Αριθμός 1118/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αικατερίνη Χονδρορίζου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Στυλιανή Μπλέτα, Δέσποινα Βασιλοδημητράκη, Μαρία Αρχοντάκη - Τραυλού - Τζανετάτου και Δομνίκη Λασπά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 15 Δεκεμβρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ε. Σ. του Α., 2) Θ. συζύγου Ε. Σ., το γένος Κ. Μ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξιο Στεφανάκη και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Π. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως λόγω της δικηγορικής του ιδιότητας και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …/2016 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 345/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7/2020 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από …/2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και ο αναιρεσίβλητος την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

Μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο στις 15 Δεκεμβρίου 2025, το μέλος του Δικαστηρίου, Αρεοπαγίτης Δομνίκη Λασπά, κατέθεσε την από 13-7-2026 δήλωση αποχής της, απευθυνόμενη προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, η οποία έχει ως εξής :

"Προς τον κύριο Πρόεδρο του Αρείου Πάγου

Δήλωση Αποχής Tης Δομνίκης Λασπά, Αρεοπαγίτη.

Έχω την τιμή να Σας αναφέρω ότι κατά τη δικάσιμο της …2025 του Α1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου συμμετέχω, ορίστηκα ως Εισηγήτρια, μεταξύ άλλων και στην συζητηθείσα με αρ. πινακίου … υπόθεση με αναιρεσείοντες τους Ε. Σ. του Α. και Θ. σύζυγο Ε. Σ., το γένος Κ. Μ. και αναιρεσίβλητο τον Α. Π. του Δ., στην οποία ζητείται η αναίρεση της υπ' αρ. 7/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκαν αμφότερες οι εφέσεις των διαδίκων κατά της 345/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η από …2016 αγωγή του αναιρεσίβλητου κατά των αναιρεσειόντων με αντικείμενο αμοιβή από σύμβαση έργου. Μετά τη συζήτηση της αναίρεσης, κατά τη μελέτη του φακέλου διαπίστωσα ότι είχα συμμετάσχει ως Πρόεδρος Πρωτοδικών στη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, το οποίο είχε εκδώσει την 139/2013 απόφασή του επί αιτήσεως των αναιρεσειόντων κατά του αναιρεσίβλητου με ημερομηνία …2013 και αντικείμενο την εξαίρεση πραγματογνώμονα με την οποία αντικαταστάθηκε ο αρχικά διορισθείς από το δικαστήριο, πραγματογνώμονας Δ. Φ. με τον πολιτικό μηχανικό Κ. Π. για να διεξαγάγει την πραγματογνωμοσύνη που διατάχθηκε με την 123/2013 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου για τη διενέργεια συντηρητικής απόδειξης προκειμένου να διαπιστωθεί η εκτέλεση πρόσθετων εργασιών του επίδικου έργου πέραν των συμφωνηθέντων μεταξύ των διαδίκων καθώς και το κόστος αυτών. Την απόφαση αυτή (139/2013) προσκομίζει και επικαλείται με τις προτάσεις του ενώπιον του Αρείου Πάγου ο αναιρεσίβλητος. Κατόπιν αυτών, φρονώ ότι συντρέχει σοβαρός λόγος ευπρέπειας, που επιβάλλει την αποχή μου από την άσκηση των καθηκόντων μου στη συγκεκριμένη υπόθεση, αφού από μόνη της η ανάμειξή μου σε άλλη προηγούμενη διαδικασία αυτοτελούς κρίσεως της υποθέσεως μέσω της συμμετοχής μου στην απόφαση αντικατάστασης πραγματογνώμονα είναι ενδεχόμενο να δημιουργήσει στους διαδίκους δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου, δεδομένου μάλιστα ότι υπό την ισχύ της διατάξεως του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ επικράτησε στην νομολογία η άποψη ότι η άσκηση διαδοχικώς δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται από τη διάταξη αυτή (αρθρ. 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ, ΑΠ 1029/2011). Υποστηρίζεται μάλιστα, ότι η συμμετοχή του δικαστή σε άλλη προηγούμενη διαδικασία αποτελεί κώλυμα (λαμβανόμενο υπόψη και αυτεπαγγέλτως) και όχι απλώς λόγο εξαιρέσεως [βλ. Νίκα, Πολιτική Δικονομία I, 2020, σελ. 69, αριθ. 21]. Για το λόγο αυτό, προς αποφυγή υπόνοιας μεροληψίας, ζητώ, κατ' άρθρο 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔ, να μου επιτραπεί η αποχή από τη συζήτηση της ανωτέρω υπόθεσης.

Αθήνα, 13-7-2026 Η Δηλούσα (υπογραφή)"

Στη συνέχεια το Δικαστήριο συγκροτήθηκε (σε Συμβούλιο) από τους, Αικατερίνη Χονδρορίζου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Στυλιανή Μπλέτα, Δέσποινα Βασιλοδημητράκη, Μαρία Αρχοντάκη - Τραυλού - Τζανετάτου και Μαργαρίτα Νικάκη, Αρεοπαγίτες και από τον Γραμματέα Γεώργιο Φιστούρη, προκειμένου να αποφασίσει για την ως άνω αίτηση αναίρεσης.

Εισηγήτρια ορίστηκε η Αρεοπαγίτης Μαργαρίτα Νικάκη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 55 § 1 και 4 του Κ.Πολ.Δ "Δικαστές Πολυμελών δικαστηρίων και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους οφείλουν να το δηλώσουν στον πρόεδρο του δικαστηρίου.... Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε την δήλωση, χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".

Συνεπώς νομίμως φέρεται στο δικαστήριο αυτό, που συνεδριάζει σε συμβούλιο η από 13-7-2026 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης) που υποβλήθηκε στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου από την υπηρετούσα στο ίδιο δικαστήριο Αρεοπαγίτη Δομνίκη Λασπά και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω.
Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ' του ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ), οι οποίες υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία των δικαστηρίων, σαφώς προκύπτει ότι οι δικαστές μπορούν να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιονδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοιες μεροληψίας, περίπτωση η οποία συντρέχει και όταν σε ζήτημα που τίθεται ενώπιόν τους, έχουν εκφέρει γνώμη σε άλλη δίκη, η οποία είχε ως αντικείμενό της το ίδιο βιοτικό συμβάν μεταξύ των αυτών διαδίκων με τη δικαζόμενη υπόθεση (ΑΠ 138/2018, ΑΠ 1029/2011, ΑΠ 2127/2009, ΑΠ 728/2008). Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από τη σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης (ΑΠ 1760/2008).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής :

Η Αρεοπαγίτης Δομνίκη Λασπά, μέλος της σύνθεσης του Α1 Πολιτικού Τμήματος υπέβαλε προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την από …2026 δήλωση αποχής με το εξής περιεχόμενο :

"Προς τον κύριο Πρόεδρο του Αρείου Πάγου Δήλωση Αποχής Tης Δομνίκης Λασπά, Αρεοπαγίτη. Έχω την τιμή να Σας αναφέρω ότι κατά τη δικάσιμο της …2025 του Α1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου συμμετέχω, ορίστηκα ως Εισηγήτρια, μεταξύ άλλων και στην συζητηθείσα με αρ. πινακίου … υπόθεση με αναιρεσείοντες τους Ε. Σ. του Α. και Θ. σύζυγο Ε. Σ., το γένος Κ. Μ. και αναιρεσίβλητο τον Α. Π. του Δ., στην οποία ζητείται η αναίρεση της υπ' αρ. 7/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκαν αμφότερες οι εφέσεις των διαδίκων κατά της 345/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η από …2016 αγωγή του αναιρεσίβλητου κατά των αναιρεσειόντων με αντικείμενο αμοιβή από σύμβαση έργου. Μετά τη συζήτηση της αναίρεσης, κατά τη μελέτη του φακέλου διαπίστωσα ότι είχα συμμετάσχει ως Πρόεδρος Πρωτοδικών στη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, το οποίο είχε εκδώσει την 139/2013 απόφασή του επί αιτήσεως των αναιρεσειόντων κατά του αναιρεσίβλητου με ημερομηνία 24-4-2013 και αντικείμενο την εξαίρεση πραγματογνώμονα με την οποία αντικαταστάθηκε ο αρχικά διορισθείς από το δικαστήριο, πραγματογνώμονας Δ. Φ. με τον πολιτικό μηχανικό Κ. Π. για να διεξαγάγει την πραγματογνωμοσύνη που διατάχθηκε με την 123/2013 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου για τη διενέργεια συντηρητικής απόδειξης προκειμένου να διαπιστωθεί η εκτέλεση πρόσθετων εργασιών του επίδικου έργου πέραν των συμφωνηθέντων μεταξύ των διαδίκων καθώς και το κόστος αυτών. Την απόφαση αυτή (139/2013) προσκομίζει και επικαλείται με τις προτάσεις του ενώπιον του Αρείου Πάγου ο αναιρεσίβλητος. Κατόπιν αυτών, φρονώ ότι συντρέχει σοβαρός λόγος ευπρέπειας, που επιβάλλει την αποχή μου από την άσκηση των καθηκόντων μου στη συγκεκριμένη υπόθεση, αφού από μόνη της η προηγούμενη ανάμειξή μου σε άλλη προηγούμενη διαδικασία αυτοτελούς κρίσεως της υποθέσεως μέσω της συμμετοχής μου στην απόφαση αντικατάστασης πραγματογνώμονα, είναι ενδεχόμενο να δημιουργήσει στους διαδίκους δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου, δεδομένου μάλιστα ότι υπό την ισχύ της διατάξεως του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ επικράτησε στην νομολογία η άποψη ότι η άσκηση διαδοχικώς δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται από τη διάταξη αυτή (αρθρ. 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ, ΑΠ 1029/2011). Υποστηρίζεται μάλιστα, ότι η συμμετοχή του δικαστή σε άλλη προηγούμενη διαδικασία αποτελεί κώλυμα (λαμβανόμενο υπόψη και αυτεπαγγέλτως) και όχι απλώς λόγο εξαιρέσεως. Για το λόγο αυτό, προς αποφυγή υπόνοιας μεροληψίας, ζητώ, κατ' άρθρο 52 παρ. 1 περ. στ' ΚΠολΔ, να μου επιτραπεί η αποχή από τη συζήτηση της ανωτέρω υπόθεσης.

Αθήνα, 13-7-2026 Η Δηλούσα (υπογραφή)

Τα αναφερόμενα στη δήλωση ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και δη από μόνη της η προηγούμενη ανάμειξη της δηλούσας Αρεοπαγίτη σε άλλη προηγούμενη διαδικασία αυτοτελούς κρίσεως της υποθέσεως μέσω της συμμετοχής της στην απόφαση αντικατάστασης πραγματογνώμονα, είναι ενδεχόμενο να δημιουργήσει στους διαδίκους δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης της, δεδομένου μάλιστα ότι υπό την ισχύ της διατάξεως του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ επικράτησε στη νομολογία η άποψη ότι η άσκηση διαδοχικώς δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται από τη διάταξη αυτή (αρθρ. 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ, ΑΠ 1029/2011). Επομένως, πρέπει να αποφανθεί το Δικαστήριο τούτο ότι η προαναφερόμενη Αρεοπαγίτης, μέλος της σύνθεσής του, είναι εξαιρετέα στην εξεταζόμενη ως άνω υπόθεση.

Συνεπώς, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της άνω υπόθεσης, κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αποφαίνεται ότι η Αρεοπαγίτης Δομνίκη Λασπά, μέλος της σύνθεσης του Δικαστηρίου τούτου στη δικάσιμο της …2025, είναι εξαιρετέα στη συζήτηση της αναφερόμενης στο σκεπτικό υπόθεσης.

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της κρινόμενης με αριθμό πινακίου … από …/2020 αίτησης των Ε. Σ. του Α. και Θ. συζύγου Ε. Σ., το γένος Κ. Μ., για την αναίρεση της υπ' αρ. 7/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, σε νέα δικάσιμο που θα οριστεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ιδίου τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει η εξαιρετέα δικαστής.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιουλίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Ιουλίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή