Αριθμός 861/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σταυρούλα Κουσουλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κλεόβουλο-Δημήτριο Κοκκορό-Εισηγητή, Μαρία Γιαννακοπούλου, Μαρία Πετσάλη και Παναγιώτη Φιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Απριλίου 2026, με την παρουσία της Αντεισαγγελως του Αρείου Πάγου Μαρίας Γκανέ (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει τις αιτήσεις: Α) του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 102/2025 απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης, με κατηγορούμενο τον Σ. Π. του Γ., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παντελή Φουρφουλάκη και με υποστηρίζοντες την κατηγορία τους: 1. Σ. Π. του Ι., κάτοικο ..., που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Λύτρα, 2. Α. Π. του Ι., κάτοικο ..., εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Λύτρα και 3. Κ. Π. του Ε., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Λύτρα και Β) του ανωτέρω κατηγορουμένου Σ. Π. του Γ., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παντελή Φουρφουλάκη, για αναίρεση της ίδιας ως άνω υπ' αριθμ. 102/2025 απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης.

Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Κρήτης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και: Α) ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην με αριθμ. …2025 αίτηση αναιρέσεως του και Β) ο αναιρεσείων Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. …2025 αίτηση αναιρέσεως της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Καλλιόπης Βαρδάκη η οποία συντάχθηκε ενώπιον της Γραμματέως του Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Δ. Χ., που καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό …/2025.

Αφού άκουσε την Αντεισαγγελέα, η οποία: Α) αναφέρθηκε στην υπ' αριθμ. …2025 αίτηση αναιρέσεως της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Καλλιόπης Βαρδάκη και πρότεινε να γίνει δεκτή και Β) πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη με αριθμ. …2025 αίτηση αναιρέσεως του ανωτέρω αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Εισάγονται προς συζήτηση: α] η υπ' αριθ. …/2025 αίτηση αναίρεσης του Σ. Π. του Γ. και β] η υπ' αριθ. …/2025 αίτηση του Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ' αριθ. 102/2025 τελεσίδικης απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης. Οι αιτήσεις αυτές πρέπει να ενωθούν και να συνεκδικαστούν με παρούσες τις υποστηρίζουσες την κατηγορία, μετά [η πρώτη] και δια [οι λοιπές] του πληρεξουσίου δικηγόρου τους.

Α. Επί της υπ' αριθ. …/2025 αίτησης αναίρεσης του Σ. Π. του Γ.
Η υπ' αριθ. …2025 αίτηση του Σ. Π. του Γ., για αναίρεση της υπ' αριθ. 102/2025 τελεσίδικης απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης, με την οποία κηρύχθηκε ένοχος των αξιόποινων πράξεων: 1] της ανθρωποκτονίας από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, 2] της παράνομης οπλοφορίας και 3] της οπλοχρησίας, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, ασκήθηκε: α] νομότυπα, με δήλωση του αναιρεσείοντος ενώπιον του Διευθυντή του Γενικού Καταστήματος Κράτησης Χανίων, για την οποία συντάχθηκε η σχετική έκθεση [άρθρο 474 παρ. 1 ΚΠΔ], β] εμπρόθεσμα, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο στις 24-11-2025 και η δήλωση έγινε στις 2-12-2025, εντός δηλαδή της νόμιμης προθεσμίας των είκοσι [20] ημερών [άρθρο 473 παρ. 2, 3 ΚΠΔ] και γ] παραδεκτά, αφού ασκήθηκε από δικαιούμενο και έχοντα προς τούτο έννομο συμφέρον, στρέφεται κατά υποκείμενης στο ένδικο αυτό μέσο απόφασης και περιέχει ορισμένους λόγους αναίρεσης [άρθρα 464, 466 παρ. 1, 504, 505 παρ. 1 α', 510 παρ. στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ]. Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 299 παρ. 1 του ισχύοντος από 1-7-2019 νέου ΠΚ, υπό την ισχύ του οποίου τελέστηκε η αντίστοιχη ένδικη πράξη, όπως αυτή ίσχυε πριν την τροποποίησή της επί το δυσμενέστερο από το άρθρο 63 του ν. 4855/2021 [ΦΕΚ Α' 21/12-11-2021], η οποία είναι εφαρμοστέα στην ένδικη υπόθεση, κατ' άρθρο 2 παρ. 1 ΠΚ, ως ευμενέστερη, << 1. Όποιος σκότωσε άλλον τιμωρείται με κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών>>, ενώ στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται, ότι: <<2. Αν η πράξη αποφασίστηκε και εκτελέστηκε σε βρασμό ψυχικής ορμής, επιβάλλεται κάθειρξη>>. Ήδη με το άρθρο 63 του Ν. 4855/2021, η παράγραφος 1 του άρθρου 299 τροποποιήθηκε ως προς την ποινή και ορίστηκε ότι <<1. Όποιος σκότωσε άλλον τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη>>.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, <<με δόλο [με πρόθεση] πράττει όποιος θέλει την παραγωγή των περιστατικών που κατά το νόμο απαρτίζουν την έννοια της αξιόποινης πράξης, καθώς και όποιος γνωρίζει ότι από την πράξη του ενδέχεται να παραχθούν αυτά τα περιστατικά και το αποδέχεται>>. Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων προκύπτει, ότι για τη στοιχειοθέτηση της ανθρωποκτονίας από δόλο απαιτείται αντικειμενικώς μεν η αφαίρεση της ζωής άλλου ανθρώπου, με θετική ενέργεια ή παράλειψη οφειλόμενης από το νόμο ενέργειας, υποκειμενικώς δε δόλος, άμεσος ή ενδεχόμενος. Με άμεσο δόλο ενεργεί εκείνος που θέλει την παραγωγή του εγκληματικού αποτελέσματος, δηλαδή της καταστροφής της ζωής το άλλου ανθρώπου, καθώς και αυτός που, ενώ προβλέπει ότι τούτο αποτελεί αναγκαία συνέπεια της πράξης του ή της παράλειψής του και δεν αφίσταται αυτής [<<αναγκαίος δόλος>>], ενώ με ενδεχόμενο δόλο, η ύπαρξη του οποίου πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, πράττει εκείνος, ο οποίος προβλέπει ως δυνατό το εγκληματικό αποτέλεσμα της θανατώσεως του άλλου και το αποδέχεται.

Περαιτέρω, από τη διατύπωση του προαναφερόμενου άρθρου 299 ΠΚ συνάγεται ότι για την ποινική μεταχείριση του δράστη της ανθρωποκτονίας από πρόθεση γίνεται διάκριση του δόλου σε δύο διαβαθμίσεις, ήτοι σε προμελετημένο [της παρ. 1] και απρομελέτητο [της παρ. 2], όταν υπάρχει βρασμός ψυχικής ορμής. Στην πρώτη περίπτωση απαιτείται ψυχική ηρεμία του δράστη είτε κατά την απόφαση είτε κατά την εκτέλεση της πράξεως, μολονότι αυτό δεν αναφέρεται ρητώς στη διάταξη, ενώ στη δεύτερη περίπτωση απαιτείται ο δράστης να βρίσκεται υπό το κράτος ψυχικής υπερδιεγέρσεως και κατά τη λήψη της αποφάσεως και κατά την εκτέλεση της ανθρωποκτονίας, διότι, αν λείπει ο βρασμός ψυχικής ορμής σε ένα από τα στάδια αυτά, δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της παρ. 2 του άρθρου 299 ΠΚ, για την επιεικέστερη μεταχείριση του δράστη. Για την ύπαρξη του στοιχείου του βρασμού ψυχικής ορμής, στο έγκλημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση, δεν αρκεί οποιαδήποτε αιφνίδια και απότομη υπερδιέγερση συναισθήματος [οργής, θλίψης, φόβου, πάθους κ.λ.π.], αλλά απαιτείται η υπερδιέγερση αυτή να φτάνει σε τέτοια ψυχική κατάσταση και ένταση, που να αποκλείει τη σκέψη, δηλαδή τη δυνατότητα της στάθμισης των αιτίων που κινούν την πράξη ή απωθούν απ' αυτήν, χωρίς, όμως, η σχετική διατάραξη της συνείδησης να αναιρεί ή να μειώνει σημαντικά την ικανότητα καταλογισμού της πράξης. Προς τούτο, το δικαστήριο, στην πρώτη περίπτωση, πρέπει να διαλαμβάνει στην αιτιολογία της αποφάσεώς του ότι ο δράστης ενήργησε με ψυχική ηρεμία. Δεδομένου, όμως, ότι στο νόμο δεν ορίζεται ως στοιχείο του δόλου του δράστη η ψυχική του ηρεμία, απαιτείται αυτό να προκύπτει είτε με ρητή έκθεση, είτε με άλλη παρεμφερή φράση, είτε από τα δεκτά γενόμενα πραγματικά περιστατικά. Η ανθρωποκτόνος πρόθεση του δράστη [έστω και μη προσδιορισμένης ταυτότητας] δεν είναι πάντοτε εμφανής και κατά το πλείστον προκύπτει από την καταγραφή και εκτίμηση διαφόρων αντικειμενικών στοιχείων, όπως οι προηγούμενες σχέσεις δράστη - θύματος, το είδος του μέσου που χρησιμοποιήθηκε, η κατεύθυνση του πλήγματος ή της βολής, ο αριθμός των πληγμάτων, η απόσταση βολής, το μέρος του σώματος που πιθανόν επλήγη, οι συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η πράξη, η μεταγενέστερη συμπεριφορά του δράστη κ.ο.κ. [ΑΠ 125/2024, ΑΠ 1045/2023, ΑΠ 1510/2023, ΑΠ 1414/2022].

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 34 ΠΚ << η πράξη δεν καταλογίζεται στον δράστη αν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή διατάραξης της συνείδησης κατά τον χρόνο τέλεσής της, δεν είχε την ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο της πράξης του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο αυτό>>, κατά δε το άρθρο 36 παρ. 1 του αυτού Κώδικα, <<αν εξαιτίας κάποιας από τις καταστάσεις του άρθρου 34, δεν έχει εκλείψει εντελώς, μειώθηκε όμως σημαντικά η ικανότητα για καταλογισμό επιβάλλεται μειωμένη ποινή [άρθρο 83 ΠΚ]>>. Κατά την αιτιολογική έκθεση του Ν. 4619/2019, που κύρωσε το νέο ΠΚ, στο άρθρο 34 ΠΚ έχουν ενταχθεί τρεις κατηγορίες δραστών. Εκείνοι που έχουν κάποια ψυχική ή διανοητική διαταραχή ή διατάραξη της συνείδηση για οποιοδήποτε λόγο [κωφαλαλία ή μέθη αντίστοιχα]. Για την άρση του καταλογισμού υιοθετείται το μικτό σύστημα, με βάση το οποίο δεν αρκεί η συνδρομή των πιο πάνω βιολογικών όρων, αλλά απαιτείται σε κάθε περίπτωση να διαπιστωθεί και η συνδρομή του αξιολογικού όρου, απαιτείται δηλαδή αν διαπιστωθεί ότι ο δράστης εξαιτίας της οποίας βρισκόταν κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, δεν είχε ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο της πράξης του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψη για το άδικο αυτό. Κατά τις διατάξεις αυτές, ως διανοητική διαταραχή νοείται κάθε μορφής παραφροσύνη ή φρενοπάθεια ή ολιγοφρενεία που προέρχεται από παθολογική κατάσταση του εγκεφάλου, ως ψυχική διαταραχή νοείται κάθε μορφής διαταραχή, η οποία δεν συνδέεται με παθολογική κατάσταση του εγκεφάλου και ως διατάραξη της συνείδησης νοείται κάθε μορφής ψυχική διατάραξη, η οποία δεν συνδέεται με παθολογική κατάσταση του εγκεφάλου, εμφανίζεται σε ψυχικώς υγιή άτομα και είναι από τη φύση της παροδική [ΑΠ 379/2025, ΑΠ 882/2023, ΑΠ 507/2022]. Ο κατά το άρθρο 36 ΠΚ ισχυρισμός περί ελαττωμένης ικανότητας για καταλογισμό προβάλλεται, όταν δεν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 34 του ίδιου Κώδικα και η ικανότητα προς καταλογισμό, λόγω ψυχικής πάθησης, δεν έχει εκλείψει εντελώς, αλλά μειώθηκε σημαντικά, οπότε επιβάλλεται μειωμένη ποινή, κατά το άρθρο 83 του ίδιου Κώδικα [ΑΠ 1265/2024, ΑΠ 661/2023].

Περαιτέρω, η επιβαλλόμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της απόφασης, πρέπει να υπάρχει όχι μόνο ως προς την κατηγορία, αλλά να επεκτείνεται και στους αυτοτελείς ισχυρισμούς, εκείνους δηλαδή που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τα άρθρα 171 παρ. 2 και 333 παρ. 2 ΚΠΔ από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή στον αποκλεισμό ή στη μείωση της ικανότητας προς καταλογισμό ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου ή στη μείωση της ποινής, εφόσον όμως αυτοί προβάλλονται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο και όλα δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά τα οποία είναι αναγκαία κατά την οικεία διάταξη για τη θεμελίωσή τους. Η απόρριψη ενός τέτοιου ισχυρισμού πρέπει να αιτιολογείται ιδιαιτέρως, για τι σε διαφορετική περίπτωση ιδρύεται ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας [ΑΠ 1265/2024, ΑΠ 507/2022].

Εξάλλου, λόγο αναίρεσης της απόφασης, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' ΚΠΔ, αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει όταν το δικαστήριο δεν έκανε ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν στη διάταξη που εφάρμοσε, αλλά και όταν η παραβίαση γίνεται με πλάγιο τρόπο, δηλαδή, όταν στο πόρισμα της απόφασης, το οποίο περιέχεται στο συνδυασμό αιτιολογικού και διατακτικού και ανάγεται στα στοιχεία θεμελίωσης και στην ταυτότητα του σχετικού εγκλήματος, υπάρχουν ελλείψεις, ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση [ΟλΑΠ 1/2020].

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Κρήτης, μετά από συνεκτίμηση και αξιολόγηση όλων των αναφερομένων σ' αυτήν κατά το είδος τους αποδεικτικών στοιχείων, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, τα ακόλουθα: <<Την 1-7-2019 και περί ώρα 11:00, ο παθών Ι. Π. καθόταν στο καφενείο στην κεντρική πλατεία του χωριού … Δήμου … και ακολούθως περί ώρα 11:40 αναχώρησε προκειμένου να καθίσει σε ένα παγκάκι της κεντρικής πλατείας του χωριού, έναντι του καφενείου. Μόλις δε ο κατηγορούμενος, ο οποίος τυγχάνει, αδελφός του παθόντος, είδε ότι ο τελευταίος καθόταν στο παγκάκι της κεντρικής πλατείας, έχοντας αποφασίσει σε ήρεμη ψυχική κατάσταση να τον σκοτώσει λόγω χρόνιων προσωπικών τους αντιδικιών, κατευθύνθηκε στο ξυλουργείο που διατηρεί εντός του χωριού και πήρε ένα (1) πιστόλι μάρκας …, μοντέλο …, διαμετρήματος 9 x 19 m.m. με αριθμό … που είχε αποκρύψει και εν συνεχεία επέστρεψε στην πλατεία του χωριού, προκειμένου να πραγματοποιήσει το ανθρωποκτόνο σχέδιό του. Ειδικότερα, αφού πρώτα πλησίασε το παγκάκι,- όπου καθόταν ο αδελφός του, ευρισκόμενος σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, απηύθυνε σε αυτόν την φράση "Τι κατάλαβες τόσον καιρό που δεν άφηνες ήσυχη την οικογένειά μου;" (βλ. κατάθεση μάρτυρα Α. Σ.) και αμέσως, προτού προλάβει ο παθών να ανταποκριθεί στην ερώτησή του, έβγαλε το ανωτέρω πιστόλι που έφερε παράνομα πάνω στη ζώνη του και τον πυροβόλησε τουλάχιστον τέσσερις (4) φορές, πρώτα στο θώρακα, και έπειτα στο κεφάλι, από απόσταση περίπου μισού μέτρου και σε κάθε περίπτωση άνω των 45 εκατοστών (σχ. η υπ' αριθ. …2019 Ιατροδικαστική Έκθεση Νεκροψίας Νεκροτομής της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Κρήτης). Αμέσως μετά τη ρίψη των πυροβολισμών, ο κατηγορούμενος, διέφυγε με δίκυκλη μοτοσυκλέτα προς άγνωστη κατεύθυνση, ενώ περίοικοι ενημέρωσαν το Ε.Κ.Α.Β., το οποίο έσπευσε στο σημείο, όπου και διαπιστώθηκε ο θάνατος του παθόντος. Στη συνέχεια και περί ώρα 13:10 μ.μ., ο κατηγορούμενος προσήλθε στο Α.Τ. Αποκορώνου, όπου και παραδόθηκε, ομολογώντας την πράξη του. Όπως προέκυψε από την υπ' αριθ. …2019 Ιατροδικαστική Έκθεση Νεκροψίας-Νεκροτομής της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Κρήτης, ο παθών δέχτηκε τέσσερα βλήματα, με επικρατέστερη εκδοχή η πρώτη βολή να τον έπληξε στον θώρακα και οι υπόλοιπες στο κεφάλι και ενώ είχε πέσει στο έδαφος, συνεπεία των οποίων υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, καθώς και αιμορραγική καταπληξία από κακώσεις του ήπατος και της κοιλιακής αορτής και προκλήθηκε ο θάνατός του. Οι τέσσερις βολίδες που δέχτηκε ο παθών προκάλεσαν σ' αυτόν δέκα (10) συνολικά τραύματα και δη ωοειδές τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 1,3 εκ. στη δεξιά κροταφική χώρα και περί τα 3 εκατοστά από το έξω χείλος του δεξιού φρυδιού με επιχείλια εκδορά και με χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 1), ωοειδές τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 1.3 εκ. στο έξω χείλος του δεξιού βλεφάρου με επιχείλια εκδορά και με χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 2), στρογγυλό τραύμα με διάμετρο περί τα 0.8 εκ. με επιχείλια εκδορά και χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 3), ωοειδές τραύμα με ανισόπαχη επιχείλια εκδορά στην δεξιά θωρακική χώρα και σε απόσταση 5 εκ. πάνω και έξω από τη θηλή που είναι παχύτερη στο έξω χείλος με χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 4), 2 εκ. κάτω από το λοβίο του αριστερού αυτιού τραύμα ακανόνιστου σχήματος με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 5), επίμηκες τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 2,5 εκ. και με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 6), ακανόνιστου σχήματος τραύμα στο κάτω τριτημόριο της αριστερής τραχηλικής χώρας με χαρακτήρες πύλης επανεισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου(τραύμα7), ακανόνιστου σχήματος τραύμα στο έξω τριτημόριο της αριστερής υπερκλείδιας χώρας με χαρακτήρες πύλης επανεξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 8), σχισμοειδές τραύμα στην αριστερή οπισθοωτιαία χώρα με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 9),σχισμοειδές τραύμα στην αριστερή ωμοπλατιαία χώρα με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου (τραύμα 10) (σχ. η υπ' αριθ. …2019 Ιατροδικαστική Έκθεση Νεκροψίας-Νεκροτομής της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Κρήτης). Επίσης, σε απόσταση περίπου τριών μέτρων αριστερά από το παγκάκι, ανευρέθησαν στο έδαφος και κατασχέθηκαν από διενεργούντες την αυτοψία αστυνομικούς υπαλλήλους της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Ρεθύμνου, τρία (3) πυροδοτημένα φυσίγγια (κάλυκες) πιστολιού διαμετρήματος 9 x 19 mm, και προς την ίδια κατεύθυνση με τους ανευρεθέντες κάλυκες ανευρέθηκε και κατασχέθηκε άλλο ένα (1) πυροδοτημένο φυσίγγιο κάλυκας, ενώ σε απόσταση ενός (1) μέτρου από τον παθόντα ανευρέθηκε και κατασχέθηκε μία (1) μη παραμορφωμένη βολίδα πυροβόλου όπλου 9 mm(σχ. η από …2019 έκθεση αυτοψίας ανεύρεσης και κατάσχεσης). Από την εργαστηριακή εξέταση των ως άνω ανευρεθέντων και κατασχεθέντων πειστηρίων που πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Εργαστηρίων Πυροβόλων Όπλων και Ιχνών Εργαλείων της Δ.Ε.Ε. , προέκυψε αδιαμφισβήτητα ότι 1) οι τέσσερις (4) κάλυκες αποτελούν φυσίγγια για ραβδωτά πυροβόλα όπλα, όπως πιστόλια διαμετρήματος 9 mm και 2) ότι έχουν πυροδοτηθεί από το κατασχεθέν πιστόλι μάρκας … , μοντέλο …, διαμετρήματος 9x19 m.m., με αριθμό … που έφερε παράνομα ο κατηγορούμενος. Τέλος, σε γενόμενη έρευνα που πραγματοποιήθηκε νομότυπα παρουσία δικαστικού λειτουργού, στην οικία του κατηγορούμενου περί ώρα 14:00 μ.μ. της ιδίας ημέρας, ανευρέθηκαν και κατασχέθηκαν μια (1) καραμπίνα με αριθμό σειράς … , μάρκας … , διαμετρήματος CAL 12, σαράντα δύο (42) πλήρη φυσίγγια πολεμικού τυφεκίου, διαφόρων διαμετρημάτων, δύο (2) μεταλλικά ελάσματα συγκράτησης φυσιγγίων, πενήντα (50) πλήρη φυσίγγια πιστολιού διαμετρήματος 9X19 mm και εξήντα οκτώ (68) πλήρη φυσίγγια κυνηγετικού όπλου διαμετρήματος CAL12, πράξεις για τις οποίες αφού εξήχθησαν φωτοαντίγραφα από την παρούσα δικογραφία, στη συνέχεια σχηματίστηκε η με Α.Β.Μ. … ποινική δικογραφία, ασκήθηκε ποινική δίωξη για τις αξιόποινες πράξεις της παράνομης κατοχής κυνηγετικού όπλου, παράνομης κατοχής πυρομαχικών, φυσιγγίων κυνηγετικού όπλου και εξαρτημάτων όπλου και της παράβασης των άρθρ. 8 παρ. 2 περ. β' και 5 Ν. 2168/1993 σε βάρος του κατηγορούμενου και του Π. Γ. του Γ. και παραπέμφθηκαν να δικαστούν ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ρεθύμνου (σχ. η από …2019 έκθεση έρευνας σε κατοικία και κατάσχεσης κατά την ημέρα). Απολογούμενος ενώπιον του Ανακριτή Ρεθύμνου ο κατηγορούμενος, ομολόγησε τις πράξεις του, εκθέτοντας ότι δεν είχε την πρόθεση να σκοτώσει τον παθόντα αδερφό του, αλλά να τον εκφοβίσει, καθότι απειλούσε καθημερινά τον ίδιο και την οικογένειά του (του κατηγορουμένου), με αποτέλεσμα να προκαλέσει την αποχώρηση της συζύγου του από την οικία τους μετά από είκοσι τέσσερα (24) χρόνια, ενώ στην απολογία του ενώπιον του Δικαστηρίου, ανέφερε ότι δεν κατάλαβε καν πως τέλεσε την πράξη σαν να υπήρχε μπροστά του μία κουρτίνα όπως χαρακτηριστικά κατέθεσε. Οι ως άνω ισχυρισμοί του κρίνονται ουσιαστικά αβάσιμοι, πρωτίστως ως αντιφατικοί αλλά και ως αναπόδεικτοι, καθότι η ανθρωποκτόνος πρόθεσή του, σύμφωνα με την οποία αποφάσισε και εκτέλεσε την πράξη του ευρισκόμενος σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, συνάγεται από τη συμπεριφορά και τις ενέργειές του τόσο πριν την τέλεση της πράξης του, δηλαδή τις τεταμένες προηγούμενες σχέσεις του με τον παθόντα αδερφό του λόγω χρόνιων προσωπικών τους διαφορών, αλλά και την προετοιμασία για την τέλεση της πράξης, αφού μόλις είδε ότι ο παθών καθόταν σε παγκάκι της πλατείας του χωριού κατευθύνθηκε στο ξυλουργείο που διατηρεί και πήρε το παραπάνω πιστόλι, προκειμένου να εκτελέσει το ανθρωποκτόνο σχέδιό του, όσο και κατά την τέλεση της πράξης του και ειδικότερα από τον αριθμό των πυροβολισμών σε βάρος του παθόντος, τουλάχιστον τεσσάρων (4) σύμφωνα με ευρήματα, την κοντινή θέση, από την οποία πυροβόλησε (περίπου μισού μέτρου και σε κάθε περίπτωση άνω των 45 εκατοστών), το μέσο που χρησιμοποίησε προς επίτευξη του ανθρωποκτόνου αποτελέσματος, ήτοι ραβδωτό πυροβόλο όπλο και δη πιστόλι, και τέλος τα ζωτικά σημεία του σώματος του παθόντος, τα οποία έπληξε, ήτοι πρώτα το θώρακα και έπειτα πολλαπλώς (τρεις φορές) το κεφάλι, έτσι ώστε να καταστεί αναπόφευκτος ο θάνατός του>>.

Στη συνέχεια το ανωτέρω Δικαστήριο της ουσίας κήρυξε ένοχο κατά πλειοψηφία τον κατηγορούμενο της αξιόποινης πράξης της ανθρωποκτονίας από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, και ομόφωνα ένοχο των αξιόποινων πράξεων της παράνομης οπλοφορίας και της οπλοχρησίας, με την αναγνώριση κατά πλειοψηφία της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ και του επέβαλε συνολική ποινή κάθειρξης δέκα έξι [16] ετών, με το ακόλουθο διατακτικό :

<<στην … , την …2019 και μεταξύ των ωρών 11.00' έως 12.00, με περισσότερες από μία πράξεις τέλεσε περισσότερα συρρέοντα μεταξύ τους εγκλήματα, που προβλέπονται από το νόμο και τιμωρούνται με στερητικές της ελευθερίας ποινές και με χρηματικές ποινές. Συγκεκριμένα: Α] Στον ανωτέρω αναφερόμενο τόπο και χρόνο, ενεργώντας με πρόθεση και σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, που του επέτρεπε τη σκέψη τόσο κατά το χρόνο λήψης της απόφασής του όσο και κατά την εκτέλεση της πράξης, σκότωσε άλλον και ειδικότερα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, ευρισκόμενος σε ήρεμη ψυχική κατάσταση, τόσο κατά το χρόνο λήψης της απόφασής του όσο και κατά το χρόνο εκτέλεσης της πράξης του, αφού εντόπισε ότι ο αδελφός του Π. Ι. του Γ. και της Α., κάθεται σε ένα παγκάκι της … , μετέβη στο ξυλουργείο που διατηρεί στον ως άνω τόπο, προμηθεύθηκε ένα [1] πιστόλι μάρκας … , μοντέλο … , διαμετρήματος 9x9 mm και με αριθμό … και ακολούθως πλησίασε το παγκάκι, έλαβε το ανωτέρω πιστόλι που έφερε παράνομα πάνω στη ζώνη του και πυροβόλησε, τον αδελφό του τουλάχιστον τέσσερις [4] φορές πρώτα μια [1] φορά στο θώρακα και έπειτα τρεις [3] φορές στο κεφάλι με το άνω πυροβόλο όπλο από απόσταση περίπου μισού μέτρου και σε κάθε περίπτωση άνω των 45 εκατοστών, με συνέπεια να προκαλέσει σε αυτόν δέκα [10] συνολικά τραύματα και δη ωοειδές τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 1,3 εκατοστά έξω χείλος του δεξιού κάτω βλεφάρου με επιχείλια εκδορά και με χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 1], ωοειδές τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 1,3 εκατοστά έξω χείλος του δεξιού κάτω βλεφάρου με επιχείλια εκδορά και με χαρακτήρες πύλης εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 2], στρογγυλό τραύμα με διάμετρο περί τα 0,8 εκατοστά με επιχείλια εκδορά και με χαρακτήρες εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 3], ωοειδές τραύμα στη δεξιά θωρακική χώρα και σε απόσταση 5 εκ. πάνω και έξω από τη θηλή με ανισόπαχη επιχείλια εκδορά, που είναι παχύτερη στο έξω χείλος αυτού με χαρακτήρες εισόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 4], τραύμα ακανόνιστου σχήματος σε απόσταση 2 εκ. κάτω από το λοβίο του αριστερού αυτιού με χαρακτήρες πύλης εξόδου του βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 5], επίμηκες τραύμα με μέγιστη διάμετρο περί τα 2,5 εκ. στην αριστερή τραχηλική χώρα, με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 6], ακανόνιστου σχήματος τραύμα στο κάτω τριτημόριο της αριστερής τραχηλικής χώρας με χαρακτήρες πύλης επανεισόδου βήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 7], ακανόνιστου σχήματος τραύμα στο έξω τριτημόριο της αριστερής υπερκλείδιας χώρας με χαρακτήρες πύλης επανεξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 8], σχισμοειδές τραύμα στην αριστερή οπισθοωτιαία χώρα με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 9], και σχισμοειδές τραύμα στην αριστερή ωμοπλατιαία χώρα με χαρακτήρες πύλης εξόδου βλήματος πυροβόλου όπλου [τραύμα 10], εξαιτίας των οποίων ο παθών υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, καθώς και αιμορραγική καταπληξία από κακώσεις του ήπατος και της κοιλιακής αορτής και εξαιτίας των οποίων, ως μόνης ενεργού αιτίας, προκλήθηκε ο θάνατός του, Β] Στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, ενεργώντας με πρόθεση, έφερε μαζί του παράνομα όπλο, ήτοι αντικείμενο που είναι πρόσφορο για επίθεση ή άμυνα από τα αναφερόμενα στο άρθρο 1 παρ.1 του ν. 2168/1993 άνευ αδείας της αρμόδιας αστυνομικής αρχής του τόπου κατοικίας ή διαμονής του και ειδικότερα, με πρόθεση, έφερε πάνω του ένα [1] ραβδωτό πυροβόλο όπλο και δη πιστόλι, μάρκας … , μοντέλο … , διαμετρήματος 9x9, με αριθμό … και με γεμιστήρα με οκτώ [8] πλήρη φυσίγγια ίδιου διαμετρήματος, χωρίς την απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας αστυνομικής αρχής του τόπου κατοικίας ή διαμονής του, αν και αυτό απαγορεύεται, Γ] Στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, ενεργώντας με πρόθεση, με τη χρήση όπλου, δηλαδή αντικειμένου που προορίζεται για επίθεση ή άμυνα, από τα αναφερόμενα στο άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 2168/1993, διέπραξε κακούργημα και συγκεκριμένα με τη χρήση ραβδωτού πυροβόλου όπλου, ήτοι πιστολιού, μάρκας … , μοντέλο … , διαμετρήματος 9x9 mm, με αριθμό … , διέπραξε το κακούργημα της ανθρωποκτονίας, με πρόθεση σε βάρος του Π. Ι. του Γ. , όπως το εν λόγω κακούργημα εξειδικεύεται παραπάνω στο παρόν διατακτικό>>.

Περαιτέρω, από την παραδεκτή επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλομένης απόφασης, προκύπτει ότι κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στο Δικαστήριο της ουσίας, πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας, ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων, προέβαλε δια του συνηγόρου του, τον αυτοτελή ισχυρισμό περί ελαττωμένης ικανότητας για καταλογισμό [άρθρο 36 ΠΚ], τον οποίο κατέθεσε εγγράφως και ανέπτυξε προφορικώς, με το εξής περιεχόμενο:

<<Κατηγορούμαι για ανθρωποκτονία από πρόθεση σε βάρος του αδελφού μου, Ι. Π., η οποία τελέστηκε σε κοινή θέα, στην πλατεία του χωριού μας …], στις …2019 και ώρα 11.00' έως 12.00', όλοι οι μάρτυρες, ανεξαιρέτως, κατέθεσαν ότι προϋπήρχε και εξελισσόταν σοβαρή ψυχική διαταραχή, η οποία επιδεινώθηκε σημαντικά μετά την διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης, που αποτέλεσε ισχυρό ψυχοκοινωνικό στρεσογόνο παράγοντα. Η διαταραγμένη ψυχική μου κατάσταση, καθώς και η εξ αυτής μειωμένη πνευματική διαύγεια, ήταν εμφανείς στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον μου και δεν μπορούσαν να διαφύγουν της προσοχής των οικείων μου. Μάλιστα, οι ίδιες οι υποστηρίζουσες την κατηγορία, Σ. και Κ. Π., στην από …2020 ανωμοτί κατάθεσή τους επιβεβαίωσαν την ανησυχία τους για την ψυχική μου υγεία. Ειδικότερα, η σύζυγος του θανόντος κατέθεσε: <<Το μόνο που μου έλεγε ο σύζυγός μου είναι ότι δεν είναι καλά ο αδελφός μου και θέλει γιατρό>>, ενώ ο ψυχίατρος κ. Φ., στην από …2019 ένορκη εξέτασή του ενώπιον του κου Ανακριτή Ρεθύμνου, δήλωσε: <<Με μια καλή φροντίδα πιστεύω ότι δεν θα έφθανε ίσως εκεί>>, υποδηλώνοντας ότι η πράξη θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν είχε ληφθεί η κατάλληλη ψυχιατρική μέριμνα>>. Και προχωρώντας ακόμη περισσότερο κατά την επ' ακροατηρίω κατάθεσή του στο ΜΟΔ Χανίων, η οποία αναγνώστηκε, επιβεβαίωσε με πιο περιφραστικό : <<... Από τον Απρίλιο ως τον Ιούνιο, ο κατηγορούμενος βρισκόταν σε καταθλιπτικά συμπτώματα παρερμηνευτικά ... Αν είχαμε και άλλες συναντήσεις με τον κατηγορούμενο η πορεία του θα ήταν διαφορετική. Ο κατηγορούμενος δεν ήθελε να πάρει φάρμακα ...>>. Για τη βεβαρημένη ψυχική μου υγεία, κατέθεσε εξάλλου με ενάργεια και ο έτερος αδελφός μας Γ. Π. , στο ΜΟΔ Χανίων, όπου επιβεβαιώνει σε περισσότερα από 10 σημεία: <<Ο αδελφός μου δεν είναι ... στα καλά του ήταν μελαγχολικός ... μου το έλεγε και ο Γ. και όλοι ότι το κοπέλι δεν είναι καλά ... Το κοπέλι [ενν. εμένα] τρελάθηκε, του τη σβούριξε και σκότωσε το Γ. Τους τελευταίους μήνες μου έλεγαν ότι δεν είναι καλά ο Σ. ... Το κοπέλι δεν είναι καλά και φταίω εγώ πιο πολύ ως αδελφός για την κατάστασή του ... Τον έβλεπα ότι δεν ήταν καλά, κοιμόταν πολλές ώρες, έβρισκαν μπουκάλια ρακής άδεια, πότε έπαιρνε τα χάπια του, πότε όχι ...>>. Οι παραπάνω καταθέσεις αποδεικνύουν πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι η παθολογία μου ήταν εμφανής και επιδεινούμενη, ιδίως μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης, η οποία λειτούργησε ως καταλυτικός στρεσογόνος παράγοντας στην ήδη ευάλωτη ψυχική μου κατάσταση. Είναι προφανές ότι τις ώρες πριν το περιστατικό, βρισκόμουν σε οξύ ψυχωσικό επεισόδιο, με ακουστικές και οπτικές ψευδαισθήσεις, παραληρηματικές ιδέες αναφοράς, πιστεύοντας λανθασμένα ότι ο αδελφός μου με ειρωνεύεται, γελά και με κοροϊδεύει, έντονη συναισθηματική απορρύθμιση, με διαστρέβλωση της πραγματικότητας και απώλεια κριτικής ικανότητας. Η συμπτωματολογία αυτή συνάδει με ψύχωση παρανοϊκού τύπου ... και σοβαρή διαταραχή συνείδησης, που μείωσε σημαντικά την ικανότητά μου να αντιληφθώ το άδικο και να ελέγξω τη συμπεριφορά μου. Η πράξη μου δεν ήταν προϊόν προσχεδιασμού, αλλά αποτέλεσμα οξείας ψυχωσικής κρίσης: Το όπλο το έφερα μόνιμα πάνω μου, όχι για να βλάψω τον αδελφό μου, αλλά λόγω έντονου φόβου και παρανοϊκών ιδεών καταδίωξης, καθώς και τάσεων αυτοκτονίας, που αποτελούν σύμπτωμα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής με ψυχωσικά στοιχεία. Αν είχα πρόθεση ανθρωποκτονίας δεν θα ενεργούσα στην πλατεία του χωριού, παρουσία πλήθους συγχωριανών, αλλά θα είχα οργανώσει τρόπο διαφυγής ή θα είχα στήσει <<ενέδρα>>, προκειμένου να αποφύγω την ταυτοποίησή μου. Η δημόσια, αιφνίδια και απρογραμμάτιστη τέλεση αποδεικνύει ότι η πράξη εκπορεύτηκε από παραληρητική ιδέα και ακραία ψυχική απορρύθμιση, χωρίς λογικό σχεδιασμό.... Στις 22- 04-2019, λίγους μήνες πριν το τραγικό γεγονός, προσήλθα στο ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Ρεθύμνου με έντονα ψυχιατρικά συμπτώματα και αυτοκτονικό ιδεασμό. Διαγνώστηκα με <<Διαταραχή προσωπικότητας με μικτό εξαρτητικό τύπο και υστερικά στοιχεία>> και μου προτάθηκε νοσηλεία, την οποία αρνήθηκα λόγω έλλειψης εναισθησίας της νόσου. Κατόπιν πιέσεων της συζύγου μου, επισκέφθηκα τον ψυχίατρο κ. Φ. , ο οποίος μου συνταγογράφησε ισχυρή αντιψυχωσική και αντικαταθλιπτική αγωγή ... Ωστόσο, δεν ακολούθησα συστηματικά τη φαρμακευτική αγωγή, ενώ συνυπήρξε κατάχρηση αλκοόλ, που επιδείνωσε την ήδη βεβαρυμμένη ψυχιατρική κατάστασης, χωρίς όμως να αποτελεί αποκλειστική αιτία [άρθρο 36 παρ. 2 ΠΚ] ... Όπως προκύπτει από το σύνολο του αποδεικτικού υλικού, είμαι κρατούμενος από την ημέρα τέλεσης της πράξεως [1-7-2019] μέχρι και σήμερα. Κατά τη διάρκεια της κράτησής μου, μετήχθην από τος Δικαστικές Φυλακές στο Ψυχιατρείο Κρατουμένων … για τα εξής διαστήματα: Από …2020 έως …2020, από …2020 έως …2020, από …2022 έως …2022. Δηλαδή, συνολικά παρέμεινα νοσηλευόμενος για 29 μήνες περίπου σε ψυχιατρικό περιβάλλον, υπό συνεχή θεραπευτική παρακολούθηση. Η χρονίζουσα αυτή ψυχιατρική νοσηλεία, υπό το καθεστώς αυστηρής φαρμακευτικής και ψυχολογικής αγωγής, αποτελεί την πιο ισχυρή ένδειξη ύπαρξης ενεργού και σοβαρής ψυχικής νόσου. Άτομο χωρίς σημαντική ψυχιατρική παθολογία δεν θα νοσηλευόταν επί τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα σε ψυχιατρικό κατάστημα κράτησης, αλλά σε κοινή φυλακή. ... Η Έκθεση Ψυχολογικής Εκτίμησης της φυλακής, που αναγνώστηκε νομίμως καταγράφει: Αρχική εικόνα οξέος ψυχωσικού επεισοδίου, χωρίς επαφή με την πραγματικότητα, μετέπειτα εκδήλωση έντονων ενοχών και αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών, ανάγκη πολυετούς νοσηλείας για σταθεροποίηση της κατάστασης. Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει: Διαταραχή αντίληψης [οπτικές και ακουστικές ψευδαισθήσεις], διαταραχή σκέψης [παραληρητικές ιδέες καταδίωξης/ ειρωνείας],συναισθηματική απορρύθμιση με καταθλιπτικό συναίσθημα, διαταραχή βουλητικών λειτουργιών, με μειωμένο έλεγχο παρορμήσεων. Σύμφωνα μα τα διαγνωστικά κριτήρια … η κατάσταση αυτή εμπίπτει στο φάσμα ψυχωσικών διαταραχών, όπως: Σχιζοσυναισθηματική διαταραχή ή μείζων καταθλιπτική διαταραχή με ψυχωσικά χαρακτηριστικά. Αυτές οι καταστάσεις είναι διεθνώς αναγνωρισμένες ως σοβαρές ψυχικές νόσοι, που επηρεάζουν καθοριστικά τη συνείδηση και τη συμπεριφορά... Η πράξη για την οποία κατηγορούμαι δεν ήταν προϊόν ελεύθερης και νηφάλιας βούλησης αλλά αποτέλεσμα ενεργού ψυχωσικής διαταραχής, η οποία διαστρέβλωσε πλήρως την αντίληψη μου για την πραγματικότητα. Μείωσε σημαντικά την ικανότητά μου να αντιληφθώ το άδικο της πράξης και να ελέγξω την συμπεριφορά μου. Οι ανωτέρω διαπιστώσεις διαγνώστηκαν τις αμέσως επόμενες ημέρες της πράξεως από του ψυχολόγους της Φυλακής, είναι δε οι πιο αυθεντικές και πλησιόχρονες του ποινικά ενδιαφέροντος χρόνου. Η διεξαχθείσα πραγματογνωμοσύνη, αξίζει να επισημανθεί εμφατικά, ότι έλαβε χώρα στις 11-10-2019 [η Διάταξη του κου Ανακριτή φέρει ημερομηνία 28-8-2019], δηλαδή μετά πάροδο 3 ημερών και 11 ημερών από την τέλεση της πράξεως, διάστημα κατά το οποίο βρίσκομαι υπό συνεχή ψυχιατρική αγωγή και παρακολούθηση. Και μόνο εξ αυτού, γίνεται εύκολα αντιληπτό, ότι αποβάλει την αποδεικτική της αξία. Όταν τέλεσα την πράξη βρισκόμουν σε έντονο ψυχωσικό επεισόδιο, στο λήθαργο δηλαδή της ενεργούς διαστρεβλωτικής ψυχοπαθολογίας μου, ενώ όταν εξετάστηκε από τον διορισθέντα πραγματογνώμονα, ήμουν από παρακολούθηση και ψυχιατρική αγωγή επί τρίμηνο και πλέον>>.

Το Δικαστήριο της ουσίας, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, εξέτασε τον αυτοτελή αυτό ισχυρισμό του κατηγορουμένου και ήδη αναιρεσείοντος, και τον απέρριψε [κατά πλειοψηφία 5-2], με το ακόλουθο αιτιολογικό :

<<Περαιτέρω, από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν αποδείχθηκε ότι κατά τη διάπραξη των παραπάνω πράξεων είχε μειωθεί σημαντικά στον κατηγορούμενο η ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο των πράξεών του, ήτοι να διακρίνει το δίκαιο και το άδικο και να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του γι' αυτά και ειδικότερα ότι οι πνευματικές του λειτουργίες και η συνείδησή του είχαν διαταραχθεί λόγω σχιζοφρένειας και διπολικής διαταραχής, που κατά τους ισχυρισμούς του επιβάρυνε με τη χρήση αλκοόλ και χαπιών κατά τον κρίσιμο χρόνο. Προς διερεύνηση του ως άνω ισχυρισμού, με την υπ' αριθ. …/2019 Διάταξη του Ανακριτή Ρεθύμνου διατάχθηκε η διενέργεια ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης από τον ψυχίατρο Γ. Γ. , ο οποίος, με την από …2019 πραγματογνωμοσύνη του απεφάνθη ότι ο κατηγορούμενος δεν εμφανίζει ψυχοπαθολογικά στοιχεία τέτοια που να υποδηλώνουν ενεργή ψυχιατρική νόσο από αυτές που θα μπορούσαν να αποκλείσουν εντελώς ή να μειώσουν την ικανότητα προς καταλογισμό. Η εν λόγω γνωμάτευση δεν αναιρείται από την κατάθεση του Δ. Φ. , ιδιώτη ιατρού ψυχιάτρου, ο οποίος τον παρακολουθούσε και επιβεβαίωσε ότι ο κατηγορούμενος προσέφυγε σ' αυτόν με καταθλιπτικά συμπτώματα και του χορηγήθηκε αντικαταθλιπτική και αντιψυχωσική αγωγή και τούτο διότι η κατάθλιψη δεν συνεπάγεται άνευ ετέρου μείωση του επιπέδου συνείδησης. Ειδικότερα, δεν αποδείχθηκε ότι ο κατηγορούμενος πάσχει από συγκεκριμένη νόσο με παραληρητικές ιδέες παρανοϊκού περιεχομένου, ψευδαισθήσεις ή άλλες ψυχικές καταστάσεις που ανάγονται στη σφαίρα της ψυχιατρικής που να μειώνουν το επίπεδο της συνείδησης και εντεύθεν την ικανότητά του να αντιληφθεί το άδικο. Συνακόλουθα, από όλα τα προαναφερθέντα αποδεικτικά μέσα, αλλά και όσα προεκτέθηκαν, προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος ήταν τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της τέλεσης των αξιόποινων πράξεων και μετά από αυτές, σε πλήρη πνευματική διαύγεια. Και σε κατάσταση, η οποία του επέτρεπε, να κρίνει και να αποφασίζει με γνώμονα την λογική και να σταθμίζει τις συνέπειες των πράξεών του. Η ψυχραιμία, η μεθοδικότατα και αποφασιστικότητα, με τις οποίες ενήργησε, καταδεικνύουν ότι αντιλήφθηκε τον άδικο χαρακτήρα της πράξης του και ενήργησε σύμφωνα με την αντίληψή του γι' αυτό και συνεπώς ο ισχυρισμός του περί έλλειψης, άλλως μείωσης της ικανότητάς του για καταλογισμό τυγχάνει απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος>>. Με τις παραδοχές αυτές το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του τη επιβαλλόμενη από τις προαναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 36 παρ. 1 ΠΚ, την οποία δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου, με ασαφείς ή αντιφατικές αιτιολογίες και έτσι δεν στέρησε την απόφαση νόμιμης βάσης. Ειδικότερα, το εν λόγω Δικαστήριο, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των αναφερομένων κατά το είδος τους αποδεικτικών μέσων, κατέληξε ανέλεγκτα στις ουσιαστικές παραδοχές ότι κατά το χρόνο διάπραξης των ένδικων πράξεων δεν είχε περιέλθει σε τέτοια κατάσταση, ώστε να έχει μειωμένη ουσιωδώς ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο των ένδικων αξιόποινων πράξεών του ή να ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο αυτό, αλλά αντίθετα ο κατηγορούμενος ενήργησε με πλήρη διαύγεια κα συνείδηση της πράξης του. Πιο συγκεκριμένα, παραθέτει στο κείμενο του σκεπτικού της προσβαλλόμενης απόφασης την αναγνωσθείσα από …2019 πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Γ. Γ. , ο οποίος διορίστηκε με την υπ' αριθ. …/2019 Διάταξη του Ανακριτή Ρεθύμνου, κατά δε τις παραδοχές της απόφασης, το πόρισμα της πραγματογνωμοσύνης αυτής δεν αναιρείται από την κατάθεση του ιδιώτη ιατρού ψυχιάτρου Δ. Φ. , αφού και αυτός δεν διαβεβαιώνει με σαφήνεια και χωρίς ενδοιασμό την ύπαρξη ουσιώδους μείωσης της ικανότητας για καταλογισμό του κατηγορουμένου, κατά τον χρόνο λήψης της απόφασης και της εκτέλεσης της πράξης της ανθρωποκτονίας.

Περαιτέρω, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων, αφενός δεν είχε στερηθεί της ικανότητας να διακρίνει το άδικο της πράξης του και αφετέρου ότι ενήργησε σύμφωνα με την αντίληψή του γι' αυτό. Από δε το περιεχόμενο του σκεπτικού της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προκύπτει ότι το Δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για την εφαρμογή του άρθρου 36 παρ. 1 ΠΚ, αφού κατά τις παραδοχές της απόφασης, δεν αποδείχθηκε ότι ο κατηγορούμενος πάσχει από συγκεκριμένη ψυχική νόσο με παραληρητικές ιδέες παρανοϊκού περιεχομένου, ψευδαισθήσεις ή άλλες ψυχικές καταστάσεις, που ανάγονται στη σφαίρα της ψυχιατρικής και μειώνουν το επίπεδο συνείδησης και, επομένως, την ικανότητά του να αντιληφθεί το άδικο της πράξης του, δηλαδή κάποιας από τις καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 34 ΠΚ, στο οποίο παραπέμπει ρητά το άρθρο 36 παρ. 1 ΠΚ. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, αναφορικά με την απόρριψη του αυτοτελούς ισχυρισμού του αναιρεσείοντος περί μειωμένου καταλογισμού και εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής της ουσιαστικής ποινικής διάταξης του άρθρου 36 ΠΚ, περί ελαττωμένου καταλογισμού, είναι αβάσιμος.

Η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της καταδικαστικής απόφασης, η οποία ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, απαιτείται να υπάρχει όχι μόνον ως προς την ενοχή, αλλά και ως προς τους προβαλλόμενους από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του αυτοτελείς ισχυρισμούς, όπως είναι εκείνοι, που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας, από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 171 παρ. 2 και 333 παρ. 2 ΚΠΔ και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή στην άρση ή μείωση της ικανότητας καταλογισμού ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου ή στη μείωση της ποινής Η προβολή των αυτοτελών ισχυρισμών απαιτείται να γίνεται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, δηλαδή με όλα τα πραγματικά περιστατικά, που απαιτούνται κατά το νόμο για τη θεμελίωσή τους, έτσι ώστε να μπορούν να αξιολογούνται και, σε περίπτωση αποδοχής τους, να οδηγούν στο ευνοϊκό για τον κατηγορούμενο αποτέλεσμα. Διαφορετικά, το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει υποχρέωση να απαντήσει επί των ισχυρισμών αυτών, ούτε πολύ περισσότερο να διαλάβει στην απόφασή του ειδική αιτιολογία γι' αυτούς. Αν, όμως το δικαστήριο δεν απαντήσει σε αυτοτελή ισχυρισμό, που έχει προβληθεί παραδεκτά, δηλαδή εγγράφως και με προφορική ανάπτυξή τους, τότε ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος της έλλειψης ακρόασης, που επιφέρει απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο [ΑΠ 455/2022]. Ως ελαφρυντική περίσταση, κατά το άρθρο 84 παρ. 2 ΠΚ, θεωρείται μεταξύ άλλων, η υπό στοιχ. δ', ήτοι ότι ο υπαίτιος έδειξε ειλικρινή μετάνοια και επιδίωξε να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του. Για να συντρέξει η ελαφρυντική περίσταση της έμπρακτης μετάνοιας του άρθρου 84 παρ. 2 δ' ΠΚ, πρέπει η μετάνοια του υπαιτίου όχι μόνο να είναι ειλικρινής, αλλά να συνδυάζεται με περιστατικά που να μαρτυρούν ειλικρινή προσπάθεια άρσης ή μείωσης των συνεπειών της πράξης [ΑΠ 241/2025, ΑΠ 741/2023]. Ειδικότερα, απαιτείται αληθινή και θετική ψυχοβουλητική μεταστροφή του υπαιτίου προς την έννομη τάξη και την πλευρά του παθόντος, η οποία προϋποθέτει κατ' ελάχιστον την ειλικρινή ομολογία τέλεσης της πράξης και η οποία πρέπει να εκδηλώνεται και εμπράκτως, δηλαδή να συνδυάζεται με συγκεκριμένα περιστατικά, τα οποία δείχνουν ότι και για το λόγο αυτό επιζήτησε ειλικρινά και όχι προσχηματικά να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του, χωρίς να αρκεί η απλή δήλωση συγγνώμης από τον δράστη ή η καλή διαγωγή αυτού ή η δήλωση ομολογίας της πράξης κατά τη διεξαγωγή της δίκης ή η παράδοσή του στις αρμόδιες αρχές μετά την πράξη [ΑΠ 1364/2025, ΑΠ 1302/2023, ΑΠ 190/2023, ΑΠ 1379/2022].

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στο Δικαστήριο της ουσίας, μετά την απαγγελία της απόφασης περί ενοχής, ο κατηγορούμενος, δια του συνηγόρου του, προέβαλε, μεταξύ άλλων, τον αυτοτελή ισχυρισμό περί αναγνώρισης της ελαφρυντικής περίστασης της ειλικρινούς μετάνοιας, τον οποίο κατέθεσε γραπτώς και ανέπτυξε προφορικώς, με το εξής περιεχόμενο: <<Αμέσως μετά την τέλεση της πράξεως, αυθημερόν, παραδόθηκα στις Αρχές, ομολόγησα πλήρως την πράξη μου και παρέδωσα το πιστόλι του συμβάντος, χωρίς υπεκφυγές, χωρίς κωλυσιεργία ή άγονες αρνήσεις. Και όλα αυτά, παρ' όλο το <<θόλωμα>> της ενεργούς ψυχοπαθολογίας μου. Έδειξα έμπρακτα τη διάθεσή μου να συμβάλλω στην ταχεία διεκπεραίωση στην απονομή της δικαιοσύνης, παλεύοντας ταυτόχρονα και με τους δικούς μου, εσωτερικούς <<δαίμονες>>, που με έτρωγαν κυριολεκτικά. Μάλιστα, όπως θα διαπιστώσει κανείς από την εκκαλούμενη απόφαση, κατά την Α/θμια Δίκη, δεν είχα συνήγορο της επιλογής μου, αλλά το Δικαστήριο μου διόρισε αυτεπάγγελτα από τον Πίνακα δικηγόρων του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων, την κα Ελένη Παπαδογιωργάκη, την οποία αποδέχθηκε χωρίς υπεκφυγές. Την συγνώμη και τη μεταμέλειά μου για την αδιανόητη πράξη μου, επανέλαβα σε κάθε στάση της ποινικής Διαδικασίας, μέχρι και σήμερα. Είναι ενδεικτική η αναφορά της κλινικής ψυχολόγου του Κ.Κ. … κας Σ. Μ. , ότι μετά την υποχώρηση των ψυχωσικών συμπτωμάτων, με τη βοήθεια της ψυχωσικής αγωγής, <<άρχισε να αναφέρει έντονες ενοχές και αυτό κατηγορίες για την πράξη του, σε σημείο να προχωρήσει σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Μάλιστα, χρειάστηκε να μεταχθεί στο Ψυχιατρείο Κρατουμένων … , όπου και νοσηλεύθηκε για πάνω από δύο χρόνια>>. Η έμπρακτη αναγνώριση του λάθους μου, μετά την υποχώρηση της ψυχοπαθολογίας, εκδηλώθηκε με απόπειρες αυτοκτονίας. Η στάση μου αυτή καταδεικνύει ειλικρινή μεταμέλεια και εσωτερική αναμόχλευση, στοιχεία που πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 84 παρ. 2 δ' ΠΚ>>. Το Δικαστήριο της ουσίας εξέτασε τον αυτοτελή αυτό ισχυρισμό και τον απέρριψε, κατά πλειοψηφία [5-2], με το ακόλουθο σκεπτικό: << ... Στην προκειμένη περίπτωση όσον αφορά τον κατηγορούμενο δεν αποδείχθηκε η ειλικρινής μετάνοιά του καθόσον για πρώτη φορά στο παρόν δευτεροβάθμιο δικαστήριο ομολόγησε την πράξη του και ζήτησε συγγνώμη, ενώ σε όλα τα προηγούμενα στάδια της ποινικής διαδικασίας ισχυριζόταν είτε ότι τέλεσε την πράξη του αντιδρώντας στην συμπεριφορά του παθόντος είτε ότι δε είχε επίγνωση της πράξης του. Επομένως, το Δικαστήριο κατά πλειοψηφία κρίνει ότι δεν πρέπει να αναγνωριστεί σε αυτόν η ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.. 2 δ' ΠΚ>>. Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση του την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστική ποινική διάταξη του άρθρου 84 παρ. 2 δ' ΠΚ, την οποία δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου με ασαφή ή αντιφατική αιτιολογία και έτσι δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης. Ειδικότερα, παραθέτει πραγματικά περιστατικά που δηλώνουν την ανυπαρξία ειλικρινούς μετάνοιας, αφού δέχεται ότι ο κατηγορούμενος σε όλα τα προηγούμενα στάδια της ποινικής διαδικασίας ισχυριζόταν είτε ότι τέλεσε την πράξη του αντιδρώντας στη συμπεριφορά του παθόντος, είτε ότι δεν είχε επίγνωση της πράξης του. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης, ως προς την απόρριψη της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 δ' ΚΠΔ, είναι αβάσιμος.
Μετά από αυτά, και αφού παρέλκει η έρευνα του τρίτου λόγου αναίρεσης, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, ως προς την επιμέτρηση της ποινής κατά το άρθρο 79 ΠΚ, λόγω της παραδοχής της αναίρεσης του Εισαγγελέως [για την οποία θα γίνει λόγος παρακάτω], πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αναίρεση του Σ. Π. του Γ. και να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος τα έξοδα της ποινικής διαδικασίας [άρθρο 578 παρ. 1 ΚΠΔ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 115 του Ν. 5090/2024], όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

Β. Επί της υπ' αριθ. …/2025 αναίρεσης του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
Κατά το άρθρο 505 παρ. 2 ΚΠΔ << ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί να ζητήσει την αναίρεση οποιαδήποτε απόφασης μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από το άρθρο 507>> και κατά το τελευταίο αυτό άρθρο <<Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον εισαγγελέα αρχίζει από την καταχώριση καθαρογραμμένης της απόφασης στο ειδικό βιβλίο που τηρείται στη γραμματεία του δικαστηρίου και για μεν τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου είναι ενός [1] μηνός, για δε τους λοιπούς εισαγγελείς είκοσι [20] ημερών, από την καταχώριση αυτή>>. Από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί να ασκήσει αναίρεση κατά οποιασδήποτε απόφασης οποιουδήποτε ποινικού δικαστηρίου, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από τη διάταξη του άρθρου 507 εδ. α' ΚΠΔ, από την καταχώριση αυτής καθαρογραμμένης, στο κατ' άρθρο 473 παρ. 3 ΚΠΔ ειδικά τηρούμενου βιβλίο του ποινικού δικαστηρίου και για όλους τους λόγους που αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 ΚΠΔ, μεταξύ των οποίων και για εκείνους της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης [άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ].

Στην προκειμένη περίπτωση, η υπ' αριθ. …/2025 αίτηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ' αριθ. 102/2025 τελεσίδικης απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης, με την οποία ο κατηγορούμενος Σ. Π. του Γ., κηρύχθηκε ένοχος των προαναφερόμενων αξιόποινων πράξεων, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, ασκήθηκε: α] νομότυπα, με δήλωση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στη γραμματέα του Δικαστηρίου αυτού, για την οποία συντάχθηκε η σχετική έκθεση, β] εμπρόθεσμα, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο, στις 24-11-2025 και η δήλωση έγινε, στις 19-12-2025, εντός δηλαδή της νόμιμης προθεσμίας των τριάντα [30] ημερών και γ] παραδεκτά αφού ασκήθηκε από δικαιούμενο και έχοντα προς τούτο έννομο συμφέρον, στρέφεται κατά υποκείμενης στο ένδικο αυτό μέσο απόφασης και περιέχει ορισμένους λόγους αναίρεσης [άρθρα 505, 507, 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ]. Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

Η απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της καταδικαστικής απόφασης, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, απαιτείται να υπάρχει όχι μόνον ως προς την ενοχή, αλλά και ως προς τους προβαλλόμενους από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του αυτοτελείς ισχυρισμούς, όπως είναι εκείνοι, που προβάλλονται στο δικαστήριο της ουσίας από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 171 παρ. 2 και 333 παρ. 2 ΚΠΔ και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξης ή στην άρση ή μείωση της ικανότητας καταλογισμού ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου ή στη μείωση της ποινής. Ως ελαφρυντική περίσταση θεωρείται, κατά τη διάταξη του άρθρου 84 παρ. 2 ΠΚ, μεταξύ άλλων, και η υπό στοιχ. ε' που συνίσταται στο <<ότι ο υπαίτιος συμπεριφέρθηκε καλά για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την πράξη του, ακόμη και κατά την κράτησή του>>. Για να συντρέξει η προβλεπόμενη από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, ελαφρυντική περίσταση, πρέπει η καλή συμπεριφορά του υπαιτίου μετά την πράξη του να εκτείνεται σε σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, λαμβανομένης προς τούτο υπόψη και της βαρύτητας της εγκληματικής δραστηριότητάς του και όχι μόνο όσο διαρκεί η δίκη και, αυτή να είναι προϊόν της ελεύθερης βούλησής του και όχι αποτέλεσμα φόβου ή καταναγκασμού. Σύμφωνα δε, με την προεκτεθείσα διάταξη του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, δεν μπορεί να αποκλεισθεί η συνδρομή της ελαφρυντικής αυτής περίστασης, στον ευρισκόμενο σε σωφρονιστικό κατάστημα κρατούμενο, από μόνο το γεγονός ότι αυτός κρατείται και ότι από αυτή την κατάσταση, λόγω του πειθαναγκασμού του στους κανόνες λειτουργίας των σωφρονιστικών καταστημάτων, δεν μπορεί να μην ληφθεί υπόψη η τυχόν βελτίωση της συμπεριφοράς του, η οποία [βελτίωση] κατά το διάστημα της κράτησής του, εκδηλώνεται μόνο με θετική συμπεριφορά. Η δυνατότητα της συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, ακόμη και κατά την κράτηση του καταδικασθέντος, επιβάλλεται από τον ειδικοπροληπτικό σκοπό της ποινής κατά της ελευθερίας, αφού η καλή συμπεριφορά του κρατουμένου αποτελεί θετική ένδειξη για την κοινωνική επανένταξή του και η επιεικέστερη μεταχείρισή του προωθεί το σκοπό αυτό [ ΑΠ 187/2023, ΑΠ 1136/2022]. Όμως και στην περίπτωση αυτή, η αποδοχή της ως άνω ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι η συμπεριφορά του κατηγορουμένου εντός του σωφρονιστικού καταστήματος είναι προδήλως διακριτή της συνήθους συμπεριφοράς του κρατουμένου και συνέχεται με την εξαιρετική βελτίωση της συμπεριφοράς του, εκφραζόμενη ποικιλοτρόπως. Μόνο το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος κατά τη διάρκεια της κράτησής του μέσα στη φυλακή δεν υπέπεσε σε πειθαρχικό παράπτωμα ή είχε γενικά καλή συμπεριφορά, δεν αρκεί για να του αναγνωρισθεί το εν λόγω ελαφρυντικό [ΑΠ 548/2023, ΑΠ 321/2023].

Συνεπώς, για το ορισμένο του άνω ισχυρισμού του δράστη, είτε κρατούμενου, είτε διαβιούντος υπό καθεστώς ελευθερίας, δεν αρκεί η επίκληση καλής και συνήθους συμπεριφοράς, αλλά πρέπει λαμβανομένης προς τούτο υπόψη και της βαρύτητας της εγκληματικής δραστηριότητάς του, να επικαλεστεί ο κατηγορούμενος πραγματικά περιστατικά θετικά και δηλωτικά της αρμονικής διαβίωσής του και μάλιστα επί μακρό χρόνο μετά την τέλεση της πράξης. Από τα ως άνω συνάγεται ότι ως καλή συμπεριφορά, κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης, δεν νοείται απλώς η παθητική καλή διαγωγή ή η μη κακή τοιαύτη ή μόνον η απουσία παραβατικότητας. Περιλαμβάνει και τη θετική ατομική και κοινωνική συμπεριφορά του υπαιτίου με κριτήριο τη στάση του μέσου συνετού και νομοταγούς πολίτη, η οποία εκδηλώνεται αυτοβούλως, ως αποτέλεσμα της ηθικής και ψυχικής μεταστροφής του και όχι ως αποτέλεσμα φόβου ή καταναγκασμού ή για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις υποβολής ενός τέτοιου ισχυρισμού, οπωσδήποτε δε πρέπει να υπάρχει συμπεριφορά, για μεγάλο χρονικό διάστημα, που να μαρτυρεί την αληθινή ψυχική του μεταβολή προς το καλύτερο, ως αποτέλεσμα πραγματικής επίγνωσης από αυτόν των συνεπειών της πράξης του και σταθερού εναρμονισμού του προς τις επιταγές της έννομης τάξης [ΑΠ 858/2024, ΑΠ 576/2024, ΑΠ 1333/2023]. Για την αναγνώριση δηλαδή της εν λόγω ελαφρυντικής περίστασης δεν αρκεί η καλή συμπεριφορά και η πραγματοποίηση ημερομισθίων εντός του Σωφρονιστικού Καταστήματος [ΑΠ 807/2024, ΑΠ 207/2024], αν δεν αποδεικνύεται η γνήσια ψυχική στάση μεταστροφής του κατηγορουμένου, ιδιαίτερα δε αν δεν έδειξε οποιαδήποτε μεταμέλεια και προσπάθησε να αποδομήσει την κατηγορία σε βάρος του [ΑΠ 416/2022], ή ουδέποτε αποδέχθηκε τις αξιόποινες πράξεις του και επιχείρησε να συσκοτίσει τις συνθήκες τέλεσης [ΑΠ 1097/2022], ούτε αφ' εαυτής η παρακολούθηση μαθημάτων [ΑΠ 807/2024, ΑΠ 207/2024], ούτε η έλλειψη πειθαρχικού παραπτώματος [ΑΠ 865/2023, ΑΠ 548/2023], ούτε η έλλειψη πειθαρχικής τιμωρίας, διότι αφενός οφείλονται σε καταναγκαστική συμμόρφωσή του προς τους κανόνες της φυλακής, αφετέρου αποβλέπουν στο να θεμελιώσει αυτός δικαίωμα μείωσης του χρόνου κράτησής του στις φυλακές, με ευεργετικό υπολογισμό των ημερών εργασίας του [ΑΠ 1276/2022, ΑΠ 1251/2022]. Ούτε από μόνη της η παρακολούθηση σεμιναρίων [ΑΠ 207/2024]. Ακόμη, δεν πληροί τις απαιτούμενες από το νόμο προϋποθέσεις της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, η επίκληση μόνης της επιτυχημένης επαγγελματικής δραστηριότητας [ΑΠ 1415/2023, ΑΠ 1601/2022].

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στο Δικαστήριο της ουσίας, και μετά την απόφαση περί ενοχής, ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων προέβαλε, δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του, μεταξύ άλλων, τον αυτοτελή ισχυρισμό περί αναγνώρισης στο πρόσωπό του της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, τον οποίο κατέθεσε γραπτώς και ανέπτυξε προφορικώς, με το εξής περιεχόμενο: << ... από την ημέρα τέλεσης της πράξεως μέχρι και σήμερα, για χρονικό διάστημα δηλαδή 6 ετών και τριών μηνών, είμαι κρατούμενος. Κατά τη διάρκεια της κράτησής μου, επέδειξα και επιδεικνύω μέχρι και σήμερα υποδειγματική συμπεριφορά, όπως προκύπτει από τις αναγνωσθείσες από …2025 δύο Υπηρεσιακές βεβαιώσεις του Καταστήματος Κράτησης Χανίων, καθώς και από την από …2024 υπηρεσιακή βεβαίωση του κου Διευθυντή του Κ. Κ. … σε συνδυασμό και με την από …2024 έκθεση ψυχολογικής εκτίμησης της ψυχολόγου Σ. Μ. , αλλά και την από …2024 έκθεση Κοινωνικής έρευνας του Κ.Κ. … , που υπογράφεται από τον Δ/ντή του Καταστήματος και την Κοινωνική Λειτουργό κα Μ. Μ.... η συνεργασία μας ξεκίνησε από την πρώτη μέρα που μετήχθην στη Φυλακή, σε κατάσταση οξέος ψυχωσικού επεισοδίου, χωρίς επαφή με την πραγματικότητα. Με την υποχώρηση των ψυχωσικών συμπτωμάτων, επανήλθα στην πραγματικότητα και επιχείρησα να βλάψω τον εαυτό μου, συναισθανόμενος το κακό που έχω κάνει, με αποτέλεσμα να μεταχθώ στο Ψυχιατρικό Κατάστημα Κρατουμένων … , όπου και παρέμεινα αθροιστικά για 29 μήνες. Με τη βοήθεια των γιατρών, αλλά και με την ευγενή και ευπροσήγορο χαρακτήρα μου, μετά την υποχώρηση των ψυχωσικών επεισοδίων, προσπάθησα να ανασυγκροτήσω τις δυνάμεις μου. Το όφειλα στα παιδιά μου και στην οικογένειά μου. Κουβαλώντας το βαρύ φορτίο στις πλάτες μου, από την ασυγχώρητη πράξη που τέλεσα, προσπάθησα να ολοκληρώσω, ως κατ' ιδίαν διδαχθείς, την Α' και Β' τάξη του Λυκείου, να εισαχθώ στην Γ' Τάξη του Λυκείου και τελικά να λάβω φέτος [2025] το απολυτήριο Γενικού Λυκείου με γενικό βαθμό 15,7 και με διαγωγή ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ, όπως βεβαιώνεται από υπ' αριθ. …/2025 απολυτήριο Γενικού Λυκείου, που αναγνώστηκε νομίμως στο Δικαστήριο. Παράλληλα, έστερξα να εργαστώ με ζήλο και πειθαρχία μέσα στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Χανίων. Εργάστηκα από 26-9-2019 έως 8-1-2020 ως τραπεζοκόμος, από 17-10-2022 έως 25-6-2023 ως καθαριστής και από 16-11-2023 μέχρι σήμερα εργάζομαι ως κηπουρός με ευεργετικό υπολογισμό ημερών εργασίας. Είναι αδιάστικτη η διατύπωση στην Υπηρεσιακή Βεβαίωση: <<Ως εργαζόμενος έχει δείξει ιδιαίτερο ζήλο και προσοχή στη δουλειά του, είναι πρόθυμος και εκπληρώνει στο ακέραιο οποιαδήποτε εργασία του ανατεθεί πάντα με υπευθυνότητα>>. Το ίδιο έπραξα και στο Ψυχιατρείο Κρατουμένων, όπου μου αναγνωρίστηκαν 538 ημερομίσθια από εργασία, ώστε συνολικά μέχρι σήμερα να μου έχουν υπολογιστεί ευεργετικά 1.511 ημέρες. Πέραν τούτων όμως, πέρα και έξω από κάθε υποχρέωσή μου, διέθεσα εθελοντικά και χωρίς να μου υπολογισθεί ευεργετικά, τις υπηρεσίες μου για τη διαμόρφωση του χώρου της βιβλιοθήκης της Φυλακής Χανίων, κατασκευάζοντας με τις γνώσεις μου ως ξυλουργού, βιβλιοθήκες, ράφια, ντουλάπια, γραφεία και πάγκους εργασίας και ανάγνωσης για τους κρατούμενους και όλα αυτά - επαναλαμβάνω - εθελοντικά, δαπανώντας δεκάδες ώρες εργασίας, χωρίς να εξαρτώ κάποια ανταπόδοση ή κάποιο ειδικό προνόμιο ή ωφέλημα [ορ. τις από …2024 και …2025 εκθέσεις κοινωνικής έρευνας, σύμφωνα με τις οποίες <<εθελοντικά αφιέρωσε χρόνο και τεχνογνωσία για τη βελτίωση του χώρου της βιβλιοθήκης>>]. Παράλληλα, από …2023, παρακολούθησα με συνέπεια και ενδιαφέρον [ορ. έκθεση κοινωνικής έρευνας] και τελικά ολοκλήρωσα το πρόγραμμα εκπαίδευσης <<Τεχνικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Δικτύων>>, συνολικής διάρκειας 300 ωρών, που εντάσσεται στο πρόγραμμα <<Ολοκληρωμένο Σχέδιο για την ενίσχυση της μελλοντικής επανένταξης αποφυλακιζομένων κρατουμένων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας>>, όπως προκύπτει από την σχετική βεβαίωση συμμετοχής που αναγνώστηκε στο Δικαστήριο.

Εξ όλων των ανωτέρω, συνάγεται πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι η συμπεριφορά μου εντός του καταστήματος κράτησης είναι άριστη, ενώ έχω επιδείξει στον υπέρτατο βαθμό ειλικρινή διάθεση αυτοβελτίωσης και συμμόρφωσης με τους κανόνες της πολιτείας, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι δεν αποτελώ πλέον κίνδυνο για το κοινωνικό σύνολο. Η στάση μου αυτή, δεν ήταν υποκριτική ή προσποιητή αλλά εμφορείται από βαθιά επίγνωση του λάθους μου. Με τη βοήθεια της φαρμακευτικής αγωγής, από τη μια πλευρά, αλλά και της συναίσθησης του προβλήματος και της ευθύνης μου από την άλλη, η συμπεριφορά μου καθ' όλο το - ομολογουμένως μεγάλο - διάστημα της κράτησής μου έχει βελτιωθεί ουσιωδώς, η στάση μου απέναντι στα έννομα αγαθά και εν γένει στο κοινωνικό σύνολο είναι θετική, καθώς έχει επέλθει η επιθυμητή μεταστροφή του χαρακτήρα μου και η ηθική μου βελτίωση, εκδηλώθηκε δε αυτοβούλως ως αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής και επίγνωσης και εξ αυτού είναι προδήλως διακριτή της συνήθους συμπεριφοράς των κατηγορουμένων, συνδέεται δε άρρηκτα με προφανή βελτίωση του χαρακτήρα μου. Η σταθερή, συνεπής και θετική αυτή στάση μου αποτελεί την φωτογραφική αποτύπωση της μεταγενέστερης καλής συμπεριφοράς του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ>>.

Το Δικαστήριο της ουσίας, εξέτασε τον ισχυρισμό αυτό και τον δέχθηκε κατά πλειοψηφία [4-3], με το ακόλουθο σκεπτικό :

<<Στην προκειμένη περίπτωση κρίνεται κατά πλειοψηφία ότι ο κατηγορούμενος επέδειξε για μεγάλο χρονικό διάστημα καλή διαγωγή κατά τον χρόνο κράτησής του, πέραν ενός πειθαρχικού που τέλεσε στη διάρκεια της κράτησής του, καθότι διέθεσε εθελοντικά, τις υπηρεσίες του για τη διαμόρφωση του χώρου της βιβλιοθήκης της Φυλακής Χανίων, κατασκευάζοντας με τις γνώσεις του ως ξυλουργού, βιβλιοθήκες, ράφια, ντουλάπια, γραφεία και πάγκους εργασίας και ανάγνωσης για τους κρατούμενους, ενώ παράλληλα, από 18-9-2023, παρακολούθησε με συνέπεια και τελικά ολοκλήρωσε το πρόγραμμα εκπαίδευσης <<Τεχνικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Δικτύων>>, συνολικής διάρκειας 300 ωρών, που εντάσσεται στο πρόγραμμα <<Ολοκληρωμένο σχέδιο για την ενίσχυση της μελλοντικής επανένταξης αποφυλακιζομένων κρατουμένων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας>>, όπως προκύπτει από την σχετική βεβαίωση συμμετοχής που αναγνώστηκε στο Δικαστήριο. Τρία μέλη της συνθέσεως και συγκεκριμένα ...>>. Με τις παραπάνω παραδοχές το Δικαστήριο της ουσίας, ως προς την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, δεν διέλαβε την απαιτούμενη από τις προαναφερόμενες διατάξεις του Συντάγματος και του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε την εν λόγω ουσιαστική ποινική διάταξη. Ειδικότερα, το Δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχεται ότι μετά την τέλεση των πράξεων ο κατηγορούμενος είχε καλή συμπεριφορά, αρκούμενο για τη στοιχειοθέτησή της στην περιγραφόμενη συμπεριφορά του κατηγορουμένου, εντός του σωφρονιστικού καταστήματος, η οποία δεν δύναται να θεμελιώσει, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην παραπάνω νομική σκέψη, την αναγνώριση του εν λόγω ελαφρυντικού, αφού ο κατηγορούμενος τιμωρήθηκε πειθαρχικά κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ενώ η παρακολούθηση και ολοκλήρωση προγράμματος εκπαίδευσης ηλεκτρονικών υπολογιστών και δικτύων εντός της φυλακής δεν συνιστά συμπεριφορά προδήλως διακριτή της συνήθους συμπεριφοράς του κρατούμενου, ούτε συνέχεται με την εξαιρετική και οπωσδήποτε βελτίωση αυτής, η οποία εκδηλώνεται μόνο με θετικό τρόπο, ούτε πρόκειται για τις εξαιρετικές και διακριτές εκείνες περιπτώσεις, που η στάση του υπαιτίου υπερβαίνει κατά πολύ τη συνήθη στάση και συμπεριφορά συμμόρφωσης του μέσου κρατούμενου για την εξασφάλιση των προβλεπόμενων σωφρονιστικών ευεργετημάτων και αντανακλά, με διαπιστωμένη βεβαιότητα, την ειλικρινή ψυχοβουλητική μεταστροφή αυτού, τη σταθερή εναρμόνισή του προς τις επιταγές της έννομης τάξης και στην σωφρονιστική βελτίωση της προσωπικότητάς του. Επιπλέον, τόσο στο πρωτόδικο δικαστήριο, όσο και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ο κατηγορούμενος παρουσίασε τα πραγματικά γεγονότα με διαφορετικό τρόπο προσπαθώντας να αποφύγει τις συνέπειες των πράξεών του, χωρίς έκφραση συγκλονισμού του και μεταμέλειας. Έτσι δεν ζήτησε, έστω τυπικά, συγνώμη από τις υποστηρίζουσες την κατηγορία Σ., Α. και Κ. Π. [θυγατέρες και χήρα του δολοφονηθέντος αδελφού του]. Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης, ως προς την αναγνώριση στον κατηγορούμενο της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, είναι βάσιμος.

Μετά από αυτά, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τις διατάξεις της περί αναγνώρισης της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ και συνακόλουθα ως προς τις διατάξεις της περί επιβολής ποινής και συνολικής ποινής, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, ως προς το ανωτέρω αναιρούμενο μέρος της, για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση που θα συγκροτηθεί από Δικαστές και Ενόρκους άλλους, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ εν μέρει την υπ' αριθ. 102/2025 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης, ως προς τις διατάξεις της περί αναγνώρισης της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ. 2 ε' ΠΚ, και περί επιβολής ποινής και συνολικής ποινής.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για νέα εκδίκαση, ως προς το ανωτέρω μέρος που αναιρέθηκε, στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές και Ενόρκους, εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως.

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την υπ' αριθ. …/2025 αίτηση του Σ. Π. του Γ., κατοίκου … , για αναίρεση της υπ' αριθ. 102/2025 απόφασης του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Κρήτης.

και

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ σε βάρος του αναιρεσείοντος τα έξοδα της ποινικής διαδικασίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των οκτακοσίων [800] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Μαΐου 2026.

και

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 17 Ιουλίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή