Αριθμός 952/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Πλατιά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου (λόγω κωλύματος του Αντιπρόεδρου Σωκράτη Πλαστήρα και μετά από την …/2025 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Ερασμία Λιούλη, Ζωή Καραχάλιου, Αθανάσιο Νικολόπουλο και Μαρία Τατσέλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Νοεμβρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Διονυσία Νταϊφώτη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Τ. του Λ., κατοίκου ..., 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 4) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικής διαδόχου λόγω συγχωνεύσεως με απορρόφηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αγνή Γκατζόφλια - Στύλλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ οι 2η, 3η και 4η δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2013 αίτηση της 1ης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κοζάνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 246/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 81/2019 τελεσίδικη του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από …2021 αίτησή του.

Με την υπ' αριθμό …/2024 Πράξη της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος, ορίστηκε, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 307 του ΚΠολΔ, η δικάσιμος, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και η 1η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 307 ΚΠολΔ, αν, για οποιονδήποτε λόγο που παρουσιάστηκε μετά το τέλος της συζήτησης, είναι αδύνατο να εκδοθεί η απόφαση, η συζήτηση επαναλαμβάνεται, αφού οριστεί νέα δικάσιμος και κοινοποιηθεί κλήση. Ο ορισμός της δικασίμου μπορεί να γίνει και η κλήση για τη συζήτηση μπορεί να κοινοποιηθεί με την επιμέλεια είτε κάποιου διαδίκου, είτε της γραμματείας του δικαστηρίου. Η επαναλαμβανόμενη κατ' άρθρο 307 ΚΠολΔ συζήτηση αποτελεί, όπως και η από το άρθρο 254 ΚΠολΔ συζήτηση, συνέχεια της προηγούμενης και όχι νέα συζήτηση. Συνακόλουθα, ο διάδικος, ο οποίος δεν παρίσταται στην επαναλαμβανόμενη, είχε όμως παραστεί στην αρχική, δικάζεται αντιμωλία, ο δε διάδικος, που παρίσταται στην επαναλαμβανόμενη συζήτηση, δεν χρειάζεται να καταθέσει εκ νέου προτάσεις (ΑΠ 1819/2023).

Στην προκειμένη περίπτωση, νομίμως φέρεται εκ νέου προς συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (…2025), η από …2021 αίτηση αναίρεσης του καθού η αίτηση και ήδη αναιρεσείοντος Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" κατά της αιτούσας Σ. Τ. και των καθών η αίτηση και ήδη αναιρεσιβλήτων ανωνύμων τραπεζικών εταιρειών με τις επωνυμίες α) "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.", β) "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και γ) "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε.", ως οιονεί καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", κατόπιν της από …2024 με αριθμό …/2024 πράξης της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος, που κοινοποιήθηκε νομότυπα στις αναιρεσίβλητες, κατ' εφαρμογή του άρθρου 307 ΚΠολΔ, δεδομένου ότι, μετά την συζήτηση αυτής κατά την αρχική δικάσιμο της …2023, που είχε ορισθεί με την με αριθμό …/2021 πράξη της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος, διαπιστώθηκε, μετά και την παρέλευση ιδιαιτέρως μεγάλου χρονικού διαστήματος από αυτήν (συζήτηση), αδυναμία έκδοσης απόφασης εκ μέρους της Εισηγήτριας Αρεοπαγίτη Χριστίνας - Ζαφειρίας Γαβριηλίδου. Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1-3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο διάδικος που απουσιάζει, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι. Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, ερευνάται αν ο διάδικος, ο οποίος δεν εμφανίστηκε ή, αν και εμφανίστηκε, δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από εκείνον που επισπεύδει τη συζήτηση. Στην περίπτωση που δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση (ΑΠ 534/2023, ΑΠ 474/2022). Στην αντίθετη περίπτωση, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΟλΑΠ 8/2018, ΑΠ 1315/2023, ΑΠ 250/2023).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τις υπ' αριθμ. …, … και …2022 εκθέσεις επιδόσεως της Δικαστικής Επιμελήτριας του Εφετείου … , Δ. Κ. , που προσκομίζει το αναιρεσείον, που επισπεύδει την συζήτηση της υποθέσεως, προκύπτει, ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της από …2021 και με αριθμ. εκθ. καταθ. …2021 αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτήν από …2021 πράξη ορισμού δικασίμου της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της …2023, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρο 568 παρ. 4 ΚΠολΔ), στην δεύτερη, στην τρίτη και στην τέταρτη εκ των αναιρεσιβλήτων τραπεζικών εταιρειών, αντιστοίχως, πλην όμως, κατά την ανωτέρω αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο, κατά την οποίαν εκφωνήθηκε νόμιμα η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, οι ως άνω αναιρεσίβλητες δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνησή της.

Περαιτέρω, από τα από …2025 αποδεικτικά επιδόσεως του Επιμελητή του Αρείου Πάγου, Ε. Π., προκύπτει ότι επίσημο αντίγραφο της ως άνω με αρ. …/2024 Πράξης της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου και κλήση να παραστούν κατά τη συζήτηση κατά την νέα ως άνω αναφερόμενη δικάσιμο (…2025) επιδόθηκε στις ανωτέρω αναιρεσίβλητες, οι οποίες, όμως, όταν εκφωνήθηκε νόμιμα η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνησή της.

Συνεπώς η συζήτηση, θα προχωρήσει παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ), σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, αφού δεν παραστάθηκαν ούτε κατά την αρχική δικάσιμο. Με την υπό κρίση από …2021 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η με αριθμ. 81/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης (ως δευτεροβάθμιου δικαστηρίου), που εκδόθηκε ερήμην της δεύτερης, τρίτης και τέταρτης από τις αναιρεσίβλητες και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 3 εδ. β' και 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), επί εφέσεως του καθού η αίτηση εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ (Τ.Π.Κ.Δ.)" κατά της υπ' αριθμ. 246/2017 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Κοζάνης. Παρά, όμως, την ανωτέρω ερημοδικία, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι τελεσίδικη και η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται παραδεκτά εναντίον αυτών, αφού, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, δεν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας και δεν μπορεί να γίνει λόγος για την αρχή της διαδοχικής ασκήσεως των ενδίκων μέσων (ΑΠ 548/2023).

Συνεπώς, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, που κατατέθηκε την 10-5-2021 (ημέρα Δευτέρα), έχει ασκηθεί παραδεκτά (άρθρα 552, 553 παρ. 1β, 556 παρ. 1, 558, 566 παρ. 1, 741 και 769 του ΚΠολΔ) και ως προς τις ανωτέρω αναιρεσίβλητες και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης (8-5-2019), κατ' άρθρο 564 παρ. 3 σε συνδ. με το άρθρο 144 παρ. 1 και 3 του ΚΠολΔ, εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της ως άνω απόφασης. Επομένως, η αίτηση αυτή είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του ιδίου Κώδικα).
Από την επιτρεπτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της παρούσας δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Με την από …2013 (αρ. κατ. …2013) αίτησή της ενώπιον του Ειρηνοδικείου Κοζάνης η πρώτη αναιρεσίβλητη Σ. Τ., επικαλούμενη ότι δεν έχει πτωχευτική ικανότητα και ότι έχει περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των, προς τους καθ' ων η αίτηση πιστωτές της, ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών της, ζήτησε να επικυρωθεί το προτεινόμενο από αυτήν σχέδιο διευθετήσεως οφειλών, άλλως να γίνει ρύθμιση από το δικαστήριο, κατά τις διατάξεις του άρθρου 8 του Ν. 3869/2010, σύμφωνα με το σχέδιο διευθετήσεως που υπέβαλε και να εξαιρεθεί από τη ρευστοποίηση η κύρια κατοικία της και τα λοιπά περιουσιακά της στοιχεία, ώστε να επέλθει απαλλαγή τους από το υπόλοιπο των χρεών της προς τους καθ' ων πιστωτές της. Επί της αιτήσεως αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 246/2017 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Κοζάνης, η οποία δέχτηκε εν μέρει ως βάσιμη κατ' ουσίαν την αίτηση και ρύθμισε τα χρέη της, κατά τα αναλυτικά αναφερόμενα στο διατακτικό της. Κατά της απόφασης αυτής, το ήδη αναιρεσείον άσκησε έφεση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 81/2019 τελεσίδικη απόφαση, η οποία δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση, επικυρώνοντας την εκκαλουμένη. Με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 3869/2010 ("Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων ..."), όπως το άρθρο αυτό ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α/14-8-2015) που καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του [και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση, εφόσον η ένδικη αίτηση της πρώτης αναιρεσίβλητης περί υπαγωγής της στις διατάξεις του νόμου 3869/2010 ενώπιον του Ειρηνοδικείου Κοζάνης υποβλήθηκε στις 03-04-2013, ήτοι πριν την αντικατάστασή του με τον ως άνω νόμο 4336/2015], ορίζεται ότι "φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους (εφεξής οφειλέτες) δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή. Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής". Ακολούθως, με τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, ορίζεται ότι "Αν το σχέδιο δεν γίνεται δεκτό από τους πιστωτές... το δικαστήριο ελέγχει την ύπαρξη των αμφισβητουμένων απαιτήσεων και την πλήρωση των προϋποθέσεων του άρθρου 1 για την ρύθμιση των οφειλών και την απαλλαγή του οφειλέτη". Επίσης, με τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι: "Αν τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη δεν είναι επαρκή, το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα πάσης φύσεως εισοδήματά του, ιδίως εκείνα από την προσωπική του εργασία, τη δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου και σταθμίζοντας αυτά με τις βιοτικές ανάγκες του ιδίου και των προστατευομένων μελών της οικογένειάς του, τον υποχρεώνει να καταβάλλει μηνιαίως και για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, κατά την κρίση του, ορισμένο ποσό για ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών του, συμμέτρως διανεμόμενο". Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, οι οποίες θεσμοθετούν τη δυνατότητα του φυσικού προσώπου να απαλλάσσεται από τα χρέη του, όταν δεν έχει ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, ούτε επαρκούν τα τρέχοντα και προσδοκώμενα εισοδήματά του για την εξυπηρέτησή τους, ώστε να συνδυάζεται η μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των πιστωτών με την ανάκτηση της οικονομικής ελευθερίας του οφειλέτη και τη στοιχειώδη διαφύλαξη της προσωπικής αξιοπρέπειας αυτού και των προστατευομένων μελών της οικογενείας του, προκύπτουν τα ακόλουθα: Βασική προϋπόθεση για την υπαγωγή του οφειλέτη στις ρυθμίσεις του Ν. 3869/2010 είναι η αποδεδειγμένη και μόνιμη (και όχι απλώς παροδική) περιέλευση αυτού σε αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρεών του, άσχετα αν αυτή υπήρχε κατά την ανάληψη των χρεών ή επήλθε μεταγενέστερα, η οποία πάντως δεν πρέπει να οφείλεται σε δόλο του, του οποίου (δόλου) η ύπαρξη προτείνεται από πιστωτή (ΑΠ 469/2024, ΑΠ 552/2020). Για τον προσδιορισμό της ρευστότητας, προκειμένου να κριθεί η αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη, λαμβάνεται υπόψη κατ' αρχάς το εισόδημα του οφειλέτη. Ως βασικά κριτήρια για τον καθορισμό του καταβλητέου μηνιαίου ποσού τάσσονται αφενός τα εισοδήματα του οφειλέτη από οποιαδήποτε πηγή και ιδίως από την εργασία του και η δυνατότητα συνεισφοράς του συζύγου στα βάρη της (υπαρκτής και ενεργού) έγγαμης συμβίωσης και αφετέρου οι βιοτικές ανάγκες (όχι απλώς οι στοιχειώδεις) του οφειλέτη και των προστατευομένων μελών της οικογενείας του, ώστε να καλύπτεται η αξιοπρεπής διαβίωση αυτών, για την εξασφάλιση της οποίας να μην είναι απολύτως αναγκαίο το ποσό, που ορίζεται ως καταβλητέα μηνιαία καταβολή για την εξόφληση των χρεών (ΑΠ 469/2024, ΑΠ 257/2020). Αν η σχέση αυτή είναι αρνητική, με την έννοια ότι η ρευστότητά του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στον όγκο των οφειλών του και στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών του, υπάρχει μόνιμη αδυναμία πληρωμής. Για τον προσδιορισμό δε της ρευστότητας, για τη ρύθμιση των οφειλών από το δικαστήριο και την απαλλαγή του οφειλέτη, λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο το εισόδημα του οφειλέτη, αλλά και η λοιπή περιουσία του κινητή και ακίνητη, η οποία μπορεί να ρευστοποιηθεί, ώστε να ικανοποιήσει τους πιστωτές, καθώς και η παρούσα κατάσταση ρευστότητας του οφειλέτη, αλλά και αυτή που διαμορφώνεται σε βαθμό πιθανολογούμενης βεβαιότητας.

Περαιτέρω, η μόνιμη αδυναμία πληρωμής του οφειλέτη, που πρέπει να υπάρχει κατά το χρόνο καταθέσεως της αιτήσεως και να διατηρείται μέχρι και τη συζήτηση στο ακροατήριο, μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια, όπως απόλυση από την εργασία, μείωση μισθού ή συντάξεως, σοβαρό πρόβλημα υγείας κ.λ.π. Η αδυναμία πληρωμής, κατά κανόνα, είναι πραγματικό ζήτημα, το οποίο δύναται να κριθεί από τη συνολική κατάσταση του οφειλέτη, από τη συνολική συμπεριφορά των πιστωτών του στο κρίσιμο χρονικό σημείο και την αναμενόμενη εξέλιξη στο μέλλον (ΑΠ 350/2025, ΑΠ 552/2020), ενώ η εξόφληση των πιστωτών, δεν αναιρεί την αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη, όταν αυτή γίνεται σε βάρος των στοιχειωδών αναγκών του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του (ΑΠ 81/2025, ΑΠ 691/2024).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 6 του ίδιου Κώδικα (η οποία είναι ταυτόσημη με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ), όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1-1-2016, μεταξύ άλλων και για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από την ημερομηνία αυτή (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού) και εφαρμόζεται, εν προκειμένω, ως εκ του χρόνου κατάθεσης της ένδικης αίτησης αναίρεσης (…2021), όπως ίσχυε πριν τη διαμόρφωσή του με το άρθρο 26 του Ν. 5134/2024, κατά των προαναφερομένων αποφάσεων (των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων), αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια του αναιρετικού αυτού λόγου, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει, όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για την στοιχειοθέτηση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε στην ένδικη περίπτωση, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της (ΑΠ 59/2021, ΑΠ 71/2020). Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες, αφού αναγκαίο να εκτίθεται σαφώς στην απόφαση είναι μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε και όχι ο λόγος, για τον οποίο αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1901/2024). Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η παραπάνω διάταξη, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και, ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ' αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά την διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμα και για το λόγο αυτόν γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 473/2023).

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης, που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. 81/2019 απόφασή του, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπησή της, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, ως αποδειχθέντα, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), τα ακόλουθα: "Η αιτούσα (ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη) κατά τον χρόνο συζήτησης της αίτησης ήταν ηλικίας 51 ετών και από το έτος 2004 βρίσκεται σε διάσταση με το σύζυγό της Β. Π., και έκτοτε διαβιούν χωριστά, η μεν αιτούσα σε ιδιόκτητη οικία της στην ... Κοζάνης μαζί με τα ενήλικα πλέον τρία τέκνα τους, ο δε αιτών σε μισθωμένη οικία στην πόλη της Κοζάνης. Ειδικότερα ήδη από το έτος 2004 δεν υπάρχει βούληση των τελευταίων για κοινωνία βίου και ως εκ τούτου, δεν υφίσταται υποχρέωση συνεισφοράς του εν διαστάσει συζύγου της αιτούσης στις οικογενειακές ανάγκες, ο οποίος έχει υποχρέωση διατροφής του οφειλέτη συζύγου, πλην όμως μόνον υπό προϋποθέσεις, κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 1391 και 1392 ΑΚ, η πλήρωση των οποίων δεν αποδείχθηκε (υπέρτερα εισοδήματα του εν διαστάσει συζύγου σε συσχετισμό των δυνάμεων του καθενός προς το άθροισμα των δυνάμεων και των δύο, κατά το διάστημα της συμβιώσεώς τους και κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα της υποβολής της αίτησης, διακοπή έγγαμης συμβίωσης από εύλογη αιτία), ώστε να υπάρχει δυνατότητα επιδίωξης διατροφής σε βάρος του εν διαστάσει συζύγου...... Η κρίση του Δικαστηρίου ότι η αιτούσα δεν δέχεται την οικονομική συνδρομή του συζύγου της, με τον οποίο, ως προελέχθη, βρίσκεται σε διάσταση για χρονικό διάστημα πλέον των 8 ετών, ενισχύεται, μεταξύ άλλων, και από το γεγονός ότι η αιτούσα, ήδη από το έτος 2012 - ήτοι σε χρόνο πριν την κατάθεση της κρινόμενης αίτησης- υποβάλλει μόνη της την φορολογική της δήλωση για τα εισοδήματά της από το έτος 2011 και εφεξής, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα από την αιτούσα εκκαθαριστικά σημειώματα και έντυπα φορολογικών δηλώσεων προηγούμενων ετών.

Εξάλλου, μόνο το γεγονός ότι μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης η αιτούσα εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτρια υπέρ του εν διαστάσει συζύγου της την καλή εκτέλεση των όρων και την έγκυρη αποπληρωμή του δανείου που αυτός έλαβε από την "Emporiki Bank Α.Ε.", δυνάμει της υπ' αριθμ. … σύμβασης, δεν αρκεί για να αποδείξει την εικονικότητα της μεταξύ τους διάστασης, αφού οι σχέσεις μεταξύ των δύο εν διαστάσει συζύγων εξακολουθούσαν να είναι καλές χάριν και προς όφελος των τέκνων τους, η δε αιτούσα είχε την πεποίθηση ότι το δάνειο τούτο θα εξυπηρετούταν κανονικά από τον εν διαστάσει σύζυγό της, του οποίου τα εισοδήματα κατά το χρόνο ανάληψης του δανείου ήταν ικανοποιητικά (…). Από το γάμο τους οι σύζυγοι απέκτησαν τρία παιδιά, τον Χ. Β., που γεννήθηκε το έτος 1988, τον Λ. Β., ο οποίος γεννήθηκε το 1994 και τον Κ. Β., ο οποίος γεννήθηκε το έτος 1998. Η αιτούσα λαμβάνει ως μισθό από την απασχόλησή της με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στο "Μαμάτσειο-Μποδοσάκειο" Γενικό Νοσοκομείο Κοζάνης το ποσό των 1.400 ευρώ μηνιαίως, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και το επίδομα των 250 ευρώ. Το ποσό αυτό αποτελεί και το μοναδικό εισόδημα για τη συντήρηση της οικογένειάς της, η οποία αντιμετωπίζει μεγάλες δαπάνες διαβίωσης. Ο γιος της Κ., κατά το χρόνο συζήτησης της αίτησης, υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στην Κρήτη, και κατόπιν θα έπρεπε να μεταβεί στην Άρτα, προκειμένου να φοιτήσει στο Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, ο γιος της Λ., κατά το χρόνο συζήτησης της αίτησης, υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στη Σαμοθράκη και ο γιος της Κ. εργάζεται στην εταιρεία ΕΡΜΙΟΝΙΟ Α.Ε. 8 ώρες την εβδομάδα, ήτοι κατά μία ημέρα την εβδομάδα, δυνάμει της από …2017 σύμβασης εξαρτημένης εκ περιτροπής απασχόλησης, με ημερομίσθιο προς 23,44 ευρώ μικτά.

Συνεπώς, τα ανωτέρω τέκνα της, αν και ενήλικα, δεν μπορούν να διατρέφουν τον εαυτό τους από δική τους περιουσία ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία τους, εν όψει και των αναγκών της εκπαίδευσής τους, και άρα αδυνατούν να συνεισφέρουν στην διατροφή τους και στα λειτουργικά έξοδα της συγκατοίκησης με την μητέρα τους, η οποία αντίθετα έχει εκ του νόμου υποχρέωση διατροφής τους. Τα τέκνα της διαμένουν μαζί της, ως προελέχθη, σε ακίνητο ιδιοκτησίας της, στην … Κοζάνης, ο δε πατέρας των τέκνων της και εν διαστάσει σύζυγός της ουδέν συνεισφέρει, κατά τα προαναφερόμενα, καθώς από το 2011 αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, διότι η επιχείρηση στην οποία εργαζόταν κατά το χρόνο συζήτησης της αίτησης (κλινική Euromedica) του καταβάλει μικρά ποσά έναντι του μισθού του και μάλιστα όχι σε τακτά χρονικά διαστήματα, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει και ο ίδιος πρόβλημα βιοπορισμού, ώστε να είναι κι αυτός υπερήμερος ως προς τις δανειακές του υποχρεώσεις.

Περαιτέρω, εξαιτίας των μειώσεων που έχουν υποστεί οι μηνιαίες αποδοχές του συνόλου σχεδόν των μισθωτών του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα στην ελληνική επικράτεια, σοβούσης της οικονομικής κρίσης, και οι αποδοχές της αιτούσας μειώθηκαν, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα εκκαθαριστικά σημειώματα της Δ.Ο.Υ. Κοζάνης. Πιο συγκεκριμένα, το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα της αιτούσας, σύμφωνα με τα προσαγόμενα εκκαθαριστικά σημειώματα της ως άνω Δ.Ο.Υ. , ανήλθε για το οικονομικό έτος 2004 σε 17.453,63 ευρώ για την ίδια και σε 11.066,38 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2005 σε 16.236,26 ευρώ για την ίδια και σε 13.719,42 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2006 σε 16.508,85 ευρώ για την ίδια και σε 23.617,27 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2007 σε 17.028,86 ευρώ για την ίδια και σε 19.543,78 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2008 σε 17.636,01 ευρώ για την ίδια και σε 16.594,73 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2009 σε 20.425,92 ευρώ για την ίδια και σε 18.461,77 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2010 σε 21.805,87 ευρώ για την ίδια και σε 19.322,04 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2011 σε 18.858,90 ευρώ για την ίδια και σε 20.340,58 ευρώ για τον σύζυγό της, για το οικονομικό έτος 2012 σε 17.973,28 ευρώ για την ίδια και για το φορολογικό έτος 2014 σε 17.757,09 ευρώ για την ίδια. Σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της ένδικης αίτησης, η αιτούσα είχε αναλάβει τα παρακάτω χρέη προς τους μετέχοντες στην πρωτοβάθμια δίκη πιστωτές της, τα οποία, κατά πλάσμα του νόμου, θεωρούνται με την κοινοποίηση της αίτησης ληξιπρόθεσμα και υπολογίζονται με την τρέχουσα αξία τους, κατά το χρόνο κοινοποίησής της (...). Ειδικότερα, η αιτούσα έχει οφειλές που ανέρχονται αθροιστικά: 1) έναντι της "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε." (ήδη δεύτερης αναιρεσίβλητης), από την με στοιχεία ταυτοποίησης … σύμβαση στεγαστικού δανείου, σε 15.491,76 ευρώ, σύμφωνα με την από …2016 σχετική κατάσταση οφειλών από την ανωτέρω τράπεζα 2) έναντι της "ALPHA BANK" (ήδη τρίτης αναιρεσίβλητης), από την υπ' αριθμ. … σύμβαση καταναλωτικού δανείου, σε 5.645,30 ευρώ, σύμφωνα με την από …2012 σχετική κατάσταση οφειλών από την ανωτέρω τράπεζα, 3) έναντι της "ALPHA BANK", ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "Emporiki Bank Α.Ε." (ήδη τέταρτης αναιρεσίβλητης), από την υπ' αριθμ. … σύμβαση, σε 36.662,80 ευρώ, σύμφωνα με την από …2012 σχετική κατάσταση οφειλών από την ανωτέρω τράπεζα και 4) έναντι του "Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων" (ήδη αναιρεσείοντος): α) από την με αριθμό λογαριασμού … σύμβαση στεγαστικού δανείου, σε 15.762,36 ευρώ και β) από την με αριθμό λογαριασμού … σύμβαση δανείου μικροεπισκευών, σε 2.582,45 ευρώ, σύμφωνα με τις από 8-2-2016 σχετικές καταστάσεις οφειλών από την ανωτέρω τράπεζα. Επομένως, το συνολικό χρέος της αιτούσας έναντι των μετεχουσών στην πρωτόδικη δίκη πιστωτών της, ανέρχεται σε 76.144,67 ευρώ. Λόγω της διάσπασης της έγγαμης συμβίωσης με τον σύζυγό της και άρα της μείωσης των οικογενειακών εισοδημάτων, λόγω της μη συνεισφοράς του πλέον σε αυτά, της αύξησης των δαπανών διαβίωσης της οικογένειάς της λόγω της ενηλικίωσης των τέκνων της και της αδυναμίας εξεύρεσης εργασίας εκ μέρους τους ενόψει και των αναγκών εκπαίδευσής τους, της μείωσης των δικών της εισοδημάτων και του εν διαστάσει συζύγου της, των συνεχών αναχρηματοδοτήσεων με δυσμενείς όρους στις οποίες υποχρεώθηκε, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις οφειλές της, αυτή έχει περιέλθει, σε μόνιμη και διαρκή αδυναμία να πληρώνει τις ληξιπρόθεσμες χρηματικές οφειλές της, οι οποίες βρίσκονται σε απόλυτη δυσαναλογία με τα εισοδήματά της, που σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν για την εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων, καθώς αδυναμία πληρωμών σημαίνει ανικανότητα του οφειλέτη να εξοφλήσει τους πιστωτές του λόγω έλλειψης ρευστότητας, δηλαδή έλλειψης όσων χρημάτων απαιτούνται για να μπορεί ο οφειλέτης να ανταποκρίνεται στα ληξιπρόθεσμα χρέη του... Ειδικότερα, τα έσοδα της αιτούσας, στην προκειμένη περίπτωση, συγκρινόμενα με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές της από τις παραπάνω δανειακές συμβάσεις δεν της επιτρέπουν να ανταποκριθεί στην εξυπηρέτηση αυτού του χρέους. Η αδυναμία της δε αυτή οφείλεται, εν προκειμένω, στην μείωση των εισοδημάτων της λόγω της κατ' επανάληψη μείωσης των μισθών από το 2010 και μέχρι το 2013 (χρόνος άσκησης της ένδικης αίτησης) λόγω της οικονομικής κρίσης, καθώς και στην οικογενειακή της κατάσταση όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσής της με τον σύζυγό της, και την αδυναμία εξεύρεσης εργασίας από τα ενήλικα τέκνα της.... Η αδυναμία της δε είναι γενική, καθώς με το μηνιαίο οικογενειακό εισόδημά της η αιτούσα αδυνατεί να καλύψει το σύνολο των δανειακών της υποχρεώσεων και των λοιπών δαπανών για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών της οικογένειάς της. Περαιτέρω, η αδυναμία της είναι και μόνιμη, επειδή δεν αναμένεται αύξηση του οικογενειακού εισοδήματος κατά το προσεχές μέλλον.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η αιτούσα είναι αποκλειστική κυρία μιας κάθετης ιδιοκτησίας που φέρει τον αριθμό ένα (1), η οποία περιλαμβάνει: α) ..... Η κατοικία αυτή, αποτελεί την κύρια κατοικία της αιτούσας, και υπέβαλε με την υπό κρίση αίτηση νόμιμα αίτημα εξαίρεσής της από την εκποίηση, ζητώντας την υπαγωγή του ακινήτου αυτού, στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 9 παρ.2 Ν.3869/10 ρύθμιση. Η αντικειμενική αξία του διαμερίσματος και της αποθήκης, ανέρχεται στο ποσό των 34.926,2 ευρώ (..) και, επομένως, μπορεί να εξαιρεθεί από την εκποίηση κατ' άρθρο 9 παρ. 2 του Ν.3869/2010, εφόσον η αξία του δεν υπερβαίνει το όριο του αφορολογήτου ποσού, για έγγαμο φορολογούμενο με δύο τέκνα, όπως η αιτούσα, προσαυξημένο, όπως απαιτεί ο νόμος για την εξαίρεσή της κύριας κατοικίας της, από την εκποίηση, θα πρέπει δε να καταβάλει το 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου αυτού, ήτοι ποσό 27.940,96 ευρώ (των 34.926,2 x 80%), ποσό το οποίο είναι μικρότερο από το υπόλοιπο των οφειλών της, σε 240 δόσεις (20 έτη X 12 μήνες) των 116,42 ευρώ έκαστη. Επίσης αποδείχθηκε ότι η αιτούσα έχει στην κυριότητα της ένα ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητο με αριθμό κυκλοφορίας … , μάρκας … , το οποίο αγοράστηκε μεταχειρισμένο από τη Γερμανία και είναι εκτιμώμενης αξίας 3.500 ευρώ. Ενόψει της εμπορικής αυτής αξίας και της παλαιότητάς του, δεν κρίνεται πρόσφορο προς εκποίηση, γιατί δεν πρόκειται να προκαλέσει αγοραστικό ενδιαφέρον, αλλά και ούτε και να αποφέρει κάποιο αξιόλογο τίμημα, για την ικανοποίηση των καθ'ων η αίτηση πιστωτών, λαμβανομένων υπ' όψιν και των εξόδων της διαδικασίας εκποίησης (αμοιβή εκκαθαριστή, έξοδα δημοσιεύσεων κ.λ.π.).

Εξάλλου, είναι κυρία του με αριθμό κυκλοφορίας … αυτοκινήτου, μάρκας … , έτους κυκλοφορίας 2010, το οποίο αγοράστηκε μεταχειρισμένο από τον Ο.Δ.Δ.Υ. και είναι εκτιμώμενης αξίας, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, 13.000 ευρώ. Με βάση τα ανωτέρω συντρέχουν στο πρόσωπο της αιτούσας οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή της στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 και ειδικότερα αυτή των άρθρων 8 παρ. 2 και 9 παρ. 1 και 2, καθ' ότι βρίσκεται σε κατάσταση μόνιμης αδυναμίας πληρωμής των οφειλών της άνευ δόλου.

Εξάλλου, λαμβανομένων υπόψη των βιοτικών αναγκών της αιτούσας (τέλη ΔΕΗ, ΟΤΕ, φόροι, διατροφή, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κ.λ.π.) και του γεγονότος ότι συνεισφέρει στη διατροφή των τριών ενήλικων τέκνων της, που συνοικούν μαζί της και αδυνατούν να διαθρέψουν εαυτόν, το προς διάθεση στους πιστωτές ποσό ανέρχεται σε 150 ευρώ το μήνα, συμμέτρως διανεμόμενο μεταξύ αυτών. Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ορθά δέχθηκε εν μέρει την υπό κρίση αίτηση και προέβη σε ρύθμιση των χρεών της αιτούσας με μηνιαίες καταβολές στους μετέχοντες στην πρωτοβάθμια δίκη πιστωτές από τα εισοδήματά της για χρονικό διάστημα 48 μηνών, αρχής γενομένης από τον Ιανουάριο του 2018............, ορθά το νόμο εφήρμοσε και εκτίμησε τις αποδείξεις, απορριπτομένων των 2ου και 3ου λόγου της έφεσης ως αβάσιμων κατ' ουσίαν...." Με βάση τις παραδοχές αυτές το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του πρώτου καθ' ου η αίτηση - εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος, κατά της υπ' αριθμ. 246/2017 πρωτόδικης οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Κοζάνης, το οποίο είχε δεχθεί εν μέρει ως κατ' ουσία βάσιμη την ένδικη από …2013 αίτηση της αιτούσας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης, για την υπαγωγή της στις ρυθμιστικές διατάξεις του ν. 3869/2010, αφού έκρινε ότι αυτή έχει περιέλθει σε γενική και μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρεών της χωρίς δόλο, και ρύθμισε τα χρέη της, καθορίζοντας, κατ' άρθρο 8 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, τις μηνιαίες καταβολές προς τους πιστωτές της στο ποσό των 150 ευρώ, (με σύμμετρη ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών) και διέταξε, κατ' άρθρο 9 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, την εκποίηση του εκεί αναφερομένου ενός εκ των δύο αυτοκινήτων της και την εξαίρεση, κατ' άρθρο 9 παρ. 2 του ιδίου νόμου, από την εκποίηση της κύριας κατοικίας της, με την υποχρέωση να καταβάλει στους πιστωτές της για τη διάσωσή της το ποσό των 27.940,96 ευρώ, ορίζοντας τη μηνιαία δόση, που μπορεί να καταβάλει, επί 20 έτη με 240 ισόποσες μηνιαίες δόσεις. σε 116,42 ευρώ, όπως ειδικότερα διαλαμβάνεται στο διατακτικό της.

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο διέλαβε ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη ερμηνεία και εφαρμογή της προαναφερόμενης ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, την οποία παραβίασε εκ πλαγίου και έτσι στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, όσον αφορά το ουσιώδες για την έκβαση της δίκης ζήτημα της μόνιμης και γενικής αδυναμίας πληρωμής των χρεών της αιτούσας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης. Ειδικότερα, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παρέθεσε το ύψος των βιοτικών αναγκών αυτής (αιτούσας) και των, κατά τις παραδοχές της, προστατευομένων μελών της οικογένειάς της, ούτε το ύψος των μηνιαίων δόσεων για την εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων σε έκαστο των πιστωτών της, έτσι ώστε, από τη σύγκρισή τους με τα καθαρά μηνιαία εισοδήματά της, να είναι δυνατόν να συναχθεί η μόνιμη ή μη αδυναμία πληρωμής των δανείων της. Επιπροσθέτως, διαλαμβάνει η προσβαλλομένη απόφαση ότι ο γιος της αιτούσας - πρώτης αναιρεσίβλητης Κ., κατά το χρόνο συζήτησης της αίτησης (26.4.2017), υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία και κατόπιν θα έπρεπε να φοιτήσει στο Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, ότι ο γιος της Λ., υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στη Σαμοθράκη και ότι ο γιος της Χ. (από προφανή παραδρομή αναφέρεται "Κ.") εργάζεται στην εταιρεία "ΕΡΜΙΟΝΙΟ Α.Ε." 8 ώρες την εβδομάδα, με ημερομίσθιο προς 23,44 ευρώ μικτά και ότι διαμένουν μαζί της στην κατοικία της, πλην όμως δεν προσδιορίζει τις δαπάνες, που απαιτούνται για την αξιοπρεπή διαβίωσή τους, την εκπαίδευσή τους κ.λ.π. Ακόμη, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης, το μηνιαίο εισόδημα της αιτούσας-πρώτης αναιρεσίβλητης από την εργασία της ανερχόταν σε 1.400 ευρώ πλέον το επίδομα από 250 ευρώ (ήτοι συνολικά 1.650 ευρώ) και ότι από το μισθό της παρακρατείτο μηνιαίως ποσό 400 ευρώ περίπου, για την εξυπηρέτηση των δανειακών υποχρεώσεών της προς το αναιρεσείον, ενώ ακολούθως αντιφατικά γίνεται δεκτό ότι το εναπομένον καθαρό υπόλοιπο ανερχόταν σε μόλις 774,51 ευρώ. Εξαιτίας των ελλείψεων αυτών στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν είναι εφικτή η αντιπαραβολή των καθαρών εισοδημάτων της αιτούσας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης (ρευστότητα) που διατίθενται μηνιαίως για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών της (δηλαδή για την αξιοπρεπή διαβίωση αυτής και των προστατευόμενων μελών της οικογενείας της), με το χρηματικό ποσό που απαιτείται, παράλληλα, για τη μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των απαιτήσεων των καθ' ων η αίτηση δανειστών της, προκειμένου να διακριβωθεί αν αυτή μπορεί να ικανοποιήσει τις εν λόγω απαιτήσεις, οπότε δεν συντρέχει στο πρόσωπό της η προϋπόθεση της γενικής και μόνιμης αδυναμίας πληρωμών και, ως εκ τούτου, αυτή δεν μπορεί να υπαχθεί στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του ν. 3869/2010, ή αν, αντίθετα, τα εισοδήματά της δεν επαρκούν, οπότε και υπάρχει πράγματι αδυναμία πληρωμών, σύμφωνα και με όσα αναπτύχθηκαν στη μείζονα σκέψη. Επομένως, οι, συνδυαστικά ερευνώμενοι, πρώτος και δεύτερος λόγοι (κατά το δεύτερο σκέλος αυτών) της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με τους οποίους, κατ' ορθή νοηματική εκτίμηση του περιεχομένου τους, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια για εκ πλαγίου παραβίαση της προαναφερόμενης ουσιαστικού δικαίου διάταξης, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών αναιρετικών λόγων (από τους αριθ. 1 και 6 του ιδίου άρθρου), οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια των κριθέντων ως βάσιμων, ως άνω λόγων. Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή πλην εκείνου, που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Διάταξη περί παραβόλου δεν ορίζεται, διότι το αναιρεσείον ΝΠΔΔ, δεν βαρύνεται με τέτοια υποχρέωση, κατ' άρθρο 28 παρ.4 του ν.2579/1998. Επίσης, διάταξη περί δικαστικών εξόδων δεν θα περιληφθεί, έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδάφ. β' του ν. 3869/2010), διότι η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου 746 ΚΠολΔ, καθόσον επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση, που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 6 εδ. β' του Ν. 3869/2010, κατά την οποία, "...δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται..." και το οποίο εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 548/2023).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 81/2019 τελεσίδικη απόφασή του, ως Εφετείου δικάσαντος, Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης (ειδική διαδικασία εκουσίας δικαιοδοσίας).

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο πιο πάνω Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Μαΐου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Ιουνίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή