στην παρούσα υπόθεση είναι ποια θα έπρεπε να ήταν η συνεισφορά των γονέων από την καταχώρηση της αίτησης μέχρι την ενηλικίωση της θυγατέρας τους, δηλαδή κατά το κρίσιμο χρόνο ο οποίος άρχιζε από τις 23/9/2022 και από την επίδοση της αίτησης η οποία έγινε στις 11/10/2022 και μέχρι τις 20/11/2023, όπου ενηλικιώθηκε η θυγατέρα τους. Συνεπώς δεν ενδιαφέρει το Δικαστήριο για σκοπούς υπολογισμού της συνεισφοράς η περίοδος, πριν την καταχώρηση της αίτησης, για την πληρωμή εξόδων της ανήλικης. Ούτε οποιαδήποτε μαρτυρία τέθηκε και τεκμήρια που παρουσιάστηκαν και αφορούν περίοδο μετά την ενηλικίωση της και μάλιστα όταν η θυγατέρα τους πήγε για σπουδές.
Προχωρώ συνεπώς να εξετάσω το αίτημα του Αιτητή για συνεισφορά στα έξοδα της διατροφής της ανήλικης τότε θυγατέρας τους Φ και την ανταπαίτηση της Καθ’ ης η Αίτηση οι οποίες απαιτήσεις είναι απόλυτα συνδεδεμένες.
Εξετάζοντας καταρχάς τις προδικαστικές ενστάσεις της Καθ’ ης η Αίτηση.
Την 1η ότι o Αιτητής αντικανονικά και/ή παράτυπα προέβη στην καταχώρηση εναρκτήριας αίτησης διατροφής και/ή επιζητεί τη συνεισφορά της στη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας των διαδίκων και/ή δεν είναι το αρμόδιο πρόσωπο και/ή ο ορθός διάδικος για να υποβάλει την επίδικη αίτηση για λογαριασμό της ανήλικης και/ή ότι ο Αιτητής είναι υπόχρεο πρόσωπο διατροφής και όχι δικαιούχος.
Τη 2η ότι ο Αιτητής δεν νομιμοποιείτο να προβεί στην καταχώρηση της παρούσας αίτησης για λογαριασμό της ανήλικης καθότι δεν συντρέχουν οι βασικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας και/ή της νομολογίας ενόψει του ότι ουδέποτε είχε νομικά κι/ή πρακτικά τη φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης και/ή ουδέποτε συνείσφερε στα έξοδα αυτής για να καταστεί δικαιούχος διατροφής.
Στην αγόρευση της η ευπαίδευτη συνήγορος της Καθ’ ης η Αίτηση επιχειρηματολογώντας υπέρ της ένστασης της, αναφέρει ότι «εφόσον ο Αιτητής δεν είναι ο γονέας που έχει τη φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης και κατ’ επέκταση δεν είναι ο γονέας με τον οποίο διέμενε η ανήλικη και εν προκειμένω δεν είναι με κανένα τρόπο άμεσα ή έμμεσα υποχρεωμένος να πληρώνει έξοδα της ανήλικης τα οποία εάν είχε τη φύλαξη και φροντίδα αυτής, θέλοντας και μη θα τα επωμίζονταν», δεν νομιμοποιείτο να εγείρει την παρούσα υπόθεση.
Για τη πιο πάνω θέση της παραπέμπει σε νομολογία και το σύγγραμμα Απ. Γεωργιάδη Οικογενειακό Δίκαιο Β έκδοση στη σελίδα 677 όπου αναφέρεται ότι:
Περαιτέρω αν ο δικαιούχος είναι ανήλικος την αγωγή ασκεί για λογαριασμό του αυτός που έχει τη γονική μέριμνα ή έστω την επιμέλεια του (συνήθως η μητέρα) και δεν την έχει κανείς, το πρόσωπο με το οποίο διαμένει το παιδί….»
Καταλήγοντας η ευπαίδευτη συνήγορος «ότι νομιμοποιείται να εγείρει αγωγή διατροφής ο γονέας που έχει την επιμέλεια του παιδιού που στην προκειμένη περίπτωση ήταν η μητέρα με την οποία διέμενε το παιδί και που η αποκλειστική φροντίδα και σίτιση της ανήλικης».
Απάντηση στο θέμα δίνει η απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστήριο στην υπόθεση Γ.Μ. v. Β.Σ, Εφ. Αρ 23/22 ημερ.1/6/2023 στην οποία λέχθηκε επί του προκειμένου:
Αναφέρει περαιτέρω με παραπομπή στη Μιχελάκης ν. Μιχελάκη, Εφ. Αρ.12/20 ημερ. 22/4/2021, πως δικαιούχος σε διατροφή είναι ο ίδιος ο ανήλικος, την αγωγή δε για λογαριασμό του ασκεί αυτός που έχει τη γονική μέριμνα ή έστω την επιμέλεια του και αν δεν την έχει κανείς, το πρόσωπο με το οποίο διαμένει το παιδί (Απ. Γεωργιάδη, Οικογενειακό Δίκαιο, Β΄έκδοση σελ. 677), για να αιτιολογήσει την ορθότητα της απόφασης του, περί ύπαρξης δικαιώματος του εφεσείοντα να αξιώσει συνεισφορά από την εφεσίβλητη.
Η εν λόγω αρχή, η οποία ήταν βασισμένη στο ανωτέρω σύγγραμμα, παρουσίασε μια διαφοροποίηση στην Γ έκδοση του 2022, μετά την αντικατάσταση της AΚ 1516 §2, στην οποίαν στη σελ. 622 αναφέρεται υπό τον τίτλο «Αξιώσεις διατροφής τέκνου» ότι «.νομιμοποιείται πλέον ενεργητικά να τις ασκεί οποιοσδήποτε από τους γονείς, ανεξάρτητα από το ποιος έχει την επιμέλεια του τέκνου ή με ποιόν διαμένει αυτό. Η εύστοχη αυτή τροποποίηση αποσκοπεί εμφανώς στην αποτελεσματικότερη προστασία των συμφερόντων του τέκνου.»
………………………………………………………………………………
Η ιδιαιτερότητα της παρούσας περίπτωσης ήταν ότι οι ανήλικες διέμεναν και με τους δύο γονείς με υποχρέωση όμως αμφοτέρων να συνεισφέρουν στη διατροφή και διαβίωση τους.
………………………………………………………………………………………………
Δεν αποφασίζουμε πως η κοινή συμβίωση των διαδίκων είναι ο αποφασιστικός παράγοντας για τη μη έκδοση διατάγματος συνεισφοράς στη διατροφή των ανηλίκων τέκνων, αφού η υποχρέωση τον γονέων προς διατροφή των τέκνων τους ενυπάρχει ως νομοθετική επιταγή και αποτελεί μία από τις εκφάνσεις του γονεικού τους ρόλο. Υπό τις περιστάσεις όμως της παρούσας υπόθεσης, στο στάδιο της έκδοσης προσωρινού διατάγματος συνεισφοράς, ενείχε μια ιδιαίτερης σημασίας, δυναμική, εν όψει όσων ανωτέρω αναφέρθηκαν περί της κοινής συμβίωσης και προσφοράς στη διαβίωση των ανηλίκων».
Η έμφαση είναι δική μου.
Στην περίπτωση εκείνη εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα με το οποίο διατάχθηκε η μητέρα να συνεισφέρει στη διατροφή των ανήλικων θυγατέρων της, ενώ φαίνεται οι ανήλικες να διέμεναν και με τους δύο γονείς.
Συνάγεται από την πιο πάνω πρόνοια ότι «νομιμοποιείται πλέον ενεργητικά να τις ασκεί οποιοσδήποτε από τους γονείς, ανεξάρτητα από το ποιος έχει την επιμέλεια του τέκνου ή με ποιόν διαμένει αυτό».
Με βάση τα πιο πάνω θεωρώ ότι και στην υπό κρίση περίπτωση μπορούσε ο πατέρας να ασκήσει την αίτηση εκ μέρους της ανήλικης θυγατέρας του.
Δεν συμφωνώ με τη θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της Καθ’ ης η Αίτηση ότι περιορίζεται το δικαίωμα του γονέα στις περιπτώσεις που οι γονείς διαμένουν μαζί. Η πρόνοια στο παραπάνω άρθρο είναι καθαρή « ανεξάρτητα …. ή με ποιόν διαμένει αυτό.»
Περαιτέρω αν ισχύει η θέση της Καθ’ ης η Αίτηση, τότε ούτε η ίδια η Καθ’ ης η Αίτηση/ Αιτήτρια στην ανταπαίτηση θα νομιμοποιείτο να εγείρει ανταπαίτηση. Αφού ως παραδέχεται στη γραπτή μαρτυρία της, σε κάποιες παραγράφους οι οποίες θα παρατεθούν πιο κάτω ότι από το Σεπτέμβριο του 2022 δεν είχε τη φύλαξη της ανήλικης εφόσον η ανήλικη θυγατέρα της διέμενε με την αδελφή της. Βλ. παράγραφο 38 της μαρτυρίας της.
Περαιτέρω οι θέσεις της είναι αντιφατικές. Από τη μια προβάλλει ότι Ατητής δεν είχε δικαίωμα να αποταθεί στο Δικαστήριο για διεκδίκηση συνεισφοράς γιατί η ανήλικη δεν διέμενε μαζί του, ούτε και υπήρχε οποιοδήποτε διάταγμα που να του αναθέτει τη φύλαξη και φροντίδα της ανήλικης, από την άλλη ενώ η ανήλικη δεν διέμενε ούτε με την ίδια αλλά με την αδελφή της, ως οι παραδοχές της, οι οποίες θα αναλυθούν στη συνέχεια, ούτε και είχε οποιοδήποτε διάταγμα η ίδια με το οποίο να της είχε ανατεθεί η φύλαξη και φροντίδα της θυγατέρας τους, προϋπόθεση για προώθηση τέτοιας αξίωσης, σύμφωνα με την Καθ’ ης η Αίτηση για να διεκδικεί η ίδια συνεισφορά από τον πατέρα. Η Καθ’ ης η Αίτηση δεν μπορεί ταυτόχρονα να επιδοκιμάζει και αποδοκιμάζει μια κατάσταση, προωθώντας ανταπαίτηση για το ίδιο ζήτημα, έχοντας κατά νου τα δικά της συμφέροντα.
Υποχρέωση για την κάλυψη των αναγκών των παιδιών σύμφωνα με τη νομοθεσία, έχουν οι γονείς και όχι οποιοσδήποτε τρίτος. Οι ανάγκες διατροφής είναι τρέχουσες και άμεσες. Θα ήταν παράλογο να σταματούσαν οι γονείς να καλύπτουν τις ανάγκες της ανήλικης θυγατέρας τους και να ανέμεναν τη μεγαλύτερη κόρη τους να αποταθεί στο Δικαστήριο. Η οποία ας σημειωθεί επίσης δεν ανέλαβε τη γονική μέριμνα ή επιμέλεια της ανήλικης με διάταγμα του Δικαστηρίου.
Τη γονική μέριμνα και επιμέλεια εξακολουθούσαν να έχουν και οι δύο γονείς και ήταν συνυπεύθυνοι για την κάλυψη των αναγκών της ανήλικης θυγατέρας τους, πόσο μάλλον σε περίοδο που η ανήλικη ήταν και τελειόφοιτη. Η άρνηση κάλυψης των αναγκών της ανήλικης, ακόμα και η ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών της ανήλικης από το ένα γονέα, έδινε το δικαίωμα στον άλλο γονέα να αποταθεί στο Δικαστήριο για τη ρύθμιση της συνεισφοράς της μητέρας.
Διαμονή της ανήλικης
Έχοντας μελετήσει την ενώπιον μου μαρτυρία και αφού έλαβα υπόψη μου τη σχετική νομοθεσία και νομολογία που αφορά το υπό κρίση θέμα, θα προχωρήσω καταρχάς τις θέσεις των πλευρών αναφορικά με τη διαμονή της ανήλικης. Στο οποίο υπάρχουν αντικρουόμενες θέσεις.
Είναι προφανές από το σύνολο του μαρτυρικού υλικού ότι υπήρξε σύγκρουση μητέρας και ανήλικης και ένεκα αυτής μετακινήθηκε η ανήλικη. Τα μηνύματα της τότε ανήλικης προς τον πατέρα «Παπά εν να έρθω να μείνω μαζί σου μόνιμα…» «Η μάμμα με διώχνει…..» δεικνύουν ότι υπήρξε μια δυσάρεστη κατάσταση ανάμεσα στη μητέρα και την κόρη. Η μητέρα δίδει τη δική της εκδοχή, η οποία αποδίδει αυτή τη σύγκρουση στην αδυναμία της θυγατέρας της να οριοθετηθεί.
Η μετακίνηση της ανήλικης Φ όμως ήταν ένα πραγματικό γεγονός και δεν αμφισβητείται από τη μητέρα. Η διαφωνία της είναι στο ότι η ανήλικη επέστρεψε στην ίδια. Η ανήλικη παρέμεινε σύμφωνα με τη μητέρα στον πατέρα της για 4 μέρες μετά επέστρεψε στην ίδια και μετά στην αδελφή της. Αυτά ανατρέχουν όμως σε χρόνο πριν τον κρίσιμο χρόνο καταχώρησης της αίτησης.
Η Καθ’ ης η Αίτηση συμφωνεί τόσο στην υπεράσπιση της όσο και με τη μαρτυρία της ότι η ανήλικη κατά τον ουσιώδη χρόνο καταχώρησης της αίτησης διέμενε με την αδελφή της και όχι την ίδια.
Στην παράγραφο 38 της υπεράσπισης της αναφέρει « Αντιθέτως η ανήλικη τόσο κατά το χρόνο καταχώρησης της υπό κρίσης αίτησης όσο και στο παρόν στάδιο διαμένει με την αδελφή της Ρ.» Υπενθυμίζω ότι η αίτηση καταχωρήθηκε το Σεπτέμβριο του 2022. Υπεράσπιση και ανταπαίτηση καταχωρήθηκε τον Οκτώβριο του 2023. Προκύπτει συνεπώς από τις δικές της θέσεις ότι η ανήλικη από το Σεπτέμβριο του 2022 μέχρι τον Οκτώβριο του 2023 διέμενε με την αδελφή της.
Η έμφαση είναι δική μου.
Η θέση της μητέρας ότι επέστρεψε κοντά της η Φ συνεπώς δεν μπορεί να τεκμηριωθεί. Η παραπάνω θέση της είναι αντίθετη με αυτήν που προβάλλει και στην παράγραφο 45 της υπεράσπισης της στην οποία παραδέχεται ότι η ανήλικη εγκαταστάθηκε στο σπίτι της αδελφής της Ρ. κατά το Σεπτέμβριο του 2022.
Συνεπώς οι θέσεις της μητέρας ότι είχε τη φύλαξη καταρρίπτονται.
Τονίζω σε αυτό το σημείο ότι η υπό κρίση υπόθεση αφορά τη διατροφή της και συντήρηση της ανήλικης θυγατέρας των διαδίκων και δεν αφορά Γονική Μέριμνα, ούτε και αποτάθηκε οποιοσδήποτε από τους γονείς για τη ρύθμιση του ζητήματος αυτού, ενώ η θυγατέρα τους αντιμετώπιζε αυτά τα προβλήματα.
Είναι περαιτέρω η θέση του πατέρα ότι κατά το Σεπτέμβριο του 2022 οριστικοποιήθηκε συμφωνία με την ενήλικη θυγατέρα τους για τη διαμονή της ανήλικης κοντά της και ότι ο ίδιος θα της κάλυπτε τα έξοδα της ανήλικης.
Περαιτέρω η διαμονή της στην ενήλικη θυγατέρα τους επιβεβαιώνεται από την ίδια την ενήλικη Ρ η οποία αναφέρει σε ένορκες δηλώσεις της ότι η ανήλικη εγκαταστάθηκε στο σπίτι της.
Η θυγατέρα τους Ρ τότε 31 χρονών, στην ένορκη δήλωση ημ. 7/11/2022 που επισυνάπτεται στη μαρτυρία του πατέρα της και στο Τεκ 1. αναφέρει ότι μετά την καταχώρηση της αίτησης διατροφής συμφώνησε με τον πατέρα της όπως η ανήλικη αδελφή της Φ διαμένει μαζί της στην κατοικία της.
Επιβεβαιώνεται επίσης και από την ανήλικη Φ η οποία με ένορκη δήλωση της 29/11/2022 έγγραφο 35 στο Τεκ. 1 που συνοδεύει την έγγραφη μαρτυρία του Αιτητή, στην οποία η ανήλικη τότε 17 ετών αναφέρει τα ακόλουθα ότι πληροφορήθηκε από τον πατέρα της και τη Ρ για την παρούσα διαδικασία και επιθυμεί να αναφέρει τα πραγματικά γεγονότα τα οποία ήταν ως εξής:
«2. Από τις 5 Ιουλίου 2022 αναγκάστηκα να εγκαταλείψω την κατοικία που διέμενα με τη μητέρα μου και πήγα να διαμείνω με τον πατέρα μου.
3. Διέμενα αρχικά στον πατέρα μου. Από της επιστροφής μου από τις διακοπές μου (παρ.49 ένορκης δήλωσης της μητέρας της), δεν διέμενα με την Καθ’ ης η Αίτηση αλλά με το πατέρα μου στη Λεμεσό και έπειτα στη χχχχ (χωριό της επαρχίας Λεμεσού) ο οποίος με παρέλαβε από το λιμάνι με μια φίλη μου).
4. Περί το μήνα Σεπτέμβριο 2022 πήγα να μείνω στην αδελφή μου Ρ.
5. Σε καμιά περίπτωση η μητέρα μου κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό σε έξοδα φροντιστηρίων μου αλλά και σε κανένα άλλο έξοδο μου από τις 5 Ιουλίου 2022 είχε την οποιαδήποτε συμβολή ή συνεισφορά η μητέρα μου.
6. Ο πατέρας μου επιπλέον πρόσφατα μου αγόρασε σχολικές φόρμες. Παπούτσια, σχολικά, χάρτινα είδη καθώς επίσης επίπλωσε το δωμάτιο μου στην αδελφή μου το οποίο ήταν άδειο, με κρεββάτι, στρώμα γραφείο, κομοδίνο, φωτιστικό γραφείου, κουβέρτα, σεντόνια, λευκά είδη, κρεμαστάρια κ.λ.π.»
Η μητέρα είχε την ευκαιρία να ζητήσει να κληθούν οι θυγατέρες της στο Δικαστήριο, κάτι το οποίο δεν έπραξε.
Με το μαρτυρικό υλικό που έχω ενώπιον μου θεωρώ ότι η μαρτυρία του πατέρα είναι πιο πειστική. Από το Σεπτέμβριο του 2022 και μέχρι την ενηλικίωση της η ανήλικη διέμενε με την ενήλικη αδελφή της και ο ίδιος ανέλαβε τα έξοδα της ανήλικης.
Η θέση της μητέρας που προβάλλεται στην παράγραφο 84 της γραπτής της μαρτυρίας ότι από το Δεκέμβριο του 2022 μέχρι το Σεπτέμβριο του 2023 η ανήλικη διέμενε μαζί της περί τις 15 μέρες δεν επιβεβαιώνεται και δεν γίνεται πιστευτή.
Επιπλέον τέτοιος ισχυρισμός προβάλλεται για πρώτη φορά, με τη μαρτυρία της Καθ’ ης η Αίτηση και δεν είναι δικογραφημένος. Η μητέρα θα μπορούσε να ζητήσει την τροποποίηση της υπεράσπισης της, ώστε να περιλάβει τους νέους ισχυρισμούς κάτι το οποίο δεν έπραξε.
Αλλά και τα μηνύματα μεταξύ μητέρας και ανήλικης τα οποία η ίδια παραθέτει δεικνύουν ότι η μητέρα την παραλάμβανε από το σπίτι της αδελφής της. Όταν η ανήλικη της ζητούσε να την μεταφέρει σε κάποια ιδιαίτερα.
Εκείνο που ενδιαφέρει όμως είναι το ποιος επωμιζόταν τα έξοδα της ανήλικης ενώ διέμενε με την αδελφή της και η ρύθμιση της συνεισφοράς του άλλου γονέα στα έξοδα συντήρησης, διατροφής και εκπαίδευσης της ανήλικης, χωρίς βέβαια το Δικαστήριο να επικροτεί την απόφαση τελικά των γονέων, να διαμένει η ανήλικη θυγατέρα τους με την ενήλικη θυγατέρα τους και όχι με ένα από τους δύο γονείς.
Εκτός από τη μαρτυρία του πατέρα ότι ο ίδιος κάλυπτε τα έξοδα της ανήλικης κατά την υποβολή της αίτησης και ότι η μητέρα έπαψε να ενδιαφέρεται για τις ανάγκες της ανήλικης, από τον Ιούλιο του 2022 που εγκατέλειψε την οικογενειακή στέγη, η ενήλικη θυγατέρα των διαδίκων Ρ με ένορκη δήλωση της ημ. 25/10/2023 που επισυνάφθηκε από τον Αιτητή στην δική του ένορκη δήλωση αναφέρει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Επιβεβαιώνω ότι όλα τα ποσά που αναφέρει ο Αιτητής στην Αίτηση του αναφορικά με τα έξοδα της Φ όντως αυτά καλύπτονται από τον ίδιο τον Αιτητή και ο ίδιος αποκλειστικά πληρώνει όλα τα χρήματα τα οποία χρειάζεται η αδελφή μου Φ για τη διατροφή, ψυχαγωγία, έξοδα φοίτησης και άλλα.»
Επίσης στη παράγραφο 3 της ίδιας ένορκης δήλωσης ημ. 25/10/2023 αναφέρει η ενήλικη θυγατέρα των διαδίκων Ρ. ότι:
«Αποκλειστικά ο Αιτητής επιβαρύνεται όλα τα έξοδα της αδελφής μου ενώ η μητέρα μου καταβάλλει μόνο το ποσό των €500 το οποίο διατάχθηκε από το σεβαστό Δικαστήριο και το οποίο τερματίζεται την 20/11/2023 με την ενηλικίωση της.»
Οι πιο πάνω με ένορκες δηλώσεις επισυνάφθηκαν στην ένορκη μαρτυρία του Αιτητή/ πατέρα τους ως εξ’ ακοής μαρτυρία. Ο νόμος δεν προβλέπει όμως αυτόματο αποκλεισμό τέτοιου είδους μαρτυρίας, αλλά αξιολόγηση του με βάση το σύνολο των περιστάσεων κάθε υπόθεσης.
Στην Πολιτική Έφεση Ε 58/2024 μεταξύ Λ.Π .v. Α.Π ημ. 10/12/2025 το Εφετείο ασχολήθηκε εκτεταμένα με το βάρος απόδειξης στις διαδικασίες ενώπιον του Δικαστηρίου. Η υπόθεση αφορούσε αίτηση παρακοής.
Παραπέμπω στο σχόλιο του Δικαστηρίου αναφορικά με την παρουσίαση εξ’ ακοής μαρτυρίας.
Δεν θα μας απασχολήσει το γεγονός ότι η Εφεσίβλητη επεσύναψε (στην ένορκη δήλωση της) ως τεκμήριο και ένορκη δήλωση της μητέρας της προς επιβεβαίωση των όσων ανέφερε. Εννοείται ότι η γραπτή αυτή μαρτυρία της μητρικής γιαγιάς συνιστούσε εξ ακοής δηλώσεις τις οποίες προσκόμισε η Εφεσίβλητη και απαιτείτο αξιολόγηση τους με βάση τους παράγοντες του Άρθρου 27 του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9.
Η Καθ’ ης η Αίτηση είχε το δικαίωμα να κλητεύσει τα πρόσωπα που προέβησαν σε ένορκες δηλώσεις για να τις αντεξετάσει, πράγμα που δεν έπραξε.
Παραπέμπω στο άρθρο 26 περί Αποδείξεως Νόμου το οποίο προνοεί:
Εξουσία κλήτευσης μαρτύρων για αντεξέταση σε περίπτωση εξ ακοής μαρτυρίας
26.-(1) Σε περίπτωση κατά την οποία οποιοσδήποτε διάδικος προσάγει εξ ακοής μαρτυρία και δεν κλητεύει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο, το οποίο είχε προβεί στην αρχική δήλωση, τότε οποιοσδήποτε άλλος διάδικος δύναται, με την άδεια του Δικαστηρίου, πριν ο διάδικος που έχει προσάξει την εξ ακοής μαρτυρία κλείσει την υπόθεσή του, να κλητεύει το εν λόγω πρόσωπο για να το αντεξετάσει σε σχέση με την αρχική του δήλωση:
Νοείται ότι το Δικαστήριο δύναται να μην επιτρέψει την κλήτευση, αν κρίνει ότι η κλήτευση του εν λόγω προσώπου δεν είναι, υπό τις περιστάσεις, εύλογη και εφικτή ή ότι δεν είναι αναγκαία για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης.
…………………………………………………………………………………………
H μητέρα θα μπορούσα να ζητήσει άδεια για κλήτευση των θυγατέρων της για να τις αντεξετάσει αναφορικά με τους ισχυρισμούς τους για το τόπο διαμονής της ανήλικης. Η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας τους παρέμεινε μετέωρη. Τα όσα ανέφεραν στις ένορκες δηλώσεις τους, δεν αντικρούστηκαν.
Επίσης δεν ζήτησε να αντεξετάσει τις θυγατέρες της αναφορικά με την κάλυψη εξόδων της ανήλικης, αλλά και τα όσα και οι δύο κόρες της ανέφεραν, ότι τα έξοδα της ανήλικης κάλυπτε ο πατέρας τους και ότι η μητέρα περιοριζόταν στην πληρωμή του ποσού που επιδίκασε ως προσωρινή διατροφή το Δικαστήριο.
Αποδέχομαι τη μαρτυρία των δύο θυγατέρων η οποία επισυνάπτεται ως εξ’ ακοής μαρτυρία στην ένορκη δήλωση του Αιτητή. Τα όσα αναφέρουν ανάγονται στον ουσιώδη χρόνο και οι ένορκες δηλώσεις τους έγιναν πολύ κοντά στον κρίσιμο χρόνο σε μετά την καταχώρηση της παρούσας αίτησης, όταν η ανήλικη τότε μετακινήθηκε στην αδελφή της.
Όσον αφορά τη θέση της κας Μουσκή η οποία υποβάλλεται ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να αγνοήσει τη μαρτυρία της ανήλικης, τόσο γιατί ήταν ανήλικη, αλλά και γιατί έγινε παρέλθει χρόνος από την υποβολή της ένορκης δήλωσης της και προηγείται της γραπτής μαρτυρίας του Αιτητή, θα αναφέρω ότι η θυγατέρα των διαδίκων κατά την υποβολή της ένορκης δήλωσης της είχε συμπληρώσει τα 17 έτη ορκίστηκε ενώπιον του Πρωτοκολλητή, ο οποίος κατά την όρκιση της ικανοποιήθηκε ότι η 17χρονη αντιλαμβανόταν τη σημασία του όρκου της.
Περαιτέρω παραπέμπω στο άρθρο 13 του περί Αποδείξεως Νόμου το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα:
Τηρούμενων των διατάξεων του άρθρου 14, κάθε πρόσωπο είναι ικανό να δώσει μαρτυρία σε οποιαδήποτε διαδικασία, πολιτική ή πoιvική, εκτός αν το Δικαστήριο θεωρήσει ότι αυτό εμποδίζεται, λόγω νεαρής ηλικίας, πνευματικής αναπηρίας ή άλλης αιτίας παρόμοιας φύσης, από του να γνωρίζει ότι οφείλει να λέγει την αλήθεια ή από του να αvτιλαμβάvεται τις ερωτήσεις που υπoβάλλovται σε αυτό ή από του να δίνει λογικές απαντήσεις στις ερωτήσεις
Στο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές», των Τ. Ηλιάδη και Ν. Σάντη, στη σελ. 639 αναφέρονται τα ακόλουθα :
«Το βάρος απόδειξης ότι ο μάρτυς είναι ικανός να δώσει μαρτυρία, βρίσκεται στους ώμους του διαδίκου που αμφισβητεί την ικανότητα του (Masterman- Lister v. Burton and Co (No 2) (2003) EWCA Civ 70, Masterman- Lister v Burton and Co (No 1) (2002) EWCA Civ 1889), έχοντας υπόψη το νομοθετικό τεκμήριο ικανότητας που δημιουργεί το άρθρο 1 του περί Απόδειξης Νόμου, Κεφ 9.».
Στην υπό εξέταση περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη το πιο πάνω νομοθετικό τεκμήριο ικανότητας, του άρθρου 13 του περί Αποδείξεως Νόμου, ότι κάθε πρόσωπο είναι ικανό να δώσει μαρτυρία, κρίνω ότι το βάρος απόδειξης ότι η θυγατέρα των διαδίκων Φ. δεν ήταν ικανή, λόγω ανηλικότητας, έφερε η Καθ’ ης η Αίτηση που ήγειρε το θέμα. Και δεν το απείσεισε.
Όσον αφορά το χρόνο που παρήλθε από τη υποβολή της ένορκης δήλωσης της ανήλικης θεωρώ ότι δεν αναιρεί την αξιοπιστία της θυγατέρας τους, η ένορκη δήλωση έγινε κατά το κρίσιμο χρόνο. Η δε συγκρουσιακή σχέση της 17χρονης με τη μητέρα της, αλλά και η δυσάρεστη κατάσταση στην οποία περιήλθε η οικογένεια, δικαιολογεί την απόφαση του Αιτητή να μη παρουσιάσει άμεση μαρτυρία στη παρούσα υπόθεση.
Στη βάση των ανωτέρω, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι, εν αντιθέσει με την Καθ’ ης η αίτηση, ο Αιτητής ήταν και ο γονέας που επιφορτίστηκε μετά τη μετακίνηση της ανήλικης στην αδελφή της και είχε την κύρια ευθύνη διατροφής και συντήρησης της ανήλικης θυγατέρας τους, μετά τη συγκρουσιακή σχέση μητέρας και κόρης. Επίσης ήταν ο γονέας που επωμίστηκε τα έξοδα εγκατάστασης της στην αδελφή της και αγοράς σχολικών ειδών για τη νέα χρονιά.
Εκείνο που ενδιαφέρει είναι κατά την καταχώρηση της αίτησης είναι ότι υπήρχε η αναγκαιότητα έγερσης της, εφόσον η συνεισφορά της μητέρας στα έξοδα της ανήλικης ήταν περιορισμένη.
Ανάγκες της ανήλικης
Θα προχωρήσω κατωτέρω να εξετάσω, στη βάση των πιο πάνω νομολογιακών αρχών και τις θέσεις των διαδίκων τις δύο παραμέτρους που αξιολογεί το Δικαστήριο για να καταλήξει στη συνεισφορά των γονέων στη διατροφή της τότε ανήλικης θυγατέρας τους Φ. Τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων και τις ανάγκες του παιδιού.
Όπως υπέδειξε το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (1998) 1 Α.Α.Δ. 1386 στη σ. 1389 τα επιμέρους κονδύλια που συνθέτουν τη διατροφή «δεν αναμένεται ν΄ αποδειχτούν με αυστηρότητα». Υπόβαθρο αυτής της θέσης υπήρξε η αρχή ότι ''τα έξοδα διατροφής δεν είναι σταθερά και υφίστανται διακυμάνσεις ανάλογα με το είδος τους'' (βλ. Χρίστου v. Χρίστου (2000) 1Γ Α.Α.Δ. 1891). Η προσέγγιση αυτή που αναμφίβολα λειτουργεί υπέρ του δικαιούχου της διατροφής αντισταθμίζεται με το καθήκον εξέτασης από το δικαστήριο του εύλογου των κονδυλίων, ακόμη και στην απουσία αντίθετης μαρτυρίας από τον υπόχρεο της διατροφής.
Περαιτέρω υποδείχθηκε από τη νομολογία ότι η κοινή λογική και η πείρα της ζωής βοηθούν στην εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος, εφόσον «είναι παράγοντες που διαδραματίζουν ρόλο στην καλύτερη αντίληψη των γεγονότων προς εντοπισμό των πραγματικών αναγκών συγκεκριμένων ατόμων.» [Παναγιώτου ν. Σφικτού(2001) 1 Α.Α.Δ. 625 στη σ. 630, Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους (2010) 1 (Β) Α.Α.Δ. 951) ].
Στην υπόθεση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη ( ανωτέρω) επίσης υποδείχθηκε ότι ακόμη και αν δεν έχουν αμφισβητηθεί τα έξοδα των ανηλίκων το Δικαστήριο οφείλει να ασχοληθεί με το εύλογο των κονδυλίων
Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην υπόθεση Κορελλίδης ν. Κορελλίδη (2012) 1 Α.Α.Δ. 1975 λέχθηκε ότι «το δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα παιδιά σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί».
Θεωρώ απαραίτητο να διευκρινίσω ότι ο καθορισμός του εύλογου ποσού για τα έξοδα της ανήλικης γίνεται σύμφωνα με τις πραγματικές και λογικές ανάγκες της ανήλικης και σύμφωνα με το επίπεδο ζωής που είχαν, με βάση τις καθιερωμένες από την νομολογία αρχές.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το Δικαστήριο θα δεχθεί άνευ ετέρου τα ποσό που αναφέρει ο Αιτητής, χωρίς να εξετάσει το εύλογο των κονδυλίων. Και με αυτό το εύλογο των κονδυλίων θα ασχοληθώ στη συνέχεια.
Οι αποδείξεις που παρουσιάζει η μητέρα και αφορούν την πληρωμή φροντιστηρίων αντικρούονται από τα όσα η θυγατέρα της αναφέρει. Τα χρήματα τα έπαιρνε από τον πατέρα της και αυτό έμεινε αναντίλεκτο. Οι αποδείξεις φέρουν το όνομα της ανήλικης και δεν φαίνεται το όνομα των γονέων της. Περαιτέρω κάποιες αποδείξεις δεν φέρουν ημερομηνία, άλλες αποδείξεις αφορούν σε χρόνο πριν την καταχώρηση της υπόθεσης και κάποιες αποδείξεις αφορούν την πληρωμή φροντιστηρίων του Οκτωβρίου του 2022 μετά που εκδόθηκε το προσωρινό διάταγμα.
Περαιτέρω στην παράγραφο 120 της έγγραφης μαρτυρίας της η ίδια η Καθ’ ης η Αίτηση αναφέρει ότι τους δύο πρώτους μήνες από την έκδοση του προσωρινού διατάγματος προσωπικά φρόντισε να αποπληρώνει σταθερά τα μηνιαίως ιδιαίτερα της ανήλικης.
Στην ίδια παράγραφο αναφέρει για τον πατέρα ότι «από το Νοέμβριο του 2022 ανέλαβε ουσιαστικά να αποπληρώνει τα φροντιστήρια της ανήλικης», αναφέροντας βέβαια ότι εκκρεμούσαν μερικές οφειλές τότε.
Παραδέχεται με τα πιο πάνω ότι από το Νοέμβριο τουλάχιστον του 2022 είναι ο Αιτητής ο οποίος πλήρωνε τα φροντιστήρια της θυγατέρας τους.
Περαιτέρω στην παράγραφο 125 της ενόρκου δηλώσεως της αναφέρει ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο καταχώρησης της αίτησης η ίδια επωμιζόταν τα φροντιστήρια ενώ στην συνέχεια η ίδια επωμιζόταν «όλα τα υπόλοιπα έξοδα της εκτός αυτά των φροντιστηρίων τα οποία τυπικά ανέλαβε να αποπληρώνει ο Αιτητής….»
Όσον αφορά τα φροντιστήρια που έκανε η θυγατέρα τους υπάρχει μια ασυνέπεια στις δηλώσεις της Καθ’ ης η Αίτηση.
Αναφέρει σε σχέση με το πιάνο ότι επωμίστηκε τα έξοδα μέχρι τον Οκτώβριο του 2022 και επωμίστηκε ο Αιτητής για ακόμα 4 μήνες.
Από την άλλη στην υπεράσπιση της παράγραφος 59 αναφέρει ότι « η ανήλικη από τον Αύγουστο του 2022 δεν παρακολουθούσε φροντιστήρια Αγγλικών και από τον Ιανουάριο του 2023 δεν παρακολουθούσε ούτε μαθήματα πιάνου.»
Υπάρχει μια αναντιστοιχία στις θέσεις της Καθ’ ης η Αίτηση επίσης σε σχέση με την παρακολούθηση των μαθημάτων πιάνου.
Όπως αναφέρει στην παράγραφο 129 της μαρτυρίας της σταμάτησε το πιάνο από το Φεβρουάριο του 2022 συνεχίζοντας ν’ αναφέρει «Επιπλέον υπενθυμίζω ότι τα μαθήματα πιάνου της ανήλικης τα είχα αποπληρώσει εγώ μέχρι τον Οκτώβριο του 2022 επομένως ο Αιτητής επωμίστηκε αυτό το κονδύλι για 4 μόνο μήνες»
Όμως από τις αποδείξεις που επισύναψε η Καθ’ ης η Αίτηση, παρά τη θέση της ότι σταμάτησε το πιάνο το Φεβρουάριο του 2022, προκύπτει ότι η ανήλικη παρακολουθούσε πιάνο.
Περαιτέρω από σχετικό μήνυμα της ανήλικης προς τη μητέρα της το 2023 συγκεκριμένα ημ. 20/2/2023 που η ίδια η Καθ’ ης η Αίτηση επισύναψε στη γραπτή μαρτυρία της, προκύπτει ότι ζητούσε από τη μητέρα της να την παραλάβει από το σπίτι της αδελφής της Ρ που διέμενε. Η μικρή όπως ανέφερε θα περίμενε την αδελφή της να ξυπνήσει. Για να τη μεταφέρει στα μαθήματα πιάνου. Δεν πείστηκα συνεπώς ότι η ανήλικη σταμάτησε τα μαθήματα πιάνου.
Ακόμη και αν οφείλεται σε τυπογραφικό λάθος ότι η ανήλικη σταμάτησε τα μαθήματα πιάνου το Φεβρουάριο του 2022 και να εννοούσε το 2023 και πάλι φαίνεται ότι κατά το Φεβρουάριο του 2023 η ανήλικη παρακολουθούσε πιάνο.
Προχωρώ στην αξιολόγηση των κονδυλίων που απαιτούντο για τη συντήρηση, διατροφή και εκπαίδευση της τότε ανήλικης ως παρουσιάζει στον πίνακα των εξόδων ο Αιτητής. Και θα πω ευθύς εξαρχής ότι το ποσό στο οποίο υπολόγιζε τα έξοδα της ανήλικης ο Αιτητής ύψους €2100 το μήνα είναι υπερβολικό.
Το ποσό των €500 για έξοδα διατροφής της ανήλικης είναι υπερβολικό και θεωρώ ότι ένα ποσό της τάξεως των €300 ήταν λογικό.
Περαιτέρω το ποσό των €150 για τη ψυχαγωγία της ανήλικης ήταν λογικό για μια κοπέλα 17 ετών και μέχρι την ενηλικίωση. Λαμβάνοντας υπόψη μου ότι η ανήλικη ως φαίνεται μέχρι την ενηλικίωση της να πραγματοποίησε και ταξίδια στο εξωτερικό.
Επίσης για ένδυση και υπόδηση ένα ποσό €100 ως αναφέρει ο Αιτητής ήταν λογικό.
Τα είδη καθαρισμού και πλυσίματος δεν εξειδικεύονται, γι’ αυτό δεν μπορώ να τα δεχθώ.
Για ρεύμα και νερό αντικρούστηκε από τη μητέρα ότι η θυγατέρα τους Ρ η οποία φιλοξενούσε την αδελφή της είχε φωτοβολταϊκά. Από την άλλη στην έγγραφη μαρτυρία της και στον κατάλογο των εξόδων που η ίδια παρουσιάζει υπολογίζει τα πιο πάνω έξοδα στα € 80 μηνιαίως το οποίο και θεωρώ λογικό. Θεωρώ συνεπώς ότι για ρεύμα, νερό και τηλέφωνο ένα ποσό της τάξεως των €80 είναι λογικό, ως αναλογία της στα έξοδα αυτά, για τη διαμονή της στην αδελφή της.
Για ιατρικά έξοδα περίθαλψη φάρμακα ενόψει του Γεσυ θεωρώ ότι ένα ποσό των €40 ήταν λογικό.
Για μεταφορικά και υπηρεσίες ταξί το ποσό των €450 είναι υπερβολικό. Ούτε και έχει τεκμηριωθεί τέτοιο ποσό. Από το μαρτυρικό υλικό που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι την ανήλικη μετέφεραν στις δραστηριότητες της διάφορα άτομα της οικογένειας. Κάποτε ο Αιτητής, και όπως παραδέχεται η Καθ’ ης η Αίτηση στην παράγραφο 107 της μαρτυρίας της, η άλλη της θυγατέρα, ο γιος της και ο γαμπρός της. Αναφέροντας τα ακόλουθα: «Συγκεκριμένα τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου του 2022 τη θυγατέρα μου τη μετακινούσε η αδελφή της Ρ. και ο σύζυγος αυτήν και κάποιες φορές ο υιός μας Μ. ενώ από τις αρχές Οκτωβρίου στα πλαίσια της επικοινωνίας μου με την ανήλικη μέσω μηνυμάτων αποδέχτηκε όπως τη μεταφέρω σε συγκεκριμένα εξωσχολικά μαθήματα……»
Η έμφαση είναι δική μου. Ακόμη μια φορά παραδέχεται ότι δεν είχε η ίδια τη φύλαξη της ανήλικης και είχε επικοινωνία μαζί της.
Από τα μηνύματα μητέρας και κόρης προκύπτει ακόμα ότι από κάποιο χρόνο και μετά έκανε μετακινήσεις και η Καθ’ ης η Αίτηση. Μάλιστα η ίδια η ανήλικη ζητούσε από τη μητέρα της να τη μεταφέρει σε κάποιες υποχρεώσεις της. Είναι λογικό βέβαια να χρειαζόταν καθημερινά δρομολόγια για τις μετακινήσεις της ανήλικης στο σχολείο της και στις δραστηριότητες της. Η ανήλικη κάποιες φορά χρησιμοποιούσε και ταξί.
Θεωρώ ότι ένα ποσό της τάξεως των €150 ήταν λογικό για τις μετακινήσεις της ανήλικης, από όλα αυτά τα άτομα της οικογένειας.
Για σχολικά είδη ένα ποσό €100 μηνιαίως είναι εύλογο ενόψει της τάξης στην οποία φοιτούσε η ανήλικη που ήταν τελειόφοιτη και τα έξοδα αυτά ήταν λογικό να ήταν αυξημένα.
Όσον αφορά την Ασφάλεια ζωής δεν είναι έξοδο το οποίο αφορά τις τρέχουσες και καταναλωτικές ανάγκες της ανήλικης. Τα οφέλη από την ασφαλιστική κάλυψη είναι μακροπρόθεσμα και μελλοντικά. Η οικειοθελής πληρωμή αυτού του ποσού για κάλυψη μελλοντική από τον πατέρα δεν τον νομιμοποιεί να διεκδικεί συνεισφορά στην πληρωμή του ποσού αυτού.
Στην απόφαση Χριστίνα Χαραλάμπους v. Χαράλαμπου Χαραλάμπους (2010) 1 Α.Α.Δ. 951, λέχθηκαν τα πιο κάτω:
«... η διατροφή έχει σκοπό να καλύψει τις καταναλωτικές και όχι τις κεφαλαιουχικές δαπάνες, τις οποίες οι ίδιοι οι γονείς αναλαμβάνουν και επωμίζονται με σκοπό την επ΄ ονόματι τους απόκτηση περιουσίας. ....... η δόση που θα καταβάλλεται υπό τύπο «ενοικίου», στην πραγματικότητα θα βοηθά στην αποπληρωμή του στεγαστικού δανείου, που μοναδικό σκοπό έχει την σταδιακή απόκτηση οικίας, που θα παραμείνει ως κεφαλαιουχικό δεδομένο, πολύ μετά που θα σταματήσει το διάταγμα διατροφής».
Αφορούσε σε εκείνη την περίπτωση καταβολή δόσης για απόκτηση περιουσίας.
Έρχομαι τώρα στο κονδύλι των ιδιαιτέρων μαθημάτων και τη διάσταση των διαδίκων για τα ιδιαίτερα που παρακολουθούσε η ανήλικη τότε και ότι κάποια τα σταμάτησε.
Η ανήλικη βρισκόταν στην τελευταία τάξη και είναι παραδεκτό ότι έκανε πολλά ιδιαίτερα.
Παραδέχεται η μητέρα ότι η Φ. έκανε Φυσική, Γαλλικά (μόνο για 2 μήνες ως αναφέρει χωρίς ν’ αναφέρει τη χρονολογία), Ελληνικά και Μαθηματικά. Τα πιο πάνω ιδιαίτερα σύμφωνα με τη μητέρα ανέρχονταν σε €320 μηνιαίως. Για Φυσική €85, για τα Γαλλικά €90 για τα Ελληνικά €65 για τα Μαθηματικά €80 .
Επίσης υπολογίζει τις συνολικές ανάγκες της ανήλικης στα €930 μηνιαίως. Αντιστοιχεί ένα ποσό για τα ιδιαίτερα της τάξεως των €320. Σύμφωνα δε με την Καθ’ ης η Αίτηση και όπως είναι παραδεκτό ο πατέρας τα επιβαρυνόταν όλα τα φροντιστήρια από το Νοέμβριο του 2022.
Το ότι η ανήλικη σταμάτησε τα Αγγλικά είναι παραδεκτό. Ο πατέρας αναφέρει στη μαρτυρία του ότι η Φ. έκανε Αγγλικά και πλήρωνε €90, όμως είναι παραδεκτό ότι τα σταμάτησε.
Για πιάνο πλήρωνε €80, για Φυσική πλήρωνε €85, για τα Γαλλικά πλήρωνε €90. Με βάση καταστάσεις πληρωμών που είναι ενώπιον του Δικαστηρίου και αποδείξεις πληρωμής φροντιστηρίων που παρουσιάζει και η μητέρα, Ελληνικά και πλήρωνε €70 και Μαθηματικά και πλήρωνε €90 μηνιαίως.
Συνεπώς η ανήλικη συνέχισε να παρακολουθεί Φυσική, Ελληνικά, πιάνο Ελληνικά και Γαλλικά, τα δίδακτρα των οποίων ανέρχονταν σε €415 μηνιαίως, χωρίς να περιλαμβάνεται το κονδύλι των Αγγλικών, τα οποία και σταμάτησε ανήλικη.
Ήταν περαιτέρω η θέση της Καθ’ ης η Αίτηση ότι η θυγατέρα τους σταμάτησε τα φροντιστήρια το Μάιο του 2023.
Ο Αιτητής στην απάντηση του φαίνεται να παραδέχεται την παράγραφο 58 της υπεράσπισης της Καθ’ ης η Αίτηση, ότι η ανήλικη σταμάτησε τα φροντιστήρια το Μάιο του 2023. Συγκεκριμένα δηλώνει ότι « Αναφορικά με τις θέσεις της παραγράφου 58 ο Αιτητής λέγει ότι έχουν κατατεθεί ήδη ενώπιον του Δικαστηρίου λεπτομερείς μηνιαίες καταστάσεις, σταμάτησαν τα ιδιαίτερα πλην όμως η ανήλικη πήγε ταξίδια στην Αγία Νάπα (1) στη Θεσσαλονίκη κ.α. Αποκλειστικά ο Αιτητής επωμίστηκε όλα τα έξοδα της ανήλικης αφού η Καθ’ ης η Αίτηση αρνείτο καν να καλύψει μέρος, καθώς και μέρος από τα έξοδα των σπουδών της ανήλικης στην Πάτρα, τα οποία αρχικά ανήλθαν περί τα €3000, 4 ενοίκια, πλήρης επίπλωση σπιτιού και εξοπλισμού, ξενοδοχεία μεταφορές, αεροπλάνα κ.α.»
Συνεπώς το Δικαστήριο θα υπολογίσει το κονδύλι των φροντιστηρίων μέχρι το Μάιο του 2023 για εξεύρεση της συνεισφοράς της Καθ’ ης η Αίτηση.
Όσον αφορά τα έξοδα για την ετοιμασία της θυγατέρας τους για τις σπουδές της, αυτά δεν εξειδικεύονται στα δικόγραφα και δεν μπορούν ν’ αναζητηθούν και εν πάσει περιπτώσει δεν ήταν σταθερά αλλά αφορούσαν έκτακτες ανάγκες της ανήλικης οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο δικογραφημένο κατάλογο των αναγκών της ανήλικης. Περαιτέρω προκύπτει ότι σε κάποιο στάδιο και οι δύο γονείς επιβαρύνθηκαν με έξοδα για την προετοιμασία της ανήλικης για τις σπουδές της.
Δεν μπορώ επίσης να δεχθώ τη θέση του πατέρα για την καταβολή ενοικίου στην ενήλικη θυγατέρα του για τη διαμονή της ανήλικης ύψους €450 ως αναφέρεται στη γραπτή του μαρτυρία, καθώς δεν δικογραφείται τέτοιος ισχυρισμός.
Επίσης οι ισχυρισμοί της μητέρας ότι ο ίδιος οικειοποιείτο το ποσό των €500 που κλήθηκε να καταβάλει από το Δικαστήριο προσωρινά δεν έχει τεκμηριωθεί. Δέχομαι ότι αυτό το ποσό δινόταν από τον πατέρα στη μεγαλύτερη κόρη τους στην οποία διέμενε η ανήλικη για την κάλυψη αναγκών της ανήλικης.
Όσον αφορά τη μητέρα και την επιμονή της ότι κατέβαλλε τα φροντιστήρια παρουσιάζοντας κάποιες αποδείξεις πληρωμής τους από την ίδια, τόσο ο πατέρας όσο και η ανήλικη τότε Φ αμφισβήτησαν αυτό τον ισχυρισμό. Και οι περισσότερες αφορούσαν καταβολές πριν τον ουσιώδη χρόνο και κάποιες μετά την έκδοση του προσωρινού διατάγματος.
θα τονίσω σε αυτό το στάδιο ότι τα έξοδα ενός ανήλικου τέκνου δεν περιορίζονταν μόνο στα έξοδα της εκπαίδευσης, αλλά εκτείνονται σε όλες τις ανάγκες συντήρησης της ανήλικης. Και δεν προκύπτει από τη μαρτυρία της Καθ’ ης η Αίτηση οποιαδήποτε πληρωμή οποιωνδήποτε άλλων αναγκών της ανήλικης κατά την καταχώρηση της υπόθεσης. Πέραν κάποιων έκτακτων εξόδων που ζητούσε η ανήλικη με τα μηνύματα της, τα οποία έπονται του ουσιώδους χρόνου καταχώρησης της υπόθεσης. Τα οποία κατέβαλλε οικειοθελώς, παρά την έκδοση του προσωρινού διατάγματος.
Περαιτέρω υπάρχει μια ασυνέπεια στις δηλώσεις της αναφορικά με το χρόνο που κατέβαλλε τα δίδακτρα των φροντιστηρίων. Στην παράγραφο 132 της έγγραφης μαρτυρίας της αναφέρει « ….το μοναδικό κονδύλι που αποπλήρωνε ( ο Αιτητής) ήταν τα έξοδα των φροντιστηρίων της ανήλικης ύψους €310 και αυτά τα έξοδα αποπλήρωσε για έξι μήνες εφόσον ως προανέφερα εγώ αποπλήρωνα τα έξοδα φροντιστηρίου της ανήλικης μέχρι το Νοέμβριο του 2022…».
Στην παράγραφο 131 όμως της γραπτής της μαρτυρίας αναφέρει ότι « Επίσης από τον πιο πάνω πίνακα τα μόνα κονδύλια που επωμιζόταν ο Αιτητής από το Νοέμβριο του 2022 μέχρι το Μάιο του 2023 ήταν αυτά των φροντιστηρίων και τα υπόλοιπα τα επωμιζόμουν εγώ εφόσον η ανήλικη διέμενε ως επί το πλείστων στη συζυγική οικία μαζί μου……»
Στην παράγραφο 93 της μαρτυρίας της προβάλλει άλλη εκδοχή ότι «ο Αιτητής ουδέν ποσό κατέβαλλε ουσιαστικά στη θυγατέρα μας Ρ έναντι των εξόδων της τότε ανήλικης και ουσιαστικά ο Αιτητής άρχισε να συνεισφέρει στα έξοδα της θυγατέρας μας Φ μετά την έκδοση του μονομερώς διατάγματός διατροφής όταν σταμάτησα να αποπληρώνω τα φροντιστήρια της ανήλικης που έγινε περίπου 3 μήνες μετά την έκδοση του μονομερώς διατάγματος διατροφής.» Δηλαδή ως τα υπολογίζει πλήρωνε τα φροντιστήρια μέχρι το Δεκέμβριο του 2022 αφού το προσωρινό διάταγμα εκδόθηκε στις 4/10/2026.
Ποια από τις τρεις εκδοχές είναι η αληθινή; Εν πάση περιπτώσει είχε ήδη εκδοθεί το προσωρινό διάταγμα με το οποίο είχε ρυθμιστεί η δική της συνεισφορά το αν κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό οικειοθελώς, πέραν του επιδικασθέντος ποσού δεν σημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν θα προχωρήσει να αποφασίσει οριστικά επί της παρούσας διαφοράς.
Περαιτέρω από τα εμβάσματα προς της ανήλικη Τεκ. 1 στην γραπτή μαρτυρία του Αιτητή, που έγιναν από τον τελευταίο με παραλήπτη και δικαιούχο την ανήλικη προκύπτει ότι και ο πατέρας κατέβαλλε πέραν των φροντιστηρίων, τα οποία κατόπιν παραδοχής της Καθ’ ης η Αίτηση κατέβαλλε από το Νοέμβριο του 2022, διάφορα ποσά, άλλοτε μεγάλα ποσά μέσω τραπέζης προς την ανήλικη θυγατέρα του, για την κάλυψη αναγκών της και τη ψυχαγωγία της και ταξίδια. Φαίνεται ακόμα από τις συνομιλίες πατέρα και κόρης και μηνύματα που επισυνάπτονται στην μαρτυρία του πατέρα, η ανήλικη να ζητούσε από τον πατέρα της, με μηνύματα της λεφτά για πληρωμή καθαρισμού, lazer, για εγγραφές για εξετάσεις, για την πληρωμή φροντιστηρίων και άλλες έκτακτες ανάγκες. Η θέση της Καθ’ ης η Αίτηση ότι τα μηνύματα δεν είναι αυθεντικά δεν έχει τεκμηριωθεί. Άλλωστε η ίδιες οι θυγατέρες της βεβαίωναν την πληρωμή των εξόδων από τον πατέρα τους και δεν έχει αμφισβητηθεί.
Συνεπώς με βάση τον υπολογισμό πιο πάνω τα λογικά έξοδα για την ανήλικη κατά το κρίσιμο χρόνο καταχώρησης της αίτησης ανέρχονταν σε €1335 και μέχρι το Μάιο του 2023 και από τον Ιούνιο του 2023 που δεν υπήρχαν τα ιδιαίτερα, δηλαδή από τον Ιούνιο του 2023 μέχρι και την ενηλικίωση της Φ ανέρχονταν σε €920 μηνιαίως. Το οποίο θεωρώ εύλογο με βάση τις πραγματικές ανάγκες της ανήλικης, αλλά και για ένα αξιοπρεπές και πολύ καλό επίπεδο διαβίωσης της.
Όπως προελέχθη ανωτέρω, η συνεισφορά των γονέων στην διατροφή των παιδιών τους καθορίζεται στην βάση των δύο παραμέτρων που θέτει ο Νόμος, αυτή των εξόδων διατροφής των ανηλίκων και αυτής που αφορά τις δυνάμεις των γονέων.
Σύμφωνα με την απόφαση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.ά. (1998) 1 Α.Α.Δ.1386, στη διαδικασία αίτησης για διατροφή είναι ευθύνη του υπόχρεου να προβεί σε πλήρη αποκάλυψη των οικονομικών του πόρων και δυνατοτήτων. Στην απόφαση Δημητρίου ν. Περδίου (2005) 1 Α.Α.Δ.1418, όπου τονίστηκαν τα ακόλουθα (σελ. 1421-1422):
«Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v.Ette (1965) 1 All E.R. 341, 346 έχει λεχθεί ότι όταν ο Καθ’ ου η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση έχει ψηλότερα, απ’ ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα. Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να το αποδείξει. (βλ. Tarapoulouzis v.District Officer (1962) C.L.R 91 και Μαρκουλλίδης ν. Μαρκουλλίδη κ.ά. (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ.1386, 390). Επομένως σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον Αιτητή ή την Αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους. Το δε Δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων».
Όταν υπάρχουν ανήλικα παιδιά, είναι αυτονόητο ότι είναι απαραίτητη η έκδοση διατάγματος για τη διατροφή τους και παρέπεμψε στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Δημοσθένους ν. Δημοσθένους, Έφεση Αρ. 21/2019, ημερομηνίας 29.6.2020, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα:
«. Η μη αποκάλυψη των αληθών εισοδημάτων εκάστου δεν εξουδετερώνει την ανάγκη διατροφής από τον έτερο των συζύγων διότι το άρθρο 33(1) καθορίζει ως απόλυτη την υποχρέωση διατροφής με μόνο μέτρο τις εισοδηματικές δυνάμεις των γονέων. Η υποχρέωση αυτή είναι διαρκής. Η πιθανότητα διακοπής της συνεισφοράς του εφεσείοντος ανά πάσα στιγμή και για οποιοδήποτε λόγο δεν τίθεται στη βάσανο μαρτυρίας προς τούτο. Από τη στιγμή που η εφεσίβλητη διεκδίκησε δικαστική συνεισφορά υπό το φως της απομάκρυνσης του εφεσείοντος από τη συζυγική οικία, παραμένει αυτονόητο ότι είτε συναινετικά, είτε διά αποφάσεως μετά από ακρόαση, ένα διάταγμα μέσω Δικαστηρίου, είναι απαραίτητο, προς διασφάλιση των βασικών αναγκών των ανηλίκων.
Δυνάμεις του Αιτητή
Ενδιαφέρει για την εξεύρεσή της συνεισφοράς των διαδίκων στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους, ο μεικτός μισθός τους.
Ο Αιτητής αν και παρουσίασε σωρεία τεκμηρίων, δεν παρουσίασε οποιαδήποτε κατάσταση μισθοδοσίας, φορολογικές δηλώσεις και οποιαδήποτε κατάσταση μερισμάτων τα οποία τυχόν λαμβάνει από την ιδιότητα του ως Διευθυντής και μέτοχος σε μια εταιρεία ως είναι και η θέση του.
Όσον αφορά τα όσα η Καθ’ ης η Αίτηση αναφέρει για τη συμμετοχή του σε άλλες εταιρείες αυτά αντικρούστηκαν από τον Αιτητή και δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία που αφορά τον ουσιώδη χρόνο. Αναφέρει σε σχέση με την πρώτη εταιρεία, ότι η εταιρεία εγγράφηκε στις 5/4/1982 όταν ο ίδιος ήταν μαθητής της 5ης γυμνασίου και ότι είναι απλή συνωνυμία με τον μέτοχο αυτό, ο οποίος είναι δικηγόρος και είναι 85 ετών. Για δε τη 2η εταιρεία, όπως αναφέρει αυτή είναι ανενενεργός από τότε που αποχώρησε η μεγαλύτερη του κόρη.
Φαίνεται ακόμα από το Τεκ. 25 στην ένορκη δήλωση της Καθ’ ης η Αίτηση που αποτελεί τη Συμπληρωματική ένορκη δήλωση στην υπόθεση περιουσιακών διαφορών με αρ. 10/2021 μεταξύ των διαδίκων ο Αιτητής να ορκίζεται ότι στην εταιρεία XXX consultancy ltd να κατείχε το 1/3 το μετοχικού κεφαλαίου και να ήταν ο ένας εκ των Διευθυντών της, αλλά ότι αυτή η εταιρεία να έχει διαγραφεί κατά το 2021 επίσης να ορκίζεται ότι δεν έχει οποιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο συμφέρον και η εταιρεία κατά τις 31/12/2020 να μην είχε ως αναφέρει ο Αιτητής οποιαδήποτε περιουσιακά στοιχεία.
Αναφέρει ακόμα για κατοχή 2 λογαριασμών κατά το 2020 στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης ο οποίος ως ανέφερε είναι αδρανής και στην Τράπεζα Κύπρου κατά τις 31/12/2020 με ποσό €11.235 και €11500 αντίστοιχα.
Αυτά τα στοιχεία βέβαια αφορούν χρονολογίες πολύ πριν τον ουσιώδη χρόνο.
Το μόνο που κατέχει ο ίδιος ως ανέφερε είναι από το Profit and Fund, δηλαδή κάτι σαν εφάπαξ κυβερνητικό, από την εταιρεία χχχχ Navigation co Ltd, όταν αποχώρησε το 2006 και τα χρήματα αυτά βρίσκονται μέχρι σήμερα σε γραμμάτιο. Δεν παρουσίασε όμως αντίγραφο του γραμματίου αυτού.
Το ότι λαμβάνει κάποια μερίσματα είναι παραδεκτό. Ο Αιτητής όμως όφειλε να παρουσιάσει καταστάσεις για τα μερίσματα που λαμβάνει, κάτι το οποίο δεν έπραξε.
Η θέση της Αιτήτριας ότι λαμβάνει €10.000 το μήνα, όμως δεν μπορεί να τεκμηριωθεί. Το Δικαστήριο δεν έχει αποδεικτικά στοιχεία ενώπιον του για το ύψος των μερισμάτων.
Ο Αιτητής περαιτέρω αναφέρει ότι εργάζεται ως Τεχνικός σε ιδιωτική εταιρεία και έχει εισοδήματα περί τις €3750 μηνιαίως. Χωρίς όμως να προσκομίσει ούτε ένα στοιχείο αναφορικά με τη μισθοδοσία του. Δεν αναφέρει ακόμα αν αυτά είναι τα καθαρά ή μεικτά εισοδήματα του. Κατά την αντεξέταση του βέβαια ανέφερε ς ότι το ποσό αυτό αποτελεί τα καθαρά εισοδήματα του.
Ο Αιτητής δεν αποκάλυψε ως είχε καθήκον όλα τα στοιχεία για τις οικονομικές του δυνάμεις. Ούτε και διαφώτισε το Δικαστήριο προς τούτο.
Έχοντας υπόψη την ενώπιον μου μαρτυρία και τα όσα λέχθηκαν στην απόφαση Δημητρίου. v. Περδίου (ανωτέρω), θεωρώ ότι οι οικονομικές του δυνάμεις είναι πέραν των €3750 που ο ίδιος παρουσιάζει.
Θεωρώ ότι ο Αιτητής με τα μερίσματα και το μισθό του έχει εισοδήματα πέραν των €3750 μηνιαίως. Επίσης διατηρεί καταθέσεις. Θεωρώ ότι έχει εισοδηματική ικανότητα τουλάχιστον €5000.
Δυνάμεις της Καθ’ ης η Αίτηση
Η Καθ’ ης η Αίτηση αναφέρει ότι λαμβάνει €3100 μηνιαίως καθαρά. Επισυνάπτει κατάσταση μισθοδοσίας της ως Τεκ 21 για τον Αύγουστο του 2024.
Παρατηρώ στη σχετική μισθοδοσία της ότι τα μεικτά εισοδήματα της ανέρχονται σε €4.390.85 και ότι έχει αποκοπές €1.196,66
Δεν παρουσιάστηκε οτιδήποτε για άλλες πηγές εισοδημάτων. Η Καθ’ ης η Αίτηση είναι κάτοχος ακινήτων αλλά δεν παρουσιάστηκε οτιδήποτε για είσπραξη ενοικίων. Θεωρώ ότι τα εισοδήματα της ανέρχονται τουλάχιστον στα €4000 ως ανέφερε και ο Αιτητής
Δάνεια διαδίκων.
Ο Αιτητής προβάλλει ότι έχει δάνειο ύψους €1200 μηνιαίως. Για διαμέρισμα το οποίο παραχώρησε στον ενήλικο υιό τους. Η Καθ’ ης η Αίτηση το αμφισβητεί και αναφέρει ότι το δάνειο το πληρώνει ο γιος τους.
Το ίδιο επικαλείται και η Καθ’ ης η Αίτηση. Ότι έχει δάνειο €840 το οποίο είχε συνάψει κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης της και επισυνάπτει ως Τεκ 22 την κατάσταση λογαριασμού.
Παραπέμπω για την επίκληση διατήρησης δανείων από τους γονείς στην υπόθεση Δημητρίου v. Περδίου (2005) 1 (Β) Α.Α.Δ. 1418, όπου αναφέρεται ότι σε υποθέσεις διατροφής ανηλίκων, η ύπαρξη χρεών δεν απαλλάσσει τον υπόχρεο γονέα από τη νομική του υποχρέωση για συνεισφορά στη διατροφή των παιδιών του, γιατί η διατροφή ανηλίκων αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση των γονέων και προηγείται των άλλων υποχρεώσεων τους. Πόσον μάλλον ένα δάνειο που πληρώνει ο πατέρας οικειοθελώς, για διαμέρισμα για τον ενήλικο υιό τους.
Καταλήγοντας συνεπώς ότι τα έξοδα της ανήλικης τότε μέχρι και το Μάιο του 2023 ανέρχονταν σε €1335 το μήνα και από την 1/6/2023 και μέχρι την 1/11/2023 ανέρχονταν σε €920 για διατροφή, συντήρηση και εκπαίδευση, ότι η εισοδηματική ικανότητα της Αιτήτριας είναι τουλάχιστον €4000 μηνιαίως και του Καθ’ ου η Αίτηση είναι τουλάχιστον €5000 μηνιαίως, θα προχωρήσω στο μαθηματικό τύπο που εφαρμόζεται για την ανεύρεση του ποσού της συνεισφοράς των γονέων.
Έχει ως ακολούθως:
Από 1/10/2022 – 1/5/2023
€4000 (εισόδημα Καθ’ ης η Αίτηση) x €1335 (ανάγκες ανήλικης) / €9000 (κοινό εισόδημα 4000 Καθ’ ης η Αίτηση €5000 Αιτητή) = €593,33 (Συνεισφορά Καθ’ ης η Αίτηση), Στρογγυλός αριθμός €594.
Από 1/6/2022 μέχρι και 1/11/2023
€4000 εισόδημα Καθ’ ης η Αίτηση x €920 (ανάγκες ανήλικης) / €9000 (κοινό εισόδημα (€4000 Καθ’ ης η Αίτηση και €5000 Αιτητή) = €408, 88,- στρογγυλός αριθμός €409.
Το πιο πάνω ποσό θεωρώ εύλογο υπό τις περιστάσεις και εντός των οικονομικών του δυνατοτήτων της Καθ’ ης η Αίτηση, αλλά και των υποχρεώσεων του για συντήρηση και διατροφή και της ιδίας.
Έχοντας αποφασίσει ότι η μαρτυρία του Αιτητή ήταν πιο πειστική και ότι η ανήλικη από το Σεπτέμβριο του 2022 διέμενε με την αδελφή της, καθώς και ότι ο Αιτητής επωμιζόταν τα έξοδα της, η αναγκαιότητα για συνεισφορά στις ανάγκες της ανήλικης τότε από τη μητέρα ήταν επιβεβλημένη, συνεπώς η αξίωση της ιδίας εναντίον του Αιτητή/ Καθ’ ου η Αίτηση στην ανταπαίτηση δεν μπορεί να επιτύχει.
Δεν παραγνωρίζεται βεβαίως ότι μετά την έκδοση του προσωρινού διατάγματος η μητέρα συμμορφώθηκε με το διάταγμα και κατέβαλλε το ποσό των €500 ως η δική της συνεισφορά σε όλες τις ανάγκες της ανήλικης. Περαιτέρω ανέλαβε κάποιες μετακινήσεις της ανήλικης, αλλά και κάποια έκτακτα έξοδα και αυτό επιβεβαιώνεται από τα μηνύματα μητέρας και κόρης που επισυνάπτει η μητέρα ως Τεκμήρια στη γραπτή μαρτυρία της. Επίσης προκύπτει από τα τεκμήρια που κατέθεσε η μητέρα ότι από το 2023 φαίνεται ν’ αποκαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό η σχέση μητέρας κόρης με την ανήλικη να ανταλλάσσει μηνύματα με τη μητέρα της σε ήπιους τόνους.
Τέλος θεωρώ ότι η πληρωμή κάποιων εξόδων της ανήλικης πέραν του ποσού που κλήθηκε να καταβάλει η μητέρα στη βάση του προσωρινού διατάγματος οικειοθελώς δεν αποτελεί λόγο για μη έκδοση ενός διατάγματος διατροφής υπό τις παρούσες περιστάσεις, καθώς σημασία έχει η τακτική και βέβαιη συνεισφορά.
Όπως λέχθηκε στη ΧΧΧ Δημοσθένους.v. ΧΧΧ Δημοσθένους Έφεση Αρ. 21/2019 ημ. 29/6/2020:
Η υποχρέωση αυτή είναι διαρκής. Η πιθανότητα διακοπής της συνεισφοράς του εφεσείοντος ανά πάσα στιγμή και για οποιοδήποτε λόγο δεν τίθεται στη βάσανο μαρτυρίας προς τούτο.
........................................................................
Ακόμη και με δεδομένο ότι ο εφεσείων όντως συνεισφέρει ήδη στη διατροφή, τι θα τον εμπόδιζε να διαφοροποιήσει τη θέση του ή να μειώσει δραστικά το ποσό το οποίο συνεισφέρει..».
Όσον αφορά τις πληρωμές που έκαμε η μητέρα μετά την ενηλικίωση της θυγατέρας της και επισυνάπτονται ως τεκμήρια Τεκ 37 (εμβάσματα που αρχίζουν από 1/2/2024 για κάποια ποσά ακόμα και μέχρι 1/6/2024 όταν η Φ. ήταν πλέον φοιτήτρια δεν μπορούν ασφαλώς να ληφθούν υπόψη στην υπό κρίση υπόθεση καθώς εκφεύγουν του ουσιώδους χρόνου.
Συνακόλουθα εκδίδεται τελικό διάταγμα ως ακολούθως:
Διάταγμα με το οποίο διατάσσεται η Καθ’ ης η Αίτηση όπως καταβάλει στον Αιτητή για την περίοδο από 1/10/2022 και μέχρι 1/5/2023 το ποσό €594 μηνιαίως και από 1/6/2023 και μέχρι 1/11/2023 το ποσό των €409 μηνιαίως ως συνεισφορά στη διατροφή της ανήλικης τότε θυγατέρας τους Φ.
Νοείται ότι οποιοδήποτε ποσό έχει πληρωθεί δυνάμει του προσωρινού διατάγματος θα αφαιρεθεί από το πιο πάνω ποσό διατροφής.
Ενόψει της επιτυχίας της αίτησης και της επιδίκασης ενός μηνιαίου ποσού για την παραπάνω περίοδο ως συνεισφορά στη διατροφή της ανήλικης τότε θυγατέρας της Φ. μέχρι την ενηλικίωση της, δεν υπάρχει λόγος να αποστώ από τη νομολογία ότι ο επιτυχών διάδικος δικαιούται τα έξοδα του, τα οποία επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Καθ’ ης η Αίτηση ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστηρίου. Οι προηγούμενες διαταγές για έξοδα διατηρούνται.
Όσον αφορά την ανταπαίτηση αυτή απορρίπτεται. Ενόψει της συνεκδίκασης της υπόθεσης δεν επιδικάζονται επιπρόσθετα έξοδα.
(Υπ.) ……………………………………………..
Κ. Χ΄΄ Αθανασίου - Σιαμτάνη, Π.
Πιστό αντίγραφο,
Πρωτοκολλητής
Θέμα: τελική απόφαση Διατροφής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο